Таҳлили геокимиёвӣ–геохронологии сланецҳои сиёҳ ва оҳаксангҳои Девон, равишест, ки таркиби кимиёвии ҷинсҳои таҳшинии минтақаи Northern Shan State-и Мянмар, шароити редоксии қаъри баҳр ҳангоми таҳшиншавӣ, унсурҳои микроэлементии дар пирити таҳшинӣ нигоҳдошташуда ва тақсимоти синнусолии сирконҳои детритиро якҷо истифода бурда, пайдоиш ва нақши эҳтимолии ин ҷинсҳоро ҳамчун ҷинси манбаи тилло арзёбӣ мекунад. Таҳқиқот таҳлили флуорессенсияи рентгении тамоми ҷинс (XRF), спектрометрияи массаи плазмаи индуктивӣ пайвастшуда бо аблятсияи лазерӣ (LA-ICP-MS) дар пирити таҳшинӣ ва синнусолсанҷии U–Pb-и сиркони детритиро муттаҳид кардааст.

Натиҷаи асосии геокимиёвии таҳқиқот он аст, ки воҳидҳои Lower Devonian Zebingyi, Middle Devonian Wetwun ва Middle–Upper Devonian Padaukpin нисбат ба эталони Post-Archean Australian Shale (PAAS) намунаҳои гуногуни унсурҳои асосиро нишон медиҳанд. Padaukpin аз CaO ғанӣ буда, барои SiO₂, TiO₂, Al₂O₃, Fe₂O₃ ва K₂O сатҳҳои тақрибан монанд ба PAAS нишон додааст. Wetwun дар аксари ин оксидҳои асосӣ нисбат ба PAAS камшуда, вале аз CaO ғанӣ аст. Zebingyi бошад аз CaO ғанӣ ва дар аксари дигар оксидҳои асосӣ хеле камшуда гузориш шудааст.

Карбони умумии органикӣ (TOC) дар намунаҳои Lower Devonian дар ҳудуди %5–9,7 ва ба ҳисоби миёна тақрибан %8 буда, дар Middle Devonian ба %2,5–3,2, ба ҳисоби миёна тақрибан %2,9 паст шудааст; дар намунаи Middle–Upper Devonian Padaukpin дубора ба %9,7 боло рафтааст. Таҳқиқот тамоюлҳои унсурҳои микроэлементӣ ва таносубҳои V/Cr, V/(V+Ni) ва U/Th-ро истифода бурда, шароити редоксии қаъри баҳрро байни шароити оксикӣ, дисоксикӣ ва дар баъзе ҷойҳо аноксикӣ тафсир кардааст.

Дар таҳлилҳои пирити таҳшинӣ воҳиди Lower Wetwun баландтарин қиматҳои тиллоро нишон дода, консентратсияи Au то 1,1 ppm расидааст. Дар воҳидҳои дигар, аз ҷумла Zebingyi ва Padaukpin, Au паст ё то тақрибан 0,3 ppm / аз ҳадди муайянкунӣ поён гузориш шудааст. Аз ин рӯ, муаллифон сланецҳои сиёҳи Lower Wetwun-ро дар миқёси минтақавӣ ҳамчун ҷинсҳои эҳтимолии манбаи тилло тафсир мекунанд.

Ин тафсири “ҷинси манбаи тилло” маънои онро надорад, ки кони тиллои аз ҷиҳати иқтисодӣ истихроҷшаванда мустақиман кашф шудааст. Таҳқиқот баррасӣ мекунад, ки Au-и баланд дар пирити таҳшинӣ метавонад шарти пешакӣ барои таъмин кардани тилло ба флюидҳои метаморфии баъдӣ бошад; захираи мустақими маъдан, модели тенор ё қобилияти истихроҷи кон арзёбӣ нашудааст.

Таҳқиқоти сиркони детритӣ аз маҷмӯи 45 дона сиркон синнусолҳои максималии таҳшиншавии 399, 480 ва 537 Ma-ро ба даст овардааст. Бо вуҷуди ин, синни 399 Ma танҳо ба як сиркони ҷавон такя мекунад ва бинобар ин муаллифон онро боэътимод намешуморанд. Дар популятсияҳои сиркони калонсол қуллаҳои сершумори синнусолӣ аз тақрибан 400 Ma то 2500 Ma дида шудаанд ва онҳо аз нигоҳи робитаи эҳтимолии Sibumasu Terrane бо Gondwana муҳокима шудаанд. Муаллифон ба таври возеҳ таъкид мекунанд, ки маҷмӯи маълумоти сиркон маҳдуд аст ва ин робитаи палеогеографӣ бояд бо маълумоти бештар тасдиқ шавад.

Сланеци Сиёҳ, Пирит ва “Ҷинси Манбаи Тилло” Чӣ Маъно Доранд?

Сланеци сиёҳ ҷинси таҳшинии хеле майдадона ва нисбатан ғанӣ аз моддаҳои органикӣ аст; пирити таҳшинӣ бошад минерали FeS₂ аст, ки ҳангоми таҳшиншавӣ ва диагенези барвақтӣ метавонад ташаккул ёбад. Дар ин таҳқиқот Au, Se, Co, Ni, Mo, Cu, Zn ва дигар унсурҳои микроэлементие, ки ба сохтори кристаллии пирит дохил шудаанд, барои омӯзиши кимиёи баҳри гузашта ва потенсиали манбаи металл истифода шудаанд. Ибораи “ҷинси манбаи тилло” литологияи манбаи ғанӣ аз металлро ифода мекунад, ки метавонад дар равандҳои геологии баъдӣ ба флюидҳои ҳаракаткунанда тилло диҳад; маънои кони мустақими иқтисодии маъданро надорад.

Минтақаи таҳқиқот дар куҷост?

Таҳқиқот воҳидҳои ҷинсии Палеозойро дар минтақаи Northern Shan State-и Мянмар, дар атрофи Mandalay ва Pyin Oo Lwin фаро мегирад. Аз ҷиҳати тектоникӣ минтақаи таҳқиқот дар дохили Sibumasu Terrane арзёбӣ шудааст. Sibumasu яке аз блокҳои муҳими континенталӣ мебошад, ки дар тафсири рушди палеогеографии Палеозойи Myanmar, Таиланд, Malay Peninsula ва минтақаҳои атроф истифода мешавад.

Форматсияҳои Девонии омӯхташуда

Ҳадафҳои асосии Девонии таҳқиқот Lower Devonian Zebingyi Formation, Middle Devonian Wetwun Shale ва Padaukpin Limestone, инчунин робитаҳои стратиграфии онҳо дар дохили Maymyo Formation мебошанд.

PAAS чист ва чаро истифода мешавад?

PAAS (Post-Archean Australian Shale), таркиби эталониест, ки барои муқоисаи геокимиёи сланец истифода мешавад. Манбаъ дар Расми 9 таркиби унсурҳои асосӣ ва микроэлементҳои намунаҳоро нисбат ба PAAS нормализатсия мекунад.

Аз ҷиҳати консептуалӣ дар график:

\[ \frac{\text{Numune bileşimi}}{\text{PAAS bileşimi}} \]

агар таносуб аз 1 боло бошад, унсур ё оксиди дахлдор нисбат ба PAAS ғанишуда, агар аз 1 поён бошад, камшуда тафсир мешавад. Ин таносуб шарҳи мантиқи меҳвари Расми 9-и манбаъ аст; натиҷаи нави таҷрибавии таҳқиқот нест.

TOC чист?

Карбони умумии органикӣ (Total Organic Carbon, TOC), миқдори карбони дар моддаи органикии дохили ҷинс бударо ифода мекунад. Дар ин таҳқиқот TOC ҳамчун фоизи вазнӣ дода шуда, барои пайгирии ғанигии моддаи органикии воҳидҳои гуногуни Девон истифода шудааст.

LOD, limit of detection, яъне ҳадди муайянкунӣ мебошад. “<LOD” маънои онро дорад, ки дастгоҳ унсури дахлдорро аз ҳадди боэътимоди ченкунии миқдорӣ поён дидааст; маънои консентратсияи сифрро надорад.

Таносубҳои Палеоредокс Оксигеннокии Қаъри Баҳри Гузаштаро Чӣ Гуна Нишон Медиҳанд?

Таҳқиқот таносубҳои беандозаи микроэлементӣ, аз қабили V/Cr, V/(V+Ni) ва U/Th-ро бо ҳаддҳои дар адабиёти қаблӣ муайяншуда муқоиса карда, эҳтимоли оксикӣ, дисоксикӣ, аноксикӣ ё euxinik будани қаъри баҳр ҳангоми таҳшиншавиро тафсир мекунад; онҳо ченкуниҳои мустақими оксигени ҳалшуда нестанд, балки проксиҳои геокимиёвӣ мебошанд.

Оксикӣ, дисоксикӣ, аноксикӣ ва euxinik чӣ маъно доранд?

• Оксикӣ: мавҷуд будани оксигени озоди нисбатан кофӣ дар муҳит.
• Дисоксикӣ: шароите, ки оксиген паст аст, вале пурра нест нашудааст.
• Аноксикӣ: шароите, ки оксигени озод хеле кам ё мавҷуд нест.
• Euxinik: муҳити баҳрии барқароркунанда, ки илова бар шароити аноксикӣ сулфиди гидрогени озод дорад.

Таносуби V/Cr

\[ R_{V/Cr}=\frac{V}{Cr} \]

Вақте V ва Cr дар як воҳиди консентратсия истифода мешаванд, таносуб беандоза аст.

Ҳамаи қиматҳои V/Cr дар таҳқиқот дар ҳудуди 0,52–1,14 буда, тибқи ин низоми ҳаддӣ ба синфи оксикӣ меафтанд.

Таносуби V/(V+Ni)

\[ R_{V/(V+Ni)}=\frac{V}{V+Ni} \]

Манбаъ ҳаддҳои зеринро медиҳад:

Огоҳии ҳаддҳои манбаъ: Дар синфҳои худи мақола минтақаи 0,54–0,60 ҳам ба диапазони дисоксикӣ ва ҳам аноксикӣ дохил мешавад; инчунин 0,82–0,84 ба синфи ҷудогона ба таври возеҳ таъин нашудааст. Verianla ин ҳаддҳоро аз нав тартиб намедиҳад. Ҷадвали 3-и манбаъ намунаҳои худро тибқи ҳамин ҳаддҳо тасниф кардааст.

Таносуби U/Th

\[ R_{U/Th}=\frac{U}{Th} \]

Натиҷаҳои палеоредокс барои ҳар намуна

Азбаски се прокси ҳамеша як синфро намедиҳанд, таҳқиқот шароити қаъри баҳрро аз рӯи як таносуб қатъӣ намекунад. Аз ҷумла дар намунаи JS-28 Wetwun V/(V+Ni) сигнали аноксикӣ медиҳад, дар ҳоле ки V/Cr ва U/Th дар синфи оксикӣ ҳастанд.

Аз Таносуби Se/Co Оксигени Атмосфера Чӣ Гуна Арзёбӣ Мешавад?

Таҳқиқот робитаи проксии нашршударо истифода мебарад, ки таносуби селен/кобалт дар пирити таҳшиниро аввал ба параметри ёрирасони проксӣ бо номи \(P\), сипас ба арзёбии O₂ атмосфера табдил медиҳад; аз ин рӯ қиматҳои 28,7 wt% ва 6,5 wt% O₂ ченкунии мустақими намунаи атмосфера нестанд, балки арзёбиҳои модел/проксии аз геокимиёи пирит ҳосилшудаанд.

Se/Co чиро ифода мекунад?

Рафтори нисбии селен ва кобалт дар пирити таҳшинӣ дар манбаъ ҳамчун сабти ғайримустақими оксигеннокии атмосфера–уқёнус баррасӣ шудааст. Таҳқиқот тағйирёбии таносуби Se/Co-ро дар тӯли Девон бо арзёбиҳои O₂ атмосфера муқоиса мекунад.

Манбаъ дар шарҳи Расми 13 параметри ёрирасонро чунин медиҳад:

\[ P=10^{(0.89\times\log(Se/Co)+0.07)} \]

Дар ин ҷо Se/Co таносуби селен/кобалт мебошад, ки дар пирити таҳшинӣ чен шудааст.

Робитаи оксигени атмосфера дар шарҳи расм дар PDF айнан:

\[ \mathrm{wt\%\ O_2}=30P/1+P \]

ба ҳамин шакл чоп шудааст.

Огоҳии типографияи формула: Манбаъ гурӯҳи махраҷро бо қавсҳои равшан нишон намедиҳад. Аз ин рӯ Verianla муодиларо аз нав қавсгузорӣ карда, аз ҷиҳати математикӣ “ислоҳ” накардааст ва қиматҳои манбаро тавассути ин муодила аз нав ҳисоб накардааст. Қиматҳои 28,7 wt% ва 6,5 wt% O₂ дар мақола ҳамчун натиҷаҳои проксии гузоришкардаи муаллифон оварда мешаванд.

28,7 wt% O₂ кай дида мешавад?

Манбаъ дар хулоса ва бахши натиҷаҳо арзёбии O₂ то 28,7 wt%-ро бо Lower Wetwun дар оғози Middle Devonian ва қимати баланди Au дар пирит алоқаманд мекунад. Баръакс, дар параграфи муҳокима зери Расми 13 ҳамин қимати 28,7 wt% бо ибораи “Lower Devonian” зикр мешавад. Манбаъ ин фарқи хронологиро шарҳ намедиҳад.

Оё сабабият байни оксиген ва тилло исбот шудааст?

Не. Таҳқиқот ҳамзамон дида шудани қиматҳои баланди проксии Se/Co–O₂ ва миқдори баланди Au дар Lower Wetwun-ро бо сенарияи эрозияи фаъоли континенталӣ ва ҷараёни афзудаи моддаҳои ғизоӣ/металлӣ шарҳ медиҳад. Аммо ин робитаи мушоҳидавии геокимиёвӣ ба таври таҷрибавӣ исбот намекунад, ки O₂ баланди атмосфера худ ба танҳоӣ боиси ғанишавии тилло дар пирит мешавад.

Ба ҳамин монанд, муҳокима мешавад, ки Se паст ва арзёбиҳои O₂, ки то тақрибан 6,5 wt% коҳиш меёбанд, метавонанд бо нобудшавии оммавии Late Devonian алоқаманд бошанд; таҳқиқот сабаби нобудшавии оммавиро танҳо ба як омил исбот намекунад.

Синнусолҳои U–Pb-и Сиркони Детритӣ Дар Ин Таҳқиқот Чиро Нишон Медиҳанд?

Таҳлили U–Pb-и сиркони детритӣ аз тақсимоти синнусолии кристаллҳои сиркон, ки ба таҳшин интиқол ёфтаанд, истифода бурда ҳам ҳудудҳои қадимтарин/ҷавонтарини таҳшиншавии имконпазир ва ҳам нишони синнусолии минтақаҳои қадимаи континенталӣ ё магмавиро, ки таҳшин аз онҳо сарчашма гирифтааст, меомӯзад; дар ин таҳқиқот аз се намуна ҳамагӣ 45 сиркон истифода шуда, синнусолҳои максималии таҳшиншавии 399, 480 ва 537 Ma гузориш шудаанд.

Чаро сиркон барои синнусолсанҷии U–Pb мувофиқ аст?

Формулаи кимиёвии сиркон ZrSiO₄ аст. Ҳангоми кристаллшавӣ сиркон метавонад уранро ба сохтори кристалии худ қабул кунад, дар ҳоле ки дар оғоз сурбро хеле маҳдуд қабул мекунад. Бо гузашти вақт изотопҳои радиоактивии U ба изотопҳои Pb таҷзия мешаванд. Ҳамин тавр, муносибатҳои изотопии U/Pb дар кристалл маълумот дар бораи синни ташаккули минерал медиҳанд.

Азбаски сиркон аз ҷиҳати физикӣ ва кимиёвӣ устувор аст, ҳангоми интиқол ба ҷинсҳои таҳшинӣ метавонад маълумоти синнусолии ҷинсҳои манбаи қадимаро нигоҳ дорад. Бо вуҷуди ин, осеби радиатсионӣ ва талафи сурб метавонанд низоми U–Pb-ро вайрон кунанд, бинобар ин муносибатҳои Concordia ва ислоҳоти стандартӣ муҳиманд.

Синни максималии таҳшиншавӣ чӣ маъно дорад?

Сирконе, ки дар дохили таҳшин мавҷуд аст, пеш аз ташаккули худи кристалли сиркон таҳшин шуда наметавонад. Аз ин рӯ ҷавонтарин популятсияи боэътимоди сиркони детритӣ метавонад барои таҳшиншавии sediment ҳадди максималии синнусол диҳад. Ин қимат ба таври автоматӣ бо синни дақиқи таҳшиншавии форматсия баробар нест.

Чаро натиҷаи 399 Ma заиф аст?

Натиҷаи 399 Ma барои JS-18 танҳо ба як дона сиркони ҷавони детритӣ асос ёфтааст. Аз ин рӯ бахшҳои натиҷа ва муҳокимаи манбаъ ба таври возеҳ мегӯянд, ки ин синни максималии таҳшиншавӣ метавонад боэътимод набошад. Verianla ин синнро ҳамчун синни дақиқ ва тасдиқшудаи таҳшиншавии форматсия истифода намекунад.

Қуллаҳои синнусолии сиркон

Манбаъ инчунин ба таври умум гурӯҳҳои сершумори қуллаҳоро дар атрофи 500, 1000, 1500, 2000 ва 2500 Ma муҳокима мекунад. Ин сирконҳои хеле қадим маънои онро надоранд, ки худи таҳшинҳои Девон миллиардҳо сол синн доранд; онҳо нишон медиҳанд, ки сирконҳои ба таҳшин интиқолёфта аз ҷинсҳои манбаи қадимтар омадаанд.

Робитаи Gondwana то чӣ андоза қавӣ аст?

Муаллифон тақсимоти эҳтимолияти синнусолро бо тақсимоти маълуми сиркони Sibumasu, Sukhothai ва Indochina Terrane муқоиса карда, гуфтаанд, ки баъзе намунаҳои қулла метавонанд бо Sibumasu мувофиқ бошанд. Ин ҳолат аз нигоҳи наздикии эҳтимолии палеогеографӣ бо Gondwana тафсир мешавад.

Аммо таҳқиқот маҷмӯи маълумоти сирконии худро ба таври возеҳ “not robust” меномад ва мегӯяд, ки аз сабаби маълумоти маҳдуд ин тафсири Gondwana камтар боварибахш аст. Аз ин рӯ таҳқиқот робитаи Gondwana-ро қатъӣ исбот намекунад.

Ихтилофи дохилии манбаъ дар таносуби Th/U

Дар бахши натиҷаҳо навишта шудааст, ки дар JS-18 %91, дар JS-22 %90 ва дар JS-25 %96 сирконҳо таносуби Th/U-и зиёда аз 0,1 доранд. Аммо дар оғози муҳокима гуфта мешавад, ки аксари сирконҳо Th/U < 0,1 доранд ва танҳо ҳафт таҳлил аз 0,1 зиёданд.

Ин ду изҳорот мустақиман ба ҳам зиданд. Азбаски манбаъ ин фарқро шарҳ намедиҳад, Verianla яке аз онҳоро дуруст шуморида, дигареро ҳазф намекунад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Сохтори умумии тарҳи таҳлилӣ

Таҳлили U–Pb-и сиркони детритӣ

Таҳлилҳои сиркон дар University of Tasmania бо низоми Agilent 7900 quadrupole ICP-MS ва лазери 193 nm Coherent COMPex Pro Ar-F excimer бо ҳуҷайраи аблятсияи Resonetics S155 анҷом дода шудаанд.

• Диаметри spot-и сиркон: 32 µm.
• Басомади лазер: 5 Hz.
• Ченкунии фон пеш аз лазер барои ҳар номаълум: 30 s.
• Давомнокии таҳлил бо лазери фаъол: 30 s.
• Гази интиқолдиҳанда: He; баъдан омехта бо Ar.
• Стандарти ибтидоии Pb/U: 91500.
• Стандарти дуюмдараҷа: дар манбаъ Temora/Tremora номгузорӣ шудааст.
• NIST610 барои ислоҳоти ²⁰⁷Pb/²⁰⁶Pb истифода шудааст.

Манбаъ мегӯяд, ки изотопҳои ⁴⁹Ti, ⁵⁶Fe, ⁹⁰Zr, ¹⁷⁸Hf, ²⁰²Hg, ²⁰⁴Pb, ²⁰⁶Pb, ²⁰⁷Pb, ²⁰⁸Pb, ²³²Th, ²³⁵U ва ²³⁸U чен шудаанд.

Дар ҳоле ки аксари унсурҳо бо фосилаи 0,17 s чен шудаанд, барои изотопҳои Pb фосилаи ченкунии 0,35 s истифода шудааст.

Ҷудокунии намунаҳо дар таҳлили U–Pb

Намунаҳои JS-18, JS-22 ва JS-25, ки дар синнусолсанҷии U–Pb истифода шудаанд, ҳамон гурӯҳи намунаҳои маҷмӯи XRF-и тамоми ҷинс аз ҳафт намуна нестанд. Ин фарқ муҳим аст; маҷмӯаҳои гуногуни маълумоти таҳлилӣ набояд мисли як ҷадвали ягонаи намунаҳо муттаҳид карда шаванд.

Таҳлили XRF-и тамоми ҷинс

Ҳафт намунаи ҷинс, аз ҷумла чор Lower Devonian, ду Middle Devonian ва як Middle–Upper Devonian, бо XRF-и дастии Olympus Delta Premium таҳлил шудаанд.

Сатҳи тозаи намунаҳо бо арраи ҷинс бурида шуда, дар функсияи geochemical-и дастгоҳ барои ҳар намуна тақрибан 160 сония ченкунӣ анҷом дода шудааст.

Стандартҳои истифодашуда:

• Blank SiO₂ — реги кварции холис,
• TAS DIOR — Tasmania Diorite,
• TAS GRAN — Tasmania Granite,
• TAS BAS — Tasmania Basalt,
• GXR5 539,
• монитори пӯлодии дастгоҳ барои калибркунии Fe.

Табдили Al₂O₃ ба Al

Манбаъ алюминийро аввал аз фоизи оксид ба фоизи элементии Al табдил медиҳад:

\[ Al(\%)=Al_2O_3(\%)\times0.52926 \]

Коэффитсиенти 0,52926 ҳиссаи массавии Al-ро дар Al₂O₃ ифода мекунад.

Сипас:

\[ Al(\mathrm{ppm})=Al(\%)\times10000 \]

истифода шудааст. Зеро 1 wt% = 10.000 ppm аст.

Ҳаддҳои муайянкунии XRF ва мушкили арсен

Дар XRF-и дастӣ Cl, Co, Ag, Sn, Sb ва Bi дар ҳамаи намунаҳо аз ҳадди муайянкунӣ поён мондаанд. Барои фосфор ҳадди муайянкунӣ 1000 ppm дода шуда, P дар намунаҳо аз ин ҳадд поён мондааст.

Барои арсен бошад мушкили ҷиддии сифат гузориш шудааст: стандарте, ки қимати маълуми As-и 0,5 ppm дошт, дар дастгоҳ 18 ppm хонда шудааст. Аз ин рӯ манбаъ ба таври возеҳ менависад, ки натиҷаҳои As-и XRF боэътимод нестанд.

Ин огоҳӣ муҳим аст; Ҷадвали 2-и манбаъ боз ҳам қиматҳои As-ро нишон медиҳад, аммо онҳо ҷудо аз огоҳии боэътимодии бахши усул арзёбӣ шуда наметавонанд.

Маълумоти микроэлементии тамоми ҷинс

*Огоҳии As: Бахши усули манбаъ ченкунии арсени XRF-и дастиро беэътимод арзёбӣ кардааст.

Ёддошти маълумоти Cu/V: Дар Ҷадвали 2-и манбаъ ҳафт қимати намунаи сатри Cu бо сатри V айнан якхелаанд: 37, 77, 162, 47, 99, 57 ва 65 ppm. Манбаъ шарҳ намедиҳад, ки ин такрори маълумот, натиҷаи воқеии ченкунӣ ё хатои ҷадвал аст. Verianla қиматҳоро тағйир намедиҳад.

Фарқи манбаъ дар воҳиди Mo

Ҷадвали 2 консентратсияҳои Mo-ро дар ҳудуди 3–18 ppm медиҳад. Аммо дар як ҷойи матни муҳокима барои Lower Devonian Zebingyi ва Middle Devonian Wetwun сатҳҳои Mo ҳамчун “1–5 wt%” навишта шудаанд. ppm ва wt% як бузургӣ нестанд; манбаъ ин фарқи воҳидро шарҳ намедиҳад.

Таҳлили микроэлементҳои пирит

Кимиёи микроэлементии пирит дар CODES, University of Tasmania бо пайваст кардани микрозонди аблятсияи лазерии Newwave UP213 ба Agilent 7500 ё 7700 ICP-MS чен шудааст.

• Сатҳҳои пирит барои кам кардани ифлосшавӣ пешакӣ аблятсия шудаанд.
• Ченкунии гази фон: 30 s.
• Аблятсияи таҳлилӣ: тақрибан 60–70 s.
• Басомади лазер: 5 Hz.
• Флюенси лазер: 3,5 J/cm².
• Диаметрҳои spot-и пирит: 10, 15, 20 ва 22 µm.
• STDGL2b2 ва GSD-1G барои муайянкунии миқдории унсурҳои халкофилӣ ва литофилӣ истифода шудаанд.
• Стандарти дохилии Peru Pyrite барои муайянкунии миқдории сулфур истифода шудааст.

Манбаъ дар бахши усул ибораҳои “10 grain per sample” ва “8–12 spots per grains”-ро истифода мебарад, дар ҳоле ки дар бахши натиҷаҳо ҳамагӣ 99 spot таҳлил гузориш мекунад. Чӣ гуна ин ибораҳои намунагирӣ бо ҳам мувофиқ карда шаванд, дар манбаъ алоҳида шарҳ дода нашудааст.

Пирити таҳшинӣ чӣ гуна фарқ карда шуд?

Таҳқиқот таносуби As/Ni-ро ҳамчун прокси барои пайдоиши пирит истифода бурда:

\[ 0.1 \leq \frac{As}{Ni} \leq 10 \]

диапазонро ҳамчун нишондиҳандаи пайдоиши таҳшинӣ арзёбӣ кардааст.

Манбаъ %100 пиритҳои Zebingyi-ро дорои пайдоиши таҳшинӣ тафсир мекунад. Барои Wetwun пиритҳоро таҳшинӣ тавсиф карда, дар ҳамон параграф мегӯяд, ки %95 дар диапазони As/Ni=0,1–10 ҳастанд, барои Padaukpin бошад %89 ба ин диапазон дохил мешаванд.

Андозаҳои пирит

Манбаъ бо ишора ба адабиёти қаблӣ, ки пиритҳои >5 µm-ро бо шароити оксикӣ–дисоксикӣ ва фрамбоидҳои <5 µm-ро бо шароити euxinik мепайвандад, натиҷаҳои Wetwun ва Padaukpin-ро бо шароити оби баҳрии оксигендор мувофиқ муҳокима мекунад.

Тамоюлҳои асосии микроэлементҳои пирит

Манбаъ чор намунаи асосиро ҷамъбаст мекунад:

1. As, Ni, Cd, Co, Tl, Bi, Se, Cu, Te, Sb ва Ag дар тамоми Девон тамоюли яксон нишон намедиҳанд.
2. Padaukpin, Zebingyi ва воҳидҳои upper Wetwun миқдори пасти Au доранд, дар ҳоле ки lower Wetwun баландтарин қимати Au-ро нишон медиҳад.
3. Zn дар тамоми Девон нисбатан паст мемонад.
4. Mo дар upper Wetwun баланд аст ва дар Zebingyi низ нисбатан баланд боқӣ мондааст.

Чаро Сланецҳои Сиёҳи Lower Wetwun Ҳамчун Ҷинси Манбаи Тилло Тафсир Мешаванд?

Тафсири муаллифон ба он асос ёфтааст, ки Au дар пирити таҳшинии Lower Wetwun то 1,1 ppm боло меравад, дар дигар форматсияҳои омӯхташуда Au хеле паст ё наздик ба ҳадди муайянкунӣ аст ва модели ҷинси манбаъ пешбинӣ мекунад, ки тилло метавонад аз пирити таҳшинӣ ба флюидҳои метаморфии баъдӣ гузарад; таҳқиқот кони иқтисодии маъданро мустақиман нишон намедиҳад.

Fine-grained sedimentary rocks, яъне сланецҳо ва гилсангҳои майдадона метавонанд микроэлементҳои металлӣ, аз ҷумла Zn, Pb, Cu, Mo, Se, V, U, Ni, As, Ag, Sb, Cr ва Au-ро дар худ нигоҳ доранд. Манбаъ шарҳ медиҳад, ки вақте захираи ин металлҳо ба қадри кофӣ баланд аст, баъзе сланецҳо метавонанд ҳамчун ҷинси манбаъ ба маъданшавии баъдӣ металл таъмин кунанд.

“Ҷинси манбаъ” будан ва “кони маъдан” будан чизҳои гуногунанд. Таҳқиқот баррасӣ мекунад, ки пирит метавонад обанбори металлӣ бошад, ки баъдан ба флюидҳои метаморфӣ Au медиҳад; миқдори воқеии минерализатсия, роҳҳои флюид, геометрияи минтақаҳои маъдан, тенори иқтисодӣ ё захира дар ин таҳқиқот муайян нашудаанд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот мустақиман дастгирӣ мекунад

• Дар пирити таҳшинии Lower Wetwun Au то 1,1 ppm боло рафтааст.
• Дар Zebingyi ва Padaukpin Au хеле пасттар аст.
• Дар байни ҳафт намунаи тамоми ҷинс TOC ва таркиби унсурҳои асосӣ/микроэлементҳо ба таври назаррас тағйир меёбанд.
• Проксиҳои редокс асосан шароити оксикӣ–дисоксикиро, дар баъзе арзёбиҳои Wetwun бошад сигнали аноксикиро нишон медиҳанд.
• Аз проксии Se/Co тағйирёбии O₂ атмосфера арзёбӣ шудааст.
• Аз 45 сиркони детритӣ синнусолҳои максималии таҳшиншавии 399, 480 ва 537 Ma гузориш шудаанд.
• Тақсимоти синнусолии сиркон аз нигоҳи робитаи Sibumasu ва эҳтимолии Gondwana муҳокима шудааст.
• Муаллифон ба таври возеҳ қабул мекунанд, ки маҷмӯи маълумоти сиркон маҳдуд аст.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот мустақиман дастгирӣ намекунад

• Дар Lower Wetwun мавҷуд будани захираи тиллои аз ҷиҳати иқтисодӣ истихроҷшаванда нишон дода нашудааст.
• Исбот нашудааст, ки сабаби ягонаи ғанишавии Au O₂ атмосфера аст.
• O₂-и аз Se/Co ҳисобшуда ченкунии мустақими намунаи атмосфера нест.
• Исбот нашудааст, ки сабаби ягонаи нобудшавии оммавии Late Devonian коҳиши оксиген аст.
• Робитаи Gondwana қатъӣ тасдиқ нашудааст.
• Синни 399 Ma набояд ҳамчун синни боэътимоди ягонаи форматсия қабул шавад.
• Қиматҳои арсени XRF тибқи бахши усул боэътимод нестанд.
• Таҳқиқот арзёбии иқтисодии кон, ҳисобкунии захира ё таҳқиқоти асосноккунии техникӣ-иқтисодӣ нест.

Маҳдудиятҳои асосии таҳқиқот

Муҳимтарин маҳдудият хурд будани намунаи сиркони детритӣ аст. Ҳамагӣ 45 таҳлили сиркон байни се намуна тақсим шудааст ва синни максималии таҳшиншавии 399 Ma танҳо бо як сиркони ҷавон ифода мешавад.

Ҳарчанд XRF-и дастӣ зуд ва вайроннашаванда аст, манбаъ мегӯяд, ки нисбат ба усулҳои ҳассостари лабораторӣ ҳадди муайянкунии баландтар дорад. Хусусан инҳирофи калон дар стандарти арсен эътимоднокии натиҷаҳои As-ро маҳдуд мекунад.

Ҳаддҳои палеоредокс дар проксиҳои гуногун ҳамдигарро пурра дастгирӣ намекунанд. Дар таснифи V/(V+Ni) инчунин диапазонҳои дарунан ба ҳам мепӯшандаи ҳаддҳои додаи манбаъ мавҷуданд.

O₂ атмосфера аз таносуби Se/Co-и пирити таҳшинӣ бо модели проксӣ арзёбӣ мешавад. Аз ин рӯ каҷи O₂ таҳлили мустақими гази атмосфера нест ва ба робитаи проксии истифодашуда вобаста аст.

Дар дохили манбаъ баъзе номувофиқиҳо, аз ҷумла тафсирҳои Th/U, воҳиди Mo, сатри ҷадвали Cu/V ва ифодаи хронологии қуллаи O₂ атмосфера мавҷуданд. Аз ин рӯ ин нуқтаҳои натиҷаҳо бояд бодиққат хонда шаванд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: Geochemical and Age Constraints on Devonian Black Shales and Limestones in Myanmar: Insights into Gold Source Rocks

Муаллифон: Charles Makoundi; Jordan Sheppard; Khin Zaw; Tin Aung Myint; Naing Win.

Муаллифи масъул: Charles Makoundi.

Почтаи электронӣ: c.makoundi@utas.edu.au

Муассиса 1: Centre for Ore Deposit and Earth Sciences (CODES), University of Tasmania, Hobart, Tasmania, Australia.

Муассиса 2: Department of Geology, Magway University, Magway, Myanmar.

Муассиса 3: Geology Department, Mandalay University, Mandalay, Myanmar.

Маҷалла: Habitable Planet.

Ҷилд / шумора: 2 / 2.

Саҳифаҳо: 468–489.

DOI: 10.63335/j.hp.2026.0049.

Санаи қабул: 23 Июн 2026.

Санаи бознигарӣ: 9 Август 2026.

Санаи пазируфтан: 23 Сентябр 2026.

Санаи нашр: 29 Сентябр 2026.

Ношир / платформаи нашр: Habitable Planet; бо International Association for Gondwana Research алоқаманд буда, дар ҳамкорӣ бо Scilight Press нашр мешавад.

Баррасии ҳамтоён: Маҷалла баррасишаванда аст ва раванди расмӣ арзёбии single-blind-ро бо иштироки ҳадди ақал ду баррасигари мустақил истифода мебарад. Дар бахши сипосгузории мақола ҳамчунин ба ду баррасигари беноми маҷалла ва муҳаррирон сипос гуфта шудааст.

Фарқи библиографӣ дар бораи навъи манбаъ: PDF дар саҳифаи аввал таҳқиқотро ҳамчун “Review” нишон медиҳад. Рӯйхати расмии онлайнии мақолаҳои Habitable Planet ҳамин сабтро ҳамчун “Open Access Article” нишон медиҳад. Худи таҳқиқот маълумоти нави саҳроӣ ва таҳлилиро дар бар мегирад. Ин фарқ хомӯшона ба як категория кам карда нашудааст.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution 4.0 International — CC BY 4.0.

Маблағгузорӣ: Муаллифон изҳор мекунанд, ки таҳқиқот маблағгузории беруна нагирифтааст.

Сипосгузорӣ / дастгирии лоиҳа: Ба дастгирии “Ore Deposits of SE Asia Project” таҳти роҳбарии Khin Zaw; ба Christine Cook, Catherine McGoldrick ва Ian Little барои корҳои XRF; ба Sarah Gilbert барои корҳои LA-ICP-MS; ба Ross Large, Jeff Steadman ва Sean Johnson барои тарҳҳои қаблӣ сипос гуфта шудааст.

Дастрасии маълумот: Муаллифон мегӯянд, ки ҳамаи маълумоти истифодашуда дар мақола пешниҳод шудааст. Таҳқиқот инчунин ба маводи дастгирӣ ва маҷмӯаҳои иловагии S1/S2, ки тавассути DOI боргирӣ мешаванд, ишора мекунад.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон изҳор мекунанд, ки манфиати молиявӣ ё муносибати шахсии маълум, ки метавонад ба таҳқиқот таъсир расонад, вуҷуд надорад.

Кумитаи ахлоқ: Institutional Review Board Statement — Not applicable.

Розигии огоҳона: Not applicable.

Изҳороти зеҳни сунъӣ: Муаллифон изҳор мекунанд, ки ҳангоми омода кардани мақола аз воситаҳои дастгиришавандаи AI истифода нашудааст.

Саҳмҳои муаллифон: C.M.: куратсияи маълумот; тасдиқ; бознигарӣ ва таҳрири мақолаи аслӣ. J.S.: консептуализатсия; тасдиқ; корҳои саҳроӣ ва лабораторӣ; навиштани тарҳи аввал. K.Z.: консептуализатсия; тасдиқ; бознигарӣ ва таҳрир. T.A.M.: кори саҳроӣ; бознигарӣ ва таҳрир. N.W.: кори саҳроӣ; бознигарӣ ва таҳрир.

Саҳми баробар: Дар манбаъ изҳороти саҳми баробар ё ҳаммуаллифии аввал вуҷуд надорад.

Шумораи намунаҳои U–Pb: Ҳамагӣ 45 сиркон; JS-18 n=11, JS-22 n=10, JS-25 n=24.

Дастгоҳ ва шароити U–Pb: Agilent 7900 quadrupole ICP-MS; Coherent COMPex Pro Ar-F excimer лазер, 193 nm; ҳуҷайраи аблятсияи Resonetics S155; 32 µm spot; 5 Hz.

XRF: Olympus Delta Premium handheld XRF; ҳафт намуна; тақрибан 160 s/намуна.

Пирит LA-ICP-MS: Newwave UP213 лазер + Agilent 7500/7700 ICP-MS; 5 Hz; 3,5 J/cm²; диаметрҳои spot-и 10–22 µm; ҳамагӣ 99 spot таҳлил гузориш шудааст.

Натиҷаи асосии U–Pb: Синнусолҳои максималии таҳшиншавии 399, 480 ва 537 Ma. Азбаски 399 Ma танҳо ба як сиркони ҷавон такя мекунад, муаллифон онро боэътимод намешуморанд.

Натиҷаи асосии металл: Дар пирити таҳшинии Lower Wetwun Au то 1,1 ppm мерасад.

Тафсири асосӣ: Муаллифон сланецҳои сиёҳи Lower Wetwun-ро ҳамчун ҷинси минтақавии манбаи тилло тафсир мекунанд; ин тафсир далели захираи иқтисодии маъдан нест.

Ёддошти мутобиқати дохилии манбаъ 1 — навъи нашр: PDF “Review”, рӯйхати расмии онлайн “Article” мегӯяд.

Ёддошти мутобиқати дохилии манбаъ 2 — Th/U: Дар бахши натиҷаҳо гуфта мешавад, ки мутаносибан %91, %90 ва %96 сирконҳои JS-18, JS-22 ва JS-25 Th/U > 0,1 доранд, дар ҳоле ки дар муҳокима гуфта мешавад аксари онҳо Th/U < 0,1 доранд ва танҳо ҳафт таҳлил >0,1 аст.

Ёддошти мутобиқати дохилии манбаъ 3 — арсен: Бахши усули XRF маълумоти As-ро беэътимод эълон мекунад, аммо Ҷадвали 2 боз ҳам қиматҳои As медиҳад.

Ёддошти мутобиқати дохилии манбаъ 4 — Cu/V: Дар Ҷадвали 2-и манбаъ ҳафт қимати Cu бо қиматҳои V айнан якхелаанд; сабаб шарҳ дода нашудааст.

Ёддошти мутобиқати дохилии манбаъ 5 — Mo: Ҷадвали 2 Mo-ро 3–18 ppm медиҳад, дар ҳоле ки як ҷумлаи муҳокима “1–5 wt%”-ро истифода мебарад.

Ёддошти мутобиқати дохилии манбаъ 6 — формулаи O₂ атмосфера: Дар шарҳи Расми 13 муодила ҳамчун “wt% O₂ = 30 P/1 + P” бе қавс чоп шудааст. Махраҷ/гурӯҳбандӣ мустақил аз манбаъ аз нав тафсир нашудааст.

Ёддошти мутобиқати дохилии манбаъ 7 — хронологияи O₂: Хулоса ва натиҷаҳо қуллаи 28,7 wt% O₂-ро бо Lower Wetwun дар оғози Middle Devonian мепайванданд, аммо муҳокима зери Расми 13 ҳамин қиматро дар контексти Lower Devonian зикр мекунад.

Ёддошти мутобиқати дохилии манбаъ 8 — ҳаддҳои редокс: Манбаъ барои V/(V+Ni) ҳам диапазони 0,46–0,60 дисоксикӣ ва ҳам 0,54–0,82 аноксикиро медиҳад; ин ду синф дар 0,54–0,60 ба ҳам мепӯшанд.

Ҳадди асосии тафсир: Қиматҳои O₂ атмосфера аз проксии Se/Co-и пирити таҳшинӣ ҳосил шудаанд; ченкунии мустақими палеоатмосфера нестанд. Ҳамзамонии Au–O₂ сабабиятро худ аз худ исбот намекунад.

Ҳадди палеогеографӣ: Робитаи Sibumasu/Gondwana ба маҷмӯи маҳдуди маълумоти сиркони детритӣ такя мекунад ва муаллифон ба таври возеҳ мегӯянд, ки таҳқиқоти бештар лозим аст.