Ин таҳқиқот омӯзиши таҷрибавии in vivo-и иммунитет мебошад, ки посухҳои антитана ва ифодаи генҳоро дар ду намуди кӯршапараки мевахӯри африқоӣ ҳангоми дучоршавӣ ба ваксинаҳои рекомбинантӣ, ки гликопротеини GP-и вируси Ebola ё гликопротеини G-и вируси Nipah-ро ифода мекунанд, меомӯзад. Таҳқиқотчиён намудҳои Eidolon helvum ва Epomophorus gambianus-ро муқоиса намуда, пайвастшавии антитанаро бо иммуноанализи мултиплексии микросферагии асосёфта ба Luminex xMAP, қобилияти нейтрализатсияи функсионалии антитанаро бо озмоиши нейтрализатсияи вируси псевдотипӣ ва посухи молекулавиро дар Ei. helvum бо таҳлили транскриптомии асосёфта ба пайдарпайии RNA арзёбӣ кардаанд. Ваксинаи Nipah дар аксари кӯршапаракҳо посухи равшани антитанаи anti-Nipah-G ба вуҷуд овард, дар ҳоле ки посухи равшани пайвастшавӣ ба Ebola GP танҳо дар Ep. gambianus мушоҳида шуд. Баръакс, дар Ei. helvum, гарчанде ваксинаи Ebola афзоиши қавии серологӣ ба вуҷуд наовард, тағйироти назарраси ифодаи генҳо дар ISGylation, дифференсиатсияи T-ҳуҷайраҳо ва роҳҳои вобастаи иммунӣ мушоҳида шуданд. Натиҷаҳо нишон медиҳанд, ки посухҳои иммунӣ метавонанд вобаста ба намуд ва антиген фарқ кунанд; аммо бо сабаби намунаи хурд, талафоти зиёди ҳайвонот дар Ep. gambianus, танҳо як назорати транскриптомии PBS ва истифодаи антигенҳои ваксина ба ҷойи сирояти вируси зинда, натиҷаҳоро наметавон ҳамчун муодили мустақими сирояти воқеии Ebola ё Nipah тафсир кард.

Масъалаи асосии таҳқиқот дар он аст, ки дар назорати ҳайвоноти ваҳшӣ антитанаҳои махсуси вирусӣ дар кӯршапаракҳо аксар вақт ҳамчун нишондиҳандаи дучоршавии қаблӣ ба вирус истифода мешаванд, аммо дар намудҳои гуногуни кӯршапарак маълум нест, ки ин антитанаҳо чӣ қадар зуд пайдо мешаванд, то чӣ андоза функсионалӣ ҳастанд ва оё намудҳои гуногун ба як антиген яксон посух медиҳанд ё не. Ин номуайянӣ гуфтани онро душвор месозад, ки танҳо бар асоси мусбатии серологӣ кӯршапарак ба вируси муайян сироят ёфтааст, вирусро интиқол медиҳад ё метавонад онро паҳн кунад.

Яке аз натиҷаҳои омӯзандатарини таҳқиқот нишон додани он аст, ки антитанае, ки ба антиген мепайвандад, бо антитанае, ки вирусро нейтрализатсия мекунад, як чиз нест. Гарчанде дар фардҳои Ep. gambianus, ки ваксинаи Ebola гирифтаанд, сигналҳои баланди пайвастшавӣ ба Ebola GP чен карда шуданд, зардобҳои санҷидашуда вируси псевдотипии Ebola-ро ҳатто дар пасттарин разряди зардоб нейтрализатсия накарданд. Аз ин рӯ, сигнали баланди серологӣ худ аз худ маънои иммунитети муҳофизатӣ ё нейтрализаткунандаро надорад.

Чаро таҳқиқот гузаронида шуд?

Кӯршапаракҳо бо вирусҳои гуногуни зоонозӣ алоқаманданд ва чун ошкор кардани худи вирус дар саҳро аксар вақт душвор аст, ченкунии антитана воситаи васеъ истифодашавандаи эпидемиологӣ мебошад. Аммо ошкор шудани антитанае, ки дар намунаи зардоб ба сафедаи муайяни вирусӣ мепайвандад, худ аз худ нишон намедиҳад, ки сироят кай рух додааст, антитана чанд вақт боқӣ мемонад, оё антитана метавонад вирусро ғайрифаъол кунад ё кӯршапарак воқеан захираи вирус аст. Аз ин рӯ, таҳқиқотчиён мехостанд дар муҳити назоратшавандаи таҷрибавӣ бубинанд, ки ду намуди гуногуни кӯршапараки мевахӯри африқоӣ ҳангоми дучоршавӣ ба антигенҳои муайяни вирусӣ чӣ гуна посухҳои антитана ва ифодаи генро инкишоф медиҳанд.

Дар таҳқиқот ду намуд интихоб шуд. Eidolon helvum, ки ҳамчун кӯршапараки мевахӯри африқоии ранги коҳ шинохта мешавад, намудест, ки робитаи он бо henipavirus-ҳо хуб ҳуҷҷатгузорӣ шудааст. Epomophorus gambianus бошад кӯршапараки мевахӯри эполетдори Гамбия мебошад ва бинобар робитаи эҳтимолии он бо filovirus-ҳо ба таҳқиқот дохил карда шудааст. Гарчанде паҳншавии ҷуғрофии ин ду намуд қисман ба ҳам рост меояд, таҳқиқоти серологии саҳроӣ намунаҳои гуногуни антитанаро нисбат ба гурӯҳҳои гуногуни вирусӣ гузориш додаанд. Таҳқиқот кӯшиш мекунад бисанҷад, ки оё дар паси ин мушоҳидаҳо фарқиятҳои иммунӣ, ки ба намуд вобастаанд, вуҷуд доранд ё не.

Чаро Дар Ин Таҳқиқот Ваксинаҳои Рекомбинантӣ Ба Ҷойи Вируси Зиндаи Ebola ё Nipah Истифода Шуданд?

Ваксинаҳои рекомбинантӣ барои он истифода шуданд, ки бидуни муроҷиат ба шароити баланди амнияти биологӣ, ки таҷриба бо вируси зиндаи Ebola ё Nipah талаб мекунад, посухи иммунии кӯршапаракҳоро ба антигенҳои асосии сатҳии ин вирусҳо ба таври назоратшаванда ангезанд. Ин равиш омӯзиши дучоршавӣ ба антигенро имкон медиҳад; аммо равандҳое чун воридшавии вируси воқеӣ ба ҳуҷайра, афзоиш, паҳншавӣ дар бофтаҳо ва ба вуҷуд овардани бемориро дар бар намегирад ва аз ин рӯ модели пурраи сирояти воқеӣ нест.

ChAdOx1 ва MVA чӣ маъно доранд?

ChAdOx1 вектори вирусии рекомбинантӣ мебошад, ки аз аденовируси шимпанзе таҳия шудааст. Вазифаи он дар ин ҷо интиқоли худи вируси Ebola ё Nipah нест, балки расонидани маълумоти генетикии гликопротеини интихобшудаи вирусӣ ба ҳуҷайраҳои мизбон аст. Вақте ҳуҷайраҳо ин сафедаро истеҳсол мекунанд, системаи иммунӣ метавонад антигени бегонаро шиносад ва посухи антитана ва ҳуҷайравиро инкишоф диҳад.

MVA ихтисораи Modified Vaccinia Ankara буда, ҳамчун вектори дигари вирусӣ дар дозаи тақвиятдиҳанда истифода шудааст. Дар гурӯҳи Ebola, дозаи аввал ChAdOx1-Ebola GP ва дозаи тақвиятдиҳанда пас аз чор ҳафта MVA-Ebola GP буд. Дар гурӯҳи Nipah вектори аввалини ChAdOx1 антигени Nipah G-ро интиқол дод, аммо бинобар мушкилоти техникӣ ҳангоми омодасозӣ, тақвиятдиҳандаи MVA пас аз чор ҳафта антигени Nipah-ро интиқол надод. Азбаски ин фарқият махсусан муқоисаи мустақими молекулавии ду гурӯҳи ваксинаро пас аз чор ҳафта душвор мекард, таҳлили транскриптомӣ бо чор ҳафтаи аввал пас аз дозаи аввал маҳдуд карда шуд.

Стратегияи prime-boost чист?

Дар равиши prime-boost дозаи аввал системаи иммуниро бори аввал бо антигени ҳадаф рӯ ба рӯ карда посухро оғоз мекунад; дозаи тақвиятдиҳандаи баъдӣ посухи иммунии ба ҳамон ҳадаф равонашударо дубора ангезиш медиҳад. Дар ин таҳқиқот тазриқи аввал дар ҳафтаи 0, тазриқи дуюм дар ҳафтаи 4 анҷом дода шуд. Намунаҳои хун ҳар ҳафта ҷамъоварӣ шуда, таҷриба тақрибан ҳашт ҳафта давом кард.

Ба таҳқиқот чанд кӯршапарак дохил карда шуд?

Кӯршапаракҳо дар июн 2017 аз ҷойҳои табиии нишаст дар Аккраи Гана дастгир шуданд. Дар маҷмӯъ 75 кӯршапарак дастгир шуда, ҷавонҳо ва модинаҳо озод карда шуданд. Дар марҳилаи аввал 27 наринаи болиғи Ei. helvum ва 33 наринаи болиғи Ep. gambianus нигоҳ дошта шуданд; пас аз назорати саломатӣ ва рафтор ба гурӯҳи ниҳоии таҷрибавӣ 19 Ei. helvum ва 14 Ep. gambianus дохил карда шуданд. Интихоби танҳо наринаҳо ҳадаф дошт тағйирёбандаҳои физиологӣ, ба монанди синну сол ва ҳомиладориро кам кунад; дар иваз, он ки натиҷаҳои таҳқиқотро ба кӯршапаракҳои модина мустақиман умумӣ кардан мумкин нест, маҳдудияти муҳим аст.

Ep. gambianus ба шароити асорат ба таври ғайричашмдошт бад мутобиқ шуд. Ҳайвонот дар ҳамаи се гурӯҳи таҷрибавӣ аз даст рафтанд; чор фард то тазриқи дуюм ва танҳо се фард то охири таҷрибаи ҳаштҳафтаина зинда монданд. Таҳқиқоти манбаъ ин талафотро бо тазриқи ваксинаҳо алоқаманд намекунад. Ин ҳолат андозаи намунаро ба таври ҷиддӣ кам карда, эҳтимоли ғарази зиндамониро ба вуҷуд овард ва сабаб шуд, ки таҳқиқотчиён ба маълумоти Ep. gambianus санҷиши оморӣ татбиқ накунанд.

Серология чиро чен мекунад?

Серология омӯзиши антитанаҳо дар зардоб аст. Таҳқиқотчиён иммуноанализи мултиплексии микросферагии асосёфта ба Luminex xMAP, яъне MIA-ро истифода бурданд. Сафедаҳои гуногуни вирусӣ ба микросфераҳои гуногун пайваст мешаванд; вақте антитанаҳои зардоб ба антигенҳои шинохтаашон мепайванданд, сигнали флуоресцентӣ ба вуҷуд меояд. Натиҷа ҳамчун MFI, median fluorescence intensity, яъне шиддати медиании флуоресценсия сабт мешавад.

MFI консентратсияи мутлақи антитана ба маънои бевоситаи “ин қадар миллиграмм антитана мавҷуд аст” нест. Он ченаки нисбии сигнали антитанаи ба антиген пайвастшуда дар дохили системаи таҷрибавии истифодашуда мебошад. Аз ин рӯ, MFI-и баланд бо пайвастшавии қавитар ба антиген мувофиқ аст; аммо маънои онро надорад, ки антитана ҳатман вирусро нейтрализатсия мекунад.

Дар панел ҳашт антигени рекомбинантии гликопротеини вирусӣ мавҷуд буд: F ва G-и вируси Cedar, F ва G-и вируси Hendra, F ва G-и вируси Nipah, GP-и вируси Ebola ва GP-и вируси Marburg. Дар назоратҳои мусбат барои Ebola GP 5D2, барои Marburg 2B8, барои Hendra/Nipah G 102.4 ва барои Cedar 14F3 аз разрядҳои пайдарпайи антитанаҳои моноклоналӣ истифода шуданд. Дар чоҳакҳои назорати манфӣ зардоб вуҷуд надошт.

Дар маҷмӯъ 413 намунаи зардоб бо MIA дар шакли дубликат санҷида шуд. Сездаҳ ченкунӣ ноком шуд; 12 намунае, ки камтар аз 100 микросфера доданд, пас аз назорати сифат хориҷ карда шуданд. Маълумоти MFI ба табдили \(\log_{10}\) гузаронида шуд. Шумораи ками намунаҳое, ки байни дубликатҳо зиёда аз 0,5 воҳиди log фарқ доштанд, қайд шуданд, аммо ба таври автоматӣ хориҷ нашуданд.

Тағйироти логарифмии MFI-ро чӣ гуна бояд хонд?

Ифодаи зер теңдемаи нави таҳқиқот нест; он барои шарҳи маънои математикии тағйироти MFI-и лог-тағйирдодашуда, ки дар мақола истифода шудааст, оварда шудааст:

\[ \Delta \log_{10}(\mathrm{MFI})= \log_{10}(\mathrm{MFI}_{final})- \log_{10}(\mathrm{MFI}_{initial}) \]

Дар ин ҷо \(\mathrm{MFI}_{initial}\) шиддати флуоресценсия дар оғоз ва \(\mathrm{MFI}_{final}\) дар нуқтаи вақти баъдӣ мебошад. Азбаски логарифм истифода мешавад, тағйирот дар миқёси зарбӣ хонда мешаванд. Масалан, афзоиши 1,0 воҳиди \(\log_{10}\) аз ҷиҳати математикӣ ба 10 маротиба зиёд шудани MFI нисбат ба оғоз мувофиқ аст. Ин маънои онро надорад, ки консентратсияи антитана ҳатман дақиқан 10 маротиба зиёд шудааст; MFI ченаки нисбии флуоресценсияи системаи таҷрибавӣ мебошад.

Оё MFI ва Озмоиши Нейтрализатсия Як Чизро Месанҷанд?

Не. Озмоиши MFI пайвастшавии антитанаро ба антигени муайяни вирусӣ чен мекунад, дар ҳоле ки озмоиши нейтрализатсия арзёбӣ мекунад, ки оё ин зардоб метавонад механизми воридшавии вирусро аз ҷиҳати функсионалӣ боздорад ё не. Антитана метавонад ба сафедаи вирусӣ сахт пайваст шавад, вале эпитоперо шиносад, ки воридшавии вирусро ба ҳуҷайра бознамедорад; аз ин рӯ MFI-и баланд ва қобилияти баланди нейтрализатсия ҳатман як натиҷа нестанд.

Вируси псевдотипӣ чист?

Вируси псевдотипӣ системаи озмоишии лабораторӣ мебошад, ки сафедаи воридшавии вируси таҳқиқшавандаро дар сатҳи худ дорад, аммо худи вируси пурраи патогении ҳадафи таҳқиқот нест. Дар ин таҳқиқот системаи лентивирусии насли дуюм бо се плазмид истифода шуда, псевдотипҳое истеҳсол шуданд, ки гликопротеинҳои гуногуни filovirus ё henipavirus-ро доранд. Бо ин роҳ қобилияти нейтрализатсияи зардоб, ки махсус сафедаи воридшавии вирусиро ҳадаф мегирад, чен карда шуд.

Зардобҳо бо разрядҳои пайдарпайи секарата аз 1:50 то 1:12.150 омода шуданд. Вируси псевдотипӣ дар сатҳи 100 × TCID50 бо зардоб як соат дар 37 °C инкубатсия карда шуд, баъд аз хати ҳуҷайравии мувофиқ \(2\times10^4\) ҳуҷайра илова шуда, пас аз 48 соат инкубатсия сигнали люцифераза чен карда шуд.

TCID50 ченаки таҷрибавии дозест, ки метавонад дар системаи фарҳанги ҳуҷайра дар фоиз 50-и намунаҳо сироят ба вуҷуд оварад. IC50 бошад дар ин ҷо разряди зардобест, ки метавонад сигнали вируси псевдотипиро фоиз 50 коҳиш диҳад. Титри баландтари нейтрализаткунанда нишон медиҳад, ки зардоб ҳатто ҳангоми бештар разряд шудан ҳам фаъолияти худро нигоҳ медорад.

Посухи антитана ба ваксинаи Nipah

Дар гурӯҳи ваксинаи Nipah-и Ei. helvum, ба ғайр аз як фард, сигнали пайвастшавии anti-Nipah-G зиёд шуд. Вақте гурӯҳҳои Ebola ва PBS ҳамчун назорат якҷоя карда шуданд, тағйироти anti-Nipah-G байни намунаи аввал ва охир дар гурӯҳи Nipah ба таври назаррас баландтар буд: барои санҷиши ҷамъбасти ранги Wilcoxon \(W=76\), \(p=0{,}0026\).

Ҳатто пеш аз тазриқи дуюм фарқият равшан буд. Тағйироти медианӣ байни намунаи аввал ва охирин намунаи пеш аз тақвиятдиҳанда дар гурӯҳи Nipah +1,0 воҳиди \(\log_{10}\) MFI, дар гурӯҳи Ebola −0,5 ва дар гурӯҳи PBS 0,0 гузориш шудааст. Дар ин муқоиса \(W=77\) ва \(p=0{,}0018\) мебошад.

Дар модели хаттии таъсирҳои омехта, ки тамоми силсилаи вақтро истифода бурд, гурӯҳи ваксина ва вақт ҳамчун таъсирҳои собит ва ҳувияти фардии кӯршапарак ҳамчун таъсири тасодуфӣ баррасӣ шуданд. Таъсири мутақобилаи гурӯҳ × вақт бо \(p<10^{-4}\) таъсири ваксинаи Nipah-ро дар тӯли вақт дастгирӣ кард. Истифодаи таъсири тасодуфии фард барои ворид кардани он муҳим аст, ки ченкуниҳои дар давоми ҳафтаҳо аз ҳамон кӯршапарак гирифташуда аз ҳам комилан мустақил нестанд.

Байни сатҳи ибтидоии Nipah-G MFI ва тағйироти дар тӯли таҷриба мушоҳидашуда коррелятсияи манфӣ пайдо шуд. Дар ҳамаи фардҳои Ei. helvum Pearson \(r=-0{,}65\), фосилаи эътимоди %95 \([-0{,}85,-0{,}28]\); танҳо дар гурӯҳи ваксинаи Nipah \(r=-0{,}90\), фосилаи эътимоди %95 \([-0{,}98,-0{,}44]\) гузориш шудааст. Ин робита бо он мувофиқ аст, ки фардҳое, ки дар оғоз сигнали баландтар доштанд, афзоиши холиси камтар нишон доданд; худи коррелятсия сабаби онро шарҳ намедиҳад.

Дар таҳлили нейтрализатсияи Nipah 14 намунаи зардоби марҳилаи охир истифода шуд. Байни ченкунии MIA ва натиҷаи нейтрализатсияи псевдотип робитаи мусбати қавӣ муайян шуд: Spearman \(\rho=0{,}82\), \(p=0{,}0003\), \(n=14\). Дар намунаи таҳқиқот дар зардобҳое, ки арзиши MFI тақрибан аз 200 воҳид боло буд, фаъолияти нейтрализаткунанда мушоҳида шуд. Таҳқиқотчиён инчунин қайд мекунанд, ки дар таҳқиқоти қаблӣ барои серологияи Nipah-G дар Ei. helvum ҳадди 500 MFI бар асоси таҳлили ROC пешниҳод шудааст. Аз ин рӯ, арзишҳои 200 ва 500 MFI набояд ҳамчун ҳаддҳои универсалии барои як мақсад сохташуда арзёбӣ шаванд.

Дар охири таҷриба дар ҳамаи ҳашт кӯршапараки гурӯҳи ваксинаи Nipah, ки озмоиши нейтрализатсия гузаронида шуд, антитанаи нейтрализаткунандаи муайяншаванда пайдо шуд.

Посухи антитана ба ваксинаи Ebola

Дар Eidolon helvum пас аз ваксинаи Ebola афзоиши пайдарпайи пайвастшавии антитанаи anti-Ebola-GP мушоҳида нашуд. Баръакс, дар чор фарди Ep. gambianus, ки пас аз ваксинаи аввалини Ebola ҳадди ақал як ҳафта зинда монданд, афзоишҳои калон дар арзишҳои Ebola GP MFI мушоҳида шуданд. Аммо азбаски шумораи ҳайвонот хеле кам буд, дар ин намуд санҷиши оморӣ гузаронида нашуд.

Муҳимтарин фарқ дар ин нуқтаи таҳқиқот таҷрибаи нейтрализатсия мебошад. 15 намунаи зардоб, ки дар рӯзи охирини таҷриба гирифта шуданд, бо псевдотипи лентивирусии дорои Ebola GP санҷида шуданд. Онҳо ҳашт зардоби Ei. helvum аз гурӯҳи Ebola, чор зардоби Ei. helvum аз гурӯҳи PBS ва се зардоби Ep. gambianus-ро, ки таҳқиқотро анҷом доданд, дар бар мегирифтанд. Ҳеҷ як намуна дар пасттарин разряди 1:50 зардоб псевдотипи Ebola-ро нейтрализатсия накард.

Таҳқиқотчиён инчунин эҳтимолияти таъсири минтақаи муцинии сахт гликозилшудаи сафедаи Ebola GP1 ба пайвастшавии антитанаҳоро омӯхта, санҷишро бо псевдотипи Ebola GP1, ки минтақаи муцин аз он хориҷ карда шуда буд, такрор карданд. Бо вуҷуди ин, ҳеҷ яке аз зардобҳо дар разряди 1:50 нейтрализатсия нишон надод.

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки махсусан сигнали баланди пайвастшавии Ebola-GP, ки дар Ep. gambianus чен шудааст, худкор маънои антитанаи нейтрализаткунандаро надорад. Муаллифон баррасӣ мекунанд, ки ин антитанаҳо метавонанд эпитопҳои GP-ро шиносанд, ки нейтрализатсия намедиҳанд. Дар ин таҷриба санҷида нашуд, ки оё антитанаҳо вазифаҳои дигари тавассути Fc миёнаравишаванда, ба монанди фагоситоз ё фаъолсозии ҳуҷайраҳои кушандаи табиӣ, доранд ё не.

Оё натавонистани вектори ваксина ба ҳуҷайраҳо ворид шавад метавонад шарҳ бошад?

Таҳқиқотчиён тасдиқ карданд, ки ҳар ду вектори ваксина метавонанд ҳуҷайраҳои Ei. helvum ва Ep. gambianus-ро дар таҷрибаи флуоресцентии сирояти in vitro бо самаранокии монанд ба ҳуҷайраҳои ҳассоси маълуми инсон сироят кунанд. Аз ин рӯ, шарҳ додани набудани антитанаи равшани зардобӣ ба Ebola GP дар Ei. helvum танҳо бо он ки вектори аденовирусӣ ба ҳуҷайраҳои ин намуд ворид шуда наметавонад, аз ҷониби маълумоти таҳқиқот дастгирӣ намешавад.

Таҳлили транскриптомӣ чиро меомӯзад?

Транскриптом маҷмӯи молекулаҳои RNA мебошад, ки дар ҳуҷайра ё бофтаи муайян дар вақти муайян ифода мешаванд. Мавҷудияти ген дар DNA ва он ки он ген дар ҳамон лаҳза то чӣ андоза фаъол аст, ду чизҳои гуногунанд. Пайдарпайии RNA имкон медиҳад тақрибан муайян карда шавад, ки аз кадом генҳо чӣ қадар RNA истеҳсол мешавад ва кадом барномаҳои молекулавии системаи иммунӣ ангезиш ёфтаанд.

Таҳлили транскриптомӣ танҳо дар Ei. helvum гузаронида шуд. Дар оғоз намунаҳои хун аз 8 фард дар гурӯҳи ваксинаи Ebola, 3 фард дар гурӯҳи Nipah ва 2 фард дар гурӯҳи PBS интихоб шуданд. Азбаски яке аз фардҳои назорат профили баланди ибтидоии антитана ва рафтори транскриптомии ғайримуқаррарӣ дошт, он аз таҳлили ифодаи дифференсиалии ген хориҷ карда шуд ва муқоисаҳои гурӯҳӣ танҳо ба як назорати PBS такя карданд. Ин ҳолат қувваи омории натиҷаҳоро ба таври назаррас маҳдуд мекунад.

Азбаски тақвиятдиҳандаи MVA дар ҳафтаи 4-и гурӯҳи Nipah антигени Nipah-ро интиқол надод, барои нигоҳ доштани муқоисаи маънодор байни гурӯҳҳо арзёбии транскриптомӣ танҳо дар чор ҳафтаи аввал пас аз дозаи аввалини ChAdOx1 анҷом дода шуд.

Пайдарпайии RNA чӣ гуна анҷом дода шуд?

RNA аз 150 µl хуни пурра бо усули RNAzol BD ҷудо карда шуд. Таҳқиқоти манбаъ протоколи ба ҳаҷми хурди намуна мутобиқшударо муфассал медиҳад: 300 µl RNAzol BD, 4,05 µl кислотаи сирко, 450 µl лизат, 22,5 µl 1-bromo-3-chloropropane, 78,75 µl изопропанол ва 60–120 µl %75 этанол истифода шуданд; дар марҳилаи дахлдор 225 µl супернатант коркард шуд.

Миқдори RNA бо NanoDrop 2000 ва якпорчагии RNA бо Agilent 2100 Bioanalyzer арзёбӣ шуд. Намунаҳо дар платформаи Illumina бо дарозии 150 ҷуфт база ҳамчун paired-end пайдарпайӣ шуданд. Шумораи хонишҳои хом барои ҳар намуна ба ҳисоби миёна \(26{,}25 \pm 3{,}02\) миллион гузориш шудааст.

Назорати сифат бо FastQC v0.11.4 анҷом дода шуда, пайдарпаии пастсифат бо bbduk.sh аз бастаи BBTools бурида шуд. Пайдарпаии аз ҳад зиёд намояндагӣшуда ва адаптерҳо хориҷ карда шуданд. Азбаски тақрибан %75-и транскриптҳои хун ба гемоглобин мувофиқ буданд, онҳо аз маҷмӯи маълумот хориҷ шуданд. 10 базаи аввал аз тарафи чапи хонишҳо хориҷ шуда; ҳар ду нӯг тавре бурида шуданд, ки холҳои миёнаи Phred ҳадди ақал 10 бошанд ва хонишҳои кӯтоҳтар аз 25 база партофта шуданд. Пас аз ин коркардҳо барои ҳар намуна ба ҳисоби миёна \(6{,}82 \pm 3{,}08\) миллион хониш боқӣ монд.

Хонишҳои аз филтри сифат гузашта ба геноми тарҳии Ei. helvum, ки аз ҷониби гурӯҳи таҳқиқот сохта шудааст, бо STAR v2.7.3a ва бо истифода аз опсияи --quantMode GeneCounts ҳамоҳанг карда шуданд. %76–88-и хонишҳои буридашуда ба як мавқеи ягона дар геном мувофиқ омаданд.

Азбаски сифати RNA-и намунаи PBS дар ҳафтаи дуюм паст буд, дар он ҳафта муқоисаи ифодаи дифференсиалӣ байни PBS ва гурӯҳҳои ваксина анҷом дода нашуд.

Ифодаи дифференсиалии ген чист?

Ба он ки ген дар гурӯҳи ваксина нисбат ба гурӯҳи назорат дар сатҳи баландтар ё пасттар ифода мешавад, ифодаи дифференсиалии ген мегӯянд. Таҳлил бо DESeq2 v1.36.0 анҷом дода шуда, барои маҳдуд кардани натиҷаҳои мусбати бардурӯғ аз санҷишҳои сершумори гипотеза ислоҳи Benjamini-Hochberg false discovery rate, яъне FDR истифода шуд. Генҳое, ки \(FDR<0{,}05\) доштанд, генҳои дифференсиалӣ ифодашуда, яъне DEG ҳисобида шуданд.

Ифодаи дифференсиалӣ аксар вақт бо тағйироти \(\log_2\) fold нишон дода мешавад. Ифодаи зер тавзеҳи омӯзишии математикӣ мебошад:

\[ \log_2 FC=\log_2\left(\frac{\mathrm{ifade}_{tedavi}} {\mathrm{ifade}_{karşılaştırma}}\right) \]

\(\log_2 FC=1\) аз ҷиҳати математикӣ ба ду баробар, \(\log_2 FC=-1\) ба нисфи сатҳ ва \(\log_2 FC=2\) ба чор баробар шудани таносуби ифода мувофиқ аст. Аммо тағйироти калони fold худ аз худ далели аҳамияти биологӣ нест; андозаи намуна, дисперсия ва ислоҳи санҷишҳои сершумор низ бояд арзёбӣ шаванд.

ISGylation Чист ва Дар Ин Таҳқиқот Чаро Муҳим Аст?

ISGylation раванди танзими ҳуҷайравӣ мебошад, ки дар он сафедаи ubiquitin-монанди ISG15, ки бо интерферон ангезиш меёбад, ба дигар сафедаҳо бо роҳи ферментативӣ пайваст мешавад. Ҳангоми муқоисаи гурӯҳҳои ваксинаи Ebola ва Nipah, ифодаи генҳои вобаста ба ISGylation, ба монанди UBA7, ISG15, HERC5 ва USP18, фарқ дошт; бинобар ин ин роҳ яке аз натиҷаҳои марказӣ барои фаҳмидани посухҳои гуногуни молекулавии иммунӣ ба ду гликопротеини вирусӣ буд.

Дар занҷири асосии ISGylation, ки дар таҳқиқоти манбаъ тавсиф шудааст, ISG15 аввал аз ҷониби ферменти E1 UBA7 фаъол карда шуда, сипас ба ферменти E2 UBE2L6 интиқол меёбад ва тавассути ферменти E3 HERC5 ба сафедаи ҳадаф пайваст мешавад. Дар муқоисаи мустақими Ebola-Nipah дар ҳафтаи аввал UBA7 яке аз қавитарин генҳои дифференсиалӣ буд; ISG15, HERC5 ва USP18 низ фарқи назаррас нишон доданд. Сатҳи ифодаи ин чор ген дар гурӯҳи ваксинаи Ebola нисбат ба гурӯҳи Nipah пасттар буд. Аммо вақте гурӯҳи Ebola бо назорати PBS муқоиса шуд, ҳамаи ин генҳо дар ҳамон нуқтаи вақт ба таври назаррас паст набуданд; дар манбаъ танҳо UBA7 ҳамчун ба таври назаррас поёнтанзимшуда зикр шудааст. Ин фарқият муҳим аст.

ISGylation дар бисёр заминаҳо бо посухҳои антивирусии вобаста ба интерферони навъи I алоқаманд аст. Аммо азбаски дар ин таҷриба афзоиши вируси зинда вуҷуд надошт, тағйироти вобаста ба ISGylation, ки мушоҳида шуданд, далели репликатсияи вирусӣ нестанд. Муаллифон онҳоро дар заминаи фаъолшавии иммунӣ ба вектори ваксинаи ChAdOx1 ва антигенҳои интиқолшудаи Nipah-G ё Ebola-GP тафсир мекунанд.

Таҳлилҳои GO ва KEGG чӣ мекунанд?

Тафсири рӯйхати садҳо генҳои алоҳида душвор аст. Gene Ontology, яъне таҳлили GO, месанҷад, ки оё генҳои дифференсиалӣ дар равандҳои муайяни биологӣ бештар аз интизорӣ намояндагӣ шудаанд ё не. KEGG бошад пойгоҳи додаҳои тартибёфтаи роҳҳои ҳуҷайравӣ ва молекулавӣ мебошад. Дар ин ҷо WebGestalt 2019 истифода шуд, то муайян карда шавад, ки оё дар рӯйхати DEG равандҳои муайяни биологӣ ва роҳҳои KEGG аз ҳад зиёд намояндагӣ шудаанд ё не.

Дар муқоисаи гурӯҳи ваксинаи Nipah бо PBS ягон роҳи аз ҳад зиёд намояндагишудаи KEGG ё раванди биологӣ муайян нашуд. Дар гурӯҳи ваксинаи Ebola бошад истилоҳҳои гуногуни GO вобаста ба дифференсиатсияи лейкоситҳо; инчунин сигналҳои вобаста ба роҳҳои муҳими танзимкунандаи системаи иммунӣ, ба монанди дифференсиатсияи ҳуҷайраҳои Th1 ва Th2, сигналгузории Notch ва каскади JAK/STAT пайдо шуданд.

Аммо таҳқиқотчиён бинобар ошкоршавии маҳдуди транскриптҳои ситокин натавонистанд муайян кунанд, ки кадом зернамуди T-ёридиҳанда бартарӣ дорад. Аз ин рӯ, механизми қатъии “ба антигени Ebola антитана пайдо нашуд, зеро системаи иммунӣ ба посухи ҳуҷайравӣ гузашт” аз ҷониби таҳқиқот исбот нашудааст.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Нигоҳдории ҳайвонот ва намунагирӣ

Кӯршапаракҳои ба таҷриба гирифташуда дар қафасҳои 80 × 80 × 80 cm, дар гурӯҳҳои то панҷ фард аз як намуд нигоҳ дошта шуданд. Қафасҳо тақрибан 2 m фосила доштанд ва барои кам кардани тамоси мустақим ва ғайримустақим тавассути пешоб, ихроҷот, ғизо ё об бо монеаҳои металлӣ ҷудо карда шуданд. Ба ҳайвонот меваҳои омехтаи резашуда, ба монанди манго, папайя ва банан, инчунин оби озод дода шуда, ҳар рӯз нав карда мешуд.

Кӯршапаракҳо пеш аз таҷриба 8–10 рӯз зери назорати байторӣ нигоҳ дошта шуда, дар давоми таҷриба аз ҷиҳати стресс, талафи вазн ва ҷароҳат назорат шуданд.

Намунаи аввалини хун пеш аз ваксина дар ҳаҷми 0,5 ml гирифта шуд. Тазриқи аввал ба дохили мушак тақрибан \(10^7\) IU ChAdOx1 ё 0,25 ml PBS буд. Пас аз чор ҳафта тақрибан \(10^7\) pfu MVA ё PBS дода шуд. Ҳаҷми намунаҳои ҳафтаинаи хун 0,3 ml буд. Дар ҳафтаи ҳаштум ҳайвоноти боқимонда бо дозаи зиёди кетамин/медетомидин ба дохили раг эвтаназия карда шуда, намунаҳои майна, ҷигар, сипурз, гурда ва дар сурати имкон гиреҳи лимфа ҷамъоварӣ шуданд.

Намунаҳои зардоб барои ғайрифаъол кардани патогенҳои эҳтимолӣ дар 56 °C барои 30 дақиқа гарм карда шуда, дар −80 °C нигоҳ дошта шуданд.

Натиҷаҳои асосии серологӣ

Хулосаи коркарди маълумоти транскриптомӣ

Натиҷаҳои рақамии ифодаи дифференсиалии ген

Вақте ҳар нуқтаи вақт бо назорати PBS алоҳида муқоиса шуд, шумораи генҳои дифференсиалӣ ифодашуда дар гурӯҳи ваксинаи Ebola аз 261 то 789 тағйир ёфта, миёна \(506 \pm 266{,}0\) буд. Дар гурӯҳи ваксинаи Nipah шумора танҳо аз 3 то 28 тағйир ёфта, миёна \(16{,}3 \pm 12{,}6\) гузориш шуд.

Аз 38 гене, ки дар гурӯҳи Nipah ҳадди ақал дар як нуқтаи вақт дифференсиалӣ ифода шуданд, 30-тоаш дар гурӯҳи Ebola низ ҳадди ақал дар як нуқтаи вақт дифференсиалӣ ифода шуданд. Ҳангоми якҷоя арзёбӣ кардани ҳамаи таҳлилҳо, 968 DEG хоси гурӯҳи Ebola ва 8 DEG хоси гурӯҳи Nipah гузориш шуданд.

Ҳангоми муқоисаи мустақими гурӯҳҳои ваксинаи Ebola ва Nipah шумораи DEG дар чор ҳафтаи аввал аз 185 то 788 тағйир ёфта, миёна \(405 \pm 282\) буд. Баландтарин шумораи DEG дар ҳафтаҳои якум ва чорум мушоҳида шуд.

Дифференсиатсияи T-ҳуҷайра ва натиҷаҳои JAK/STAT

Дар муқоисаи гурӯҳи ваксинаи Ebola бо PBS истилоҳҳои GO вобаста ба дифференсиатсияи T-ёридиҳандаҳо аз ҳад зиёд намояндагӣ шуданд. Ғайр аз генҳои вобаста ба дифференсиатсияи Th1 ва Th2, роҳҳои сигналии Notch ва JAK/STAT низ намоён шуданд.

Ҳуҷайраҳои Th1 умуман бо посухҳои иммунӣ ба патогенҳои дохилиҳуҷайравӣ алоқаманданд; ҳуҷайраҳои Th2 бошад бо фаъолшавии B-ҳуҷайраҳо ва посухҳои гуморалӣ. Аммо азбаски дар таҳқиқот RNA-и ситокинҳои дахлдор маҳдуд муайян шуданд, дар Ei. helvum, ки ба ваксинаи Ebola дучор шудааст, бартарии посухи Th1 ё Th2 муайян карда нашуд.

Аз ин рӯ, шарҳ додани набудани посухи серологии anti-Ebola бо ибораи “иммунитет комилан ба шохаи ҳуҷайравӣ гузашт” аз ҷониби манбаъ дастгирӣ намешавад.

Тафсилоти натиҷаҳо дар роҳи ISGylation

Дар муқоисаи мустақими гурӯҳҳои ваксинаи Ebola ва Nipah дар ҳафтаи аввал қавитарин DEG UBA7 буд. ISG15, HERC5 ва USP18 низ байни ду гурӯҳ ифодаи дифференсиалӣ нишон доданд. Сатҳи ифодаи UBA7, ISG15, HERC5 ва USP18 дар гурӯҳи Ebola нисбат ба гурӯҳи Nipah пасттар буд.

Дар ин ҷо ду муқоисаи гуногунро омехта кардан лозим нест. Натиҷаи “дар гурӯҳи Ebola нисбат ба гурӯҳи Nipah пасттар” худкор маънои “дар гурӯҳи Ebola аз назорат пасттар”-ро надорад. Ҳангоми муқоиса бо PBS дар ҳафтаи аввал танҳо UBA7 аз ин чор ген дар гурӯҳи Ebola ба таври назаррас поёнтанзимшуда гузориш шудааст.

Оё Eidolon helvum ва Epomophorus gambianus Ба Ҳамон Антигенҳо Яксон Посух Доданд?

Не. Гарчанде ба антигени Nipah G дар ҳар ду намуд посухҳои равшани антитана мушоҳида шуданд, посухи қавии пайвастшавӣ ба антигени Ebola GP танҳо дар шумораи ками фардҳои зиндамондаи Epomophorus gambianus дида шуд, дар ҳоле ки дар Eidolon helvum афзоиши пайдарпайи антитанаи зардобии anti-Ebola-GP муайян нашуд. Бо вуҷуди ин, посухи транскриптомӣ дар Ei. helvum нишон дод, ки бар зидди ваксинаи Ebola шумораи зиёди генҳо ва роҳҳои иммунӣ тағйир ёфтанд; аз ин рӯ натиҷаи “афзоиши антитана нест = посухи иммунӣ нест” бароварда намешавад.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Ваксинаи дорои антигени Nipah G, махсусан дар Ei. helvum, афзоиши равшан ва аз ҷиҳати оморӣ дастгиришудаи антитанаи anti-Nipah-G ба вуҷуд овард.
• Дар намунаҳои таҳқиқшуда байни сигнали Nipah-G MIA ва фаъолияти нейтрализатсияи псевдотип робитаи қавӣ пайдо шуд.
• Дар Ep. gambianus сигнали антитанае, ки ба Ebola GP мепайвандад, зиёд шуд; аммо ин натиҷа ба шумораи хеле ками ҳайвонот асос ёфтааст.
• Антитанаҳои зардобие, ки ба Ebola GP мепайванданд, дар шароити санҷидашуда псевдотипи Ebola-ро нейтрализатсия накарданд.
• Дар Ei. helvum гарчанде ваксинаи Ebola афзоиши равшани антитанаи зардобӣ ба вуҷуд наовард, бо посухи васеи транскриптомӣ алоқаманд буд.
• Байни гурӯҳҳои ваксинаи Ebola ва Nipah дар генҳо ва роҳҳои вобаста ба ISGylation, посухи интерферони навъи I, посух ба вирус ва интихоби T-ҳуҷайра фарқиятҳо дида шуданд.
• Намудҳои кӯршапарак метавонанд ба ҳамон антигенҳои вирусӣ бо роҳҳои гуногуни иммунӣ посух диҳанд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

Таҳқиқот чен накардааст, ки Eidolon helvum ё Epomophorus gambianus дар муҳити табиӣ вируси Ebola ё Nipah-ро бо чӣ басомад интиқол медиҳанд. Посух ба ваксина мақоми захираи табииро исбот намекунад. Ошкор шудани антитана дар зардоб маънои сирояти фаъол, хориҷшавии вируси зинда ё қобилияти сирояткунӣ надорад.

Азбаски таҷриба вируси зиндаи Ebola ё Nipah-ро истифода набурд, дар бораи афзоиши вирус, тропизми бофта, рушди беморӣ ё хориҷшавии вирус ҳангоми сирояти воқеӣ натиҷаи мустақим намедиҳад.

Нишон дода нашудааст, ки антитанаҳои ба Ebola GP пайвастшаванда дар Ep. gambianus муҳофизатӣ ҳастанд. Баръакс, дар таҷрибаи нейтрализатсияи псевдотипӣ нейтрализатсия муайян нашуд. Бо вуҷуди ин, таҳқиқот дигар вазифаҳои иммунии антитанаҳои нейтрализатсиянакунанда бевосита санҷида нашудаанд.

Посухи васеи транскриптомии ваксинаи Ebola дар Ei. helvum далели он нест, ки ин намуд ба сирояти воқеии Ebola ҳамин тавр посух медиҳад. Вектори ваксина ва пешниҳоди антиген бо сирояти вируси зинда аз ҷиҳати биологӣ як раванд нестанд.

Азбаски таҳқиқот танҳо кӯршапаракҳои наринаи болиғро дар бар мегирифт, нишон намедиҳад, ки дар модинаҳо, ҷавонҳо ё гурӯҳҳои синну соли дигар ҳамон натиҷаҳо ба даст меоянд.

Маҳдудиятҳои асосӣ

Маҳдудияти калонтарин зуд аз даст рафтани фардҳои Ep. gambianus буд. Гарчанде дар оғоз 14 фард буданд, танҳо чор ҳайвон ба тазриқи дуюм ва се ҳайвон ба охири таҷриба расиданд. Ин ҳолат ҳам қувваи омориро кам кард ва ҳам ғарази зиндамониро ба вуҷуд овард, зеро ҳайвоноте, ки ба охири таҷриба расиданд, шояд тамоми намудро намояндагӣ накунанд.

Дар таҳлили транскриптомӣ маълумоти Ep. gambianus вуҷуд надорад. Ғайр аз ин, пас аз хориҷ кардани намунаҳои назоратӣ бинобар сифат ва профили ибтидоии антитана, таҳлилҳои ифодаи дифференсиалӣ танҳо ба як фарди назорати PBS такя карданд. Таҳқиқотчиён ин муқоисаҳои дуҷонибаро ошкоро ҳамчун натиҷаҳои ибтидоӣ арзёбӣ мекунанд.

Азбаски тақрибан %75-и транскриптҳои хун ба гемоглобин мувофиқ буданд, мумкин аст баъзе генҳои сатҳи пасти ифода ошкор нашуда бошанд.

Таърихи сирояти табиии кӯршапаракҳо маълум нест. Сирояти фаъоли henipavirus-ро бо эътимод хориҷ кардан имконпазир набуд; бинобар ин, эҳтимолияти он ки баъзе тағйироти антитана бо дучоршавии табиӣ дар дохили қафас алоқаманд буданд, комилан рад карда намешавад. Афзоиши anti-Nipah-G дар як кӯршапараки гурӯҳи PBS дар охири таҷриба ҳамчун мисол баррасӣ шудааст.

Набудани зардоби назорати мусбат аз кӯршапаракҳое, ки сирояти Ebola-и онҳо бо итминон маълум аст, махсусан калибровкаи дақиқи ҳассосият ва махсусияти санҷишҳои серологии Ebola-ро маҳдуд мекунад.

Дар гурӯҳи Nipah дозаи дуюми MVA антигени ҳадафи Nipah-ро интиқол надод ва ин боис шуд, ки ду режими ваксина пас аз ҳафтаи 4 эквивалентӣ набошанд. Аз ин рӯ, набурдани муқоисаи ифодаи ген ба давраи пас аз дозаи тақвиятдиҳанда қарори методологии дуруст, вале маҳдудкунандаи фарогирӣ буд.

Маънои илмии натиҷаҳо

Тасвири асосие, ки таҳқиқот нишон медиҳад, ин аст, ки иммунитети антивирусии кӯршапаракҳоро танҳо ҳамчун “антитана ҳаст/нест” тафсир кардан мумкин нест. Ei. helvum метавонад ба антигени Nipah посухи қавии антитанаи зардобӣ ва нейтрализатсия нишон диҳад, аммо ба антигени Ebola GP антитанаи равшани зардобӣ тавлид накарда, бо вуҷуди ин дар садҳо ген ва роҳҳои гуногуни иммунӣ тағйироти молекулавӣ нишон дод. Ep. gambianus бошад дар шумораи ками фардҳои таҳқиқшаванда ба Ebola GP посухи равшани пайвастшавӣ ба вуҷуд овард, аммо ин дар озмоиши нейтрализатсияи зардоб инъикос нашуд.

Ин фарқиятҳо нишон медиҳанд, ки ҳангоми тафсири натиҷаҳои назорати серологӣ дар кӯршапаракҳои ваҳшӣ намуд, антигени вирусии ҳадаф ва санҷиши истифодашуда бояд якҷоя арзёбӣ шаванд. Наметавон фарз кард, ки ҳамон арзиши MFI дар намудҳои гуногун ҳамон маънои биологиро дорад; пайвастшавӣ ба антиген, нейтрализатсия ва посухи ҳуҷайравӣ/транскриптомӣ сатҳҳои алоҳидаи ченкунӣ мебошанд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: Serological and transcriptomic response of African fruit bats to immune challenge with recombinant vaccines expressing Ebola or Nipah virus antigens.

Муаллифон: Elinor Jax; Romain Garnier; Georgia Tsagkogeorga; Hubert Buczkowski; Louise Gibson; Pius Benia; Richard Suu-Ire; Vera M. Warmuth; Sylvester Languon; Osbourne Quaye; Lianying Yan; Christopher C. Broder; Stephen J. Rossiter; Edward Wright; Sarah C. Gilbert; Teresa Lambe; James L. N. Wood; Andrew A. Cunningham; Olivier Restif.

Муаллифи масъул: Olivier Restif. Дар манбаъ аломати муаллифии аввалини баробар ё саҳми баробар зикр нашудааст.

Муассисаҳо: University of Cambridge Department of Veterinary Medicine; Queen Mary University of London School of Biological and Behavioural Sciences; University of Sussex Viral Pseudotype Unit; Zoological Society of London Institute of Zoology; University of Ghana School of Veterinary Medicine; University of Ghana Department of Biochemistry, Cell and Molecular Biology ва West African Centre for Cell Biology of Infectious Pathogens; Ludwig-Maximilians-Universität München Biozentrum Martinsried; Uniformed Services University Department of Microbiology and Immunology; Henry M. Jackson Foundation for the Advancement of Military Medicine; University of Oxford Pandemic Sciences Institute; Chinese Academy of Medical Sciences Oxford Institute; Oxford Vaccine Group.

Маҷалла: Royal Society Open Science. Ношир: The Royal Society. Ҷилд: 13. Шумора: 10. Рақами мақола: 252189. Санаи нашр: 7 Октябр 2026. DOI: 10.1098/rsos.252189. Санаи қабул: 11 Ноябр 2025. Санаи пазируфтан: 8 Июн 2026.

Навъи манбаъ ва баррасӣ: Мақолаи таҳқиқотии баррасишуда мебошад. Иҷозатнома: Creative Commons Attribution 4.0, CC BY 4.0.

Навъи таҳқиқот: Ангезиши таҷрибавии in vivo-и иммунӣ бо векторҳои вирусии рекомбинантӣ дар кӯршапаракҳои мевахӯри африқоии наринаи болиғи аз ваҳшӣ гирифташуда; таҳлили антитанаи зардоб; озмоиши нейтрализатсияи псевдотипи лентивирусӣ; таҳлили транскриптомии RNA-seq-и хуни пурра дар як намуд ва таҷрибаҳои иловагии назорати ҳуҷайравии in vitro.

Маҳдудияти муҳими методологӣ: Дар таҷриба сироят бо вируси зиндаи Ebola ё Nipah анҷом дода нашудааст. Векторҳои ваксина антигенҳои Ebola GP ё Nipah G-ро ифода мекунанд. Аз ин рӯ, натиҷаҳоро набояд бо патогенези сирояти вирусӣ, қобилияти сирояткунӣ ё салоҳияти захираи табиӣ баробар донист.

Иҷозатҳои ахлоқӣ: Zoological Society of London, лоиҳа WLE719, 26 Май 2017; Ghana Council for Scientific Industrial Research, RPN 001/CSIR-IRB/2017, 22 Июн 2017.

Дастрасии маълумот: Маълумоти хоми mRNA-seq дар NCBI Sequence Read Archive бо рақами дастрасии PRJNA1054324 нигоҳ дошта шудааст. Геноми тарҳии Ei. helvum ва аннотатсияи дар таҳқиқот сохташуда дар Figshare DOI 10.6084/m9.figshare.29117609.v2; маҷмӯаҳои маълумоти S1–S3 ва коди R, ки барои такрори таҳлилҳои асосии серология ва ифодаи дифференсиалӣ истифода шудаанд, дар Figshare DOI 10.6084/m9.figshare.29126510.v2 мубодила шудаанд. Маҷмӯаи маводи иловагӣ ҳамчун DOI 10.6084/m9.figshare.c.8655631 нишон дода шудааст.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон гузориш додаанд, ки манфиатҳои рақобаткунанда вуҷуд надоранд.

Маблағгузорӣ: Таҳқиқот бо стипендияи таҳқиқотии Deutsche Forschungsgemeinschaft 438001934 барои Elinor Jax; Royal Society GCRF CH160115 барои Olivier Restif; MRC MR/P025226/1 барои James L. N. Wood, Andrew A. Cunningham ва Osbourne Quaye; AXA Research Fund Junior Fellowship барои Romain Garnier; ALBORADA Trust; Research England ва NIH AI054715 барои Christopher C. Broder дастгирӣ шудааст.

Баёнияи AI-и муаллифон: Дар мақолаи манбаъ муаллифон изҳор кардаанд, ки ҳангоми омода кардани мақола технологияҳои дастгиришавандаи зеҳни сунъиро истифода накардаанд.

Хулосаи саҳмҳои муаллифон: Elinor Jax таҳлили формалӣ, усул, визуализатсия ва тарҳи аввал; Romain Garnier консептуализатсия ва таҳқиқот; Georgia Tsagkogeorga таҳлили формалӣ ва таҳқиқот; Hubert Buczkowski усул ва таҳқиқот; Louise Gibson куратсияи маълумот, усул ва идоракунии лоиҳа; Pius Benia таҳқиқот; Richard Suu-Ire таҳқиқот ва идоракунии лоиҳа; Vera M. Warmuth таҳлили формалӣ; Sylvester Languon таҳқиқот; Osbourne Quaye идоракунии лоиҳа ва назорат; Lianying Yan усул; Christopher C. Broder маблағгузорӣ, усул ва захираҳо; Stephen J. Rossiter консептуализатсия ва назорат; Edward Wright таҳқиқот ва усул; Sarah C. Gilbert ва Teresa Lambe усул ва захираҳо; James L. N. Wood ва Andrew A. Cunningham консептуализатсия, маблағгузорӣ, идоракунии лоиҳа ва назорат; Olivier Restif консептуализатсия, таҳлили формалӣ, усул, идоракунии лоиҳа, визуализатсия ва тарҳи аввалро ба уҳда доштанд. Мақола бо тасдиқи ниҳоии ҳамаи муаллифон нашр шудааст.