Бул изилдөө rVSVΔG-ZEBOV-GP деп кыскартылган рекомбинанттык везикулярдык стоматит вирусу–Заир Эбола вирусу гликопротеин вакцинасы менен эмделген адамдарда антителолордун Bundibugyo вирусунун гликопротеинине (BDBV GP) байланышуучу серореактивдүүлүгү убакыт өткөн сайын кандай өзгөрөрүн изилдеген 5 жылдык узак мөөнөттүү адам когорттук изилдөөсү. Конго Демократиялык Республикасынын Мбандака жана Бени аймактарында 2018-жылдагы Эбола эпидемиясына жооп берүү иш-чараларынын жүрүшүндө эмделген 1081 адамдан алынган 5849 сыворотка үлгүсү pan-filovirus мультиплекстүү иммундук анализ менен изилденген. Эки аймакта BDBV гликопротеинине серореактивдүүлүктүн бири-биринен ачык айырмаланган үлгүлөрү байкалган: Бениде өсүү эмдөөдөн кийинки алгачкы жумаларда жана айларда ачык көрүнсө, Мбандакада эрте мезгилде олуттуу өсүү байкалбай, күчтүү өсүү болжол менен 3,5 жылдан кийин пайда болгон.

Изилдөөнүн эң маанилүү чечмелөө чеги — серореактивдүүлүк клиникалык коргоо менен бирдей эмес. Колдонулган тест антителолордун вирустук гликопротеиндерге байланышын өлчөйт; вирусту нейтралдаштырууну, Fc-ортомчулуктагы эффектордук функцияларды же адамдын BDBV инфекциясынан корголгон-корголбогонун түздөн-түз өлчөбөйт. Ошондуктан бул изилдөө rVSVΔG-ZEBOV-GP вакцинасынын Bundibugyo вирусуна каршы коргоочу натыйжалуулугун далилдебейт. Изилдөө кыйла тар, бирок маанилүү суроого жооп берет: EBOVго каршы лицензияланган эмдөөдөн кийин адамдарда BDBV гликопротеинине байланышкан кайчылаш реактивдүү антитело сигналдары барбы жана бул сигналдар жылдар бою кандай өзгөрөт?

Бени когортунда BDBV гликопротеинине серореактивдүүлүк баштапкы учурда 599 адамдын 62синде (%10) аныкталган. Эмдөөдөн болжол менен 21 күн өткөндөн кийин 541 адамдын 283ү (%52), 6 ай өткөндөн кийин 501 адамдын 270и (%54) серореактивдүү болгон. BDBV гликопротеининин орточо MFI мааниси баштапкы 1653төн 21-күндө 6678ге көтөрүлүп, бул өзгөрүү статистикалык жактан маанилүү болгон (p<0,0001). Алты айда орточо MFI 6852 деп билдирилген. Кийинки мезгилде маанилер азайган, бирок изилдөө бою ар кандай убакыт чекиттеринде BDBV гликопротеинине реактивдүүлүк сакталып калган.

Мбандака когортунда болсо баштапкы учурда 482 адамдын 16сы (%3) BDBV гликопротеинине серореактивдүү болгон. Алгачкы 21 күндө жана 6 айда Бенидегидей кескин өсүү байкалган эмес. BDBV гликопротеининин орточо MFI мааниси 2,5 жылда 1238 болсо, 3,5 жылда 4845ке көтөрүлгөн; серореактивдүү адамдардын үлүшү 355 адамдын 16сынан (%5) 329 адамдын 116сына (%35) чейин өскөн (p<0,0001). Кийинки жолугушууларда серореактивдүүлүктүн үлүшү 4,2 жылда %26га, 5 жылда %18ге төмөндөгөн.

Эки аймактагы убакыт үлгүлөрү мынчалык айырмалангандыктан, авторлор байкалган бардык BDBV серореактивдүүлүгүн вакцина менен гана байланыштырышпайт. Мурунку филовирус таасирлери, баштапкы серореактивдүүлүк, иммунологиялык даярдык, айлана-чөйрө факторлору, изилдөө мезгилинде болгон Эбола эпидемиялары, белгисиз антигендик стимулдар жана тесттин фондук реактивдүүлүгү сыяктуу мүмкүн болгон факторлор өзүнчө изилдениши керек экенин белгилешет.

Bundibugyo вирусу жана изилдөөдөгү негизги суроо

Bundibugyo вирусу (BDBV; Orthoebolavirus bundibugyoense) Эбола оорусун пайда кыла турган ортоэболавирустардын бири. Изилдөө жарыяланган мезгилде BDBVге мүнөздүү лицензияланган вакцина жок экени көрсөтүлгөн. Ал эми rVSVΔG-ZEBOV-GP вакцинасы Заир Эбола вирусунун гликопротеинин алып жүргөн рекомбинанттык везикулярдык стоматит вирусуна негизделген Эбола вакцинасы болуп, EBOV себеп болгон эпидемияларга жооп берүүдө колдонулган.

Бул жердеги илимий суроо — EBOV гликопротеинине каршы пайда болгон иммундук жооп BDBV гликопротеинин да тааныйбы. Бул кайчылаш реактивдүүлүк деп аталат. Кайчылаш реактивдүүлүк — бир антигенге каршы пайда болгон антителолордун түзүлүшү окшош башка антигенге да байланыша алышы. Бирок антителонун башка вирустун гликопротеинине байланышы ал вирусту натыйжалуу нейтралдаштырат же ооруга каршы коргойт дегенди билдирбейт.

Серореактивдүүлүк Коргоону Билдиреби?

Жок. Бул изилдөөдө серореактивдүүлүк сывороткадагы антителолордун мультиплекстүү иммундук анализде BDBV гликопротеинине өлчөнө турган деңгээлде байланышын билдирет; изилдөө вирусту нейтралдаштырууну, Fc-ортомчулуктагы эффектордук функцияларды же BDBV инфекциясына каршы клиникалык коргоонун деңгээлин өлчөгөн эмес. Ошондуктан серореактивдүү үлгү “бул адам Bundibugyo оорусунан корголот” деп чечмеленбейт.

Гликопротеин эмне үчүн маанилүү?

Филовирустардын бетиндеги гликопротеин вирус менен кожоюн клеткалардын өз ара аракетинде маанилүү вирустук антиген болуп саналат. Вакцинадагы Заир Эбола вирусунун гликопротеинин иммундук система тааныганда антитело жообу өнүгүшү мүмкүн. BDBV гликопротеини EBOV гликопротеини менен толугу менен бирдей эмес; изилдөө эмдөөдөн кийин пайда болгон антитело репертуары BDBV гликопротеинине да байланыша алар-албасын текшерет.

Узак мөөнөттүү когорт деген эмне?

Узак мөөнөттүү когорттук изилдөө — бир эле аныкталган катышуучулар тобун убакыттын өтүшү менен кайра-кайра баалоо. Кесилиштик изилдөө белгилүү бир учурдагы абалды гана көрсөткөн болсо, бул изилдөө эмдөөдөн болжол менен 21 күн, 6 ай жана бир нече жыл өткөндөн кийинки жолугушуулар аркылуу антитело реактивдүүлүгүнүн убакыт боюнча өзгөрүшүн изилдеген. Мунун артыкчылыгы — бир гана өлчөөнүн ордуна убакыттык үлгүнү көрүүгө болот. Бирок бул изилдөө рандомизацияланган вакцина натыйжалуулугу боюнча сыноо эмес жана эмделбеген рандомизацияланган көзөмөл тобун камтыбайт.

Изилдөө аймактары жана катышуучулар

Изилдөө Конго Демократиялык Республикасынын эки өзүнчө аймагында жүргүзүлгөн: Equateur провинциясындагы Mbandaka жана Түндүк Кивудагы Beni. Катышуучулар 2018-жылдагы Эбола эпидемиясына жооп берүү иш-чараларынын жүрүшүндө WHOнун шакекче эмдөө протоколунун алкагында rVSVΔG-ZEBOV-GP вакцинасын алган адамдардын арасынан тандалган.

Изилдөөгө ылайыктуу топтор тастыкталган Эбола оорусу бар адамдар, Эбола бейтаптарынын байланыштары, байланыштардын байланыштары жана эпидемиядан жабыркаган аймактарда иштеген саламаттык сактоо же алдыңкы сап кызматкерлеринен турган. Эмдөө стратегиясына кош бойлуу аялдар кириши мүмкүн болсо да, кош бойлуу аялдар бул изилдөөнүн катышуучу когортуна киргизилген эмес. Катышуучулар эмдөө күнү изилдөөгө катталып, болжол менен 5 жыл көзөмөлдөнгөн.

Катышуучулардын көпчүлүгү 19–55 жаш аралыгында. Мбандакада 482 катышуучунун 393ү (%81), Бениде 599 катышуучунун 505и (%84) ушул жаш аралыгында. Эки когортто тең катышуучулардын болжол менен үчтөн бири саламаттык сактоо кызматкерлери.

Шакекче эмдөө деген эмне?

Шакекче эмдөө — тастыкталган учурдун айланасында инфекцияга кабылуу ыктымалдыгы жогору адамдар түзгөн байланыш тармагын бутага алып эмдөө ыкмасы. Бул изилдөөдө катышуучулардын маанилүү бөлүгү Эбола учурунун жакын байланышы, байланыштын байланышы же саламаттык сактоо кызматкери сыяктуу эпидемияга жооп берүүдө артыкчылыктуу деп эсептелген топтордон болгон. Ошондуктан үлгү жалпы калктан кокус тандалган калк үлгүсү эмес.

Көзөмөл жолугушууларынын убакыт түзүлүшү

Мбандакадагы 4,2 жылдык жолугушуу WHOнун күчөтүүчү доза боюнча сунуштарына ылайык rVSVΔG-ZEBOV-GP күчөтүүчү дозасы берилген мезгилге туш келген. Мындан тышкары, изилдөө учурунда эки аймакта тең башка Эбола эпидемиялары болгон. Бул жагдайлар, айрыкча жылдар өткөндөн кийин пайда болгон серологиялык өзгөрүүлөрдү алгачкы эмдөө менен гана түшүндүрүүнү кыйындаткан маанилүү контексттик факторлор.

Сыворотка үлгүлөрү кантип иштетилди?

Ар бир жолугушууда катышуучулардан кан алынган. Кан үлгүлөрү центрифугаланган соң ташуу жана сактоо максатында 56°Cде 1 саат жылуулук менен инактивацияланган. Бир миллилитрлик сыворотка аликвоттору талаа лабораторияларында –20°Cде сакталган, андан кийин Киншасадагы Institut National de Recherche Biomédicale мекемелеринде –80°Cде сактоого өткөрүлгөн.

Pan-filovirus мультиплекстүү иммундук анализ эмнени өлчөдү?

Изилдөөдө бир гана вирустук антигенге эмес, бир эле платформада бир нече филовирус антигенине каршы антителолордун байланышын баалаган pan-filovirus мультиплекстүү иммундук анализ колдонулган. Изилденген антигендер:

• EBOV гликопротеини,
• EBOV нуклеопротеини,
• EBOV viral protein 40 (VP40),
• BDBV гликопротеини,
• Sudan вирусунун (SUDV) гликопротеини,
• Marburg вирусунун гликопротеини,
• Marburg вирусунун VP40 протеини.

Антигендер MagPlex мончокторуна байланыштырылган. Сыворотка үлгүлөрү 1:100 катышында суюлтулган, ар бир тестте 2 µL сыворотка колдонулуп, үлгүлөр эки кайталанмада иштетилген. Өлчөө натыйжасы median fluorescent intensity, башкача айтканда медианалык флуоресценция интенсивдүүлүгү деп аныкталган MFI мааниси.

MFI Эмнени Өлчөйт жана Кантип Чечмелениши Керек?

MFI мультиплекстүү иммундук анализде антителолордун антиген капталган мончокторго байланышы аркылуу пайда болгон флуоресценция сигналынын медианалык интенсивдүүлүгүн билдирет. Жогорку MFI күчтүүрөөк өлчөнгөн байланыш сигналы менен байланыштуу; бирок MFI түздөн-түз “антитело титри”, “нейтралдаштыруу күчү” же “коргоо пайызы” эмес. Изилдөө ошондой эле бир эле 1:100 сыворотка суюлтуусу айрым үлгүлөрдө тесттин сызыктуу өлчөө диапазонунан тышкары калышы мүмкүн экенин белгилейт.

Фондук сигнал кантип оңдолду?

Уй сыворотка альбумини (BSA) менен капталган мончоктор фондук реактивдүүлүктүн көрсөткүчү катары колдонулган. Ар бир адам үчүн өлчөнгөн anti-BSA фондук MFI мааниси тиешелүү филовирус антигенинин орточо MFI маанисинен алынган. Эсептөөнүн натыйжасы терс болбошу үчүн төмөнкү чек 0 MFI катары колдонулган.

Серореактивдүү/серонегативдүү бөлүү кантип жүргүзүлдү?

Серореактивдүүлүк чектери мурда Конго Демократиялык Республикасында филовируска карата наив деп эсептелген 379 адамдык Киншаса когортунан алынган. Жалпы чек логикасы төмөнкүдөй:

\[ \text{Seroreaktivite eşiği} = \overline{MFI}_{\text{naif kohort}} + 3 \times SD_{\text{naif kohort}} \]

Бул жерде \(\overline{MFI}\) референс когорттогу орточо фон-түзөтүлгөн MFI маанисин, \(SD\) стандарттык четтөөнү билдирет. Катышуучунун фон-түзөтүлгөн MFI мааниси тиешелүү антигенге мүнөздүү чектен жогору болсо, үлгү “серореактивдүү” деп классификацияланган. Булактын BDBV бөлүштүрүү графигинде BDBV гликопротеини үчүн серореактивдүүлүктүн төмөнкү чеги 4433 MFI деп көрсөтүлгөн.

Үч стандарттык четтөөнү кошуу референс калктын кадимки фондук реактивдүүлүгүнөн жогору турган сигналдарды бөлүүгө багытталган статистикалык чек ыкмасы. Мунун биологиялык мааниси “4433төн жогору болгон ар бир адам корголот” деген эмес; бул колдонулган тесттеги классификация чек арасы гана.

Мбандака жана Бенидеги серореактивдүүлүктүн убакыт катарлары

Бул таблица эки аймакта эмне үчүн бир эле биологиялык окуяны болжолдоого болбой турганын ачык көрсөтөт. Бениде серореактивдүүлүктүн үлүшү баштапкы %10дон 21 күндө %52ге жана 6 айда %54кө өскөн. Мбандакада болсо баштапкы көрсөткүч %3 болуп, 21 күн жана 6 айдагы маанилер тиешелүүлүгүнө жараша %6 жана %5; чоң өсүү 3,5 жылдан кийин %35 деңгээлинде пайда болгон.

Демек, Бенидеги эрте өсүүнүн убактысы алгачкы эмдөө менен тыгыз дал келет, ал эми Мбандакадагы 3,5 жылдык өсүү алгачкы эмдөөдөн кыйла кеч. Ошондуктан авторлор Мбандакадагы кеч өсүүнү жөн эле “вакцинанын кечиккен таасири” деп аташпайт; эпидемиялар, мурунку же белгисиз филовирус таасирлери, иммундук даярдык, айлана-чөйрө факторлору жана тесттин фону сыяктуу башка түшүндүрмөлөр изилдениши керек экенин белгилешет.

Бенидеги эрте жооп

Бениде anti-BDBV гликопротеининин орточо MFI мааниси баштапкы учурда 1653 болсо, 21 күндөн кийин 6678ге көтөрүлүп, айырма p<0,0001 деп билдирилген. Алтынчы айда орточо MFI 6852 болгон. Баштапкы учурда BDBV GP боюнча серонегативдүү болуп, 21-күндө серореактивдүү болгон 241 катышуучуда орточо MFI эселик өзгөрүүсү 21,9 (%95 ишеним аралыгы 18,5–25,3) деп билдирилген. Баштапкы учурда серонегативдүү болуп, 6-айда серореактивдүү болгон 227 катышуучуда орточо эселик өзгөрүү 20,1 (%95 ИА 17,0–23,1) болгон.

Алтынчы айдан 2,5 жылга чейин изилденген бардык антигендердин орточо MFI маанилери төмөндөгөн, бирок EBOV жана BDBV гликопротеиндеринин орточо MFI маанилери баштапкы деңгээлден жогору бойдон калган. Кийинки мезгилде EBOV гликопротеини, BDBV гликопротеини жана SUDV гликопротеини MFI маанилеринде кайра өсүү байкалып, 2,5 жыл менен 5 жылдын ортосундагы өсүү статистикалык жактан маанилүү болгон (p<0,01).

Мбандакадагы кечиккен өсүү

Мбандакада эрте мезгилде BDBV гликопротеинине каршы олуттуу MFI өсүшү аныкталган эмес. BDBV GPнин орточо MFI мааниси 2,5 жылда 1238 (SD 1599) болсо, 3,5 жылда 4845 (SD 5881) деңгээлине көтөрүлгөн (p<0,0001). Ошол эле мезгилде серореактивдүү адамдардын саны 16/355тен (%5) 116/329га (%35) өскөн.

Баштапкы учурда серонегативдүү болуп, 3,5 жылда серореактивдүү болгон 109 катышуучуда орточо MFI эселик өсүшү 14,2 (%95 ИА 11,2–17,1) деп билдирилген. Ошол эле 3,5 жылдык жолугушууда бардык филовирус буталарынын орточо MFI маанилери өскөнү менен, BDBV гликопротеининен тышкары 2,5–3,5 жылдардын ортосунда статистикалык жактан маанилүү өзгөрүү көрсөткөн башка бута EBOV нуклеопротеини болгон. Бул бир убактагы өзгөрүүлөр BDBV сигналын алгачкы эмдөө менен гана чектебөө керек экенин бекемдеген контексттик табылга.

Демографиялык өзгөрмөлөр

BDBV гликопротеинине каршы орточо MFI жыныс менен статистикалык маанилүү байланыш көрсөткөнү жана эркектерде аялдарга караганда жогору болгону билдирилген. Жаш топторунун, кесип топторунун жана эмдөөгө киргизүү критерийлеринин ортосунда болсо олуттуу MFI айырмачылыктары байкалган эмес. Ошол эле учурда айрым катышуучулар бир эле учурда бир нече эмдөө тобокелдик критерийине туура келген; ошондуктан бул категориялар бири-биринен көз карандысыз эмес жана коллинеардуулук жаратат.

Изилдөө эмнени айтат

• rVSVΔG-ZEBOV-GP менен эмделген реалдуу жашоодогу когорттордо BDBV гликопротеинине байланышкан антитело сигналдары аныкталышы мүмкүн.
• BDBV GP серореактивдүүлүгүнүн узак мөөнөттүү үлгүсү Бени менен Мбандаканын ортосунда ачык айырмаланат.
• Бениде эмдөөдөн кийинки эрте мезгил күчтүү BDBV GP серореактивдүүлүк өсүшү менен байланыштуу.
• Мбандакада ушундай эрте өсүү байкалган эмес, негизги өсүү 3,5 жылдын тегерегинде пайда болгон.
• Баштапкы учурда эки аймакта тең эмдөөгө чейинки BDBV GP серореактивдүүлүгү бар; өзгөчө Бениде бул көрсөткүч %10.
• Адамдарда BDBV гликопротеинине кайчылаш байланыш серореактивдүүлүгүн узак мөөнөттүү изилдөөгө мүмкүнчүлүк берген маанилүү маалымат топтому түзүлгөн.

Изилдөө эмнени айтпайт

• rVSVΔG-ZEBOV-GP вакцинасы BDBV оорусун алдын алары далилденген эмес.
• BDBVге каршы клиникалык вакцина натыйжалуулугу эсептелген эмес.
• Антителолордун нейтралдаштыруу жөндөмү өлчөнгөн эмес.
• Fc-ортомчулуктагы антитело функциялары өлчөнгөн эмес.
• MFI маанилерин чыныгы абсолюттук антитело титри катары чечмелөөгө болбойт.
• Мбандакадагы 3,5 жылдык өсүүнүн так себеби аныкталган эмес.
• Эмдөөгө чейинки BDBV серореактивдүүлүгүнүн булагын бул маалыматтар менен аныктоо мүмкүн эмес.
• Бени менен Мбандаканын ортосундагы айырмачылыктардын себептери далилденген эмес.
• Натыйжаларды кокус тандалган жалпы калкка автоматтык түрдө жалпылоого болбойт.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

1. Изилдөө дизайны

Изилдөө 2018-жылдагы Эбола эпидемиясына жооп берүү учурунда rVSVΔG-ZEBOV-GP вакцинасы берилген адамдардан түзүлгөн эки узак мөөнөттүү когортко негизделген. Мбандака катышуучулары 2 июнь–3 июль 2018, Бени катышуучулары 15–29 август 2018 аралыгында катталган. Ар бир катышуучу катталган күнү эмделген.

Изилдөө UCLA жана Kinshasa School of Public Health мекемелериндеги тиешелүү этикалык комитеттердин жактыруусун алган, ошондой эле Конго Демократиялык Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигине караштуу Эбола изилдөөлөрүнүн илимий комитети тарабынан жактырылган. Чоң кишилерден маалыматтандырылган макулдук; балдар үчүн ата-энеден же мыйзамдуу камкорчудан макулдук жана тиешелүү курактагы 7–17 жаштагы балдардан кошумча assent алынган.

2. Лабораториялык ыкма

Серологиялык анализ pan-filovirus мультиплекстүү иммундук анализ менен жүргүзүлгөн. BDBV Butalya 2007 штаммынын 1–651 аминокислотасын коддогон гликопротеин ырааттуулугу колдонулган. Булак бул рекомбинанттык протеинде IEGR Factor X кесүүчү бөлүк, GGGS кыска глицин байланыштыргычы жана C-terminal EPEA C-tag бар экенин билдирет. Антигендер Drosophila S2 клетка экспрессия системасы менен өндүрүлүп, MagPlex мончокторуна байланыштырылган.

BDBV гликопротеини CaptureSelect C-tag колонкасы менен тазаланган. Изилдөөдө колдонулган башка филовирус антигендери да ошол эле мультиплекстүү платформада бааланган. BSA менен капталган мончоктор спецификалык эмес фондук байланышты көзөмөлдөө үчүн колдонулган.

3. MFI эсептөө жана серореактивдүүлүктү классификациялоо

Ар бир сыворотка үлгүсү 1:100 катышында суюлтулуп, эки кайталанмада иштетилген. Ар бир филовирус антигени үчүн флуоресценция сигналы MFI катары өлчөнгөн. BSA фону алынган жана терс түзөтүлгөн маанилер 0 менен чектелген.

Серореактивдүүлүктү классификациялоонун математикалык логикасы:

\[ T = \mu_{\mathrm{ref}} + 3\sigma_{\mathrm{ref}} \]

Бул жерде \(T\) антигенге мүнөздүү классификация чеги, \(\mu_{\mathrm{ref}}\) филовируска карата наив референс Киншаса когортунун орточо фон-түзөтүлгөн MFI мааниси жана \(\sigma_{\mathrm{ref}}\) ошол бөлүштүрүүнүн стандарттык четтөөсү. Үлгүнүн MFI мааниси \(T\)ден ашса серореактивдүү деп классификацияланган.

Формула эмнени эсептейт? Кадимки фондук реактивдүүлүктөн жогору деп эсептелген тест чегин.

Өзгөрмөлөрдүн бирдиги кандай? MFI жана стандарттык четтөө бир эле флуоресценция интенсивдүүлүгүнүн шкаласында.

Математикалык ролу кандай? Референс бөлүштүрүүнүн орточо маанисинен үч стандарттык четтөө жогору чечим чегин түзөт.

Биологиялык мааниси кандай? Антигенге каршы кадимки фондук сигналдан жогору байланыш реактивдүүлүгүн көрсөтөт.

Эмнени билдирбейт? Клиникалык коргоо же нейтралдаштыруу чеги эмес.

4. Статистикалык талдоо

Изилдөөдө орточо маанилер, стандарттык четтөөлөр жана %95 ишеним аралыктары эсептелген. Эки убакыт чекитинин ортосундагы MFI айырмаларын баалоодо жыйынтык статистикалар боюнча Welch t тести колдонулган. Welch t тести эки топтун дисперсиялары тең болушун милдеттүү түрдө болжолдобогон эки орточо маанини салыштыруу ыкмасы.

Бир нече убакыт чекитинин арасында көп сандагы жуптук салыштыруулар жүргүзүлгөндө жалган оң жыйынтыктын ыктымалдыгы көбөйгөндүктөн Bonferroni түзөтүүсү колдонулган. Булакта колдонулган түзөтүүнүн математикалык көрсөтүлүшү төмөнкүдөй берилет:

\[ p_{\mathrm{düzeltilmiş}} = \min(m \times p_{\mathrm{ham}},1) \]

Бул жерде \(p_{\mathrm{ham}}\) бир салыштыруудан алынган түзөтүлбөгөн p мааниси, \(m\) ошол эле тест үй-бүлөсүндөгү салыштыруулардын саны. Натыйжа 1ден жогору болсо 1 менен чектелген. Түзөтүлгөн p<0,05 статистикалык жактан маанилүү деп кабыл алынган.

BDBV гликопротеининин MFI маанилеринин демографиялык өзгөрмөлөргө жана убакытка жараша айырмачылыктары дисперсиялык талдоо менен бааланып, көп салыштыруулар үчүн кайра Bonferroni түзөтүүсү колдонулган. Көзөмөлдөн чыгып калуу демографиялык түзүлүштү өзгөрткөн-өзгөртпөгөнүн баалоо үчүн жолугушуулардын ортосундагы маанилүү демографиялык үлүштөр χ² тести менен салыштырылган.

Статистикалык талдоолор жана графиктер R 4.5.2 менен, карталар болсо QGIS менен даярдалган.

Маанилүү методологиялык чектөө: Талдоолор убакыт чекити деңгээлинде жүргүзүлүп, бир эле катышуучунун кайталанган узак мөөнөттүү өлчөөлөрүнүн ортосундагы катышуучу ичиндеги корреляция ачык моделденген эмес. Бул жыйынтыктарды чечмелөөдө эске алынышы керек болгон маанилүү статистикалык чектөө.

5. Негизги сандык табылгалар

6. Көзөмөлдөн чыгып калуу

Бешинчи жылы Мбандака когортунун %63ү жана Бени когортунун %71и сыворотка үлгүсүн берген. Башкача айтканда, болжол менен 5 жылдык көзөмөл учурунда Мбандакада %37, Бениде %29 көзөмөлдөн чыгып калуу болгон. Авторлор маанилүү демографиялык өзгөрмөлөр жолугушуулар бою окшош үлүштөрдө калганын жана ошондуктан көзөмөлдөн чыгып калуу дифференциалдуу көрүнбөгөнүн, чоң ыктымалдык менен калыстыкка доо кетирбегенин белгилешет. Бирок тиешелүү деталдуу демографиялык салыштыруулар макалада “data not shown” деп берилген; ошондуктан бул баалоо булакта берилген автордук талдоого таянат.

7. Изилдөөнүн негизги чектөөлөрү

1. Байланышуучу антитело ≠ функционалдык антитело: Мультиплекстүү тест вирусту нейтралдаштырууну же Fc-ортомчулуктагы антитело функцияларын өлчөбөйт.
2. Коргоону аныктоо мүмкүн эмес: Өлчөнгөн серореактивдүүлүктөн инфекцияга же ооруга каршы коргоонун деңгээлин чыгарууга болбойт.
3. Баштапкы серореактивдүүлүктүн келип чыгышы белгисиз: Өзгөчө Бенидеги эмдөөгө чейинки %10 BDBV GP серореактивдүүлүгүнүн себебин бул маалымат топтому менен аныктоо мүмкүн эмес.
4. Сероконверсиянын убактысы так эмес: Үлгүлөр үзгүлтүксүз эмес, белгилүү жолугушууларда алынгандыктан, эки жолугушуунун ортосунда антитело жообу так качан өзгөргөнүн аныктоо мүмкүн эмес.
5. Беш жылдык көзөмөлдө лабораториялык убакыт таасири болушу мүмкүн: Тесттер үлгүлөр чогултулгандан кийин жүргүзүлүп, ар башка мезгилдерде бир нече мончок mastermix лоту колдонулган. Бир эле оң көзөмөл лоттордун ортосунда салыштырылуучулукту камсыз кылуу үчүн колдонулган.
6. Бир гана сыворотка суюлтуусу: Тест 1:100 бир суюлтуу менен жүргүзүлгөн. Айрым жогорку же төмөн жооп берген үлгүлөр тесттин сызыктуу өлчөө диапазонунан тышкары калышы мүмкүн.
7. MFI абсолюттук антитело титри эмес: MFIдеги табигый өлчөө өзгөрмөлүүлүгүнөн улам жыйынтыктарды так антитело концентрациясы катары окууга болбойт. Авторлор чыныгы титрлерди баалоо үчүн адам IgG стандарты жана сериялык суюлтуулар керек экенин белгилешет.
8. Кайталанган өлчөөлөрдүн корреляциясы моделденген эмес: Статистикалык талдоолор катышуучу ичиндеги кайталанма өлчөөлөрдүн көз карандылыгын ачык моделдеген эмес.
9. Көзөмөлдөн чыгып калуу бар: Мбандакада %37, Бениде %29 аттриция болгон.
10. Күчөтүүчү эмдөө жазуулары толук эмес: Изилдөөнүн акыркы мезгилдериндеги күчөтүүчү эмдөө иш-чараларынын убактысы жана жери боюнча жазуулардын толук эместиги узак мөөнөттүү сигналдарды чечмелөөнү кыйындатат.
11. Изилдөө учурунда жаңы эпидемиялар болгон: Бул окуялар табигый инфекция же башка филовирус таасирлери сыяктуу кошумча антигендик стимулдардын мүмкүнчүлүгүн толугу менен четтетүүнү кыйындатат.

8. Табылгалар кантип чечмелениши керек?

Изилдөөнүн эң күчтүү жагы — эпидемияга жооп берүү учурунда чындап эмделген эки адам когортун жылдар бою көзөмөлдөп, реалдуу жашоодогу узак мөөнөттүү серологиялык маалыматтарды бергени. Бирок жыйынтыктардын эң коопсуз чечмелөөсү “EBOV вакцинасы BDBVге каршы коргойт” деген эмес. Булак колдогон чечмелөө — rVSVΔG-ZEBOV-GP вакцинасы менен эмделген адам популяцияларында BDBV гликопротеинине байланышкан кайчылаш реактивдүү антитело сигналдары аныкталган жана бул сигналдар эки башка аймакта бири-биринен кыйла айырмаланган убакыт үлгүлөрүн көрсөткөн.

Бенидеги күчтүү эрте өсүү эмдөөдөн кийинки убакыт боюнча көңүл бурууга татыктуу. Ал эми Мбандакадагы 3,5 жылдык кечиккен өсүү жана эки когорттогу баштапкы серореактивдүүлүк байкалган BDBV сигналы вакцинадан гана келип чыккан деген божомол ишенимдүү эмес экенин көрсөтөт. Ошондуктан авторлор BDBVге каршы лицензияланган EBOV вакциналарынын клиникалык ролу атайын иштелип чыккан мындан аркы клиникалык жана функционалдык изилдөөлөр менен гана бааланышы керек экенин баса белгилешет.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталышы: Bundibugyo virus glycoprotein seroreactivity following recombinant vesicular stomatitis virus–Zaire Ebola virus glycoprotein vaccination in outbreak-affected populations of the Democratic Republic of the Congo: a longitudinal cohort study

Авторлор: Megan Halbrook; Sydney Merritt; Nicole A Hoff; Patrick Mukadi; Jean Paul Kompany; Kamy Musene; Michael Beya; Handdy Kalengi; Merly Tambu; J Daniel Kelly; Aquena H Ball; Albert To; Tracy MacGill; Robert Orr; Todd Myers; Christopher W Woods; Bradly P Nicholson; Teri Ann Wong; Lisa E Hensley; Jason Kindrachuk; Axel T Lehrer; Placide Mbala-Kingebeni; Anne W Rimoin.

Жооптуу автор: Anne W Rimoin, Department of Epidemiology, Jonathan and Karin Fielding School of Public Health, University of California, Los Angeles.

Негизги мекемелер: University of California Los Angeles; Institut National de Recherche Biomédicale жана University of Kinshasa, Конго Демократиялык Республикасы; University of California San Francisco/San Francisco VA Medical Center; University of Hawaii; US Food and Drug Administration; Duke University; US Department of Agriculture Agricultural Research Service; University of Manitoba.

Журнал: The Lancet.

Том / сан / беттер: 408(10559), 1019–1028.

Онлайн жарыяланган күнү: 25 август 2026.

Журнал санынын күнү: 12 сентябрь 2026.

DOI: 10.1016/S0140-6736(26)01608-9

Жарыянын түрү: Узак мөөнөттүү адам когорттук изилдөө макаласы.

Лицензия: Ачык жеткиликтүүлүк, Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Негизги ыкма: Беш жылдык эки реалдуу жашоодогу вакцина когорту; кайталанма сыворотка үлгүлөрү; pan-filovirus мультиплекстүү иммундук анализ; антигенге мүнөздүү фон-түзөтүлгөн MFI; мурда аныкталган серореактивдүүлүк чектери; Welch t тести, дисперсиялык талдоо, χ² тести жана Bonferroni көп салыштырууларды түзөтүүсү.

Маалымат бөлүшүү: Макаладагы табылгалардын негизинде жаткан маалыматтар негиздүү суроо-талап боюнча жооптуу автордон берилиши мүмкүн экени көрсөтүлгөн.

Каржылоо: US Food and Drug Administration, Gates Foundation жана US Defense Advanced Research Projects Agency тарабынан көрсөтүлгөн колдоолор билдирилген. Авторлор каржылоочулар изилдөө дизайнына, маалымат чогултууга, талдоого, чечмелөөгө же макаланы жазууга катышпаганын белгилешет.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Булак макала айрым авторлор үчүн грант, лицензия/роялти, консультация, кеңеш берүүчү кеңешке мүчөлүк, акцияга ээлик кылуу жана эксперттик күбөлүк сыяктуу байланыштарды билдирет. J Daniel Kelly, Christopher W Woods жана Jason Kindrachuk үчүн өзүнчө билдирүүлөр берилген; башка авторлор атаандаш кызыкчылыктарын билдирбегени көрсөтүлгөн.

Авторлордун салымдары: Булак концептуалдаштыруу, методология, маалыматтарды курациялоо, формалдык талдоо, изилдөө, ресурстар менен камсыз кылуу, валидация жана маалыматтарга жетүү, визуалдаштыруу, жазуу, каржылоо алуу, долбоорду башкаруу жана көзөмөл милдеттерин авторлор арасында кеңири бөлүштүрөт. Бардык авторлор изилдөө маалыматтарына жетүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болгону билдирилет.

Эң маанилүү чечмелөө чеги: Бул изилдөө байланышуучу серореактивдүүлүктү өлчөйт; BDBVге каршы клиникалык коргоону же вакцина натыйжалуулугун өлчөбөйт. BDBV гликопротеинине байланышкан антителолордун функционалдык мааниси бул изилдөөдө аныкталган эмес.