Akademik tadqiqotlar, tushunarli til

Verianla | O‘zbekcha akademik tadqiqotlar va ilm-fan

03 Noyabr 2026, Seshanba
VERİANLA Mustaqil ilmiy nashriyot
Verianla on Google Play
Menyuni ochish yoki yopish
...
Bosh sahifa / Amaliy fanlar / Qishloq xo‘jaligi fani / Nigeriyaning Enugu Shtatidagi Sabzavot Fermerlari Orasida Organik Qishloq Xoʻjaligi Amaliyotlarini Qabul Qilish Naqshlari
Qishloq xo‘jaligi fani

Nigeriyaning Enugu Shtatidagi Sabzavot Fermerlari Orasida Organik Qishloq Xoʻjaligi Amaliyotlarini Qabul Qilish Naqshlari

Organik qishloq xoʻjaligi amaliyotlarini qabul qilish ushbu tadqiqotda sabzavot fermerlarining kompost, hayvon goʻngi, yashil oʻgʻit, mulchalash, kul/sovun asosidagi biopestitsid va ekinlarni almashlab ekish kabi oltita amaliyotdan birini yoki bir nechtasini qoʻllashi orqali oʻrganiladigan qishloq xoʻjaligi texnologiyasini qabul qilish xatti-harakatidir.

31/10/2026  Veri Anla  119 marta ko‘rildi
Nigeriyaning Enugu Shtatidagi Sabzavot Fermerlari Orasida Organik Qishloq Xoʻjaligi Amaliyotlarini Qabul Qilish Naqshlari

Organik qishloq xoʻjaligi amaliyotlarini qabul qilish, ushbu tadqiqotda sabzavot yetishtiruvchi fermerlarning kompost, hayvon goʻngi, yashil oʻgʻit, mulchalash, kul/sovun asosidagi biopestitsid va ekinlarni almashlab ekish kabi oltita amaliyotdan birini yoki bir nechtasini qoʻllashi orqali oʻrganiladigan qishloq xoʻjaligi texnologiyasini qabul qilish xatti-harakatidir. Tadqiqot Nigeriyaning Enugu State hududidagi beshta Local Government Area tarkibidagi 25 ta hamjamiyatdan tanlangan 200 nafar sabzavot fermeriga qoʻllangan tuzilmali soʻrovnomadan foydalangan. Xabardorlik va Adoption Intensity Index tavsifiy statistika bilan; kamida bitta organik amaliyotni qabul qilish qarori Binary Logit modeli bilan; oltita alohida amaliyotni birgalikda tanlash naqshlari esa Multivariate Probit (MVP) modeli bilan baholangan. Tadqiqot taʼlim, xoʻjalik maydoni, kooperativ aʼzoligi va extension contact kabi oʻzgaruvchilarni qabul qilishning muhim belgilovchilari sifatida qayd etadi. Biroq manba jadvallarida xabardorlik foizi, oʻrtacha AII, Binary Logit koeffitsiyentlari va odds ratio-lar oʻrtasida muhim ichki nomuvofiqliklar mavjudligi sababli miqdoriy taʼsir kattaliklari ehtiyotkorlik bilan talqin qilinishi lozim.

Tadqiqot namunasi ko‘p bosqichli tarzda shakllantirilgan. Nsukka, Nkanu-East, Udi, Ezeagu va Awgu nomli beshta Local Government Area sabzavot yetishtirishdagi ahamiyatiga ko‘ra maqsadli ravishda tanlangan. Har bir LGA dan yana maqsadli usulda beshta hamjamiyat tanlanib, jami 25 ta hamjamiyat belgilangan. Yakuniy bosqichda har bir hamjamiyatdan sakkiz nafar sabzavot fermeri oddiy tasodifiy tanlash orqali tanlanib, jami 200 respondent olingan.

Manba xabardorlikni %78 deb tavsiflasa-da, Table 1 da High toifasi %48 va Very High toifasi %28; bu ikki toifa birgalikda %76 ni tashkil etadi. Adoption Intensity Index uchun manba oʻrtacha qiymatni %54,2 deb beradi. Bunga qarshi, Table 2 da eʼlon qilingan 0–6 amaliyot taqsimotidan foydalanib bajarilgan bevosita arifmetik tekshiruv taxminan %42,33 ogʻirlikli oʻrtachani beradi. Xom maʼlumotlar mavjud bo‘lmagani sababli qaysi qiymat tadqiqotchilarning asl hisob-kitobini ifodalashi Verianla tomonidan faraz qilinmaydi.

Tadqiqot natijalari kuzatuvga asoslangan va kesimiydir. Taʼlim, xoʻjalik maydoni, kooperativ aʼzoligi yoki extension contact bilan organik amaliyotlarni qabul qilish o‘rtasida qayd etilgan aloqalar sababiy taʼsir dalili emas. Bundan tashqari, namuna tanlashning dastlabki ikki bosqichi maqsadli bo‘lgani sababli natijalar Enugu State dagi barcha sabzavot fermerlariga to‘liq ehtimollik asosidagi shtat namunasi kuchi bilan umumlashtirilmasligi kerak.

Tadqiqotning asosiy muammosi nima?

Tadqiqot Enugu State dagi sabzavot yetishtiruvchilarning organik ishlab chiqarish usullarini qay darajada bilishini, ushbu usullardan nechtasini qo‘llashini va fermer hamda institut xususiyatlarining qabul qilish qarorlari bilan qanday bog‘liqligini o‘rganadi.

Manba organik qishloq xo‘jaligi kontekstida kompostlash, crop rotation, green manure va biological pest control kabi amaliyotlarni sintetik o‘g‘it va pestitsidlarni kamaytirish yoki ulardan voz kechish bilan bog‘liq barqaror ishlab chiqarish variantlari sifatida ko‘rib chiqadi.

Tadqiqotchilar aniqlagan adabiyotdagi bo‘shliq Enugu State kontekstida sabzavot fermerlarining ham umumiy qabul qilish qarorini, ham turli organik amaliyotlarni birgalikda tanlash xatti-harakatini bir tadqiqot doirasida batafsil baholagan empirik dalillarning cheklanganligidir.

Tadqiqotning to‘rtta asosiy maqsadi bor: organik qishloq xo‘jaligi bo‘yicha xabardorlikni baholash, qabul qilish intensivligini o‘lchash, umumiy qabul qilish qarorini shakllantiruvchi o‘zgaruvchilarni aniqlash va muayyan organik amaliyotlarni tanlashga ta’sir qiluvchi omillarni o‘rganish.

Tadqiqot qayerda va kimlar bilan o‘tkazilgan?

Tadqiqot Enugu State, Nigeria da o‘tkazilgan. Manba hudud 5°56'–7°36' shimoliy kengliklar va 6°53'–7°55' sharqiy uzunliklar oralig‘ida joylashganini; 13.161 km² maydonga va km² ga 615 kishi aholi zichligiga ega ekanini bildiradi.

Tadqiqotda sabzavot yetishtirishda pomidor, qalampir, fluted pumpkin (Telfairia occidentalis), okra (Abelmoschus esculentus), amaranthus va spinach kabi ekinlar tilga olinadi.

Namuna qanday shakllantirilgan?

Namuna tanlash uchta asosiy qaror bosqichidan iborat bo‘lgan.

  1. Nsukka, Nkanu-East, Udi, Ezeagu va Awgu nomli beshta LGA sabzavot yetishtirishdagi ahamiyati va u yerda ham organik, ham conventional vegetable farmers mavjudligi sababli maqsadli tanlangan.
  2. Har bir LGA dan beshta hamjamiyat maqsadli tanlanib, jami 25 ta community shakllantirilgan.
  3. Har bir community ichidan sakkiz nafar sabzavot fermeri oddiy tasodifiy tanlash orqali tanlanib, 25 × 8 = 200 respondent olingan.
Manba tadqiqotining Methodology bo‘limiga asoslanib Verianla uchun tayyorlangan source-derived namuna tanlash va tahlil sxemasidir. Dastlabki ikki tanlash bosqichining maqsadli, fermerlarni tanlash bosqichining esa oddiy tasodifiy ekani alohida saqlangan.

Xabardorlik darajasi qanday tasniflangan?

Xabardorlik toifasiXabardorlik oralig‘i (%)Fermerlar ulushi (%)
Past0–254,0
O‘rtacha26–5020,0
Yuqori51–7548,0
Juda yuqori76–10028,0

Manba matni va abstract xabardorlikni %78 deb tavsiflaydi. Biroq eʼlon qilingan Table 1 da High + Very High:

\[ 48\%+28\%=76\% \]

ni tashkil etadi. Xom awareness scores berilmagani sababli %78 bilan %76 o‘rtasidagi farqning sababi aniqlanmaydi.

Bundan tashqari, manba awareness score nechta savol yoki banddan tuzilganini, Likert bandlari qanday baholanganini va 0–100 shkalasiga qanday o‘tkazilganini usul bo‘limida batafsil hisobot qilmaydi. Shu sababli xabardorlik o‘lchovini to‘liq qayta ishlab chiqish mumkin emas.

Adoption Intensity Index (AII) Ushbu Tadqiqotda Nimani O‘lchaydi?

Adoption Intensity Index fermerning tadqiqotda kuzatilgan oltita organik qishloq xo‘jaligi amaliyotidan nechtasini qabul qilganini 0 dan 1 gacha ifodalovchi intensivlik ko‘rsatkichidir; Table 2 da eʼlon qilingan qiymat tuzilmasi 0/6 uchun 0,000, 3/6 uchun 0,500 va 6/6 uchun 1,000 kabi nisbatlarga mos keladi, biroq manba usul bo‘limida AII uchun alohida matematik tenglama bermaydi.

Tadqiqotdagi oltita amaliyot quyidagilar:

  • Kompostdan foydalanish,
  • Hayvon go‘ngi,
  • Yashil o‘g‘it,
  • Mulchalash,
  • Kul/sovun asosidagi biopestitsid,
  • Ekinlarni almashlab ekish.
Qabul qilingan amaliyotlar soniAIIFermerlar ulushi (%)
00,00012,0
10,16716,0
20,33320,0
30,50024,0
40,66718,0
50,8336,0
61,0004,0

Eng katta guruh %24 bilan uchta amaliyotni qabul qilgan fermerlardir.

Kamida uchta amaliyotdan foydalanadiganlar ulushi:

\[ 24+18+6+4=52\% \]

ni tashkil etadi. Bu qiymat manba matniga mos keladi.

Oltita amaliyotning barchasidan foydalanadiganlar ulushi %4, hech biridan foydalanmaydiganlar ulushi esa %12.

Bu yerda “oltita amaliyotning barchasidan foydalanish” tadqiqot doirasidagi AII shkalasida to‘liq qabul qilishni anglatadi. Bu natija xalqaro organik sertifikat standartining barcha talablariga javob berish yoki xo‘jalikning rasman sertifikatlangan organik korxona bo‘lishi bilan bir xil emas.

Manbada bildirilgan %54,2 o‘rtacha AII jadvaldan kelib chiqadimi?

Manba Table 2 ostida:

Mean AII = 54,2% (Moderate)

deb yozadi.

Biroq eʼlon qilingan taqsimot foizlari bilan bajarilgan arifmetik consistency check:

\[ \overline{AII} = 0(0.12) +\frac{1}{6}(0.16) +\frac{2}{6}(0.20) +\frac{3}{6}(0.24) +\frac{4}{6}(0.18) +\frac{5}{6}(0.06) +1(0.04) \]

\[ \overline{AII}\approx0.4233=42.33\% \]

ni beradi.

Bu hisob yangi tadqiqot natijasi emas. Bu faqat eʼlon qilingan Table 2 qiymatlarining o‘zaro arifmetik mosligini tekshirishdir. Xom respondent-level maʼlumot mavjud bo‘lmagani sababli manbada bildirilgan %54,2 bilan Table 2 taqsimotidan hisoblangan taxminan %42,33 o‘rtasidagi farqning sababi aniqlanmaydi.

Manba Table 2 maʼlumotlaridan Verianla uchun qayta chizilgan. Ustun balandliklari manbada eʼlon qilingan foiz taqsimotlarini ko‘rsatadi; %54,2 mean AII qiymati bu ustunlardan qayta hisoblangan qiymat emas.

Binary Logit Koeffitsiyenti va Odds Ratio Qanday Talqin Qilinishi Kerak?

Binary Logit modeli fermerning organik amaliyotni qabul qilgan yoki qabul qilmagan ikki toifadan qaysi biriga kirishi bilan tushuntiruvchi o‘zgaruvchilar o‘rtasidagi bog‘liqlikni log-odds shkalasida modellashtiradi; standart logit modelida koeffitsiyentning eksponenti \(e^\beta\) tegishli o‘zgaruvchidagi bir birlik ortishga mos odds ratio ni beradi, biroq ushbu tadqiqotning Table 3 dagi ko‘plab eʼlon qilingan koeffitsiyent va odds ratio juftlari bu matematik munosabatga mos kelmaydi.

Manba Tenglama (1)

PDF da Tenglama (1) quyidagicha bosilgan:

\[ Ln= \beta_0+\beta_1X_1+\beta_2X_2+\beta_3X_3+\beta_4X_4+\beta_5X_5+\beta_6X_6+\beta_7X_7+\beta_8X_8+\beta_9X_9 \tag{1} \]

Manba darhol keyin \(P_i\) ni fermerning adopter bo‘lish ehtimoli, \(1-P_i\) ni esa non-adopter bo‘lish ehtimoli sifatida belgilaydi. Biroq eʼlon qilingan formulada “Ln” operatori qaysi miqdorning logarifmini olayotgani ko‘rinmaydi.

Tadqiqotning yangi topilmasi emas, standart Binary Logit tuzilmasini tushuntirish uchun konseptual izoh:

\[ \ln\left(\frac{P_i}{1-P_i}\right) = \beta_0+\beta_1X_{1i}+\cdots+\beta_9X_{9i} \]

Standart logit modelida chap tomon log-oddsdir.

\(P_i\), adoption probability;

\(1-P_i\), non-adoption probability;

\(\beta_0\), intercept;

\(\beta_1,\ldots,\beta_9\), explanatory-variable coefficients.

Modeldagi to‘qqizta tushuntiruvchi o‘zgaruvchi

KodO‘zgaruvchiManbadagi o‘lchov
X1JinsManba toifa kodlashini alohida ko‘rsatmaydi.
X2YoshYillar
X3Taʼlim darajasiYillar
X4Oila aʼzolari soniSoni
X5Dehqonchilik tajribasiYillar
X6Xoʻjalik maydoniGektar
X7Kooperativ aʼzoligiHa = 1, Yoʻq = 0
X8Kreditga kirishHa = 1, Yoʻq = 0
X9Qishloq xoʻjaligi maslahat xizmati bilan aloqaHa = 1, Yoʻq = 0

Bogʻliq o‘zgaruvchi:

\[ Y= \begin{cases} 1,& \text{organik tarım uygulaması benimsenmişse}\\ 0,& \text{aksi durumda} \end{cases} \]

Manba Tenglama (2) nega eʼtibor talab qiladi?

PDF Tenglama (2) ni:

\[ Odd\ ratio=P(Y_i=1) \tag{2} \]

shaklida bosadi.

Probability va odds bir xil narsa emas.

Tadqiqot topilmasi emas, konseptual izoh:

\[ Odds=\frac{P(Y=1)}{1-P(Y=1)} \]

va standart Binary Logit koeffitsiyenti uchun:

\[ OR=e^\beta \]

munosabati qo‘llanadi.

Manba prose qismida ham koeffitsiyentlar exponentiate qilinib odds ratio olinishini bildiradi. Shu sababli Equation (2) ning bosma ko‘rinishi manba ichidagi matematik nomuvofiqlikdir.

Table 3: Manba tomonidan hisobot qilingan Binary Logit natijalari

O‘zgaruvchiManba βManba ORStd. Err.Manba Z\(e^\beta\) arifmetik tekshiruvi
Jins0,2100,570,3430,61≈1,234
Yosh−0,0350,090,033−1,05≈0,966
Taʼlim1,056*2,870,2514,21≈2,875
Oila aʼzolari soni0,0940,260,1710,55≈1,099
Dehqonchilik tajribasi0,0530,140,0411,29≈1,054
Xoʻjalik maydoni1,166*3,170,3423,41≈3,209
Kooperativ aʼzoligi1,463*4,00,3673,98≈4,319
Kreditga kirish1,463*1,710,3491,80≈4,319
Qishloq xoʻjaligi maslahat xizmati bilan aloqalar0,629*5,460,4114,12≈1,876

* Manba Table 3 izohi: P ≤ 0,05.

Ushbu jadvaldagi oxirgi ustun manbada eʼlon qilingan alohida natija emas. Manbaning o‘z “coefficients were exponentiated to obtain odds ratios” iborasining matematik consistency check idir.

Taʼlim qatori deyarli to‘liq mos keladi:

\[ e^{1.056}\approx2.875 \]

va manba OR=2,87 beradi.

Xoʻjalik maydoni qatori ham taxminan mos keladi:

\[ e^{1.166}\approx3.209 \]

manba OR=3,17 ni hisobot qiladi.

Bunga qarshi Extension Contacts uchun:

\[ e^{0.629}\approx1.876 \]

bo‘lsa-da, Table 3 OR=5,46 ni beradi.

Access to Credit uchun:

\[ e^{1.463}\approx4.319 \]

bo‘lsa-da, Table 3 OR=1,71 ni beradi.

Jins, Yosh, Oila aʼzolari soni va Dehqonchilik tajribasi qatorlarida ham eʼlon qilingan OR qiymatlari koeffitsiyentlarning exponentiation i bilan mos kelmaydi.

Z qiymatlari nuqtayi nazaridan Taʼlim, Xoʻjalik maydoni va Kooperativ aʼzoligi kabi ayrim qatorlarda:

\[ Z\approx\frac{\beta}{SE} \]

munosabati eʼlon qilingan Z qiymatlariga mos keladi. Access to Credit va Extension Contacts qatorlarida esa koeffitsiyent, standard error va Z birgalikda izchil emas.

Shu sababli manba Table 3 dagi koeffitsiyent, OR va Z ustunlaridan qaysi biri har bir qator uchun haqiqiy model chiqishi ekanini xom statistical output siz aniqlab bo‘lmaydi.

Binary Logit modelining umumiy moslik ko‘rsatkichlari

Manba:

\[ LR\ \chi^2(9)=105.18 \]

\[ Prob>\chi^2=0.0000 \]

\[ Pseudo\ R^2=0.381 \]

va:

\[ Log\ likelihood=-85.432 \]

ni hisobot qiladi.

LR χ² testi modeldagi tushuntiruvchi o‘zgaruvchilar birgalikda faqat intercept ni o‘z ichiga olgan modelga nisbatan model mosligini yaxshilaydimi-yo‘qmi, baholaydi. Manba qiymati umumiy model ahamiyatliligini ko‘rsatadi.

Pseudo R² = 0,381, ordinary least-squares R² kabi “dispersiyaning %38,1 i tushuntirildi” deb o‘qilmasligi kerak. Logit modellaridagi pseudo-R² model mosligiga oid boshqa shkaladagi ko‘rsatkichdir.

Multivariate Probit Nega Ishlatildi?

Multivariate Probit modeli bitta fermer bir vaqtning o‘zida bir nechta organik amaliyotni tanlay olishini va ushbu ikkilik tanlovlarning kuzatilmaydigan belgilovchilari o‘zaro korrelyatsiya ko‘rsatishi mumkinligini bitta tizim ichida modellashtirish uchun ishlatilgan; biroq tadqiqot covariance matrix \(\Sigma\) ning baholangan korrelyatsiya koeffitsiyentlarini eʼlon qilmagani uchun amaliyotlar o‘rtasidagi kuzatilmaydigan bog‘liqlik kattaligini bevosita baholab bo‘lmaydi.

PDF dagi Tenglama (3)

Yuklangan PDF da Equation (3) ning asosiy o‘zgaruvchi belgilarining ko‘rinishi yo‘qolgan va formula faqat parchali tarzda render qilingan. Manba darhol pastdagi izohda latent variable, explanatory-variable vector, parameter vector va multivariate-normal error terms ni taʼriflaydi.

Manba prose qismidagi taʼriflarni o‘rgatuvchi tarzda birlashtiradigan konseptual ko‘rsatish; PDF dagi buzilgan Tenglama (3) ning aynan tuzatilgan shakli ekani daʼvo qilinmaydi:

\[ Y^*_{ij}=X_i'\beta_j+\varepsilon_{ij} \]

\[ Y_{ij}= \begin{cases} 1,&Y^*_{ij}>0\\ 0,&\text{aksi durumda} \end{cases} \]

\[ \varepsilon_i\sim MVN(0,\Sigma) \]

\(Y^*_{ij}\), farmer \(i\) ning practice \(j\) ni qabul qilishga yo‘naltirilgan kuzatilmaydigan latent propensity sidir.

\(X_i\), tushuntiruvchi o‘zgaruvchilar vektoridir.

\(\beta_j\), practice \(j\) uchun koeffitsiyentlar vektoridir.

\(\varepsilon_{ij}\), kuzatilmaydigan taʼsirlarni ifodalovchi xato hadidir.

\(\Sigma\), turli organik amaliyotlarni qabul qilish qarorlarining xato hadlari o‘rtasidagi covariance tuzilmasini ifodalaydi.

Probit koeffitsiyenti bevosita foiz o‘zgarishimi?

Yo‘q. Table 4 dagi MVP coefficients bevosita percentage-point probability changes emas. Probit koeffitsiyenti explanatory variable bilan latent propensity index o‘rtasidagi yo‘nalish va miqyos munosabatini ko‘rsatadi.

Masalan, Crop Rotation uchun Farm Size coefficient = 1,765. Manba prose buni “1-unit increase in farm size is associated with a 1.765-unit increase in crop rotation” shaklida ifodalaydi. Texnikroq talqin shuki, boshqa shartlar o‘zgarmaganda xo‘jalik maydonining bir birlikka ortishi crop-rotation latent propensity index ida musbat 1,765 koeffitsiyenti bilan bog‘liq.

Probability dagi aniq o‘zgarishni aytish uchun marginal effects kerak. Manba MVP uchun marginal effects hisobot qilmaydi.

Table 4: Oltita organik amaliyotning Multivariate Probit koeffitsiyentlari

O‘zgaruvchiKompostHayvon Go‘ngiYashil O‘g‘itMulchalashKul/Sovun BiopestitsidiEkinlarni Almashlab Ekish
Jins0,299 (0,277)0,211 (0,288)0,188 (0,321)0,254 (0,277)0,211 (0,311)0,177 (0,299)
Yosh−0,021 (0,020)−0,032 (0,021)−0,043* (0,023)0,020 (0,019)−0,054* (0,026)−0,011 (0,020)
Taʼlim0,988* (0,221)0,765* (0,234)0,877* (0,299)1,099* (0,254)0,654* (0,288)1,432* (0,321)
Oila aʼzolari soni0,077 (0,088)0,099 (0,077)0,065 (0,099)0,110 (0,088)0,054 (0,099)0,088 (0,110)
Dehqonchilik Tajribasi0,054* (manbada SE qatori 0,032)0,043 (0,031)0,032 (0,035)0,065* (0,032)0,021 (0,037)0,077* (0,035)
Xoʻjalik maydoni1,321* (0,432)1,099* (0,399)0,988* (0,388)1,543* (0,499)0,877* (0,432)1,765* (0,543)
Kooperativ aʼzoligi1,654* (0,511)1,432* (0,532)1,211* (0,599)1,765* (0,543)1,099* (0,599)1,988* (0,599)
Kredit0,877* (0,499)0,988** (0,488)0,6543 (0,511)0,988* (0,532)1,235* (0,499)0,877 (0,543)
Qishloq xoʻjaligi maslahat xizmati bilan aloqa1,4321 (0,543)1,211* (0,577)1,099* (0,654)1,321* (0,577)1,877* (0,654)1,543* (0,654)

Manba Table 4 da bitta yulduz uchun:

\[ P\le0.05 \]

izohini beradi.

Animal Manure ustunida Credit = 0,988** qiymati ikkita yulduz bilan ko‘rsatilgan bo‘lsa-da, izohda ikkita yulduzning alohida maʼnosi taʼriflanmagan.

Extension–Compost coefficient 1,4321 sifatida berilgan, biroq yulduz belgisi yo‘q. Bunga qarshi natijalar matni extension contacts oltita amaliyotning barchasiga ijobiy va ahamiyatli taʼsir qilishini aytadi. Manba jadvali va prose o‘rtasidagi bu farq jimlik bilan bartaraf etilmagan.

MVP umumiy model maʼlumotlari:

\[ Wald\ \chi^2(54)=298.76 \]

\[ Prob>\chi^2=0.0000 \]

\[ Log\ likelihood=-487.321 \]

MVP modelidagi muhim yetishmayotgan hisobot nuqtasi

Multivariate Probit ning ajralib turuvchi xususiyati turli binary adoption equations ning error terms o‘rtasidagi covariance/correlation tuzilmasini birgalikda modellashtira olishidir.

Manbaning usul bo‘limi \(\Sigma\) covariance matrix ni aniq taʼriflaydi. Biroq Results ichida:

  • pairwise error correlations,
  • \(\rho_{jk}\) qiymatlari,
  • ushbu korrelyatsiyalarning standart xatolari,
  • joint significance / independence test

hisobot qilinmagan.

Shu sababli tadqiqotning “adoption decisions are interdependent” yondashuvini model tuzilmasi qo‘llab-quvvatlasa ham, muayyan ikki amaliyotning kuzatilmaydigan tarkibiy qismlari qay darajada korrelyatsiyalanganini eʼlon qilingan natijalardan baholab bo‘lmaydi.

Ushbu Natijalar Enugu State dagi Barcha Sabzavot Fermerlarini Ifodalaydimi?

Tadqiqot Enugu State da 200 nafar sabzavot fermeridan dala maʼlumotlarini taqdim etsa-da, beshta LGA va 25 ta hamjamiyat maqsadli tanlangani sababli namuna shtatdagi barcha sabzavot fermerlarini qamrab oluvchi to‘liq ehtimollik asosidagi state-wide sample emas; natijalar tanlangan ishlab chiqarish hududlari uchun kuchli mahalliy dalil berishi mumkin, biroq butun shtat aholisiga umumlashtirishda namuna dizaynining ushbu chegarasi saqlanishi kerak.

Manba sampling weight yoki design-based survey estimator hisobot qilmaydi.

Response rate ham alohida berilmagan.

Ushbu cheklovlar tadqiqotning mahalliy qiymatini yo‘qqa chiqarmaydi; biroq statistik umumlashtirishning geografik chegarasini belgilaydi.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Tadqiqot dizaynining texnik xulosasi

ElementManbada hisobot qilingan tuzilma
Tadqiqot turiKesimiy dala so‘rovi / kuzatuvga asoslangan adoption tadqiqoti
GeografiyaEnugu State, Nigeria
LGANsukka, Nkanu-East, Udi, Ezeagu, Awgu
LGA tanloviMaqsadli
Hamjamiyatlar soni25
Hamjamiyat tanloviMaqsadli; har bir LGA dan 5
Fermer tanloviOddiy tasodifiy; har bir hamjamiyatdan 8
Jami namuna200 sabzavot fermeri
Maʼlumot to‘plashTuzilmali so‘rovnoma
XabardorlikFoiz / manba abstractida Likert-scale rating iborasi
Qabul qilish intensivligi0–6 practice / AII
Umumiy adoption modeliBinary Logit
Practice-specific modelMultivariate Probit
Ahamiyatlilik chegarasip < 0,05 / jadvallarda P ≤ 0,05

Xabardorlik topilmasi

Manba abstract va Results prose %78 yuqori xabardorlikni bildiradi.

Table 1 esa:

  • %4 Past,
  • %20 O‘rtacha,
  • %48 Yuqori,
  • %28 Juda yuqori

taqsimotini beradi.

Table 1 dagi High + Very High yig‘indisi %76. Shu sababli %78 va %76 qiymatlari manba ichidagi turli hisobotlar sifatida alohida saqlanishi kerak.

Qabul qilish intensivligi topilmasi

Manba mean AII ni %54,2 va “Moderate” deb taʼriflagan.

Taqsimotga ko‘ra fermerlarning %52 si kamida uchta amaliyotdan foydalanadi.

%24 bilan eng katta yagona guruh uchta amaliyotni qabul qilgan fermerlardir.

%4 oltita amaliyotning barchasidan, %12 esa hech biridan foydalanadi.

Biroq Table 2 foizlaridan hisoblangan weighted mean taxminan %42,33 bo‘lgani uchun manbada bildirilgan %54,2 bilan jadval taqsimoti o‘rtasida hal qilinmagan farq mavjud.

Binary Logit uchun manba alohida taʼkidlagan belgilovchilar

Manba Education, Farm Size, Cooperative Membership va Extension Contacts o‘zgaruvchilarini umumiy adoption qarorining kuchli ijobiy belgilovchilari sifatida taʼkidlaydi.

Education coefficient = 1,056 va source OR = 2,87. Bu juft matematik jihatdan bir-biriga mos.

Farm Size coefficient = 1,166 va source OR = 3,17; exponentiation taxminan 3,21 ni beradi va natijalar umuman olganda yaqin ko‘rinadi.

Cooperative Membership coefficient = 1,463, source OR = 4,0; exponentiation taxminan 4,32.

Extension Contacts uchun source Table 3 coefficient = 0,629 va OR = 5,46; bu ikki son matematik jihatdan bir-biriga mos kelmaydi. Abstract esa extension coefficient ni 1,692 deb beradi. \(e^{1.692}\) taxminan 5,43 bo‘lgani sababli abstract coefficient bilan Table 3 OR son jihatdan bir-biriga yaqinroq; biroq Verianla bundan kelib chiqib Table 3 koeffitsiyentini avtomatik ravishda “1,692 bo‘lishi kerak edi” deb tuzatmaydi.

Source Results prose extension uchun bir joyda OR=4,60, keyinroq OR=5,46 ifodasini ham ishlatadi. Bu bir xil o‘zgaruvchi uchun manba ichidagi uchinchi hisobot farqidir.

Access to Credit natijasi nega noaniq?

Table 3 Access to Credit qatorini yulduzcha bilan va shu sababli manba izohiga ko‘ra p≤0,05 deb belgilaydi.

Xuddi shu qator:

\[ \beta=1.463,\quad SE=0.349,\quad Z=1.80,\quad OR=1.71 \]

ni beradi.

Biroq:

\[ \frac{1.463}{0.349}\approx4.19 \]

bo‘lgani sababli eʼlon qilingan Z=1,80 koeffitsiyent va standart xato bilan mos kelmaydi.

Bundan tashqari:

\[ e^{1.463}\approx4.319 \]

bo‘lgani uchun OR=1,71 bilan ham mos kelmaydi.

Abstract ning asosiy Binary Logit belgilovchilari ro‘yxatida Access to Credit yo‘q, biroq Conclusion kreditga kirishni muhim institutsional omillardan biri sifatida taʼkidlaydi.

Xom model output bo‘lmasa, ushbu qatorning haqiqiy coefficient, standard error, Z, p-value va OR kombinatsiyasini aniqlab bo‘lmaydi.

Multivariate Probit dagi eng izchil naqshlar

Education Table 4 da oltita amaliyotning barchasida ijobiy va yulduzchali:

Compost 0,988; Animal Manure 0,765; Green Manure 0,877; Mulching 1,099; Ash/Soap Biopesticide 0,654; Crop Rotation 1,432.

Farm Size oltita outcome ning barchasida ijobiy va yulduzchali:

1,321; 1,099; 0,988; 1,543; 0,877; 1,765.

Cooperative Membership ham oltita outcome ning barchasida ijobiy va yulduzchali:

1,654; 1,432; 1,211; 1,765; 1,099; 1,988.

Ushbu uchta o‘zgaruvchi Table 4 ichida eng izchil ijobiy adoption naqshlarini ko‘rsatadi.

Yosh, tajriba va kredit uchun practice-specific natijalar

Age, Green Manure uchun −0,043* va Ash/Soap Biopesticide uchun −0,054* deb hisobot qilingan; boshqa to‘rtta amaliyotda yulduzcha yo‘q.

Farming Experience, Compost 0,054*, Mulching 0,065* va Crop Rotation 0,077* uchun yulduzchali.

Credit, Compost 0,877*, Animal Manure 0,988**, Mulching 0,988* va Ash/Soap Biopesticide 1,235* uchun yulduzchali; Green Manure va Crop Rotation da yulduzcha yo‘q.

Animal Manure uchun ishlatilgan ikki yulduzchaning maʼnosi manba izohida tushuntirilmagan.

Extension Contacts uchun Table 4 farqi

Manba matni extension contacts oltita amaliyotning barchasiga ijobiy va ahamiyatli taʼsir ko‘rsatishini bildiradi.

Table 4 da:

Compost 1,4321; Animal Manure 1,211*; Green Manure 1,099*; Mulching 1,321*; Ash/Soap Biopesticide 1,877*; Crop Rotation 1,543*

berilgan.

Compost qatoridagi extension coefficient ijobiy bo‘lsa-da, yulduzchasiz. Manbaning o‘z significance notation i asos qilib olinganda, jadval prose dagi “all six significant” iborasini to‘liq qo‘llab-quvvatlamaydi.

Field Survey yilidagi manba ichki farq

Table 1, Table 2 va Table 4 pastki izohlarida Field Survey, 2025 deb yozilgan.

Table 3 esa Field Survey, 2026 deb yozadi.

Methodology bo‘limi dala maʼlumotlarini yig‘ish sanasini alohida aniq ko‘rsatmagani sababli qaysi yil to‘g‘ri ekanini xom maʼlumot/metamaʼlumotsiz aniqlab bo‘lmaydi.

Abstract dagi model nomi farqi

Abstract maʼlumotlar “binary and multivariate logistic models” bilan tahlil qilinganini aytadi.

Introduction va Methodology esa ikkinchi modelni aniq ravishda Multivariate Probit (MVP) deb taʼriflaydi.

Table 4 ham “Determinants of Choice” natijalarini MVP kontekstida muhokama qiladi. Verianla asosiy usul nomini Methodology dagi Multivariate Probit sifatida saqlaydi va abstract dagi “multivariate logistic” iborasini alohida terminologik farq sifatida baholaydi.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan xulosalar

  • Namunada organik qishloq xo‘jaligi amaliyotlari bo‘yicha xabardorlik umuman yuqori toifalarda jamlangan.
  • Fermerlarning %52 si tadqiqotda kuzatilgan oltita amaliyotdan kamida uchtasini qabul qilgan.
  • Faqat %4 oltita amaliyotning barchasidan foydalanadi.
  • Education, Farm Size va Cooperative Membership Table 4 da oltita practice outcome ning barchasi uchun ijobiy va yulduzchali koeffitsiyentlarni ko‘rsatadi.
  • Binary Logit manba talqinida Education, Farm Size, Cooperative Membership va Extension Contacts muhim adoption drivers sifatida taʼkidlangan.
  • Multivariate Probit modelining umumiy Wald testi manbada ahamiyatli deb hisobot qilingan.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan yoki bevosita ko‘rsata olmaydigan xulosalar

  • Taʼlim yoki extension services organik qishloq xo‘jaligi amaliyotlarini qabul qilishga sabab bo‘lishi isbotlanmagan.
  • Namuna Enugu State dagi barcha sabzavot fermerlarini to‘liq ehtimollik asosidagi state-wide sample sifatida ifodalamaydi.
  • Oltita amaliyotdan foydalanish organik sertifikatsiyaga teng emas.
  • Manba barcha amaliyotlar o‘rtasidagi error-correlation estimates ni eʼlon qilmagani sababli MVP baholagan interdependence kattaligi ko‘rinmaydi.
  • Table 3 dagi barcha odds ratio larni β koeffitsiyentlaridan ishonchli tarzda chiqarib bo‘lmaydi.
  • Manba confidence intervals yoki Binary Logit uchun individual p-values ni eʼlon qilmaydi.
  • Awareness index ning questionnaire-item tuzilmasi to‘liq hisobot qilinmagan.
  • Table 2 dagi taqsimot eʼlon qilingan %54,2 mean AII bilan arifmetik jihatdan mos kelmaydi.

Siyosat va amaliyot tavsiyalari

Mualliflar extension services ni kuchaytirish, knowledge gaps ni kamaytirish, cooperative institutions ni qo‘llab-quvvatlash, fermerlarning kreditga kirishini kengaytirish va organik mahsulotlar uchun premium prices bera oladigan yanada mustahkam bozorlarni rivojlantirishni tavsiya qiladilar.

Tailored education programs va institutional reforms ham organik sabzavot ishlab chiqarishga o‘tishni qo‘llab-quvvatlashi mumkin bo‘lgan yo‘llar sifatida tavsiya etilgan.

Bu tavsiyalar kuzatuvga asoslangan regression munosabatlari va tadqiqotning muhokama doirasidan chiqarilgan siyosat tavsiyalaridir. Tadqiqot extension dasturi, kredit aralashuvi yoki kooperativ yordamini randomizatsiya qilingan tarzda sinovdan o‘tkazmagan.

Asosiy uslubiy cheklovlar

Kesimiy dizayn: Maʼlumot bir vaqt kesimida yig‘ilgani sababli vaqt davomida adoption transitions kuzatilmaydi.

Maqsadli yuqori bosqichlar: LGA va communities tasodifiy tanlanmagani sababli state-wide representativeness cheklangan.

N = 200: Oltita equation li MVP ichida to‘qqizta predictor ishlatilishi hisobga olinsa, namuna hajmi model murakkabligi nuqtayi nazaridan muhim; manba shuningdek power analysis hisobot qilmaydi.

Awareness shkalasi: Questionnaire bandlarining tuzilishi va 0–100 awareness scoring jarayoni batafsil berilmagan.

AII nomuvofiqligi: Eʼlon qilingan distribution taxminan %42,33 arithmetic mean beradi, manba esa %54,2 ni bildiradi.

Binary Logit formula bosmasi: Equation (1) logit ning chap tomonini to‘liq ko‘rsatmaydi.

Odds-ratio formulasi: Equation (2) odds ratio ni probability sifatida ko‘rsatadi.

Table 3 consistency: Ko‘plab coefficient–OR va ayrim coefficient–SE–Z uchliklari matematik jihatdan mos kelmaydi.

MVP Equation (3): PDF da asosiy belgilar ko‘rinmaydi.

MVP correlation results: \(\Sigma\) ning baholangan off-diagonal correlation values eʼlon qilinmagan.

Significance reporting: Table 4 da ikki yulduzcha ishlatilgan, biroq faqat bitta yulduzcha izohi tushuntirilgan.

Maʼlumot yili: Table 1, 2 va 4 “Field Survey, 2025”; Table 3 “Field Survey, 2026” deb yozadi.

Tadqiqotning kuchli tomonlari

Tadqiqot organik qishloq xo‘jaligi amaliyotlarini qabul qilishni faqat “adopter/non-adopter” ikkilik natijasiga tushirmay, oltita alohida amaliyotning tanlov naqshini ham baholashga harakat qiladi.

Tadqiqot 25 ta hamjamiyat va beshta LGA dan fermer maʼlumotlarini qamrab oladi; education, farm structure va institutional access o‘zgaruvchilarini bir xil analitik doirada baholaydi.

Etik tasdiq, informed consent, data-availability, conflict-of-interest, funding va author-contribution maʼlumotlari aniq hisobot qilingan.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Adoption Patterns of Organic Farming Practices among Vegetable Farmers in Enugu State, Nigeria.

Mualliflar: Justina Chituru Ibe, Ikenna Charles Ukwuaba, Timothy Chinonso Okoh, Chukwuma Otum Ume, Miracle Chinonyerem Ani, Juliet Nnenna Ikechukwu, Rosemary Nnedinso Arua, Joseph Oguejiofor Okorie, Rosemary Chiamaka Nzennwa.

Mualliflar tartibi: PDF ning cite-as qatori va joriy rasmiy jurnal qaydi asos qilib olingan.

Teng hissa: Equal contribution/equal first authorship bayonoti yo‘q.

Masʼul muallif: Ikenna Charles Ukwuaba.

Muassasa: Mualliflarning ko‘pchiligi Department of Agricultural Economics, University of Nigeria, Nsukka bilan bog‘liq. Timothy Chinonso Okoh ning muassasasi Livestock Productivity and Resilience Support Project, New-Haven, Enugu, Nigeria.

Jurnal: Journal of Agricultural Extension.

Institutsional nashr tuzilmasi: Agricultural Extension Society of Nigeria (AESON).

Jild / son: 30(4).

Sahifalar: 1–12.

Nashr yili: 2026.

PDF DOI: 10.4314/jae.v30i4.1.

Joriy rasmiy jurnal qaydidagi DOI: 10.4314/1qd41j79.

DOI farqi: PDF va joriy rasmiy nashr qaydi turli DOI ko‘rsatgani sababli ikki qiymat alohida saqlangan; joriy onlayn maqola sahifasi 10.4314/1qd41j79 qiymatidan foydalanadi.

PDF sanalari: Submitted 26 May 2026; First Request for Revision 22 June 2026; Revisions 7 July, 16 July, 20 July va 11 September 2026; Accepted 22 September 2026; Published 30 October 2026.

Joriy rasmiy onlayn nashr sanasi: 29 October 2026. PDF va online record o‘rtasida bir kunlik farq bor.

Manba turi: Research Article; primary cross-sectional field survey.

Taqriz: Journal of Agricultural Extension rasmiy siyosatiga ko‘ra double-blind peer review qo‘llaydi.

Preprint holati: Manba PDF yoki joriy rasmiy maqola qaydida alohida preprint ko‘rsatilmagan.

Litsenziya: Joriy rasmiy maqola sahifasi Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License (CC BY-NC-ND 4.0) ni ko‘rsatadi. PDF yuqori sarlavhasida ham CC BY-NC-ND yozilgan; PDF ning darhol ostidagi izoh qatori esa NoDerivatives ifodasini matn tarzida tashlab ketadi.

Namuna: 200 sabzavot fermeri.

Namuna tanlash: Beshta LGA maqsadli → har bir LGA dan beshta community maqsadli → har bir community dan sakkiz farmer oddiy tasodifiy → jami 25 community va 200 respondent.

Maʼlumot to‘plash: Tuzilmali so‘rovnoma.

Outcome 1: Xabardorlik darajasi.

Outcome 2: Adoption Intensity Index / oltita amaliyotdan qabul qilingan amaliyotlar soni.

Outcome 3: Binary adoption decision.

Outcome 4: Compost, Animal Manure, Green Manure, Mulching, Ash/Soap Biopesticide va Crop Rotation uchun practice-specific binary choices.

Binary model: Binary Logit.

Multivariate model: Methodology ga ko‘ra Multivariate Probit; abstract da “multivariate logistic” iborasi ham mavjud.

Ahamiyatlilik chegarasi: %5; p<0,05 / jadvallarda P≤0,05.

Awareness manba farqi: Abstract/Results %78; Table 1 High + Very High = %76.

Mean AII manba qiymati: %54,2.

Table 2 arithmetic check: Eʼlon qilingan foiz taqsimoti AII qiymatlari bilan og‘irliklanganda taxminan %42,33 olinadi; farq sababi xom maʼlumotsiz tushuntirib bo‘lmaydi.

Binary Logit umumiy model: LR χ²(9)=105,18; Prob>χ²=0,0000; Pseudo R²=0,381; log likelihood=−85,432.

MVP umumiy model: Wald χ²(54)=298,76; Prob>χ²=0,0000; log likelihood=−487,321.

Binary Equation (1) izohi: PDF da logarifm argumenti ko‘rinmaydi.

Equation (2) izohi: PDF “Odd ratio = P(Yi=1)” deb yozadi; bu standart odds-ratio taʼrifi emas.

Equation (3) izohi: PDF da MVP formulasining asosiy belgilar render qilinmagan; prose latent-variable va multivariate-normal covariance tuzilmasini tushuntiradi.

Table 3 izohi: Ko‘plab β–OR mosliklari va ayrim β–SE–Z qiymatlari matematik jihatdan nomuvofiq; xom model chiqishi eʼlon qilinmagani sababli jimlik bilan tuzatish kiritilmagan.

Table 4 izohi: Extension–Compost ijobiy, biroq yulduzchasiz bo‘lsa-da, prose extension oltita amaliyotning barchasida ahamiyatli ekanini aytadi; Credit–Animal Manure katagidagi ikki yulduzchaning maʼnosi izohda taʼriflanmagan.

MVP covariance: Model \(\Sigma\) covariance matrix ni taʼriflaydi, biroq estimated correlation/covariance results eʼlon qilinmaydi.

Field Survey yili: Table 1, 2 va 4: 2025; Table 3: 2026.

Etik tasdiq: Strategic Contacts, Ethics and Publications Directorate, University of Nigeria, Nsukka; research code UNN/EC/NSTA/FAGAGC STR/54 11 SEPT/2026.

Xabardor qilingan rozilik: Ishtirok etgan barcha sabzavot fermerlaridan written informed consent olingan.

Data Availability: Maʼlumotlar reasonable request asosida corresponding author tomonidan taqdim etilishi mumkin.

Funding: Public, commercial yoki not-for-profit funding agency dan specific grant olinmagan.

Conflict of Interest: Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvi yo‘qligini bildirgan.

AI Use Declaration: Generative AI ishlatilmagan; Grammarly faqat grammar va language editing maqsadida ishlatilgan.

Acknowledgment: Mualliflar maʼlumot yig‘ishda yordam bergan enumerators ga minnatdorlik bildiradilar.

Muallif hissalari: IJC: conception/design, data-collection instrument development, analysis, interpretation, manuscript revision (%25); UIC: conception/design, data collection, interpretation, first draft va revision (%20); OTC: interpretation, first draft, manuscript development (%10); UCO: manuscript development, data collection, interpretation (%10); AMC: conception/design, manuscript development, data collection, interpretation (%15); IJN: data collection, literature review, revision (%5); ARN: manuscript development va revision (%5); OJO: data collection, literature review, revision (%5); NRC: data collection, literature review, revision (%5).

Asosiy uslubiy cheklovlar: Kesimiy dizayn; maqsadli LGA/community selection; awareness shkalasining yetarli reproducibility tafsilotlari yo‘qligi; AII hisobot farqi; Binary Logit formula va Table 3 nomuvofiqliklari; MVP covariance results eʼlon qilinmagani; Table 4 significance belgilash farqlari.


Ulashish:

Izohlar ko‘rib chiqilgandan keyin e’lon qilinadi. Izohingiz tasdiqlash jarayoniga yuboriladi va ma’qullangach ko‘rinadi.

Izoh qoldiring

E-pochta manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy maydonlar * bilan belgilangan