Аммоний гидроксиди менен байытуу (ammonium hydroxide enhancement, AHE) бул изилдөөдө диеталык белокту толук рационго кошуудан мурун аммоний гидроксиди менен иштетип, рациондун щелочтук касиеттерин өзгөртүүгө багытталган белокту иштетүү ыкмасы болуп саналат. Hemalata Deshmukh, Camille Schacherer, Kyunghoon Yeom, Alaina Rivera жана Lauren Gollahon узак убакыт бою майлуулугу жогору казеин же уй эти белогуна негизделген рациондор менен азыктандырылган эркек C3H/HeJ чычкандарынан алынган бөйрөк ткандарында AHE менен байланышкан молекулалык жана түзүмдүк өзгөрүүлөрдү изилдешкен. qRT-PCR, Western blot жана гистологиялык морфометрия аркылуу сезгенүү, апоптозго байланышкан сигналдашуу, митохондриялык биогенез, биригүү, бөлүнүү, митофагия, аммиак ташуучулар жана бөйрөк морфологиясы бааланган.

AHE камтыган рациондор каралган салыштырууларда TLR4/NF-κB менен байланышкан сезгенүү маркерлеринин азайышы, Caspase-3 жана p53 сыяктуу про-апоптоздук маркерлердин төмөндөшү жана айрым топтордо BCL2нин жогорулашы менен байланышкан. Митохондриялык биогенез жана биригүү менен байланышкан PGC1α, TFAM, MFN2 жана OPA1 белокторунда тандалма жогорулаштар; бөлүнүү менен байланышкан FIS1де жана айрым салыштырууларда DRP1де төмөндөө байкалган. PINK1 айрым AHE топторунда жогоруласа, Parkin олуттуу өзгөргөн эмес. RHBG жана RHCG аммиак ташуучуларынын ген экспрессиясы AHE топторунда жогорулаган.

Гистологиялык изилдөөдө топтордун ортосунда бөйрөк кабыгынын жалпы архитектурасында олуттуу оор бузулуу байкалган эмес. Ошол эле учурда майлуулугу жогору AHE топторунда проксималдык жана дисталдык түтүкчө аянттары дал келген, AHE колдонулбаган майлуулугу жогору топторго салыштырмалуу төмөн болгон; гломерулалык аянт жана Bowman боштугу негизинен окшош бойдон калган. Бул морфометриялык айырмачылыктар патологиялык түтүкчөлүк кайра түзүлүүнүн азайганын көрсөтөр-көрсөтпөсү булак изилдөө тарабынан ырасталган эмес.

Эң маанилүү чечмелөө чеги мындай: изилдөөчүлөр сывороткадагы креатининди, кандагы мочевина азотун, заарадагы альбуминди, системалык кислота-негиз абалын, аммиактын түз ташылышын, кычкылдануу стрессин же митохондриялык дем алууну өлчөшкөн эмес. Ошондуктан изилдөө AHE бөйрөк функциясын жакшыртарын, өнөкөт бөйрөк оорусун алдын аларын же адамдарда дарылоочу таасир берерин көрсөтпөйт.

Эмне үчүн майлуулугу жогору рацион менен бөйрөк бирге изилденген?

Бөйрөк метаболизмдик гомеостазда, электролит тең салмагында, метаболизмдик калдыктарды чыгарууда жана кислота-негиз жөнгө салууда борбордук роль ойногон, энергияга муктаждыгы жогору орган. Булак изилдөөнүн адабияттык алкагына ылайык, узак мөөнөттүү майлуулугу жогору жана белогу көп тамактануу бөйрөктүк сезгенүү, кычкылдануу стресси, түтүкчө жабыркашы жана бөйрөк функциясынын начарлашы менен байланыштуу.

Мындан тышкары, жаныбар тектүү белок көп жана мөмө-жемиш менен жашылча аз колдонулган кислоталуу жүк түзүүчү рациондор бөйрөк чыгарууга тийиш болгон учпай турган кислоталардын жүгүн көбөйтүшү мүмкүн экени талкууланат. Бөйрөк бул жүктү тең салмактоодо аммониогенез жана аммоний ташуу сыяктуу метаболизмдик процесстерди колдонот. Ошондуктан изилдөөчүлөр мурда метаболизмдик таасирлерин караган AHE ыкмасынын бөйрөктөгү сезгенүү, митохондриялык жана аммиак ташуу жолдору менен байланышын изилдөөнү максат кылышкан.

Бул Изилдөөдө Аммоний Гидроксиди Менен Байытуу (AHE) Эмне?

AHE — аммоний гидроксидин дарылоо максатында түздөн-түз чычкандарга берүү эмес; казеин же уй эти булагындагы диеталык белокту толук рационго кошуудан мурун аммоний гидроксиди менен иштетүү. Булак бул иштетүү рациондун щелочтуулугун жогорулатарын жана буга чейин ошол эле изилдөө программасында метаболизмдик натыйжалар менен байланышканын билдирет.

Изилдөөдөгү алты рацион тобу

Майлуулугу жогору казеин жана майлуулугу жогору уй эти белогу рациондорунда жалпы калориянын болжол менен %46 бөлүгү майдан алынган. Чычкандар 4 жумалык кезинде алынган, бир жумалык көнүү мезгилинен кийин рациондук кийлигишүүгө киргизилип, тиешелүү рациондордо 18 ай кармалган.

Эмне үчүн эркек чычкандардын бөйрөктөрү гана талданган?

Бул макала ошол эле узак мөөнөттүү жаныбар изилдөөсүндө мурда алынган бөйрөк ткандарынын экинчи талдоосу болуп саналат. Изилдөөчүлөр мурдагы иштеринде AHEге метаболизмдик жана боордук жооптор жыныска жараша айырмаланышы мүмкүн экенин жана эркектерде айкын жооптор болгонун билдиришкен. Ушул негизде азыркы бөйрөк талдоосу эркек жаныбарлар менен чектелген.

Бул тандоо изилдөөнүн жалпылануу мүмкүнчүлүгүн да чектейт. Ургаачы чычкандардын бөйрөктөрү ушундай эле молекулалык жооп берер-бербеси бул изилдөөдөн чыгарылбайт.

Сезгенүү–митохондрия огу эмне үчүн изилдөөнүн борборунда?

Булак изилдөөнүн концептуалдык алкагында өнөкөт сезгенүү менен митохондриялык бузулуу бири-бирине таасир бере алган процесстер катары каралат. Сезгенүүчү цитокиндер митохондриялык гомеостазды бузушу мүмкүн; митохондриянын жабыркашы болсо кычкылдануу жана сезгенүү сигналдашын күчөтүшү мүмкүн.

Бөйрөк түтүкчөлөрүнүн эпителий клеткалары активдүү ташууну жана кислота-негиз гомеостазын сактоо үчүн көп энергияга муктаж. Ошондуктан митохондриялык биогенез, биригүү, бөлүнүү жана жабыркаган митохондрияларды алып салууга байланышкан митофагия жолдору бөйрөк клеткаларынын физиологиясы үчүн маанилүү.

TLR4 жана NF-κB огу

Изилдөө сезгенүүнүн жогорку жана төмөнкү агым компоненттерин бир убакта изилдеген. TLR4 ар кандай стресс сигналдарына жооп берген рецептор; NF-κB болсо сезгенүү гендеринин экспрессиясында роль ойногон транскрипция факторлорунун үй-бүлөсү. TNFα, IL-1β жана IL-6 сыяктуу цитокиндер да сезгенүү жооптун төмөнкү агым көрсөткүчтөрү катары бааланган.

AHE колдонулбаган майлуулугу жогору рациондор жалпысынан сезгенүү маркерлеринин жогору экспрессиясы менен байланышса, AHE камтыган дал келген топтордо бир катар mRNA жана белок маркерлеринин азайганы байкалган.

AHE Бөйрөктө Сезгенүү жана Апоптозго Байланышкан Сигналдашууну Кантип Өзгөрттү?

Изилденген чычкан топторунда AHE көптөгөн сезгенүү маркерлеринин жана Caspase-3/p53 сыяктуу про-апоптоздук белоктордун төмөнүрөөк экспрессиясы менен байланышкан; BCL2 болсо айрым салыштырууларда жогорулаган. Ошол эле учурда жооп бардык белок булактарында жана бардык рацион топторунда бирдей эмес, ошондуктан булак натыйжаларды рациондогу белок булагына көз каранды молекулалык жооп катары чечмелейт.

Сезгенүү маркерлериндеги топтук деңгээлдеги үлгү

TLR4 mRNA жана белок деңгээли HFCN тобунда HFCге салыштырмалуу төмөн болгон, TLR4 белогу CCNде да CCге караганда азайган. NF-κB mRNA деңгээли CCN, HFBN жана HFCN топторунда дал келген AHE колдонулбаган топторго караганда төмөн болгон; белок деңгээлинде олуттуу азайуу өзгөчө HFBN–HFB жана HFCN–HFC салыштырууларында байкалган.

TNFα mRNA жана белок экспрессиясы да AHE менен, айрыкча майлуулугу жогору уй эти жана казеин салыштырууларында азайган. IL-1β жана IL-6 да төмөндөөлөрдү көрсөткөн жана эң туруктуу азайуу HFBN менен HFB салыштыруусунда билдирилген.

Апоптозго байланышкан маркерлер

Caspase-3 белок деңгээли HFBNде HFBге жана HFCNде HFCге караганда төмөн. p53 да ошол эки майлуулугу жогору AHE салыштыруусунда азайган.

BCL2нин багыты башка. Анти-апоптоздук BCL2 белогу CCNде CCге жана HFBNде HFBге салыштырмалуу жогорулаган. Ал эми HFCN менен HFC ортосундагы BCL2 айырмасы олуттуу эмес. Ошондуктан изилдөө BCL2 жообун белок булагына көз каранды үлгү катары баалайт.

Митохондриялык биогенез жана биригүү

PGC1α HFCN–HFC салыштыруусунда гана олуттуу жогорулаган. TFAM да HFCNде HFCге караганда көбөйгөн. Эки белок тең митохондриялык биогенезге байланышкан маркерлер катары колдонулган.

Митохондриялык биригүүгө байланышкан MFN2 CCNде CCге жана HFCNде HFCге караганда жогору болгон. OPA1 болсо CCN, HFBN жана HFCN топторунун ар биринде дал келген AHE колдонулбаган топторго салыштырмалуу көбөйгөн.

Митохондриялык бөлүнүү

FIS1 белогу CCN, HFBN жана HFCN топторунда дал келген контролдук рациондорго караганда төмөн болгон. DRP1 болсо CCN–CC салыштыруусунда гана олуттуу азайган; HFBN–HFB жана HFCN–HFC салыштырууларында олуттуу айырма байкалган эмес.

Ошондуктан булак “AHE бөлүнүү механизминин баарын басаңдатты” деген абсолюттук жыйынтыктын ордуна бөлүнүүгө байланышкан белок экспрессиясындагы тандалма өзгөрүүлөр жөнүндө сөз кылат.

Митофагия: PINK1 менен Parkin бир багытта өзгөргөн жок

PINK1 белогу CCNде CCге жана HFCNде HFCге салыштырмалуу олуттуу жогорулаган. Ал эми Parkin боюнча рацион топторунун ортосунда олуттуу айырма табылган эмес.

Бул натыйжа PINK1/Parkin системасы толугу менен активдешкенинин далили эмес. Булак талкуусунда жогорулаган PINK1 PINK1 менен байланышкан митохондриялык сигналдашуунун тандалма модуляциясын чагылдырышы мүмкүн экени өзгөчө белгиленет.

Митохондриялык Маркерлердеги Өзгөрүү Бөйрөк Функциясынын Жакшырганын Далилдейби?

Жок. PGC1α, TFAM, MFN2, OPA1, DRP1, FIS1 жана PINK1 сыяктуу белоктордун экспрессиясынын өзгөрүшү митохондрия менен байланышкан жолдор модуляцияланганын көрсөтөт; бирок изилдөөдө митохондриялык дем алуу, ATP өндүрүү же биоэнергетикалык мүмкүнчүлүк түз өлчөнбөгөндүктөн, чыныгы митохондрия функциясы жакшырды деген тыянак чыгарууга болбойт.

RHBG жана RHCG эмне үчүн өлчөнгөн?

RHBG жана RHCG бөйрөктө аммоний/аммиак ташылышында жана заара аркылуу кислотаны чыгарууда роль ойногон ташуучу белоктор. Изилдөөнүн рационду щелочтоштуруу жана кислота-негиз жөнгө салуу контекстинен улам бул эки ташуучу бөйрөктүн AHEге молекулалык жообун түшүнүү үчүн каралган.

RHBG mRNA экспрессиясы CCN, HFBN жана HFCN топторунун баарында дал келген AHE колдонулбаган рациондорго салыштырмалуу жогорулаган. RHCG mRNA үчүн да ошол эле жалпы үлгү табылган.

Белок деңгээлиндеги өзгөрүүлөр көбүрөөк тандалма. Эң айкын олуттуу RHBG жана RHCG белок жогорулаштары HFCN–HFC салыштыруусунда байкалган.

Ошол эле учурда изилдөө реалдуу бөйрөктүк аммиак агымын, заарадагы аммоний чыгарылышын же системалык кислота-негиз абалын түз өлчөгөн эмес. Демек, ташуучу экспрессиясынын жогорулашы бөйрөктүн кислотаны чыгаруу мүмкүнчүлүгүн чындап көбөйткөнү далилденген эмес.

Бөйрөк тканында түзүмдүк жактан эмне байкалган?

H&E менен боёлгон бөйрөк кесиндилеринде изилдөөчүлөр жалпы бөйрөк кабыкчасынын архитектурасында оор же айкын бузулууну байкашкан эмес. QuPath аркылуу проксималдык түтүкчө, дисталдык түтүкчө, гломерула жана Bowman боштугунун аянттары сандык түрдө өлчөнгөн.

Проксималдык түтүкчө аянты AHE колдонулбаган майлуулугу жогору HFB жана HFC топторунда жогору, ал эми тиешелүү HFBN жана HFCN топторунда төмөн болгон. Дисталдык түтүкчөлөрдө да окшош үлгү байкалган.

Гломерулалык аянт жана Bowman боштугунун аянтындагы айырмачылыктар чектелүү болгон. Ошондуктан морфометриялык өзгөрүү негизинен изилденген түтүкчөлүк түзүмдөрдө байкалган деген тыянак чыгарылган.

Бирок изилдөөчүлөр бул айырмачылыктар “патологиялык түтүкчөлүк кайра түзүлүүнүн жакшырышын” билдиреби-жокпу, аны кеңири гистопатологиялык жана функционалдык тесттер менен ырастоо керек экенин ачык белгилешкен.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Эксперименттик дизайн

C3H/HeJ чычкандары Jackson Laboratoriesден 4 жумалык кезинде алынып, бир жума көнүүгө калтырылган. Бул макалада эркек чычкандардан алынган бөйрөк ткандары гана талданган. Жаныбарлар тиешелүү рациондорду 18 ай бою ad libitum тамак-аш жана сууга жетүү шартында колдонушкан.

Бул изилдөө мурда аяктаган узак мөөнөттүү рациондук кийлигишүүдөн алынган бөйрөк ткандарынын экинчи талдоосу болуп саналат. Терминалдык изилдөө чекитинде бөйрөктөр алынган; гистология үчүн бир бөлүгү %10 нейтралдуу буферленген формалинде фиксацияланган, молекулалык талдоолор үчүн башка ткандар суюк азотто тез тоңдурулуп, −80 °Cде сакталган.

qRT-PCR ыкмасы

Тоңдурулган бөйрөк тканынан жалпы RNA RNAzol RT аркылуу бөлүнүп алынган. RNA көлөмү жана тазалыгы NanoDrop One спектрофотометри менен бааланган. cDNA синтези Maxima First Strand cDNA Synthesis Kit менен C1000 Touch Thermal Cycler колдонуп жүргүзүлгөн.

qRT-PCR өлчөөлөрү CFX96 Touch Deep Well Real-Time PCR Detection System жана PowerUp SYBR Green Master Mix менен жүргүзүлгөн. β-actin ички маалымдама ген катары колдонулган.

Салыштырмалуу mRNA экспрессиясы булакта көрсөтүлгөн салыштырма:

\[ 2^{-\Delta\Delta C_t} \]

ыкмасы менен эсептелип, тиешелүү контролдук топко салыштырмалуу эселик өзгөрүү катары билдирилген. Бул ыкма максаттуу гендин Ct маанисин адегенде маалымдама генге карата, андан кийин эксперименттик топ менен контролдун ортосундагы айырма аркылуу нормалдаштырат.

Western blot ыкмасы

Белок талдоосунда бөйрөк тканы протеаза жана фосфатаза ингибиторлору менен RIPA buffer ичинде ажыратылып, жалпы белок BCA тести менен өлчөнгөн. Ар бир үлгүдөн 40 µg белок SDS-PAGE аркылуу бөлүнүп, PVDF мембранага 4 °Cде 90 мүнөт өткөрүлгөн.

Мембраналар %5 BSA менен блоктолгондон кийин, биринчилик антителолор менен түнү бою 4 °Cде инкубацияланган. Хемилюминесценттик сигнал LI-COR Odyssey Fc системасы менен сүрөткө алынган. Белок тилкелеринин тыгыздыгы ImageJде өлчөнүп, ошол эле үлгүдөгү β-actin тилкесине нормалдаштырылган.

Гистология жана морфометрия

Формалинде фиксацияланган бөйрөктөр парафинге киргизилип, 5 µm калыңдыкта кесилген. H&E боёосунан кийин кабыкчалык аймактар изилденген.

QuPath 0.7 программасында проксималдык түтүкчөлөр, дисталдык түтүкчөлөр, гломерулалар жана Bowman боштуктары кол менен полигон аннотациялары аркылуу чектелген. Бир эле жаныбардан бири-бирин каптабаган бир нече кабыкчалык аймак өлчөнгөн; түзүм деңгээлиндеги өлчөөлөр ар бир жаныбар үчүн орточого айландырылып, статистикалык талдоо ушул жаныбар деңгээлиндеги орточолордун негизинде жүргүзүлгөн.

Статистикалык талдоо

Маалыматтар орточо ± стандарттык ката (SEM) түрүндө берилген. Эксперименттик топтордун ортосундагы айырмалар ordinary one-way ANOVA жана андан кийин Fisher's least significant difference (LSD) көп салыштыруу тести менен талданган. Статистикалык маанилүүлүк чеги \(p \le 0,05\) деп белгиленген.

Молекулалык жыйынтыктардын булакка так кыскача мазмуну

Морфометриялык жыйынтыктар

H&E сүрөттөрүн сапаттык кароодо топтордун ортосунда айкын оор бөйрөк архитектурасынын бузулушу билдирилген эмес. Ошого карабастан сандык талдоо проксималдык жана дисталдык түтүкчө аянты AHE камтыбаган майлуулугу жогору топтордо жогору, HFBN жана HFCN топторунда төмөн экенин көрсөткөн.

Гломерула жана Bowman боштугунун аянттары негизинен өзгөрүүсүз калган. Ошондуктан изилдөө AHE менен байланышкан морфометриялык айырмачылыктар өзгөчө түтүкчөлүк түзүмдөрдө көбүрөөк байкалганын билдирет.

Figure 9 эмне үчүн этият чечмелениши керек?

Булактын бардык жыйынтыктарын бириктирген Figure 9 AHEни төмөнүрөөк сезгенүү жана апоптозго байланышкан маркерлер, төмөнүрөөк бөлүнүүгө байланышкан белоктор, жогорураак биригүү/биогенез маркерлери, тандалма PINK1 жогорулашы, RHBG/RHCG жогорулашы жана түтүкчөлүк морфометриядагы өзгөрүүлөр менен бир концептуалдык алкакта көрсөтөт.

Бирок бул сүрөт экспериментте өлчөнгөн ырааттуу биологиялык жол эмес. Изилдөөчүлөр сүрөт түшүндүрмөсүндө бул модель байкалган молекулалык жана гистологиялык табылгаларды бириктирген концептуалдык кыскача мазмун экенин жана эксперименттик түрдө далилденген ырааттуу же себептик механизмди билдирбей турганын ачык белгилешкен.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

Узак убакыт AHE колдонулган рациондорду колдонгон эркек C3H/HeJ чычкандарынын бөйрөк ткандарында дал келген AHE колдонулбаган рациондорго салыштырмалуу ар кандай сезгенүү жана апоптозго байланышкан маркерлер азайган.

AHE ошондой эле митохондриялык биогенез, биригүү, бөлүнүү жана митофагияга байланышкан белок экспрессияларында рацион булагына көз каранды өзгөрүүлөр менен байланышкан.

RHBG жана RHCG ген экспрессияларынын жогорулашы бөйрөктүк аммиак ташуучу жолдор AHE менен модуляцияланганын көрсөтөт.

Гистоморфометрия майлуулугу жогору рацион топторунда AHE менен байланышкан проксималдык жана дисталдык түтүкчө аянтынын айырмачылыктарын көрсөткөн.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

Бул изилдөө AHE адамдын бөйрөгүн коргой турганын же өнөкөт бөйрөк оорусун дарылай турганын көрсөтпөйт. Адамдарда эксперимент жүргүзүлгөн эмес.

Бөйрөк функциясынын жакшырганы көрсөтүлгөн эмес; креатинин, BUN, заара альбумини жана протеинурия бааланган эмес.

RHBG/RHCG жогорулашы реалдуу аммиак чыгарылышын же системалык кислота-негиз тең салмагын өзгөрткөнү далилденген эмес.

Митохондриялык белок экспрессиясынын өзгөрүшү реалдуу митохондриялык дем алууну же ATP өндүрүшүн жакшыртканы көрсөтүлгөн эмес.

Байкалган молекулалык жана морфометриялык өзгөрүүлөрдүн ортосунда себептик ырааттуулук түзүлгөн эмес.

Негизги чектөөлөр

Эркек чычкандардын бөйрөктөрүнүн гана колдонулушу жыныска байланышкан айырмачылыктарды баалоого тоскоол болот. Изилдөөнүн үлгү көлөмү өлчөөгө жараша n = 3–6 жаныбар/топ деңгээлинде.

Булак изилдөө мурда аяктаган рациондук эксперименттен алынган архивдик ткандардын экинчи талдоосу. Ошондуктан креатинин, BUN, альбуминурия же ушул сыяктуу бөйрөк функциясынын жыйынтыктарын баалоо үчүн сыворотка жана заара үлгүлөрү жок.

Кычкылдануу стрессинин маркерлери, митохондриялык дем алуу жана биоэнергетикалык активдүүлүк түз өлчөнгөн эмес. Seahorse extracellular flux сыяктуу функционалдык митохондрия тесттери жүргүзүлгөн эмес.

Бөйрөк фиброзу, липид топтолушу, сезгенүү клеткаларынын инфильтрациясы жана түтүкчөлүк апоптоз боюнча кененирээк гистопатологиялык тесттер да изилдөөнүн алкагынан тышкары болгон.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түп нускадагы аталышы: Dietary Ammonium Hydroxide Enhancement Modulates Renal Inflammatory and Apoptotic Signaling and Mitochondrial-Associated Pathways in High-Fat-Fed C3H/HeJ Mice.

Авторлор: Hemalata Deshmukh; Camille Schacherer; Kyunghoon Yeom; Alaina Rivera; Lauren Gollahon.

Corresponding author: Lauren Gollahon.

Мекеме: Department of Biological Sciences, Texas Tech University, Lubbock, Texas, USA.

Журнал: Dietetics.

Басма: MDPI, Basel, Switzerland.

Жарыя: Dietetics 2026, 5(4), 54.

DOI: 10.3390/dietetics5040054.

Макаланын тарыхы: Кабыл алынды 20 июль 2026; кайра каралды 20 август 2026; кабыл алынды 26 август 2026; жарыяланды 1 сентябрь 2026.

Булак түрү: Рецензияланган, ачык жеткиликтүү эксперименттик биомедициналык/тамактануу боюнча изилдөө макаласы; мурда аяктаган узак мөөнөттүү чычкандарды азыктандыруу экспериментинен алынган архивдик бөйрөк ткандарынын экинчи молекулалык жана гистологиялык талдоосу.

Лицензия: Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY 4.0).

Жаныбар модели: Эркек C3H/HeJ чычкандары.

Рациондун узактыгы: 18 ай.

Майлуулугу жогору рацион: Жалпы энергиянын болжол менен %46 бөлүгү майдан.

Негизги ыкмалар: qRT-PCR, Western blot, H&E гистологиясы, QuPath морфометриясы.

Статистика: Ordinary one-way ANOVA + Fisher's LSD multiple-comparisons test; p ≤ 0,05.

Каржылоо: Empirical Foods, Incorporated; Grant #A18-0187-001.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Маалыматтар corresponding authorдан негиздүү суроо-талап боюнча алынат.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышы жок экенин билдиришкен.

Этика: Texas Tech University IACUC протоколу #19021-02. Булактын ыкмалар бөлүмү бекитүү датасын 12 февраль 2019 деп, этика билдирүүсү бөлүмү 2 декабрь 2019 деп көрсөтөт; бул датадагы дал келбестик булакта чечилген эмес.

Авторлордун салымы: Концептуалдаштыруу H.D. жана L.G.; методология H.D., C.S. жана A.R.; программалык камсыздоо H.D. жана K.Y.; текшерүү H.D., C.S., A.R. жана K.Y.; изилдөө H.D.; ресурстар жана маалыматтарды куроо L.G.; баштапкы долбоор H.D., C.S. жана K.Y.; карап чыгуу/редакциялоо H.D. жана L.G.; визуалдаштыруу H.D., C.S., A.R. жана K.Y.; көзөмөл H.D. жана L.G.; долбоорду башкаруу жана каржылоону алуу L.G. катары билдирилген.

Негизги методологиялык чектөө: Молекулалык экспрессия жана гистоморфометриялык табылгалар бөйрөк функциясынын түз өлчөөсү эмес. Бөйрөк функциясы, системалык кислота-негиз тең салмагы, реалдуу аммиак ташуу ылдамдыгы жана митохондриялык дем алуу бааланбагандыктан, физиологиялык же клиникалык пайда жөнүндө түз жыйынтык чыгарууга болбойт.

Визуалдык укуктар боюнча эскертүү: Булак макала CC BY 4.0 лицензиясында; бирок Figure 1 жана Figure 9 BioRender колдонулуп даярдалган. Verianla үчүн бул фигуралардын пикселдик же дизайндык көчүрмөсүнүн ордуна, илимий байланыштарды гана сактаган толугу менен оригиналдуу схемалар артыкчылыктуу болушу керек.