Ammoniy gidroksid bilan boyitish (ammonium hydroxide enhancement, AHE) ushbu tadqiqotda parhez oqsilini to‘liq parhezga qo‘shishdan oldin ammoniy gidroksid bilan ishlov berish orqali parhezning ishqoriylik xususiyatlarini o‘zgartirishga qaratilgan oqsilni qayta ishlash yondashuvidir. Hemalata Deshmukh, Camille Schacherer, Kyunghoon Yeom, Alaina Rivera va Lauren Gollahon uzoq muddat davomida yuqori yog‘li kazein yoki mol go‘shti oqsili asosidagi parhezlar bilan boqilgan erkak C3H/HeJ sichqonlaridan olingan buyrak to‘qimalarida AHE bilan bog‘liq molekulyar va tuzilmaviy o‘zgarishlarni o‘rgandilar. qRT-PCR, Western blot va gistologik morfometriyadan foydalanib, yallig‘lanish, apoptoz bilan bog‘liq signalizatsiya, mitoxondrial biogenez, qo‘shilish, bo‘linish, mitofagiya, ammiak tashuvchilari va buyrak morfologiyasi baholandi.

AHE mavjud parhezlar ko‘rib chiqilgan taqqoslashlarda TLR4/NF-κB bilan bog‘liq yallig‘lanish markerlarining kamayishi, Caspase-3 va p53 kabi pro-apoptotik markerlarning pasayishi hamda ayrim guruhlarda BCL2 ning ortishi bilan bog‘liq bo‘ldi. Mitoxondrial biogenez va qo‘shilish bilan bog‘liq PGC1α, TFAM, MFN2 va OPA1 oqsillarida tanlab ortishlar; bo‘linish bilan bog‘liq FIS1 va ayrim taqqoslashlarda DRP1 ning kamayishi kuzatildi. PINK1 ayrim AHE guruhlarida ortgan bo‘lsa, Parkin sezilarli o‘zgarmadi. RHBG va RHCG ammiak tashuvchilarining gen ekspressiyasi AHE guruhlarida ortdi.

Gistologik tekshiruvda guruhlar o‘rtasida buyrak korteksining umumiy arxitekturasida yaqqol og‘ir buzilish kuzatilmadi. Biroq yuqori yog‘li AHE guruhlarida proksimal va distal naycha maydonlari mos AHE qo‘llanmagan yuqori yog‘li guruhlarga qaraganda pastroq bo‘ldi; glomerulyar maydon va Bowman bo‘shlig‘i esa asosan o‘xshashligicha qoldi. Ushbu morfometrik farqlar patologik naychaviy qayta tuzilish kamayganini ko‘rsatadimi-yo‘qmi, manba tadqiqot tomonidan tasdiqlanmagan.

Eng muhim talqin chegarasi shundan iboratki: tadqiqotchilar zardob kreatinini, qondagi mochevina azoti, siydik albumini, tizimli kislota-ishqor holati, bevosita ammiak tashilishi, oksidlovchi stress yoki mitoxondrial nafas olishni o‘lchamagan. Shu sababli tadqiqot AHE buyrak funksiyasini yaxshilashini, surunkali buyrak kasalligini oldini olishini yoki odamlarda davolovchi ekanini ko‘rsatmaydi.

Nega yuqori yog‘li parhez va buyrak birgalikda o‘rganildi?

Buyrak metabolik gomeostaz, elektrolit muvozanati, metabolik chiqindilarni chiqarish va kislota-ishqor boshqaruvida markaziy rol o‘ynaydigan, energiyaga talabi yuqori bo‘lgan organdir. Manba tadqiqotning adabiyot doirasiga ko‘ra, uzoq muddatli yuqori yog‘li va yuqori oqsilli ovqatlanish buyrak yallig‘lanishi, oksidlovchi stress, naychaviy shikastlanish va buyrak funksiyasining buzilishi bilan bog‘lanadi.

Shuningdek, hayvon oqsili ko‘p va meva-sabzavot iste’moli kam bo‘lgan kislota hosil qiluvchi parhezlar buyrak chiqarishi kerak bo‘lgan uchmaydigan kislota yukini oshirishi mumkinligi muhokama qilinadi. Buyrak ushbu yukni muvozanatlash jarayonida ammoniogenez va ammoniy tashilishi kabi metabolik jarayonlardan foydalanadi. Shu bois tadqiqotchilar ilgari metabolik ta’sirlarini o‘rgangan AHE yondashuvining buyrakdagi yallig‘lanish, mitoxondrial va ammiak tashish yo‘llari bilan aloqasini o‘rganishni maqsad qilganlar.

Ammoniy Gidroksid Bilan Boyitish (AHE) Ushbu Tadqiqotda Nima?

AHE ammoniy gidroksidni davolash maqsadida bevosita sichqonlarga berish emas; balki kazein yoki mol go‘shti manbali parhez oqsilini to‘liq parhezga kiritishdan oldin ammoniy gidroksid yordamida ishlov berishdir. Manbada ushbu jarayon parhez ishqoriyligini oshirgani va ilgari shu tadqiqot dasturida metabolik natijalar bilan bog‘langani qayd etilgan.

Tadqiqotdagi oltita parhez guruhi

Yuqori yog‘li kazein va yuqori yog‘li mol go‘shti oqsili parhezlarida umumiy kaloriyaning taxminan %46 qismi yog‘dan ta’minlangan. Sichqonlar 4 haftalik paytida olingan, bir haftalik moslashuvdan so‘ng parhez aralashuviga kiritilgan va tegishli parhezlarda 18 oy saqlangan.

Nega faqat erkak sichqonlarning buyraklari tahlil qilindi?

Ushbu maqola shu uzoq muddatli hayvon tadqiqotida ilgari olingan buyrak to‘qimalarining ikkilamchi tahlilidir. Tadqiqotchilar avvalgi ishlarida AHE ga metabolik va jigar javoblari jinsga qarab farq qilishi mumkinligini va erkaklarda yaqqol javoblar kuzatilganini bildirganlar. Shu asosda hozirgi buyrak tahlili erkak hayvonlar bilan cheklangan.

Bu tanlov tadqiqotning umumlashtirilishini ham cheklaydi. Urg‘ochi sichqon buyraklarida xuddi shunday molekulyar javoblar kuzatiladimi-yo‘qmi, ushbu tadqiqotdan xulosa qilib bo‘lmaydi.

Yallig‘lanish–mitoxondriya o‘qi nega tadqiqot markazida?

Manba tadqiqotning konseptual doirasida surunkali yallig‘lanish va mitoxondrial buzilish bir-biriga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan jarayonlar sifatida ko‘riladi. Yallig‘lanish sitokinlari mitoxondrial gomeostazni buzishi mumkin; mitoxondriya shikasti esa oksidlovchi va yallig‘lanish signalizatsiyasini kuchaytirishi mumkin.

Buyrak naychaviy epiteliy hujayralari faol tashish va kislota-ishqor gomeostazini saqlab turishi uchun ko‘p energiya talab qiladi. Shu sababli mitoxondrial biogenez, qo‘shilish, bo‘linish va shikastlangan mitoxondriyalarni olib tashlash bilan bog‘liq mitofagiya yo‘llari buyrak hujayra fiziologiyasi uchun muhimdir.

TLR4 va NF-κB o‘qi

Tadqiqot yallig‘lanishning yuqori va quyi oqim komponentlarini bir vaqtda o‘rgandi. TLR4 turli stress signallariga javob beradigan retseptor; NF-κB esa yallig‘lanish genlari ekspressiyasida rol o‘ynaydigan transkripsiya omillari oilasidir. TNFα, IL-1β va IL-6 kabi sitokinlar ham yallig‘lanish javobining quyi oqim ko‘rsatkichlari sifatida baholandi.

AHE qo‘llanmagan yuqori yog‘li parhezlar odatda yallig‘lanish markerlarining yuqoriroq ekspressiyasi bilan bog‘langan bo‘lsa, AHE mavjud mos guruhlarda turli mRNA va oqsil markerlarining kamayishi kuzatildi.

AHE Buyrakda Yallig‘lanish va Apoptoz Bilan Bog‘liq Signalizatsiyani Qanday O‘zgartirdi?

O‘rganilgan sichqon guruhlarida AHE ko‘plab yallig‘lanish markerlari va Caspase-3/p53 kabi pro-apoptotik oqsillarning pastroq ekspressiyasi bilan bog‘landi; BCL2 esa ayrim taqqoslashlarda ortdi. Biroq javob barcha oqsil manbalarida va barcha parhez guruhlarida bir xil emas, shu bois manba natijalarni parhez-oqsil manbasiga bog‘liq molekulyar javob sifatida talqin qiladi.

Yallig‘lanish markerlaridagi guruh darajasidagi naqsh

TLR4 mRNA va oqsil darajasi HFCN guruhida HFC ga nisbatan pastroq bo‘lgan, TLR4 oqsili CCN da ham CC ga nisbatan kamaygan. NF-κB mRNA darajasi CCN, HFBN va HFCN guruhlarida mos AHE qo‘llanmagan guruhlarga qaraganda pastroq bo‘lgan; oqsil darajasida sezilarli kamayish ayniqsa HFBN–HFB va HFCN–HFC taqqoslashlarida kuzatilgan.

TNFα mRNA va oqsil ekspressiyasi ham AHE bilan, ayniqsa yuqori yog‘li mol go‘shti va kazein taqqoslashlarida kamaygan. IL-1β va IL-6 da ham pasayishlar kuzatilgan va eng izchil kamayish HFBN bilan HFB taqqoslashida qayd etilgan.

Apoptoz bilan bog‘liq markerlar

Caspase-3 oqsil darajasi HFBN da HFB ga, HFCN da HFC ga nisbatan pastroq. p53 ham shu ikki yuqori yog‘li AHE taqqoslashida kamaygan.

BCL2 yo‘nalishi boshqacha. Anti-apoptotik BCL2 oqsili CCN da CC ga va HFBN da HFB ga nisbatan oshgan. Aksincha, HFCN bilan HFC o‘rtasidagi BCL2 farqi sezilarli emas. Shu sababli tadqiqot BCL2 javobini oqsil manbasiga bog‘liq naqsh sifatida baholaydi.

Mitoxondrial biogenez va qo‘shilish

PGC1α faqat HFCN–HFC taqqoslashida sezilarli oshgan. TFAM ham HFCN da HFC ga nisbatan ortgan. Har ikkala oqsil mitoxondrial biogenez bilan bog‘liq marker sifatida ishlatilgan.

Mitoxondrial qo‘shilish bilan bog‘liq MFN2 CCN da CC ga va HFCN da HFC ga qaraganda yuqoriroq bo‘lgan. OPA1 esa CCN, HFBN va HFCN guruhlarining har birida mos AHE qo‘llanmagan guruhlarga nisbatan ortgan.

Mitoxondrial bo‘linish

FIS1 oqsili CCN, HFBN va HFCN guruhlarida mos nazorat parhezlariga qaraganda pastroq bo‘lgan. DRP1 esa faqat CCN–CC taqqoslashida sezilarli pasaygan; HFBN–HFB va HFCN–HFC taqqoslashlarida sezilarli farq kuzatilmagan.

Shu bois manba “AHE butun bo‘linish mexanizmini bostirdi” kabi mutlaq xulosa o‘rniga bo‘linish bilan bog‘liq oqsil ekspressiyasidagi tanlab o‘zgarishlar haqida so‘z yuritadi.

Mitofagiya: PINK1 va Parkin bir yo‘nalishda o‘zgarmadi

PINK1 oqsili CCN da CC ga va HFCN da HFC ga nisbatan sezilarli oshgan. Aksincha, Parkin bo‘yicha parhez guruhlari o‘rtasida sezilarli farq topilmagan.

Bu natija PINK1/Parkin tizimi to‘liq faollashganining dalili emas. Manba muhokamasida oshgan PINK1 PINK1 bilan bog‘liq mitoxondrial signalizatsiyaning tanlab modulyatsiyasini aks ettirishi mumkinligi alohida ta’kidlanadi.

Mitoxondrial Markerlardagi O‘zgarish Buyrak Funksiyasi Yaxshilanganini Isbotlaydimi?

Yo‘q. PGC1α, TFAM, MFN2, OPA1, DRP1, FIS1 va PINK1 kabi oqsillar ekspressiyasidagi o‘zgarishlar mitoxondriya bilan bog‘liq yo‘llar modulyatsiya qilinganini ko‘rsatadi; biroq tadqiqotda mitoxondrial nafas olish, ATP ishlab chiqarish yoki bioenergetik quvvat bevosita o‘lchanmaganligi sababli haqiqiy mitoxondriya funksiyasi yaxshilangan degan xulosaga kelib bo‘lmaydi.

RHBG va RHCG nega o‘lchandi?

RHBG va RHCG buyrakda ammoniy/ammiak tashilishi va siydik orqali kislota chiqarilishida rol o‘ynaydigan tashuvchi oqsillardir. Tadqiqotdagi parhezni ishqoriylashtirish va kislota-ishqor boshqaruvi konteksti sababli bu ikki tashuvchi buyrakning AHE ga molekulyar javobini tushunish uchun o‘rganilgan.

RHBG mRNA ekspressiyasi CCN, HFBN va HFCN guruhlarining barchasida mos AHE qo‘llanmagan parhezlarga qaraganda oshgan. RHCG mRNA uchun ham xuddi shu umumiy naqsh topilgan.

Oqsil darajasidagi o‘zgarishlar ko‘proq tanlovchan. Eng yaqqol sezilarli RHBG va RHCG oqsil oshishlari HFCN–HFC taqqoslashida kuzatilgan.

Biroq tadqiqot haqiqiy renal ammiak oqimini, siydik ammoniy chiqarilishini yoki tizimli kislota-ishqor holatini bevosita o‘lchamagan. Shu sababli tashuvchi ekspressiyasi oshishi buyrakning kislota chiqarish qobiliyatini haqiqatan oshirgani isbotlanmagan.

Buyrak to‘qimasida tuzilmaviy jihatdan nima kuzatildi?

H&E bilan bo‘yalgan buyrak kesmalarida tadqiqotchilar umumiy renal kortikal arxitekturada og‘ir yoki yaqqol buzilish kuzatmagan. QuPath yordamida proksimal naycha, distal naycha, glomerula va Bowman bo‘shlig‘i maydonlari miqdoriy o‘lchangan.

Proksimal naycha maydoni AHE qo‘llanmagan yuqori yog‘li HFB va HFC guruhlarida yuqoriroq, mos HFBN va HFCN guruhlarida esa pastroq bo‘lgan. Distal naychalarda ham shunga o‘xshash naqsh kuzatilgan.

Glomerulyar maydon va Bowman bo‘shlig‘i maydonidagi farqlar esa cheklangan. Shu bois morfometrik o‘zgarish asosan o‘rganilgan naychaviy tuzilmalarda yuzaga kelgan degan xulosaga kelingan.

Ammo tadqiqotchilar bu farqlar “patologik naychaviy qayta tuzilishning yaxshilanishi” degan ma’noni anglatadimi-yo‘qmi, buni yanada batafsil gistopatologik va funksional testlar bilan tasdiqlash kerakligini ochiq bildirganlar.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Tajriba dizayni

C3H/HeJ sichqonlari Jackson Laboratories dan 4 haftalik paytida olingan va bir hafta moslashuvga qoldirilgan. Ushbu maqolada faqat erkak sichqonlardan olingan buyrak to‘qimalari tahlil qilingan. Hayvonlar tegishli parhezlarni 18 oy davomida ad libitum oziq-ovqat va suvdan foydalanish sharoitida iste’mol qilgan.

Ushbu tadqiqot ilgari tugallangan uzoq muddatli parhez aralashuvidan olingan buyrak to‘qimalarining ikkilamchi tahlilidir. Terminal tadqiqot nuqtasida buyraklar olib tashlangan; gistologiya uchun bir qismi %10 neytral buferlangan formalinda fiksatsiya qilingan, molekulyar tahlillar uchun qolgan to‘qimalar suyuq azotda tez muzlatilib −80 °C da saqlangan.

qRT-PCR usuli

Muzlatilgan buyrak to‘qimasidan total RNA RNAzol RT bilan ajratib olingan. RNA miqdori va tozaligi NanoDrop One spektrofotometri bilan baholangan. cDNA sintezi Maxima First Strand cDNA Synthesis Kit yordamida C1000 Touch Thermal Cycler da bajarilgan.

qRT-PCR o‘lchovlari CFX96 Touch Deep Well Real-Time PCR Detection System va PowerUp SYBR Green Master Mix bilan amalga oshirilgan. β-actin ichki referens gen sifatida ishlatilgan.

Nisbiy mRNA ekspressiyasi manbada ko‘rsatilgan taqqoslama:

\[ 2^{-\Delta\Delta C_t} \]

usuli bilan hisoblangan va mos nazorat guruhiga nisbatan martalik o‘zgarish sifatida xabar qilingan. Ushbu yondashuv maqsad genning Ct qiymatini avval referens genga nisbatan, keyin esa tajriba guruhi va nazorat o‘rtasidagi farq bo‘yicha normallashtiradi.

Western blot usuli

Oqsil tahlilida buyrak to‘qimasi proteaza va fosfataza ingibitorlari bilan RIPA buffer ichida parchalangan, umumiy oqsil BCA testi bilan o‘lchangan. Har bir namunadan 40 µg oqsil SDS-PAGE orqali ajratilgan va PVDF membranaga 4 °C da 90 daqiqa davomida ko‘chirilgan.

Membranalar %5 BSA bilan bloklangach, birlamchi antitanalar bilan tun davomida 4 °C da inkubatsiya qilingan. Xemilyuminessent signal LI-COR Odyssey Fc tizimi orqali tasvirlangan. Oqsil tasmalari zichligi ImageJ da o‘lchangan va shu namunaning β-actin tasmasiga normallashtirilgan.

Gistologiya va morfometriya

Formalinda fiksatsiya qilingan buyraklar parafinga o‘rnatilgan va 5 µm qalinlikda kesilgan. H&E bo‘yashdan so‘ng kortikal maydonlar tekshirilgan.

QuPath 0.7 da proksimal naychalar, distal naychalar, glomerulalar va Bowman bo‘shliqlari qo‘lda poligon annotatsiyalari bilan chegaralangan. Bir hayvondan bir nechta ustma-ust tushmaydigan kortikal maydon o‘lchangan; tuzilma darajasidagi o‘lchovlar har bir hayvon uchun o‘rtacha qiymatga aylantirilgan va statistik tahlil hayvon darajasidagi shu o‘rtachalar asosida bajarilgan.

Statistik tahlil

Ma’lumotlar o‘rtacha ± standart xato (SEM) ko‘rinishida taqdim etilgan. Tajriba guruhlari o‘rtasidagi farqlar ordinary one-way ANOVA va undan so‘ng Fisher's least significant difference (LSD) ko‘p taqqoslash testi bilan tahlil qilingan. Statistik ahamiyat chegarasi \(p \le 0,05\) deb belgilangan.

Molekulyar natijalarning manbaga sodiq xulosasi

Morfometrik natijalar

H&E tasvirlarining sifat jihatidan tekshirilishida guruhlar o‘rtasida yaqqol og‘ir renal arxitektura buzilishi bildirilmagan. Biroq miqdoriy tahlil proksimal va distal naycha maydoni AHE mavjud bo‘lmagan yuqori yog‘li guruhlarda yuqoriroq, HFBN va HFCN guruhlarida esa pastroq ekanini ko‘rsatgan.

Glomerula va Bowman bo‘shlig‘i maydonlari asosan o‘zgarmagan. Shu bois tadqiqot AHE bilan bog‘liq morfometrik farqlar ayniqsa naychaviy tuzilmalarda yaqqolroq ekanini bildiradi.

Figure 9 nega ehtiyotkorlik bilan talqin qilinishi kerak?

Manbaning barcha natijalarini birlashtiruvchi Figure 9 AHE ni pastroq yallig‘lanish va apoptoz bilan bog‘liq markerlar, pastroq bo‘linish bilan bog‘liq oqsillar, yuqoriroq qo‘shilish/biogenez markerlari, tanlab PINK1 ortishi, RHBG/RHCG ortishi va naychaviy morfometriya o‘zgarishlari bilan bir konseptual doirada ko‘rsatadi.

Biroq bu rasm tajribada o‘lchangan ketma-ket biologik yo‘l emas. Tadqiqotchilar rasm izohida ushbu model kuzatilgan molekulyar va gistologik topilmalarni birlashtiruvchi konseptual xulosa ekanini va tajriba yo‘li bilan isbotlangan ketma-ket yoki sababiy mexanizmni ifodalamasligini ochiq bildirganlar.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan natijalar

Uzoq vaqt AHE qo‘llangan parhezlarni iste’mol qilgan erkak C3H/HeJ sichqonlarining buyrak to‘qimalarida mos AHE qo‘llanmagan parhezlarga qaraganda turli yallig‘lanish va apoptoz bilan bog‘liq markerlarning kamayishi kuzatilgan.

AHE shuningdek mitoxondrial biogenez, qo‘shilish, bo‘linish va mitofagiya bilan bog‘liq oqsil ekspressiyalarida parhez manbasiga bog‘liq o‘zgarishlar bilan aloqador.

RHBG va RHCG gen ekspressiyasining oshishi renal ammiak tashuvchi yo‘llari AHE bilan modulyatsiya qilinganini ko‘rsatadi.

Gistomorfometriya yuqori yog‘li parhez guruhlarida AHE bilan bog‘liq proksimal va distal naychaviy maydon farqlarini ko‘rsatdi.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan natijalar

Ushbu tadqiqot AHE inson buyragini himoya qilishini yoki surunkali buyrak kasalligini davolashini ko‘rsatmaydi. Odamlarda tajriba o‘tkazilmagan.

Buyrak funksiyasi yaxshilangani ko‘rsatilmagan; kreatinin, BUN, siydik albumini va proteinuriya baholanmagan.

RHBG/RHCG ortishi haqiqiy ammiak chiqarilishini yoki tizimli kislota-ishqor muvozanatini o‘zgartirgani isbotlanmagan.

Mitoxondrial oqsil ekspressiyasidagi o‘zgarishlar haqiqiy mitoxondrial nafas olish yoki ATP ishlab chiqarishni yaxshilashi ko‘rsatilmagan.

Kuzatilgan molekulyar va morfometrik o‘zgarishlar o‘rtasida sababiy ketma-ketlik o‘rnatilmagan.

Asosiy cheklovlar

Faqat erkak sichqon buyraklaridan foydalanish jinsga bog‘liq farqlarni baholashga to‘sqinlik qiladi. Tadqiqotning namuna hajmlari o‘lchovga qarab n = 3–6 hayvon/guruh darajasida.

Manba tadqiqot ilgari yakunlangan parhez tajribasidan olingan arxiv to‘qimalarning ikkilamchi tahlilidir. Shu sababli kreatinin, BUN, albuminuriya yoki o‘xshash renal funksional yakunlar uchun zardob va siydik namunalari mavjud emas.

Oksidlovchi stress markerlari, mitoxondrial nafas olish va bioenergetik faollik bevosita o‘lchanmagan. Seahorse extracellular flux kabi funksional mitoxondriya testlari o‘tkazilmagan.

Renal fibroz, lipid to‘planishi, yallig‘lanish hujayralari infiltratsiyasi va naychaviy apoptozga oid yanada batafsil gistopatologik testlar ham tadqiqot doirasidan tashqarida.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl sarlavha: Dietary Ammonium Hydroxide Enhancement Modulates Renal Inflammatory and Apoptotic Signaling and Mitochondrial-Associated Pathways in High-Fat-Fed C3H/HeJ Mice.

Mualliflar: Hemalata Deshmukh; Camille Schacherer; Kyunghoon Yeom; Alaina Rivera; Lauren Gollahon.

Corresponding author: Lauren Gollahon.

Muassasa: Department of Biological Sciences, Texas Tech University, Lubbock, Texas, USA.

Jurnal: Dietetics.

Nashriyot: MDPI, Basel, Switzerland.

Nashr: Dietetics 2026, 5(4), 54.

DOI: 10.3390/dietetics5040054.

Maqola tarixi: Qabul qilindi 20 iyul 2026; qayta ko‘rib chiqildi 20 avgust 2026; qabul qilindi 26 avgust 2026; e’lon qilindi 1 sentyabr 2026.

Manba turi: Taqrizdan o‘tgan, ochiq kirishli eksperimental biotibbiy/oziqlanish tadqiqot maqolasi; ilgari tugallangan uzoq muddatli sichqonlarni oziqlantirish tajribasidan olingan arxiv buyrak to‘qimalarining ikkilamchi molekulyar va gistologik tahlili.

Litsenziya: Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY 4.0).

Hayvon modeli: Erkak C3H/HeJ sichqonlari.

Parhez davomiyligi: 18 oy.

Yuqori yog‘li parhez: Umumiy energiyaning taxminan %46 qismi yog‘dan.

Asosiy usullar: qRT-PCR, Western blot, H&E gistologiyasi, QuPath morfometriyasi.

Statistika: Ordinary one-way ANOVA + Fisher's LSD multiple-comparisons test; p ≤ 0,05.

Moliyalashtirish: Empirical Foods, Incorporated; Grant #A18-0187-001.

Ma’lumotlarning mavjudligi: Ma’lumotlarni corresponding author dan asosli so‘rov orqali olish mumkin.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvi yo‘qligini bildirgan.

Etika: Texas Tech University IACUC protokoli #19021-02. Manbaning usullar bo‘limida tasdiq sanasi 12 fevral 2019, etika bayonoti bo‘limida esa 2 dekabr 2019 deb berilgan; ushbu sana nomuvofiqligi manbada hal qilinmagan.

Muallif hissalari: Konseptuallashtirish H.D. va L.G.; metodologiya H.D., C.S. va A.R.; dasturiy ta’minot H.D. va K.Y.; validatsiya H.D., C.S., A.R. va K.Y.; tadqiqot H.D.; resurslar va ma’lumotlar kuratsiyasi L.G.; dastlabki qoralama H.D., C.S. va K.Y.; ko‘rib chiqish/tahrirlash H.D. va L.G.; vizualizatsiya H.D., C.S., A.R. va K.Y.; nazorat H.D. va L.G.; loyiha boshqaruvi va moliyalashtirishni olish L.G. sifatida bildirilgan.

Asosiy uslubiy cheklov: Molekulyar ekspressiya va gistomorfometriya topilmalari buyrak funksiyasining bevosita o‘lchovi emas. Renal funksiya, tizimli kislota-ishqor muvozanati, haqiqiy ammiak tashish tezligi va mitoxondrial nafas olish baholanmagani sababli fiziologik yoki klinik foyda xulosasiga bevosita o‘tib bo‘lmaydi.

Vizual huquqlar izohi: Manba maqola CC BY 4.0 litsenziyasiga ega; biroq Figure 1 va Figure 9 BioRender yordamida tayyorlangan. Verianla uchun ushbu figuralarning piksel yoki dizayn nusxasi o‘rniga faqat ilmiy aloqalarni saqlaydigan butunlay original sxemalardan foydalanish ma’qul.