Toplum temelli olay bazlı sürveyans (community event-based surveillance, CEBS), yalnız sağlık kuruluşlarına başvuran hastaları veya önceden bilinen temaslıları izlemek yerine, eğitimli ve desteklenen yerel toplum üyelerinin olağandışı olayları erken alarm olarak bildirdiği ve bu alarmları resmî salgın yanıt sistemine bağlayan bir sürveyans yaklaşımıdır. Bu Perspective makalesi, Sierra Leone'nin 2014–2016 Ebola deneyimini kullanarak CEBS'nin 2026 Bundibugyo Ebola salgını bağlamında Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda'daki mevcut sağlık-bölgesi ve bölge sürveyans yapılarının yerel olarak yönetilen bir uzantısı şeklinde kullanılmasını önermektedir. Çalışma yeni klinik veya epidemiyolojik veri üretmemekte; yayımlanmış kanıtları ve uygulama deneyimini bir politika ve salgın hazırlığı perspektifi içinde yorumlamaktadır.

Yazarın merkezî savı, Ebola salgınlarında sürveyansın yalnız teknik bir vaka bulma faaliyeti olmadığıdır. İnsanların belirtilerini bildirmesi, temaslılarını açıklaması, izolasyonu kabul etmesi, güvenli defin uygulamalarına katılması ve sağlık ekipleriyle iş birliği yapması kurumlara ve müdahale ekiplerine duyulan güvenle yakından ilişkilidir. Bu nedenle CEBS yalnız “daha fazla alarm üreten bir sistem” olarak değil, güven altyapısı oluşturabilecek bir topluluk-salgın yanıt bağlantısı olarak ele alınmaktadır.

Makalenin 21 Ağustos 2026 tarihli salgın bağlamında verdiği bilgiye göre Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde 5290 doğrulanmış vaka ve 2516 ölüm, Uganda'da 20 doğrulanmış vaka ve iki ölüm bildirilmiş; ayrıca Fransa'da seyahat ilişkili bir vaka saptanmıştır. Bu rakamlar makalenin yazıldığı dönemin durumunu ifade eder ve daha sonraki güncel salgın verisi olarak yorumlanmamalıdır.

Sierra Leone'deki CEBS uygulaması Bo District'te Ekim 2014'te pilot olarak başlamış ve daha sonra ülkenin 14 bölgesinin dokuzuna genişletilmiştir. Yedi aylık uygulamada 12.126 alarm üretilmiş; 287 şüpheli, olası veya doğrulanmış Ebola vakası belirlenmiş ve katılımcı bölgelerde laboratuvarla doğrulanmış vakaların %30'unun tespitine katkı sağlanmıştır. Kambia District'te, tespit sırasında bilinen epidemiyolojik bağlantısı bulunmayan laboratuvarla doğrulanmış vakaların %66'sı CEBS tarafından belirlenmiştir.

Ancak bu sayılar CEBS'nin Sierra Leone'deki salgın düşüşüne tek başına neden olduğunu göstermemektedir. Yazar özellikle CEBS'nin salgının daha geç döneminde ölçeklendirildiğini ve vaka düşüşünün uluslararası ve toplum temelli birçok müdahalenin ortak sonucu olduğunu vurgulamaktadır. CEBS için en güçlü desteklenen katkı; topluluk düzeyinde erken alarm üretimi, bazı bağlantısız vakaların bulunması ve salgının sonlandırılabilmesi için gerekli güven ilişkilerinin güçlendirilmesidir.

Toplum Temelli Olay Bazlı Sürveyans Nedir?

Toplum temelli olay bazlı sürveyans (CEBS), toplum içinde seçilen, eğitilen, ekipman verilen ve ücretlendirilen yerel izleyicilerin ayrıntılı klinik tanı koymak yerine gizli bulaşa işaret edebilecek olağandışı “tetikleyici olayları” bildirdiği; bu bildirimlerin eğitimli denetçiler tarafından hızla taranıp doğrulanarak mevcut resmî sürveyans, laboratuvar, sevk ve salgın yanıt sistemlerine bağlandığı merkezi olmayan bir vaka bulma yaklaşımıdır.

Klasik vaka sürveyansından farkı nedir?

Gösterge tabanlı sürveyans genellikle önceden tanımlanmış hastalık ölçütleri, klinik vaka tanımları veya sağlık kuruluşlarından gelen rutin bildirimlere dayanır. CEBS ise özellikle sağlık sistemine henüz ulaşmamış veya bilinen temaslı listelerinde bulunmayan olası bulaş zincirlerini fark etmek için toplum içinde görülen olağandışı olayları kullanır.

Toplum sağlık izleyicisinin görevi Ebola tanısı koymak değildir. İzleyici, “bu kişi kesin Ebola” demek yerine, belirlenen tetikleyici olaylardan birinin meydana geldiğini üst denetim kademesine bildirir. Klinik değerlendirme, test ve resmî vaka araştırması sağlık sistemi tarafından yürütülür.

Makaledeki altı topluluk tetikleyici olayı

Bu tetikleyiciler tanı kriterleri değildir. Amaç, toplum bilgisini profesyonel doğrulama sürecine girecek erken uyarılara dönüştürmektir.

“Güven Altyapısı” Ne Anlama Geliyor?

Makaledeki “güven altyapısı”, toplumun salgın ekiplerine bilgi verebilmesini mümkün kılan yalnız psikolojik güveni değil; yerel olarak seçilmiş ve ücretli roller, güvenilir iletişim, güvenli ulaşım, saygılı vaka araştırması, görünür hane desteği, izleyicilerin ve ailelerin korunması ve yapılan bildirime geri dönüş sağlanması gibi maddi ve ilişkisel koşulların bütününü ifade eder.

Bu yaklaşımda güven, yalnız “toplumu bilgilendirin” biçimindeki iletişim kampanyasına indirgenmez. Bir aile bir alarm verdiğinde karşılığında hızla doğrulama, güvenli izolasyon seçeneği, hidrasyon desteği, test, ulaşım, klinik bakım bağlantısı ve geri bildirim görebiliyorsa sürveyans daha karşılıklı bir ilişkiye dönüşür.

Makale, toplumların yalnız bilgi üretmeye zorlandığı fakat hizmet ve destek görmediği tek yönlü bir sistemin güven oluşturmasını beklemenin gerçekçi olmadığını savunmaktadır.

Toplum güveni Ebola yanıtını neden etkileyebilir?

Yazarın aktardığı önceki DRC ve Sierra Leone deneyimlerinde düşük kurumsal güven ve yanlış bilgi; koruyucu davranışların benimsenmesi, temaslıların açıklanması, izolasyon, vaka araştırması ve güvenli defin uygulamalarının kabulü açısından önemli sorunlar oluşturmuştur.

Bu ilişki nedeniyle salgın sürveyansı yalnız “vakayı teknik olarak bulma” meselesi değildir. Erken vaka bulmanın çalışabilmesi için insanların sağlık otoritelerine ulaşabilmesi, bildirim yaptıktan sonra zarar görmeyeceğine inanması ve sağlık yanıtının somut faydasını görmesi gerekir.

Toplum izleyicileri neden ücretlendirilmelidir?

Makale, toplum izleyicilerinin ücretlendirilmesini etik açıdan gerekli görmektedir. Ancak ücretin tasarımı da önemlidir. Şeffaf olmayan, düzensiz veya “bildirdiğin her alarm başına ödeme” biçimindeki teşvikler şüpheyi artırabilir ve yanlış teşvikler yaratabilir.

Bu nedenle ücretlendirmenin standartlaştırılmış, şeffaf, yerel olarak açıklanmış ve rol sınırları, gizlilik koruması ile topluluk geri bildirimiyle birlikte tasarlanması önerilmektedir.

Alarm verildiğinde doğrulama beklenirken ne yapılabilir?

Kaynak Şekil 1, resmî vaka araştırması tamamlanmadan önce toplum düzeyinde bazı temel desteklerin organize edilebileceğini göstermektedir:

• yerel ve güvenli izolasyon,
• oral rehidrasyon solüsyonu ve hidrasyon desteği,
• enfeksiyon önleme ve kontrol malzemeleri,
• ulaşım ve uygun sağlık kuruluşuna sevk,
• test ve temaslıların listeye alınması,
• güvenli defin ve hane desteği.

Buradaki temel fikir, alarm veren ailenin resmî ekip gelene kadar tamamen desteksiz bırakılmamasıdır. Bununla birlikte klinik tanı veya resmî Ebola vakası sınıflandırması toplum izleyicisinin görevi değildir.

Sierra Leone uygulamasından hangi sayısal dersler çıkarılıyor?

CEBS'nin Sierra Leone'deki Ebola Vaka Düşüşüne Neden Olduğu Kanıtlandı mı?

Hayır. Makale, CEBS'nin Sierra Leone'de salgının daha geç döneminde ölçeklendirildiğini ve vaka sayısındaki düşüşün birden fazla uluslararası ve toplum temelli müdahalenin birlikte etkilediği daha geniş bir yanıt içinde gerçekleştiğini açıkça belirtir; CEBS için en iyi desteklenen sonuç bağımsız bir bulaş azaltma etkisi değil, toplum düzeyinde alarm üretimi, bazı bağlantısız vakaların saptanması ve güven altyapısı oluşturma işlevidir.

Bu ayrım önemlidir. “CEBS döneminde vakalar azaldı” gözlemi ile “CEBS vakaları azalttı” nedensel iddiası aynı değildir. Perspective makalesi ikinci iddiayı kurmamaktadır.

Yanlış alarmlar neden sistemi mutlaka işe yaramaz hâle getirmedi?

Sierra Leone CEBS sistemi çok sayıda yanlış alarm üretmiştir. Bununla birlikte alarmların doğrudan merkezi Ebola müdahale ekiplerine gönderilmesi yerine yerel denetim katmanında taranması, yanlış alarmların sınırlı resmî kaynakları gereksiz yere tüketmesini azaltmıştır.

Bu nedenle başarılı CEBS tasarımında yalnız “olabildiğince çok alarm” üretmek yeterli değildir. Alarm tarama, doğrulama, geri bildirim ve sevk kapasitesinin aynı anda kurulması gerekir.

DRC ve Uganda'ya neden Sierra Leone modeli aynen kopyalanmamalı?

Yazar açık biçimde “DRC, Sierra Leone değildir” yaklaşımını benimsemektedir. Sierra Leone'deki chiefdom tabanlı iş gücü ve yönetişim modeli, farklı toplumsal ve kurumsal yapılara sahip DRC'ye hazır bir paket olarak aktarılamaz.

Kaynağa göre aktarılabilir temel öğeler şunlardır:

• tetikleyici olay mantığı,
• toplum izleyicilerinin yerel olarak seçilmesi,
• alarmların hızlı denetçi taramasından geçmesi,
• ulaşım ve sağlık hizmetine bağlantı,
• topluma düzenli geri bildirim.

Yerel koşullara göre yeniden tasarlanması gereken öğeler ise yönetişim, denetim, güvenlik, ücretlendirme, veri akışları ve sınır ötesi koordinasyondur.

Mevcut sistemin alternatifi mi, uzantısı mı?

Makalenin uygulama ilkesi kesindir: CEBS paralel bir sağlık sistemi değil, mevcut sürveyansın merkezi olmayan uzantısı olmalıdır.

Toplum izleyicilerinin sağlık-bölgesi sürveyans ekipleri, laboratuvarlar, sevk araçları, temas takibi, güvenli defin ekipleri, klinik bakım ve acil operasyon sistemleriyle bağlantılı olması gerekir.

Kentsel veya güvenlik sorunu bulunan alanlarda sürveyans düğümleri yalnız köy yapılarıyla sınırlı olmayabilir. Kaynak; mahalle blokları, ulaşım merkezleri, pazarlar, eczaneler, özel klinikler, maden sahaları, dini kurumlar, radyo ağları ve yerinden edilmiş kişilerin yerleşimlerindeki komiteleri olası yerel bağlantı noktaları arasında saymaktadır.

CEBS'nin başlıca uygulama riskleri nelerdir?

• çok sayıda yanlış alarm,
• doğrulamanın gecikmesi,
• toplumda alarm ve izlem yorgunluğu,
• gizlilik ihlalleri,
• damgalama,
• toplum izleyicilerine yönelik tehdit veya misilleme,
• izleyici seçiminin siyasallaşması,
• yerel elitlerin sistemi kontrol etmesi,
• sürdürülemeyen ücretlendirme modelleri.

Bu riskler CEBS'nin yalnız teknik bir sürveyans protokolü olmadığını gösterir. Yönetişim, etik, güvenlik ve sosyal kabul sistemin işleyişinin parçasıdır.

Yazar hangi üç bileşenin mutlaka finanse edilmesini öneriyor?

1. Ücretli ve korunan toplum iş gücü: Şeffaf yerel süreçlerle seçilen, açık görev tanımı bulunan ve güvenliği sağlanan izleyiciler.
2. Hızlı doğrulama ve sevk kapasitesi: Telefon veya radyo, iletişim kredisi, denetim, ulaşım, test ve sağlık hizmetine bağlantı.
3. Geri bildirim ve destek sistemi: Hanelere ve toplum liderlerine bilgi dönüşü, IPC malzemeleri, sosyal destek ve saygılı takip.

CEBS başarısı nasıl değerlendirilmelidir?

Pozitif prediktif değer, üretilen alarmların ne kadarının daha ileri doğrulamada gerçekten hedeflenen vaka veya olaya karşılık geldiğini değerlendiren bir performans kavramıdır. Kaynak bu makalede CEBS için yeni bir pozitif prediktif değer hesaplamamakta; bu metriğin gelecekteki uygulamalarda izlenmesini önermektedir.

Sierra Leone CEBS maliyeti neydi?

Makalenin aktardığı Sierra Leone değerlendirmesinde başlangıç maliyeti yaklaşık 1,3 milyon ABD doları, aylık işletme maliyeti ise yaklaşık 129.000 ABD doları olarak tahmin edilmiştir. Bu maliyetler eğitim, telefonlar, motosikletler, yakıt ve teşvikleri kapsamaktadır.

Bu sayılar 2026 DRC veya Uganda CEBS programının bütçesi değildir. Farklı ülke, dönem, fiyat düzeyi, güvenlik ortamı ve kurumsal altyapı için maliyetin yeniden hesaplanması gerekir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Çalışmanın gerçek yöntemi

Bu yayın bir Perspective makalesidir. Yeni hasta kaydı toplanmamış, yeni saha deneyi yürütülmemiş, randomizasyon yapılmamış, yeni laboratuvar ölçümü gerçekleştirilmemiş ve yeni matematiksel salgın modeli geliştirilmemiştir.

Yazar; 2026 Bundibugyo salgınına ilişkin yayımlanmış salgın raporları, modelleme çalışmaları, Sierra Leone ve DRC'deki önceki Ebola sürveyans deneyimleri, toplum güveni araştırmaları ve toplum sağlık çalışanlarıyla ilgili daha geniş literatürü bir araya getirerek uygulama odaklı bir argüman kurmaktadır.

Dolayısıyla makalenin ana çıktısı bir etki büyüklüğü değil, kanıta dayalı bir uygulama ve yönetişim önerisidir.

2026 salgınına ilişkin kaynak bağlamı

Bu rakamlar makalenin argümanını kurduğu tarihsel bağlamı açıklar. Daha sonraki tarihler için güncel epidemiyolojik durum iddiası olarak kullanılmamalıdır.

Makalenin Sierra Leone kanıtını nasıl yorumladığı

Yazar Sierra Leone CEBS deneyimini “hazır ve doğrudan kopyalanabilir sistem” olarak değil, önemli bir uygulama dersi olarak kullanmaktadır.

CEBS'nin desteklenen güçlü yönleri:

• sağlık tesisleri ve bilinen temaslı listelerinin dışındaki olası vakalara ulaşabilmesi,
• yerel bilgiyle erken alarm üretebilmesi,
• epidemiyolojik bağlantısı bilinmeyen bazı vakaları saptayabilmesi,
• alarmı bakım ve hane desteğiyle birleştirebilmesi,
• Ebola dışındaki salgınları da fark edebilen daha geniş bir erken uyarı altyapısına dönüşebilmesi.

Makalenin desteklediği sonuçlar

• CEBS, mevcut Ebola sürveyansını toplum düzeyine genişletebilecek pratik bir vaka bulma yaklaşımıdır.
• Sierra Leone CEBS sistemi binlerce alarm üretmiş ve doğrulanmış Ebola vakalarının bir bölümünün tespitine katkı sağlamıştır.
• Kambia District'te epidemiyolojik bağlantısı bilinmeyen bazı doğrulanmış vakaların bulunmasında önemli rol oynamıştır.
• Toplum üyelerinin sürveyans faaliyetlerine anlamlı biçimde katılması vaka bulma ve salgın müdahalesinin sosyal kabulünü destekleyebilir.
• CEBS'nin etkili olabilmesi için alarm üretiminin hızlı doğrulama, ulaşım, test, bakım ve geri bildirimle bağlantılı olması gerekir.
• Toplum izleyicilerinin ücretli, korunmuş ve şeffaf biçimde seçilmiş olması önemlidir.
• DRC ve Uganda'daki CEBS mevcut sağlık-bölgesi/district sisteminin uzantısı olarak tasarlanmalıdır.
• CEBS yalnız Ebola için değil, daha geniş olay-temelli erken uyarı kapasitesi için de yararlı olabilir.

Makalenin desteklemediği sonuçlar

• CEBS'nin Sierra Leone'deki Ebola salgınını tek başına azalttığı veya sona erdirdiği kanıtlanmamıştır.
• CEBS'nin toplum güvenini kesin olarak artıracağı deneysel olarak kanıtlanmış değildir.
• CEBS'nin bütün ülkelerde aynı örgütlenme modeliyle çalışacağı gösterilmemiştir.
• Sierra Leone'deki maliyet rakamları DRC veya Uganda için doğrudan bütçe tahmini değildir.
• Toplum izleyicilerinin klinik Ebola tanısı koyması önerilmemektedir.
• Çok sayıda alarm üretilmesi tek başına yüksek kaliteli sürveyans anlamına gelmez.
• Perspective makalesi yeni bir klinik tedavi, aşı veya hastalığa özgü terapötik etkinlik sonucu sunmamaktadır.
• Makale tarafından yeni bir matematiksel bulaşma modeli veya yeni epidemiyolojik etki tahmini üretilmemiştir.

Temel sınırlılıklar

1. Perspective tasarımı: Çalışma yeni karşılaştırmalı saha deneyi değildir. Öneriler yayımlanmış literatür ve önceki salgın deneyimlerinin yorumlanmasına dayanır.

2. CEBS ve güven arasındaki nedensellik: Toplum sürveyansı ile güven arasında destekleyici kanıtlar bulunmasına rağmen doğrudan güven artışının her uygulamada oluşacağı varsayılmamalıdır.

3. Sierra Leone–DRC aktarımı: İki ülkenin yönetişim, güvenlik, sağlık sistemi ve sosyal yapıları farklıdır; uygulama modeli yerel olarak yeniden tasarlanmalıdır.

4. Yanlış alarmlar: Hassas olay-temelli sürveyans çok sayıda yanlış alarm üretebilir. Doğrulama kapasitesi yetersizse bu durum kaynakları tüketebilir.

5. Güvenlik ve etik: Gizlilik, damgalama, politik müdahale, izleyicilere şiddet ve adaletsiz seçim gibi riskler vardır.

6. Finansal sürdürülebilirlik: Ücretli toplum iş gücü ve hızlı müdahale kapasitesinin sürdürülebilir finansmana ihtiyacı vardır.

7. Güncellik sınırı: Makalenin 2026 salgınına ilişkin sayısal durumu yayın dönemine aittir ve sonraki epidemiyolojik güncellemelerin yerine geçmez.

Yazarın politika önerisinin özeti

Yazar; Dünya Sağlık Örgütü, Africa Centres for Disease Control and Prevention, ulusal sağlık bakanlıkları ve bağışçıların CEBS'yi salgından etkilenen sağlık bölgelerinde, komşu yüksek riskli bölgelerde ve sınır ötesi hareket koridorlarında finanse etmesini önermektedir.

Önerilen sistem yerel olarak yönetilmeli, ücretli olmalı, çalışanları korumalı ve baştan itibaren ölçülüp değerlendirilmelidir. Sierra Leone'nin rolü “aynen uygulanacak hazır sistem” sağlamak değil, hangi bileşenlerin işe yarayabileceğine dair uygulama deneyimi sunmaktır.

Perspective yazısının son kavramsal mesajı, toplumların salgın yanıtına yalnız bilgi sağlayan pasif kaynaklar olarak görülmemesi gerektiğidir. CEBS doğru tasarlandığında yalnız vaka bulma faaliyeti değil, toplum ile resmî sağlık yanıtı arasında sürekli çalışan bir güven altyapısı olabilir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün başlık: Community event-based surveillance as trust infrastructure for Bundibugyo Ebola response

Yazar: Pieter Baker.

Kurum: Department of Epidemiology & Biostatistics, Arnold School of Public Health, University of South Carolina, Columbia, SC, USA.

İletişim: Kaynak PDF Pieter Baker için iletişim e-postası vermektedir. Ayrı bir eş katkı veya çok yazarlı corresponding-author işaretlemesi bulunmamaktadır.

Dergi: International Journal of Infectious Diseases.

PDF bibliyografisi: International Journal of Infectious Diseases 172 (2026) 109109.

DOI: 10.1016/j.ijid.2026.109109.

Kaynak türü: Perspective.

Alınma tarihi: 16 Haziran 2026.

Revizyon tarihi: 27 Ağustos 2026.

Kabul tarihi: 5 Eylül 2026.

Resmî çevrimiçi yayın tarihi: ScienceDirect kaydında 8 Eylül 2026.

Platform durumu notu: Yüklenen PDF cilt 172 (2026) ve makale 109109 bibliyografisini taşırken ScienceDirect'in 30 Ekim 2026 tarihindeki resmî sayfasında “In Press, Journal Pre-proof” ibaresi görünmektedir. Bu platform/PDF sunum farkı değiştirilmeden kaydedilmiştir.

Yayınevi: Elsevier Ltd, International Society for Infectious Diseases adına.

Lisans: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Hakemlik/yayın durumu: International Journal of Infectious Diseases'de yayımlanmış ve alınma, revizyon ve kabul tarihleri bulunan Perspective makalesidir. Kaynak hakem değerlendirme prosedürünün ayrıntılarını ayrıca raporlamamaktadır.

Temel yöntem: Yayımlanmış Ebola salgın literatürünün, sürveyans deneyimlerinin, toplum güveni araştırmalarının ve uygulama kanıtlarının politika/uygulama perspektifi içinde sentezi ve yorumlanması.

Yeni örneklem veya veri seti: Yok. Makale yeni insan katılımcısı veya yayımlanmamış bireysel düzey veri kullanmamaktadır.

Matematiksel formül: Kaynakta yeni matematiksel model veya denklem bulunmamaktadır. Bu nedenle Verianla metnine kaynak dışı formül eklenmemiştir.

Merkezî kaynak şekli: Şekil 1, toplum sağlık izleyicilerinden sağlık-bölgesi Ebola yanıt merkezine uzanan CEBS alarm ve doğrulama yapısını; altı tetikleyici olayı ve resmî doğrulama beklenirken sunulabilecek yerel destekleri göstermektedir.

Görsel yeniden inşa: Şekil 1'in bilimsel ilişkileri Verianla için bağımsız kompozisyonlu, ölçeksiz inline SVG olarak yeniden kurulmuştur. Kaynak şeklin ikonları, yerleşimi ve grafik tasarımı birebir kopyalanmamıştır.

Finansman: Yazar bu makale için özel bir finansman alınmadığını bildirmiştir.

Etik onay: Makale yayımlanmış literatüre dayanan bir Perspective olduğu ve insan katılımcısı veya yayımlanmamış bireysel düzey veri içermediği için etik kurul onayı gerekmemiştir.

Çıkar çatışması: Yazar rekabet eden çıkar bildirmemiştir.

Veri erişilebilirliği: Ana PDF'de ayrı bir Data Availability bölümü bulunmamaktadır; çalışma yeni bireysel düzey veri seti üretmemektedir.

Yapay zekâ kullanımı: İncelenen PDF'de ayrı bir üretken yapay zekâ kullanım bildirimi bulunmamaktadır.

CRediT: Pieter Baker — Writing – review & editing; Writing – original draft; Visualization; Supervision; Project administration; Investigation; Formal analysis; Conceptualization.

Temel yorum sınırı: Makale CEBS'nin Bundibugyo Ebola yanıtında uygulanmasını savunan kanıta dayalı bir Perspective'dir. Sierra Leone deneyimi CEBS'nin vaka bulma ve güven altyapısı için uygulanabilirliğini desteklemektedir; ancak CEBS'nin tek başına salgın bulaşını azalttığını veya toplumsal güveni nedensel olarak artırdığını gösteren yeni deneysel sonuç üretmemektedir.