Системаи беҳсозии хок бо биочар–базанит равиши ислоҳи хок аст, ки бо истифодаи ҳамзамони биочари аз пиролизи биомасса ҳосилшуда ва аз карбон ғанӣ бо хокаи ҷинси силикатии базанит дар як хоки кишоварзӣ, ҳадаф дорад иқтидори нигоҳдории дарозмуддати карбони биочар ва иқтидори хориҷсозии гази карбон тавассути фарсоиши суръатёфтаи ҷинсҳоро якҷо намояд. Дар ин таҳқиқот ду мавод дар таҷрибаи нӯҳҳафтаинаи нимсаҳроии лизиметрӣ ба таври ҷудогона, бо истифодаи мустақими якҷоя ва дар шакли биочари бо ҷинс ғанишуда, ки тавассути пиролизи якҷояи биомасса ва базанит ҳосил шудааст, муқоиса карда шуданд.
Дар маҷмӯъ дар 45 лизиметр панҷ навъи коркард ва барои ҳар коркард нӯҳ такрор истифода шуд. Се коркарди дорои биочар миқдори C, P-и дастрас, C-и органикии ҳалшуда (DOC), C-и биомассаи микробӣ (Cmic), pH ва гузаронандагии барқии хокро зиёд карданд. Афзоиши кӯтоҳмуддати P-и дастрас барои танҳо биочар %125, барои истифодаи якҷояи биочар+базанит %110 ва барои маҳсулоти пиролизи якҷоя %65 гузориш шудааст. Истифодаи якҷоя ҳамчунин дар баъзе ҷанбаҳо ба N-и умумӣ, pH ва EC нисбат ба танҳо биочар ё маҳсулоти пиролизи якҷоя таъсири қавитар нишон додааст. Баръакс, танҳо базанит дар давраи нӯҳҳафтаинаи таҷриба дар хусусиятҳои ченшудаи хок тағйироти аҳамиятнок ба вуҷуд наовард.
Натиҷаҳои ферментҳои берунҳуҷайравӣ нишон доданд, ки талаботи микробӣ ба моддаҳои ғизоӣ низ тағйир ёфтааст. Азбаски фаъолияти максималии эҳтимолии фосфатазаи кислота (AP) дар ҳамаи коркардҳо нисбат ба ферментҳои дигар хеле баландтар буд, маҳдудияти фосфор дар система ҳукмфармо боқӣ монд. Бо вуҷуди ин, коркардҳои дорои биочар фаъолияти AP-ро кам карда, фаъолияти лейцин-аминопептидазаи (LAP) ба даст овардани N-ро зиёд карданд; стехиометрияи ферментӣ ва таҳлили векторӣ гузаришро аз маҳдудияти фосфор-меҳвар ба талаботи мутавозинтари C:N:P, вале бо талаботи нисбатан бештар ба N нишон доданд.
Ҳудуди тафсир: Таҷриба танҳо нӯҳ ҳафта идома кард. Аз сабаби фарсоиши сусти базанит, фарсоиши дарозмуддати суръатёфтаи ҷинсҳо, озодшавии дарозмуддати фосфор, хориҷсозии карбон ё таъсирҳои истеҳсолӣ дар миқёси саҳро дар ин таҷриба мустақиман нишон дода нашудаанд.
Масъалаи асосии таҳқиқот
Биочар ҷисми сахти аз карбони ароматикӣ ғанӣ мебошад, ки тавассути пиролизи биомасса дар шароити маҳдуди оксиген истеҳсол мешавад. Азбаски қисми муҳими карбони он ба таҷзияи биологӣ тобовар аст, биочари ба хок воридшуда метавонад захираи дарозмуддати карбон ба вуҷуд оварад. Ҳамзамон он метавонад pH, нигоҳдории моддаҳои ғизоӣ, дастрасии карбони органикӣ ва муҳити зисти микробҳоро тағйир диҳад.
Истифодаи хокаҳои ҷинсҳои силикатӣ дар хоки кишоварзӣ бошад як қисми равиши фарсоиши суръатёфтаи ҷинсҳо (Enhanced Rock Weathering, ERW) мебошад. Ҳангоми фарсоиши химиявии минералҳои силикатӣ катионҳо ва анионҳои гуногун озод шуда метавонанд; ин раванд ҳам аз нуқтаи назари хориҷсозии гази карбон ва ҳам таъмин намудани баъзе моддаҳои ғизоии хок таҳқиқ мешавад.
Аммо ин ду равиш асосан ҷудогона омӯхта шудаанд. Холигии асосии таҳқиқот он аст, ки таъсири истифодаи якҷояи биочар ва хокаи ҷинси силикатӣ монанди базанит ба талаботи кӯтоҳмуддати микробӣ ба моддаҳои ғизоӣ ва кинетикаи ферментҳои берунҳуҷайравӣ ба қадри кофӣ маълум нест.
Гипотезаҳои таҳқиқот
Муаллифон пешбинӣ кардаанд, ки истифодаи якҷояи биочар ва базанит, якум, хусусиятҳои муҳими хокро барои фаъолияти микробӣ беҳтар мекунад, дуюм, кинетикаи β-глюкозидаза (BG), хитиназа (CH), фосфатазаи кислота (AP) ва лейцин-аминопептидаза (LAP)-ро тағйир медиҳад, сеюм бошад, стехиометрияи ферментҳои берунҳуҷайравӣ ва ба ин васила нишондиҳандаҳои маҳдудияти моддаҳои ғизоии микробиро тағйир медиҳад.
Хок ва маводи ислоҳкунандаи истифодашуда
Хоки болоии кишоварзии дар таҷриба истифодашуда аз минтақаи Gartow дар шимоли Олмон аз чуқурии 0–30 cm дар тобистони 2023 гирифта шуда, то таҷрибаи тобистони 2024 дар ҳолати ҳаво-хушк нигоҳ дошта шуд. Хок миқдори хеле баланди қум дошт: %93,83 қум, %2,47 лой ва %3,70 гил. pH-и ибтидоӣ дар CaCl2 4,7 буд.
| Хусусият | Хок | Биочар | Биочари бо ҷинс ғанишуда |
|---|---|---|---|
| pH (CaCl2) | 4,7 ± 0,0 | 9,0 | 9,2 |
| CEC (mmolc kg−1) | 21,3 ± 0,6 | Муайян нашуд | Муайян нашуд |
| C-и умумӣ (g kg−1) | 12,4 ± 0,0 | 494 | 336 |
| TOC (g kg−1) | 12,0 ± 0,0 | 482 | 332 |
| TIC (g kg−1) | 0,4 ± 0,0 | 12 | 4 |
| N-и умумӣ (g kg−1) | 1,1 ± 0,0 | 7,0 | 4,1 |
| Таносуби C:N | 11,6 ± 0,0 | 80 | 82 |
| H:C | Муайян нашуд | 0,35 | 0,23 |
| O:C | Муайян нашуд | 0,14 | 0,08 |
| P2O5 (g kg−1) | Муайян нашуд | 9 | 8 |
| Хокистар (%) | Муайян нашуд | 44,3 | 62,9 |
Биочар аз омехтаи 1:1 аз рӯи массаи резаҳои чӯб ва боқимондаҳои чӯбини аз ғалберкунии компости партовҳои сабз бадастомада омода шуда, дар дастгоҳи тиҷоратии пурмиқёси пиролизи Pyreg 500 дар 650 °C барои 20 дақиқа пиролиз карда шудааст.
Ба сифати хокаи ҷинси силикатӣ базанити Eifelgold бо андозаи зарраҳои 0,5–300 µm истифода шудааст. Тибқи Ҷадвали Иловагии A.1, байни ҷузъҳои асосии хокаи ҷинс %43,86 SiO2, %14,15 Al2O3, %11,28 Fe2O3, %11,63 CaO, %8,21 MgO ва %0,60 P2O5 мавҷуданд. Минералҳои асосӣ клинопироксен (%44,4), плагиоклаз (%15,5), нефелин (%11,2), лейсит (%9,9) ва оливин (%6,3) мебошанд.
Барои биочари бо ҷинс ғанишуда биомассаи чӯбин ва базанит дар таносуби массавии 80:20 омехта, пеллет карда ва боз дар 650 °C барои 20 дақиқа якҷоя пиролиз карда шуданд. Тибқи ҳисоб аз миқдори TOC, маводи ниҳоӣ тақрибан %68 биочар ва %32 базанит дорад. Дар истифодаи мустақими якҷоя низ барои баробар будани муқоиса ҳамон таносуби биочар/базанит ҳадаф гирифта шуд.
Ҳангоми Истифодаи Якҷояи Биочар ва Базанит Таъсирро Кадомаш Муайян Кард?
Дар таҷрибаи нӯҳҳафтаинаи хоки қумӣ таъсири коркардҳои якҷоя ба C, C:N, Cmic, P-и дастрас ва бисёр нишондиҳандаҳои ферментӣ асосан аз ҷониби биочар муайян шуд; дар ҳоле ки танҳо базанит таъсири кӯтоҳмуддати аҳамиятнок ба вуҷуд наовард, истифодаи мустақими биочар+базанит махсусан дар pH, EC ва N-и умумӣ баъзе нишонаҳои иловагии синергетикӣ нишон дод, аммо пиролизи якҷоя нисбат ба истифодаи мустақими якҷоя бартарии равшан надод.
Тарҳи таҷриба
| Коркард | Маводи ба 9 kg хок иловашуда | Таносуби тахминӣ |
|---|---|---|
| Назорат | Маводи ислоҳкунандаи иловагӣ нест | — |
| RP — Хокаи ҷинси базанит | 178,2 g базанит | ≈%2 масса |
| BC — Биочар | 379,1 g биочар | ≈%4,2 масса |
| Co-app. — Истифодаи якҷоя | 379,1 g биочар + 178,2 g базанит | ≈%4,2 + %2 |
| Co-pyr. — Пиролизи якҷоя | 557,3 g биочари бо ҷинс ғанишуда | ≈%6,2; ≈%4,2 биочар + %2 эквиваленти базанит |
Лизиметрҳо бо диаметри 20 cm ва чуқурии хок 30 cm омода шуданд; барои гузаштани дренаж ба зарфи ҷамъоварии поёнӣ тӯри аз пӯлоди зангногир истифода шуд. Қубурҳо барои таъмини ҳарорати табиитари хок нисбат ба таҷрибаи дегӣ дар катҳои қумӣ дафн карда шуданд. Ҳамагӣ 45 лизиметр дар тарҳи блоки пурраи тасодуфӣ ҷойгир карда шуд.
Дар ҳар лизиметр як ниҳоли Brassica oleracea var. gongylodes L. шинонда шуд, дар давоми нӯҳ ҳафта панҷ маротиба нуриҳо дода шуданд ва растаниҳо ба ғайр аз бориш ҳангоми зарурат бо обёрии қатрагӣ об дода шуданд. Ҳангоми ҷамъоварии ҳосил дар июли 2024 гуфта шудааст, ки маводи ислоҳкунанда ба афзоиши растанӣ таъсири намоён надошт.
Таҳлилҳои хок чӣ гуна анҷом дода шуданд?
| Тағйирёбанда | Усули асосӣ |
|---|---|
| C ва N-и умумӣ | Анализатори элементии Vario Max Cube |
| P-и дастрас | Экстраксияи лактати калсий + HCl; спектрофотометрия дар 580 nm |
| pH | 0,01 M CaCl2; хок:маҳлул = 1:2,5 |
| EC | Оби деионизатсияшуда; хок:об = 1:2,5 |
| Nmin | Экстраксияи 0,0125 M CaCl2; NH4 спектрофотометрия, NO3/NO2 HPLC |
| DOC | Экстраксияи 0,05 M K2SO4 + анализатори TOC |
| Cmic | Фумигатсия-экстраксияи хлороформӣ; kEC = 0,45 |
Чор ферменти берунҳуҷайравӣ чиро ифода мекунанд?
| Фермент | Ихтисора | Нақши асосии нишондиҳанда дар гардиши моддаҳои ғизоӣ |
|---|---|---|
| β-глюкозидаза | BG | Таҷзияи селлюлоза ба глюкоза; ба даст овардани C |
| Хитиназа | CH | Таҷзияи хитин; гардиши C ва N |
| Лейцин-аминопептидаза | LAP | Ҷудошавии лейцин аз пептидҳо; ба даст овардани N |
| Фосфатазаи кислота | AP | Гидролизи эфирҳои фосфат; ба даст овардани P |
Дар ченкуниҳои флуорометрӣ барои BG ва CH субстратҳои пайвастшудаи MUF, барои AP MUF-фосфатаза ва барои LAP L-лейцин-AMC истифода шуданд. Эквиваленти 0,5 g хоки хушк дар 50 mL оби стерилӣ суспензия шуда, барои 2 дақиқа бо энергияи 40 J s−1 соникатсия карда шуд. Дар ҳар чоҳ 50 μL суспензияи хок, 50 μL буфери мувофиқ ва 100 μL субстрат истифода шуд. Барои ҳар намуна ва консентратсияи субстрат се такрори таҳлилӣ иҷро гардид.
Дар таҷрибаҳои пайвастшудаи MUF консентратсияҳои ниҳоии субстрат 0, 1, 2, 3, 4, 5, 10 ва 20 µmol g−1 хоки хушк; дар таҷрибаи AP бошад 0, 1, 2, 3, 5, 10, 20 ва 40 µmol g−1 хоки хушк буданд. Флуоресенсия дар дарозии мавҷи барангезиши 355 nm ва эмиссияи 460 nm чен карда шуд. Матни асосии усул хондани ибтидоӣ ва дақиқаи 120-ро таъкид мекунад, дар ҳоле ки шарҳи иловагии усул хонданҳоро дар дақиқаҳои 0, 30, 60 ва 120 нишон медиҳад.
Муодилаи (1): Кинетикаи ферментии Michaelis–Menten
\[ v=\frac{V_{\max}[S]}{K_m+[S]} \tag{1} \]
Формула чиро ҳисоб мекунад? Суръати реаксияи ферменти хокро дар консентратсияи муайяни субстрат ҳисоб мекунад.
\(v\) суръати ченшудаи реаксия аст ва дар манбаъ ҳамчун nmol MUF/AMC h−1 g−1 хоки хушк муайян шудааст. \(V_{\max}\) фаъолияти максималии эҳтимолии фермент аст, ки дар сершавии субстрат ба даст меояд; воҳидаш nmol субстрат h−1 g−1 хоки хушк мебошад. \([S]\) консентратсияи субстрат аст. \(K_m\) консентратсияи субстратест, ки суръати реаксия дар он \(V_{\max}/2\) мешавад ва ҳамчун µmol g−1 хоки хушк дода шудааст.
Аз ҷиҳати математикӣ вақте \([S]=K_m\), махраҷ \(2K_m\) мешавад ва \(v=V_{\max}/2\) ҳосил мегардад. Вақте \([S]\) аз \(K_m\) хеле калон аст, фермент ба сершавӣ наздик мешавад ва қимати \(v\) ба \(V_{\max}\) наздик мегардад. Аз ин рӯ \(V_{\max}\) иқтидори эҳтимолии ферментро, \(K_m\) бошад параметри кинетикии вобаста ба сатҳи субстрате, ки барои расидан ба ҳамон иқтидор зарур аст, ифода мекунад.
Муодилаи (2): Самаранокии каталитикии фермент
\[ K_a=\frac{V_{\max}}{K_m} \tag{2} \]
\(K_a\) нишондиҳандаи ҳосилавии самаранокии фермент аст, ки фаъолияти максималии эҳтимолиро дар якҷоягӣ бо сатҳи зарурии субстрат арзёбӣ мекунад. Барои як \(V_{\max}\), \(K_m\)-и хурдтар \(K_a\)-и баландтар медиҳад; барои як \(K_m\), \(V_{\max}\)-и баландтар низ \(K_a\)-ро зиёд мекунад. Манбаъ дар Шакли 2 барои \(K_a\) тамғаи алоҳидаи воҳиди физикӣ намедиҳад.
Муодилаҳои (3)–(5): Стехиометрияи ферментҳои берунҳуҷайравӣ
\[ \mathrm{Enzim\ C:N} = \frac{\ln(V_{\max,BG})} {\ln(V_{\max,LAP})} \tag{3} \]
\[ \mathrm{Enzim\ C:P} = \frac{\ln(V_{\max,BG})} {\ln(V_{\max,AP})} \tag{4} \]
\[ \mathrm{Enzim\ N:P} = \frac{\ln(V_{\max,LAP})} {\ln(V_{\max,AP})} \tag{5} \]
Ин таносубҳо сармоягузории нисбии микроорганизмҳоро ба истеҳсоли ферментҳои берунҳуҷайравӣ барои ба даст овардани карбон, нитроген ва фосфор муқоиса мекунанд. Манбаъ ҳолати C:N:P = 1:1:1-ро ҳамчун меъёри системаи мутавозин истифода мебарад ва барои муқоисаи байни коркардҳо таносубҳоро тавре стандартӣ мекунад, ки ҷузъи C ба 1 баробар бошад.
Муодилаҳои (6) ва (7): Вектори маҳдудияти моддаҳои ғизоӣ
\[ L=\sqrt{x^2+y^2} \tag{6} \]
\[ \theta=\operatorname{arctan}(x,y) \tag{7} \]
Манбаъ Муодилаи (7)-ро дар шакли дуаргументаи боло чоп мекунад; дар ин ҷо \(x\) таносуби ферментии C:P ва \(y\) таносуби ферментии C:N мебошад. \(L\) дарозии вектор аст. Тибқи тафсири манбаъ, бо зиёд шудани дарозии вектор маҳдудияти нисбии C зиёд мешавад.
Кунҷи вектор \(\theta\) нишондиҳандаи самти нисбии маҳдудияти N ва P мебошад: поёнтар аз 45° ҳамчун маҳдудияти нисбии N ва болотар аз 45° ҳамчун маҳдудияти нисбии P тафсир мешавад. Аммо таҳқиқот махсус таъкид мекунад, ки ин ҳадди 45° нишондиҳандаи ивазкунандаи содакунандаи ҳамкориҳои мураккаби хок–микроорганизм мебошад.
Стехиометрияи Ферментӣ Дар Талаботи Микроорганизмҳо Ба Моддаҳои Ғизоӣ Чӣ Тағйирот Нишон Дод?
Дар хоки назоратӣ фаъолияти баланди AP ва кунҷи вектории 76,4° ба маҳдудияти равшани P ишора мекард, дар ҳоле ки коркардҳои дорои биочар сармоягузорӣ ба AP-ро кам карда, сармоягузорӣ ба LAP-ро зиёд карданд, кунҷро паст намуда ва таносубҳои ферментии C:N:P-ро мутавозинтар сохтанд; бо вуҷуди ин, азбаски кунҷҳо болотар аз 45° боқӣ монданд, маҳдудияти P пурра аз байн нарафт ва танҳо аҳамияти нисбии талабот ба N зиёд шуд.
Муодилаи (8): Формулаи фарқи фоизӣ, ки дар манбаъ чоп шудааст
\[ \mathrm{difference} = \frac{ value_{\mathrm{control}}-value_{\mathrm{amended}} }{ value_{\mathrm{amended}} } \times100 \tag{8} \]
Манбаъ \(value_{\mathrm{control}}\)-ро қимати назорат ва \(value_{\mathrm{amended}}\)-ро қимати гурӯҳи бо маводи ислоҳкунанда коркардшуда муайян мекунад. Аммо Муодилаи (8) дар шакли чопшуда вақте ки қимати коркард аз назорат зиёд аст, фоизи манфӣ медиҳад; матни натиҷаҳо ҳамин ҳолатҳоро бо фоизҳои мусбати “афзоиш” гузориш медиҳад. Аз ин рӯ фоизҳои зерин ҳамон тавре, ки манбаъ гузориш кардааст, интиқол дода шудаанд ва бо Муодилаи (8) аз нав ҳисоб нашудаанд.
Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот
Тағйирот дар C, N, P ва дигар хусусиятҳои хок
| Нишондиҳанда | Натиҷаи асосии гузоришшуда дар манбаъ |
|---|---|
| C-и умумӣ | Дар коркардҳои дорои биочар нисбат ба назорат то %69 афзоиши аҳамиятнок |
| N-и умумӣ | Танҳо дар истифодаи мустақими якҷоя %8 афзоиши аҳамиятнок |
| C:N | Дар се коркарди дорои биочар афзоиши аҳамиятнок |
| DOC | Афзоиши бузургтарин дар пиролизи якҷоя %83; дар истифодаи якҷоя %47 |
| Cmic | Дар се коркарди дорои биочар афзоиши аҳамиятнок |
| Nmin | Аз ҳеҷ як коркард ба таври аҳамиятнок таъсир нагирифт |
| P-и дастрас | Биочар +%125; истифодаи якҷоя +%110; пиролизи якҷоя +%65 |
| pH | Дар ҳамаи коркардҳои дорои биочар зиёд шуд; истифодаи якҷоя махсусан қавӣ буд |
| EC | Дар ҳамаи коркардҳои дорои биочар зиёд шуд; тағйироти қавитарин дар истифодаи якҷоя |
| Танҳо базанит | Дар хусусиятҳои ченшуда тағйироти аҳамиятнок нест; тамоюли коҳиши P p<0,1 |
Қавитар будани истифодаи мустақими якҷояи биочар ва базанит дар pH ва EC нисбат ба маҳсулоти пиролизи якҷоя аз ҷониби муаллифон ҳамчун синергияи эҳтимолӣ, ки ба якҷо шудани саҳмҳои ишқоркунанда ва ионии ду мавод дар кӯтоҳмуддат вобаста аст, тафсир шудааст. Баръакс, дар нишондиҳандаҳое монанди C, C:N ва Cmic синергияи равшане, ки коркардҳои якҷоя аз танҳо биочар зиёдтар бошанд, мушоҳида нашуд.
Он ки танҳо биочар дар кӯтоҳмуддат баландтарин афзоиши P-и дастрасро дод, низ муҳим аст. Муаллифон ҳамчун шарҳҳои эҳтимолӣ баррасӣ мекунанд, ки дар коркардҳои якҷоя ҳалшавии хокистари биочар ё нигоҳдории P метавонад фарқ кунад ва пеллеткунии пеш аз пиролизи якҷоя метавонад сӯрохиҳоро фишурда, масоҳати хоси сатҳро кам намояд. Инҳо тафсирҳои механистии муаллифони манбаъ мебошанд; таҳқиқот ин механизмҳоро бо таҷрибаҳои алоҳида мустақиман исбот накардааст.
Фаъолияти максималии эҳтимолии фермент \(V_{\max}\)
AP дар ҳамаи коркардҳо баландтарин фаъолияти эҳтимолиро нисбат ба ферментҳои дигар нишон дод ва дар баъзе муқоисаҳо то 24 маротиба аз қиматҳои \(V_{\max}\)-и ферментҳои дигар баландтар буд (\(p<0.001\)). LAP умуман ферменте буд, ки пасттарин қимати \(V_{\max}\) дошт.
| Фермент | Биочар / истифодаи якҷоя | Пиролизи якҷоя | Танҳо базанит |
|---|---|---|---|
| AP | \(V_{\max}\) ба таври аҳамиятнок кам шуд; коҳиш барои AP/CH то %57 | Нисбат ба назорат %35 коҳиши аҳамиятнок | Таъсири аҳамиятнок нест |
| CH | \(V_{\max}\) ба таври аҳамиятнок кам шуд | Таъсир нисбат ба биочар ва истифодаи якҷоя заифтар | Таъсири аҳамиятнок нест |
| LAP | \(V_{\max}\) тақрибан ду баробар зиёд шуд | Тамоюли афзоиши %45, \(p<0.1\) | Таъсири аҳамиятнок нест |
| BG | Тибқи муҳокимаи муфассал таъсири аҳамиятноки \(V_{\max}\) нишон дода нашуд | Таъсири равшани аҳамиятнок гузориш нашуд | Таъсири аҳамиятнок нест |
Коҳиши AP бо афзоиши миқдори P-и дастрас мувофиқ аст: вақте микроорганизмҳо аз муҳит P-и бештар ба даст оварда метавонанд, онҳо барои озод кардани P ба истеҳсоли AP камтар сармоягузорӣ мекунанд. Баръакс, афзоиши LAP бо зиёд шудани талаботи нисбии микроорганизмҳо ба N дар шароити васеъ шудани таносуби C:N-и хок аз ҷониби биочар мувофиқ аст.
Ёддошти дохилии манбаъ оид ба BG: Муҳокимаи муфассал ба таври равшан мегӯяд, ки фаъолияти эҳтимолии BG аз коркардҳои дорои биочар таъсир нагирифтааст. Ҷумлаи умумитар дар бахши натиҷаҳо бошад коҳиши AP, BG ва CH-ро якҷо баён мекунад. Аз ин рӯ барои BG коҳиши аҳамиятнок ҳамчун натиҷаи қатъӣ васеъ карда нашудааст.
Аффинитети фермент \(K_m\)
Қиматҳои \(K_m\) нисбат ба \(V_{\max}\) аз коркардҳо хеле камтар таъсир гирифтанд. Биочар \(K_m\)-и AP-ро %33 кам кард, дар ҳоле ки \(K_m\)-и LAP-ро тақрибан чор баробар зиёд намуд. Истифодаи мустақими якҷоя \(K_m\)-и BG-ро нисбат ба назорат %97 зиёд кард; дар \(K_m\)-и AP, CH ва LAP тағйироти аҳамиятнок ба вуҷуд наовард. Танҳо базанит ва пиролизи якҷоя қиматҳои \(K_m\)-и ферментҳои омӯхташударо ба таври аҳамиятнок тағйир надоданд.
Самаранокии каталитикии фермент \(K_a\)
Қимати \(K_a\)-и AP дар ҳамаи гурӯҳҳо то 16 маротиба аз BG, CH ва LAP баландтар буд. Биочар ва истифодаи мустақими якҷоя \(K_a\)-и AP ва BG-ро то %50 кам карданд; дар \(K_a\)-и CH биочар коҳиши аҳамиятнок ва истифодаи якҷоя тамоюли коҳиш ба вуҷуд овард. Пиролизи якҷоя дар байни ин се коркарди дорои биочар ба \(K_a\) таъсири хурдтарин нишон дод. Танҳо базанит \(K_a\)-и ягон ферментро ба таври аҳамиятнок тағйир надод.
Стехиометрияи ферментии C:N:P
| Коркард | Таносуби стандартшудаи ферментии C:N:P |
|---|---|
| Назорат | 1 : 0,28 : 1,74 |
| Биочар | 1 : 0,66 : 1,67 |
| Пиролизи якҷоя | 1 : 0,62 : 1,59 |
| Истифодаи якҷоя | 1 : 0,60 : 1,56 |
| Базанит | Нисбат ба назорат тағйироти аҳамиятнок нест |
Дар коркардҳои дорои биочар таносуби ферментии C:N нисбат ба назорат то %42 кам шуд, таносуби N:P бошад то ду баробар афзуд; таносуби C:P ба таври аҳамиятнок тағйир наёфт. Дар маҷмӯъ ин сохтор нишон медиҳад, ки талаботи микробӣ ба моддаҳои ғизоӣ аз ҳолати комилан P-меҳвар ба сохтори мутавозинтар гузашта ва аҳамияти нисбии N зиёд шудааст.
Дарозии вектор ва кунҷи вектор
| Коркард | Дарозии вектор | Кунҷи вектор | Тафсири асосӣ |
|---|---|---|---|
| Назорат | 2,5 ± 0,5 | 76,4° ± 3,4° | Маҳдудияти равшани P |
| Биочар | 1,5 ± 0,2 | 66,4° ± 4,5° | Нишондиҳандаи пасттари маҳдудияти C ва коҳиши вазни P |
| Дигар коркардҳои дорои биочар | Нисбат ба назорат кам шуд | Нисбат ба назорат кам шуд | Гузариш ба талаботи мутавозинтари моддаҳои ғизоӣ |
| Базанит | Ба таври аҳамиятнок тағйир наёфт | Ба таври аҳамиятнок тағйир наёфт | Дар кӯтоҳмуддат таъсири стехиометрӣ нест |
Болотар аз 45° боқӣ мондани кунҷҳо дар ҳамаи гурӯҳҳо нишон медиҳад, ки маҳдудияти P пурра аз байн нарафтааст. Паст шудани кунҷ дар гурӯҳи биочар аз 76,4° то 66,4° бошад ҳамчун сабук шудани маҳдудияти нисбии P ва зиёд шудани вазни нисбии талабот ба N тафсир шудааст.
Коррелятсияҳо байни хусусиятҳои хок ва кинетикаи ферментҳо
Параметрҳои \(V_{\max}\), \(K_m\) ва \(K_a\)-и AP бо аксари хусусиятҳои омӯхташудаи хок коррелятсияҳои қавии манфӣ нишон доданд; махсусан робитаҳо бо C, N, P, Cmic, pH ва EC равшан буданд. \(V_{\max}\) ва \(K_a\)-и CH бо C, P, Cmic, pH ва EC робитаҳои заифтар, вале манфӣ нишон доданд. Дар параметрҳои кинетикии BG коррелятсияҳои гуногуни манфӣ, аз ҷумла бо DOC, Cmic, pH ва P, пайдо шуданд.
LAP баръакс танҳо коррелятсияҳои мусбат нишон дод. Қиматҳои \(V_{\max}\) ва \(K_m\)-и LAP бо C, N, P, таносуби C:N ва pH робитаи мусбат доштанд; \(K_a\)-и LAP бошад танҳо бо DOC робитаи мусбат дошт. Инҳо коррелятсияҳоянд ва худ ба худ механизми сабабиро исбот намекунанд.
Таҳлили оморӣ
Барои кинетикаи ферментҳо модели хаттии таъсирҳои омехта (LME), барои хусусиятҳои хок модели хаттӣ истифода шуда, муқоисаҳои ҷуфтӣ бо санҷиши post-hoc-и Tukey HSD анҷом дода шуданд. \(p<0.05\) ҳадди аҳамиятнокӣ мебошад; қиматҳои \(p<0.1\) ҳамчун “тамоюли фарқ” тафсир шудаанд. Қиматҳои эҳтимолии берунӣ дар ченкуниҳои \(v\), \(V_{\max}\), \(K_m\), \(K_a\) ва EES бо санҷиши Dixon Q арзёбӣ шуданд.
Таҳлилҳо дар RStudio 4.4.2 анҷом дода шуда, барои қиматҳои берунӣ бастаи outliers, барои LME lme4, барои compact letter display multcomp, барои визуализатсия ggplot2 ва барои матритсаҳои коррелятсия ggcorrplot истифода шудаанд.
Чаро пиролизи якҷоя бартарии равшан нишон надод?
Бисёре аз таъсирҳои кӯтоҳмуддати биочари бо ҷинс ғанишуда нисбат ба истифодаи мустақими биочар+базанит заифтар буданд. Муаллифон баррасӣ мекунанд, ки ҳангоми пиролизи якҷоя дастрасии минералҳо ва миқдори намакҳои ҳалшаванда метавонист тағйир ёбад. Ҳамчунин эҳтимол дорад, ки пеллеткунии мавод пеш аз пиролиз сӯрохиҳои биомассаро фишурда, масоҳати хоси сатҳро кам карда бошад.
Ин шарҳҳо гипотезаҳои механистӣ мебошанд. Дар таҳқиқот тағйироти масоҳати хоси сатҳ ҳамчун сабаби мустақими ин натиҷаҳо санҷида нашудааст. Муаллифон тавсия медиҳанд, ки дар оянда хусусиятҳои маводи ислоҳкунанда, махсусан масоҳати хоси сатҳ, алоҳида омӯхта шавад.
Бетаъсир ба назар расидани танҳо базанит чӣ маъно дорад?
Дар таҷрибаи нӯҳҳафтаина базанит хусусиятҳои химиявии ченшудаи хок, кинетикаи ферментҳо, EES, дарозии вектор ё кунҷро ба таври аҳамиятнок тағйир надод. Манбаъ ин натиҷаро на ҳамчун “кор накардани” базанит, балки ҳамчун эҳтимоли он шарҳ медиҳад, ки нӯҳ ҳафта барои фарсоиши минералҳои силикатӣ кофӣ набошад.
Аз ин рӯ озодшавии дарозмуддати моддаҳои ғизоӣ ё таъсири CDR барои базанит бо ин таҷриба тасдиқ нашудааст. Ибораҳои манбаъ дар бораи он ки “дар дарозмуддат муассир буда метавонад”, натиҷаи таҷрибавии нӯҳҳафтаина нестанд, балки интизории барои санҷиши оянда мебошанд.
Таҳқиқот чӣ мегӯяд ва чӣ намегӯяд
| Он чизе, ки таҳқиқот мустақиман дастгирӣ мекунад | Он чизе, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад |
|---|---|
| Коркардҳои дорои биочар дар нӯҳ ҳафта бисёр хусусиятҳои химиявии хоки қумиро тағйир доданд. | Гуфтан мумкин нест, ки самаранокии дарозмуддати ERW/CDR-и базанит чен ё исбот шудааст. |
| Қисми зиёди таъсири кӯтоҳмуддат дар коркардҳои якҷоя аз биочар бармеомад. | Бартарии пиролизи якҷоя нисбат ба истифодаи мустақими якҷоя нишон дода нашуд. |
| Истифодаи мустақими якҷоя дар N, pH ва EC нишонаҳои иловагии синергетикӣ нишон дод. | Нишон дода нашуд, ки дар ҳамаи навъҳои хок ҳамин натиҷаҳо ба вуҷуд меоянд. |
| Танҳо биочар дар кӯтоҳмуддат баландтарин афзоиши P-и дастрасро дод. | Ҳанӯз мустақиман чен нашудааст, ки коркардҳои якҷоя дар дарозмуддат P-и бештар таъмин мекунанд. |
| Профили ферментӣ нишон дод, ки маҳдудияти P сабуктар ва талаботи нисбии N бештар шудааст. | Ҳадди вектории 45° ченаки пурраи биологии маҳдудияти моддаҳои ғизоии микробӣ нест. |
| Танҳо базанит дар нӯҳ ҳафта таъсири равшани зараровари ферментӣ ба вуҷуд наовард. | Натиҷаи безарарии нӯҳҳафтаина тамоми амнияти дарозмуддати экологиро кафолат намедиҳад. |
| Натиҷаҳо дар хоки мушаххасе бо %93,8 қум ба даст омаданд. | Онҳоро мустақиман ба хокҳои гилӣ, дорои моддаи зиёди органикӣ ё хокҳои кишоварзии иқлими дигар умумӣ кардан мумкин нест. |
Муҳимтарин огоҳӣ аз нуқтаи назари дарозмуддат
Коркардҳои дорои биочар P-и дастрасро зиёд карданд, ҳамзамон тавозуни C:N-ро васеъ намуда ва талаботи нисбии микробиро ба N баланд карданд. Аз ин рӯ муаллифон мегӯянд, ки агар дар истифодаҳои дарозмуддат воридшавии кофии N мавҷуд набошад, система бо гузашти вақт метавонад ба маҳдудияти N гузарад. Ин изҳорот норасоии дарозмуддати N-и дар нӯҳ ҳафта ченшуда нест; он огоҳии таҳқиқоти оянда аст, ки аз намунаҳои кӯтоҳмуддати ферментӣ бароварда шудааст.
Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул
Унвони аслӣ: Biochar dominated the combined effect of silicate rock powder and biochar application on extracellular enzyme kinetics and nutrient dynamics in a sandy soil
Муаллифон: Maria Ansari; Svenja Stock; Michaela A. Dippold; Susanne E. Hamburger; Claudia I. Kammann; Johannes Meyer zu Drewer; Nikolas Hagemann; Annette Eschenbach; Joscha N. Becker.
Муаллифи масъул: Maria Ansari.
Муассисаҳо: Institute of Soil Science, University of Hamburg, Hamburg, Germany; Geo-Biosphere Interactions, Department of Geosciences, Eberhard Karls University of Tübingen, Tübingen, Germany; Department of Applied Ecology, Hochschule Geisenheim University, Geisenheim, Germany; Ithaka Institute, Goldbach, Germany; Agroscope, Zurich, Switzerland; Institute for Sustainable Energy Systems, Offenburg University, Offenburg, Germany.
Маҷалла: Soil & Tillage Research.
Ношир: Elsevier B.V.
Сабти библиографӣ: Volume 262 (2026), Article 107234. Сабти расмии ScienceDirect санаи ҷилдро Октябрь 2026 нишон медиҳад.
DOI: 10.1016/j.still.2026.107234
Санаҳои мақола: Ирсол 15 Октябрь 2025; бозбинӣ 18 Март 2026; қабул 19 Апрель 2026.
Навъи манбаъ: Мақолаи таҷрибавии таҳқиқотии рецензияшуда; таҷрибаи нӯҳҳафтаинаи нимсаҳроии лизиметрии дорои растанӣ.
Иҷозатнома: Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY 4.0).
Маблағгузорӣ: Лоиҳаи PyMiCCS — Pyrogenic carbon and carbonating Minerals for enhanced plant growth and Carbon Capture and Storage дар доираи консорсиуми CDRterra аз ҷониби German Federal Ministry of Research, Technology and Space (BMFTR), FKZ 01LS2109A ва 01LS2109C маблағгузорӣ шудааст.
Маҷмуаи маълумот: Дар бахши маблағгузорӣ барои маҷмуаи маълумоти ҳангоми таҳқиқот ҳосилшуда DOI 10.25592/uhhfdm.18032 дода шудааст. Бо вуҷуди ин, изҳороти баъдии “Data availability” дар мақола “Data will be made available on request” мебошад. Азбаски ҳар ду изҳорот дар манбаъ якҷо мавҷуданд, ҳар ду нигоҳ дошта шуданд.
Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон гузориш додаанд, ки манфиатҳои молиявии рақобаткунанда ё муносибатҳои шахсии маълум, ки метавонанд ба таҳқиқот таъсир расонанд, вуҷуд надоранд.
Саҳми муаллифон: Maria Ansari: тарҳи аввал, визуализатсия, таҳқиқот, таҳлили формалӣ ва консептуализатсия. Svenja Stock: бозбинӣ/таҳрир ва методология. Michaela A. Dippold: бозбинӣ/таҳрир ва захираҳо. Susanne E. Hamburger: бозбинӣ/таҳрир ва захираҳо. Claudia I. Kammann: бозбинӣ/таҳрир, захираҳо ва дарёфти маблағгузорӣ. Johannes Meyer zu Drewer: захираҳо. Nikolas Hagemann: бозбинӣ/таҳрир, захираҳо ва дарёфти маблағгузорӣ. Annette Eschenbach: бозбинӣ/таҳрир, роҳбарӣ, захираҳо ва дарёфти маблағгузорӣ. Joscha N. Becker: бозбинӣ/таҳрир, роҳбарӣ, дарёфти маблағгузорӣ ва консептуализатсия.
Ёддошти дохилии манбаъ оид ба Муодилаи (8): Манбаъ формулаи фарқи фоизиро ҳамчун \((value_{control}-value_{amended})/value_{amended}\times100\) чоп мекунад; самти аломати он бо фоизҳои мусбати “афзоиш” дар бахши натиҷаҳо мустақиман мувофиқ ба назар намерасад. Verianla формуларо тағйир надода ва фоизҳои гузоришшударо аз нав ҳисоб накардааст.
Ёддошти дохилии манбаъ оид ба BG: Муҳокимаи муфассал мегӯяд, ки \(V_{\max}\)-и β-глюкозидаза аз коркардҳои дорои биочар таъсир нагирифтааст, дар ҳоле ки ҷумлаи натиҷа коҳиши AP, BG ва CH-ро умумитар баён мекунад. Аз ин рӯ коҳиши аҳамиятнок барои BG ҳамчун натиҷаи қатъӣ пешниҳод нашудааст.
Ҳудуди асосии методологӣ: Таҷриба танҳо дар як хоки кишоварзии дорои қуми баланд, дар лизиметрҳои дорои растанӣ ва танҳо нӯҳ ҳафта гузаронида шуд. Аз сабаби суст будани фарсоиши ҷинсҳои силикатӣ, таъсири дарозмуддати базанит, озодшавии устувори моддаҳои ғизоӣ, хориҷсозии дарозмуддати карбон ва қобилияти умумисозӣ ба хокҳои гуногун бояд алоҳида тасдиқ карда шаванд.
Шарҳ гузоред
Нишонии почтаи электронии шумо нашр намешавад. Майдонҳои ҳатмӣ бо * нишон дода шудаанд