Avrupa Tevḳîf Müẕekkeresi (European Arrest Warrant, EAW), bir Avrupa Birliği ʿużv devletinin ḳażâʾî maḳāmının ceza taʿḳîbini icrâ etmek veya ḥürriyyeti taḳyîd eden bir cezânın yahut tevḳîf ḳarârının infâẕını teʾmîn eylemek maḳṣadıyla başka bir ʿużv devletden aranılan şahṣın tevḳîf ve teslîmini ṭaleb etdiği ḳażâʾî teşrîk-i mesâʿî vâsıṭasıdır. Y. Shyshatska’nın tedḳîḳi EAW’nin ḥuḳūḳî mâhiyetini, 13 Haziran 2002 târîḫli AB Konseyi Çerçeve Ḳarârı’ndaki esâs bünyesini, mütekābil tanıma uṣûlünü, ḳlasik iʿâde-i mücrimînden farḳlarını, müddet ve cezâ eşiklerini, red esbâbını ve tatbîḳdaki müşkilâtı doktriner suretde tedḳîḳ etmektedir. Eser yeni tecrübî veri istihṣâl etmemekte; Çerçeve Ḳarâr, akademik edebiyyât ve muḳāyeseli ḥuḳūḳ taḳdîrleri üzerinden ilerlemektedir.

Menbaʿın esâs netîcesi, EAW’nin anʿanevî hükûmetler arası iʿâde-i mücrimîn niẓâmının diplomatik ve idârî merâḥilini mühim derecede azaltarak ʿużv devletlerin ḳażâʾî maḳāmları arasında doğrudan teşrîk-i mesâʿîye müstenid daha sürʿatli bir teslîm modeli teşkîl etdiğidir. Bu bünyenin merkezinde mütekābil tanıma uṣûlü bulunmaktadır: bir ʿużv devletin ṣalâḥiyetdâr ḳażâʾî maḳāmı tarafından verilen ḳarârın, Çerçeve Ḳarâr ve infâẕ devletinin ḥuḳūḳunda öngörülen ḥudûd dâḫilinde başka bir ʿużv devlet tarafından tanınması ve tatbîḳi beklenir.

Menbaʿ, EAW’nin ḳlasik iʿâde-i mücrimînden mühim derecede daha sürʿatli olduğunu; ḳarâr müddetlerinin ṣarîḥ suretde maḥdûd bulunduğunu; muʿayyen ağır cürümlerde fiʿlin her iki devletde de cürm teşkîl edip etmediğine dâʾir teftîşin tatbîḳ olunmayabildiğini ve tâbiʿiyyete müstenid ḳlasik red telâḳḳîsinin daraldığını müdâfaʿa etmektedir. Buna muḳābil millî ḥuḳūḳ niẓâmları arasındaki farḳlar, ilâve maʿlûmât ṭalebleri, teslîm teşkîlâtındaki teʾḫîrler, eşḫāṣın uṣûlî ḥaḳlarının ḥimâyesi ve muḥtemel sûʾ-i istiʿmâl maḫāṭırı niẓâmın müşkil cihetleri arasında müzâkere olunmaktadır.

En mühim tefsîr ḥaddi: Eser, EAW’nin müʾessiriyetini daʿvâ dosyaları, teslîm adedleri veya müddet iḥṣâʾiyyâtı üzerinden tecrübî suretde ölçmemektedir. “Müʾessir”, “müterakkî” ve “daha sürʿatli” taḳdîrleri menbaʿ müʾellifinin ḥuḳūḳî ve doktriner taḥlîlinin netîceleridir. Ayrıca eserin vatandaşların teslîmine dâʾir baʿżı ḳavî ifâdeleri, yine eserin naḳletdiği şarṭlı ihtiyârî red aḥkâmıyla birlikte okunmalıdır.

1. Avrupa’da ḳlasik iʿâde niẓâmından niçin muḫtelif bir mekanizma aranmışdır?

Anʿanevî iʿâde-i mücrimîn ḥuḳūḳu târîḫen devletlerin ḥâkimiyyet ṣalâḥiyetleriyle yakından merbûṭ hükûmetler arası bir mekanizma olarak inkişâf etmişdir. Bir şahṣın başka devlete teslîmi yalnız maḥkemelerin teknik ḥuḳūḳ ḳarârı olarak değil, diplomatik ve idârî maḳāmların da iştirâk etdiği devletler arası muʿâmele olarak icrâ olunabilir.

Menbaʿ eser, eşḫāṣın devletler arasında daha kolay hareket etmesi ve ḥudûd aşan cürümlerle mücâdelenin sürʿat kesb etmesi netîcesinde bu modelin Avrupa Birliği dâḫilindeki cezâʾî teşrîk-i mesâʿî bakımından yavaş ve ağır hâle geldiğini müdâfaʿa etmektedir.

Muḥaḳḳıḳın naḳletdiği ḥuḳūḳî inkişâf iki esâs temâyül ile irtibâṭlandırılmaktadır:

• teslîm olunabilir cürümlerin vüsʿatinin artması ve anʿanevî iʿâde taḳyîdâtının azalması,
• beynelmilel cezâʾî teşrîk-i mesâʿînin daha sürʿatli ve amelî hâle getirilmesi.

Avrupa Birliği’nin yüksek derecede bütünleşmiş ḥuḳūḳ ṣaḥası bu taḥavvül için muḫtelif bir model inkişâfına imkân vermişdir.

Avrupa Tevḳîf Müẕekkeresi Nedir?

Avrupa Tevḳîf Müẕekkeresi, bir AB ʿużv devletinin ṣalâḥiyetdâr ḳażâʾî maḳāmı tarafından, başka bir ʿużv devletde bulunan şahṣın cezâ taʿḳîbi maḳṣadıyla veya verilmiş ḥürriyyeti taḳyîd eden cezânın yahut tevḳîf ḳarârının infâẕı için tevḳîf ve teslîmini teʾmîn üzere çıkarılan ḳażâʾî ḳarârdır. Menbaʿ eserde EAW’nin mümeyyiz ḫuṣûṣiyeti, teslîm ṭalebinin esâsen hükûmetler arasında değil, çıkaran ve infâẕ eden ḳażâʾî maḳāmlar arasında yürütülmesidir.

2. EAW’nin ḥuḳūḳî esâsı

Eserin ele aldığı esâs ḥuḳūḳî menbaʿ, 13 Haziran 2002 târîḫli European Arrest Warrant and the surrender procedures between Member States başlıḳlı Çerçeve Ḳarâr’dır.

Menbaʿ, bu tertîbi AB dâḫilinde ḳlasik iʿâde mekanizmalarının mühim bir ḳısmını daha bütünleşmiş bir ḳażâʾî teslîm niẓâmıyla değiştiren ḥuḳūḳî bir dönüm noḳṭası olarak taḳdîr etmektedir.

Muḥaḳḳıḳ, bu inkişâfın daha evvel 1999 Tampere Avrupa Konseyi’nde taʿyîn olunan mütekābil tanıma telâḳḳîsinin devâmı olduğunu belirtmektedir.

Mütekābil Tanıma Uṣûlü EAW Niẓâmında Ne Maʿnâya Gelir?

Mütekābil tanıma uṣûlü, bir ʿużv devletin ṣalâḥiyetdâr ḳażâʾî maḳāmının verdiği ḳarârın başka bir ʿużv devlet tarafından aynı esâslarla yeniden muhâkeme edilmesi yerine, AB ḥuḳūḳunun taʿyîn etdiği red ve temînât ḥudûdu içinde tanınıp tatbîḳ olunmasını esâs alan teşrîk-i mesâʿî manṭıḳıdır. EAW niẓâmında bu telâḳḳî, diplomatik müzâkere yerine ḳażâʾî maḳāmlar arasında iʿtimâda müstenid doğrudan muʿâmeleyi mümkün ḳılan esâs mekanizmadır.

3. Mütekābil tanıma “kendiliğinden teslîm” maʿnâsına gelir mi?

Ḫayır. Menbaʿ EAW’yi ḳavî mütekābil tanımaya müstenid bir niẓâm olarak taʿrîf etse de teslîmin hiçbir ḥuḳūḳî tedḳîḳ yapılmaksızın vâḳiʿ olduğunu söylememektedir.

İnfâẕ devletindeki ṣalâḥiyetdâr ḳażâʾî maḳām:

• EAW’nin şeklî ve maddî şerâʾiṭini,
• mecbûrî red esbâbını,
• tatbîḳ olunabilir ihtiyârî red esbâbını,
• fiʿlin her iki devletde de cürm teşkîl edip etmediğine dâʾir teftîşin lâzım olup olmadığını,
• aranılan şahṣın uṣûlî ḥaḳlarını

taḳdîr edebilir.

Mütekābil tanımanın maḳṣadı ikinci bir esâs muhâkemesi teşkîl etmek değil, ḥudûd aşan cezâʾî teşrîk-i mesâʿîyi daha doğrudan hâle getirmektir.

Avrupa Tevḳîf Müẕekkeresi Ḳlasik İʿâde Uṣûlünden Nasıl Ayrılır?

EAW, menbaʿ eserin muḳāyesesine göre ḳlasik iʿâdeden evvelâ ḳarârın mâhiyeti ve muḫâbere kanalı bakımından ayrılır: anʿanevî iʿâde hükûmetler arası ve diplomatik unṣurları ḳavî bir süreç iken EAW doğrudan ḳażâʾî maḳāmlar arası teşrîk-i mesâʿîye, muʿayyen muʿâmele müddetlerine, maḥdûd red esbâbına ve baʿżı cürümlerde fiʿlin her iki devletde de cürm teşkîl edip etmediğine dâʾir teftîşin ḳaldırılmasına müsteniddir. Bu sebeble menbaʿ EAW’yi ḳlasik iʿâdenin yalnız daha sürʿatli bir şekli değil, Avrupa Birliği dâḫilindeki teslîm ḥuḳūḳunun müteferriḳ bir modeli olarak ele almaktadır.

4. Doğrudan ḳażâʾî muḫâbere nasıl vâḳiʿ olur?

Menbaʿın beyân etdiği esâs modelde EAW’yi çıkaran ʿużv devletin maḥkemesi veya ṣalâḥiyetdâr ḳażâʾî maḳāmı emri doğrudan infâẕ devletinin ṣalâḥiyetdâr ḳażâʾî maḳāmına teblîġ eder.

İnfâẕ maḳāmı evvelden bilinmiyorsa Avrupa Ḳażâ Ağı’nın (European Judicial Network) münâsib maḳāmın taʿyîninde yardımcı olabileceği belirtilmektedir.

Menbaʿ ayrıca aranılan şahṣın maḥalli bilinmediğinde Schengen Information System ve Interpol kanallarının arama ve tevḳîf sürecinde istiʿmâl olunabildiğini tâlî edebiyyât üzerinden naḳletmektedir.

5. Aranılan şahṣın esâs uṣûlî ḥaḳları

Menbaʿa göre EAW esâsında tevḳîf olunan şahṣa tevḳîfin ve emrin sebebi îżâḥ olunmalı ve esâs uṣûlî ḥaḳları temînât altına alınmalıdır.

Eserin bilḫāṣṣa belirtdiği temînâtlar:

• ḥuḳūḳî yardım,
• tercümân ḫidmeti,
• teslîm ḥaḳḳında ḳażâʾî ḳarâr verilmesi,
• maʿlûmâtın nâḳıṣ olması ḥâlinde ilâve maʿlûmât ṭaleb olunabilmesidir.

6. EAW ḳarâr müddetleri

Fiʿlin İki Devletde de Cürm Olması Uṣûlü Avrupa Tevḳîf Müẕekkeresi’nde Nasıl Tatbîḳ Olunur?

Fiʿlin iki devletde de cürm olması, teslîm ṭalebine mevżûʿ fiʿlin hem EAW’yi çıkaran devletde hem de infâẕ eden devletde cürm teşkîl edip etmediğinin teftîşi uṣûlüdür. Menbaʿ esere göre EAW niẓâmı bu uṣûlü tamâmen izâle etmez; muʿayyen ağır cürüm ḳategorilerinde, çıkaran devlet ḥuḳūḳunda menbaʿda belirtilen en az üç yıllıḳ cezâ eşiği karşılandığında teftîşin yapılmamasına imkân verirken diğer ḥâllerde bu şarṭ ehemmiyetini muḥâfaẓa edebilir.

7. Fiʿlin iki devletde de cürm olması niçin anʿanevî iʿâdede mühim idi?

Anʿanevî iʿâde ḥuḳūḳunda bir devletin kendi ḥuḳūḳunda cürm sayılmayan fiʿil sebebiyle şahṣı başka devlete teslîme mecbûr edilmemesi mühim bir ḥâkimiyyet ve ḥuḳūḳî emniyet mekanizması olarak vazîfe görmüşdür.

Bu sebeble fiʿlin hem ṭaleb eden hem teslîm eden devletde cürm olması çoğu kere esâs şarṭ olarak aranmışdır.

8. EAW bu bünyeyi niçin değiştirmişdir?

Menbaʿın îżâḥına göre AB ʿużv devletleri arasındaki mütekābil iʿtimâd, muʿayyen ağır cürümler bakımından her ḥâdisede iki memleketin cürüm nevʿlerinin birebir muḳāyesesini lâzım görmeyen daha bütünleşmiş bir modele imkân vermişdir.

Bu telâḳḳî, millî cezâ ḳānûnlarının tamâmen aynı olduğu maʿnâsına gelmez. Maḳṣad, muʿayyen ağır cürümlerde teslîmin ḥuḳūḳî ıṣṭılâḥ farḳları sebebiyle lüzûmsuz suretde teʾḫîrini azaltmaḳdır.

9. Üç yıl, on iki ay ve dört ay niçin muḫtelif eşiklerdir?

Bu üç ḳıymet aynı şarṭın muḫtelif beyânları değildir. Her biri muḫtelif ḥuḳūḳî merḥale veya EAW istiʿmâl şekliyle irtibâṭlıdır.

10. Menbaʿ hangi ağır cürümlerden misâller vermektedir?

Eser üç yıllıḳ eşikle irtibâṭlandırdığı ağır cürüm zümrelerine misâl olarak terör faʿâliyetleri, insan ticâreti, irtikâb ve rüşvet cürümleri, cürüm teşkîlâtına iştirâk, para saḫtekârlığı, ḳaṣden ḳatl, ırḳî tefrîḳ, şiddet cürümleri, çalınmış vâsıṭalarla alâḳalı ġayr-ı ḳānûnî muʿâmeleler ve AB’nin mâlî menfaʿatlerini müteʾessir edebilen baʿżı dolandırıcılıḳ şekillerini saymaktadır.

Bu liste Verianla tarafından tevsiʿ edilmemişdir; menbaʿda yer alan misâllerle maḥdûddur.

Avrupa Tevḳîf Müẕekkeresi Hangi Ḥâllerde Reddedilebilir?

Menbaʿ eser EAW’nin tatbîḳinde mecbûrî ve ihtiyârî red esbâbını birbirinden tefrîḳ etmektedir. Mecbûrî esbâb arasında aynı fiʿil ḥaḳḳında ḳaṭʿî ḥüküm bulunması maʿnâsındaki ne bis in idem, infâẕ devletinde tatbîḳ olunabilir ʿafv ve şahṣın cezâ mesʾûliyeti yaşına vâṣıl olmamış olması; ihtiyârî esbâb arasında ise devâm eden maḥallî taʿḳîb, mürûr-ı zamân, muʿayyen üçüncü devlet ḳarârları, tâbiʿiyyet/iḳāmet ve cezânın infâẕ devleti tarafından üstlenilmesi, ülkesellik ve baʿżı ḥâllerde fiʿlin iki devletde de cürm olması şarṭının bulunmaması sayılmaktadır.

11. Mecbûrî red esbâbı

12. Menbaʿın naḳletdiği ihtiyârî red esbâbı

Eser ihtiyârî red esbâbı arasında şu ḥâlleri müzâkere etmektedir:

• aynı fiʿil sebebiyle infâẕ devletinde devâm eden taʿḳîb,
• infâẕ devletindeki ṣalâḥiyetdâr maḳāmların taʿḳîbe başlamama veya nihâyet verme ḳarârı,
• mürûr-ı zamânın dolması ve infâẕ devletinin ḥâdise üzerinde ḳażâ ṣalâḥiyetinin bulunması,
• AB dışındaki bir devlet tarafından aynı efʿâl ḥaḳḳında verilmiş ve infâẕ bakımından muʿayyen şerâʾiṭi hâʾiz ḳaṭʿî ḳarâr,
• aranılan şahṣın infâẕ devletinde muḳîm olması veya onun tâbiʿiyyetinde bulunması ve devletin cezâyı kendi ḥuḳūḳuna göre infâẕı deruhte etmesi,
• cürmün külliyen veya ḳısmen infâẕ devleti arâżîsinde işlenmiş olması,
• memleket dışında işlenen müşâbih efʿâl bakımından infâẕ devleti ḥuḳūḳunun taʿḳîbe müsâʿade etmemesi,
• fiʿlin iki devletde de cürm olması teftîşinin hâlâ lâzım olduğu ḥâllerde alâḳalı şarṭın karşılanmaması.

13. Vatandaşların teslîmi ḥaḳḳında menbaʿ içindeki mühim nüans

Maḳālenin problem taḥlîli, EAW’nin ḳlasik iʿâde niẓâmındaki “kendi vatandaşını teslîm etmeme” telâḳḳîsini büyük ölçüde ortadan ḳaldırdığını müdâfaʿa etmektedir.

Maʿa-hâẕâ aynı maḳāle, şahṣın infâẕ devletinin vatandaşı veya orada muḳîm olması ve infâẕ devletinin cezâyı kendi ḥuḳūḳuna göre tatbîḳi deruhte etmesi ḥâlini ihtiyârî red esbâbı arasında naḳletmektedir.

Bu sebeble menbaʿın iki ḳısmı birlikte okunduğunda daha ṣaḥîḥ ifâde şudur: EAW tâbiʿiyyete müstenid ʿumûmî ve kendiliğinden red telâḳḳîsini taḳyîd eder; lâkin tâbiʿiyyet veya iḳāmetle irtibâṭlı bütün red imkânlarını mutlaḳ suretde ortadan ḳaldırdığı söylenemez.

14. EAW yalnız şahṣın teslîmini mi iḥâṭa eder?

Menbaʿ, EAW ile irtibâṭlı olarak cezâ taḥḳîḳātı bakımından mühim olan baʿżı eşyânın da naḳledilebileceğini belirtmektedir.

Bunlar bilḫāṣṣa:

• delîl mâhiyetindeki eşyâ,
• cürmî faʿâliyetden elde edildiği belirtilen emvâl unṣurları

olabilir.

Ayrıca emrin infâẕ devletinin resmî lisânına tercüme edilmesi ve vesîḳanın aṣliyyetinin taḥḳîḳine imkân veren bir usûlle irsâl edilmesi lâzım geldiği naḳl olunmaktadır.

15. Avrupa Ḳażâ Ağı’nın rolü

Menbaʿa göre emri çıkaran maḳām infâẕ devletindeki doğru ḳażâʾî maḳāmı bilmiyorsa European Judicial Network, münâsib alıcı maḳāmın taʿyînine yardım edebilir.

Bu mekanizma EAW’nin esâs “ḳażâdan ḳażâya” modelini değiştirmez; doğru ḳażâʾî muḫâṭabın bulunmasını kolaylaşdıran destek ağı vazîfesi görür.

16. Schengen Information System ve Interpol

Menbaʿın mürâcaʿat etdiği tâlî edebiyyât, aranılan şahṣın maḥalli bilinmediğinde tevḳîf ve arama maʿlûmâtının Schengen Information System veya Interpol üzerinden tedâvüle sokulabildiğini belirtmektedir.

Bu beyân EAW’nin kendisi ile polis maʿlûmât niẓâmlarının aynı ḥuḳūḳî vâsıṭa olduğu maʿnâsına gelmez. EAW ḳażâʾî teslîm ḳarârıdır; maʿlûmât niẓâmları ise şahṣın bulunması ve tevḳîfi için istiʿmâl olunabilecek amelî vâsıṭalardır.

17. EAW’nin menbaʿda öne çıkarılan fevâʾidi

18. EAW’nin menbaʿda müzâkere olunan müşkil ṣaḥaları

19. Menbaʿ “siyâsî sûʾ-i istiʿmâl” meselesinde ne ḳadar ileri gitmektedir?

Maḳāle baʿżı tâlî müʾelliflerin EAW’nin siyâsî maḳṣadlarla istiʿmâl olunabilmesi veya polis nezâret ṣalâḥiyetlerinin ḥudûdu ḥaḳḳında endîşe beyân etdiklerini naḳletmektedir.

Bu ifâdeler mevcûd tedḳîḳin tesbît etdiği vesîḳalanmış bir sistematik sûʾ-i istiʿmâl nisbeti değildir.

Muḥaḳḳıḳ kendi taḳdîrinde mevżûʿ-ı baḥs müşkilâtı EAW tertîbinin tamâmen muvaffaḳiyetsiz olduğunu gösteren ʿuyûb olarak değil, müşterek Avrupa cezâ ḥuḳūḳu ṣaḥasının inkişâf merḥalesindeki telâʾum müşkilâtı olarak görmektedir.

20. İnsan ḥaḳları ile müʾessiriyet arasındaki muvâzene

Menbaʿın netîce ḳısmındaki en mühim normatif mesaj, ḥudûd aşan cezâʾî teşrîk-i mesâʿînin yalnız sürʿatli olmasıyla taḳdîr olunamayacağıdır.

EAW’nin muvaffaḳiyeti aynı zamanda:

• şahṣın müdâfaʿa ḥaḳlarının ḥimâyesi,
• tercümân ve ḥuḳūḳî yardım teʾmîni,
• red esbâbının doğru tatbîḳi,
• millî ḥuḳūḳ farḳlarının ḥaḳ iḫlâline dönüşmemesi,
• mütekābil iʿtimâdın insan ḥaḳları temînâtlarıyla birlikte idâmesi

ile irtibâṭlandırılmaktadır.

21. Daha ziyâde telâʾum niçin teklif olunmaktadır?

Menbaʿ müʾellifine göre EAW’nin amelî müşkilâtının mühim bir ḳısmı niẓâmın esâs fikrinden değil, muḫtelif ʿużv devletlerin uṣûl ve ḥuḳūḳ telâḳḳîlerinin tamâmen örtüşmemesinden neşʾet etmektedir.

Bu sebeble eser:

• millî EAW tatbîḳ uṣûllerinin daha ziyâde telâʾumlandırılmasını,
• mütekābil tanıma mekanizmasının inkişâfını,
• maʿlûmât nâḳıṣlarının azaltılmasını,
• teslîm uṣûlünün insan ḥaḳlarıyla daha mütenâsib yürütülmesini

istikbâldeki inkişâf cihetleri olarak taḳdîr etmektedir.

Tedḳîḳin Usûlü ve Netîceleri

22. Menbaʿda ayrı bir usûl ḳısmı var mıdır?

Ḫayır. Eser ḳlasik tecrübî tedḳîḳ miʿmârîsine mâlik değildir ve müstaḳil bir “Methods” ḳısmı sunmaz.

Maḳālenin bünyesinden görülen tedḳîḳ telâḳḳîsi; AB ḥuḳūḳ metinlerinin, akademik edebiyyâtın ve EAW’ye müteʿalliḳ ḥuḳūḳî taḳdîrlerin doktriner suretde tedḳîḳi ve ḳlasik iʿâde ile muḳāyesesidir.

Bu sebeble tedḳîḳ usûlünü “ḥuḳūḳî vesîḳa ve edebiyyâta müstenid doktriner-taḥlîlî tedḳîḳ” şeklinde taʿrîf etmek daha emîndir.

23. Tedḳîḳin maḳṣadı

Menbaʿın ṣarîḥen beyân etdiği maḳṣad üç ḳısımdan müteşekkildir:

1. Avrupa Tevḳîf Müẕekkeresi’nin ḥuḳūḳî mâhiyetini şümûllü suretde taḥlîl etmek,
2. Avrupa Birliği ḥuḳūḳ niẓâmındaki işleyiş ḫuṣûṣiyetlerini tedḳîḳ etmek,
3. amelî tatbîḳdaki esâs müşkilâtı ve bunların ḥalliyle alâḳalı muḥtemel inkişâf cihetlerini taʿyîn etmek.

24. Eserin birincil ḥuḳūḳî menbaʿı

Maḳālenin merkezindeki birincil ḥuḳūḳî metin, 13 Haziran 2002 târîḫli Avrupa Tevḳîf Müẕekkeresi ve ʿużv devletler arasındaki teslîm uṣûllerine müteʿalliḳ Çerçeve Ḳarâr’dır.

Eser ayrıca ḳlasik iʿâde niẓâmının târîḫî bağlamını îżâḥ maḳṣadıyla:

• 1957 European Convention on Extradition,
• 1978 European Convention on the Suppression of Terrorism,
• 1989 extradition requests agreement,
• 1995 simplified extradition procedure convention,
• 1996 extradition convention,
• Schengen tertîbâtı

gibi ḥuḳūḳî vâsıṭalara atıf etmektedir.

25. Akademik edebiyyât

Menbaʿın referans listesi on iki ḳalemden müteşekkildir ve EAW’nin ḥuḳūḳî mâhiyetini, iʿâde ḥuḳūḳunu, Ukrayna ve Avrupa edebiyyâtını ve AB teslîm mekanizmalarını ele alan eserlerden istifâde olunmuşdur.

Lâkin maḳāle sistematik edebiyyât taraması değildir. Menbaʿ:

• arama veri tabanlarını,
• arama târîḫlerini,
• dâḫil etme/dışlama mîzânlarını,
• bulunan mecmûʿ neşriyât adedini,
• menbaʿ keyfiyet taḳdîrini

rapor etmemektedir.

26. Eserin esâs netîceleri

27. Eserin teyîd etdiği ve etmediği netîceler

28. Menbaʿ içindeki tâbiʿiyyet-red nüansı

Eserin tenḳîd ḳısmında EAW’nin ʿużv devletlere kendi vatandaşını teslîm etmeme cihetinde ʿumûmî bir ḥaḳ bırakmadığına dâʾir ḳavî bir ifâde bulunmaktadır.

Buna muḳābil menbaʿ aynı zamanda şahṣın infâẕ devletinin vatandaşı veya orada muḳîm olması ve bu devletin cezâyı kendi ḥuḳūḳuna göre infâẕı deruhte etmesi ḥâlini ihtiyârî red esbâbından biri olarak naḳletmektedir.

Verianla bu iki ifâdeyi birbirine muġāyir değilmiş gibi gizlememektedir. Menbaʿdan çıkarılabilecek daha dar ve emîn netîce, tâbiʿiyyetin ḳlasik iʿâde ḥuḳūḳundaki mutlaḳ veya ʿumûmî red vazîfesinin EAW niẓâmında ciddî suretde taḳyîd olunduğu cihetindedir.

29. Menbaʿdaki 48 saat maʿlûmâtının statüsü

Maḳāle, tâlî bir Ukrayna ḥuḳūḳ menbaʿına müsteniden EAW dâḫilinde tevḳîf olunan şahṣın 48 saat içinde maḥkemeye çıkarılması lâzım geldiğini naḳletmektedir.

Lâkin eser bu 48 saatlik eşiği Çerçeve Ḳarâr’ın hangi maddesine müstenid gördüğünü ayrıca taḥlîl etmemektedir.

Bu sebeble 48 saat ḳıymeti burada “menbaʿın tâlî edebiyyâtdan naḳletdiği müddet” olarak muḥâfaẓa olunmakta, bütün AB ḥuḳūḳ niẓâmı için menbaʿ tarafından müstaḳillen taḥḳîḳ edilmiş ʿumûmî ḥüküm gibi sunulmamaktadır.

30. Menbaʿın tatbîḳ başlangıcına dâʾir beyânı

Eser 13 Haziran 2002 târîḫli Çerçeve Ḳarâr’ın ḳabûlünden sonra EAW’nin ḳlasik iʿâde vesâʾiḳinin mühim bir ḳısmının yerine geçtiğini ve metinde 1 Temmuz 2004 târîḫini tatbîḳ bakımından mühim bir târîḫ olarak istiʿmâl etdiğini belirtmektedir.

Verianla bu târîḫ maʿlûmâtını menbaʿdan aldığı şekliyle naḳlederken ayrıca yeni bir AB mevzuʿât kronolojisi istihṣâl etmemektedir. Muʿayyen güncel bir Avrupa Tevḳîf Müẕekkeresi nizâʿı bakımından EAW’nin yürürlüğe giriş ve millî tatbîḳ târîḫleri alâḳalı resmî ḥuḳūḳ menbaʿlarından ayrıca taḥḳîḳ olunmalıdır.

31. Eserin ḳavî cihetleri

Eserin ḳavî cihetlerinden biri EAW’yi yalnız taʿrîf etmekle iktifâ etmeyip ḳlasik iʿâde ḥuḳūḳuyla muḳāyese ederek müʾessesî taḥavvülün manṭıḳını îżâḥ etmesidir.

İkinci ḳavî cihet, fevâʾidi tek ṭaraflı suretde sıralamayıp maʿlûmât nâḳıṣı, millî ḥuḳūḳ farḳları, teslîm teşkîlâtı ve insan ḥaḳları gibi müşkil ṣaḥaları da müzâkere etmesidir.

Üçüncü ḳavî cihet, teslîm müddetleri, fiʿlin iki devletde de cürm olması ve red esbâbı gibi tatbîḳi taʿyîn eden müşahhaṣ ḥuḳūḳî unṣurları ele almasıdır.

Dördüncü ḳavî cihet, mütekābil tanıma ile mütekābil iʿtimâd arasındaki münâsebetin EAW niẓâmının esâs manṭıḳında nasıl işlediğini görünür hâle getirmesidir.

32. Eserin maḥdûdiyetleri

Birinci maḥdûdiyet: Maḳāle tecrübî EAW vaḳʿa veri kümesi istiʿmâl etmemektedir. Kaç emrin çıkarıldığı, kaçının reddedildiği veya mutavassıṭ muʿâmele müddeti gibi kemmî performans verileri mevcûd değildir.

İkinci maḥdûdiyet: Menbaʿda ayrı usûl ḳısmı bulunmadığı için istiʿmâl olunan ḥuḳūḳî tedḳîḳ usûlü ve menbaʿ intihâbı mîzânları tafṣîlâtlı suretde raporlanmamaktadır.

Üçüncü maḥdûdiyet: İnsan ḥaḳları müşkilâtı sistematik AİHM/ABAD içtihâdı taḥlîli üzerinden tedḳîḳ olunmamakta; daha ziyâde akademik edebiyyâtdaki ʿumûmî müşkil ṣaḥalar üzerinden ele alınmaktadır.

Dördüncü maḥdûdiyet: Menbaʿ baʿżı ḥuḳūḳî tenḳîdleri mürâcaʿat etdiği tâlî eserlerden naḳletmektedir; bunlar mevcûd maḳālenin müstaḳil tecrübî bulguları değildir.

Beşinci maḥdûdiyet: Vatandaşların teslîmi ḥaḳḳında istiʿmâl olunan mutlaḳ ifâdeler, maḳālenin yine kendi naḳletdiği tâbiʿiyyet/iḳāmet irtibâṭlı ihtiyârî red ḥükmüyle birlikte tefsîr olunmalıdır.

Altıncı maḥdûdiyet: Menbaʿın 48 saatlik maḥkemeye çıkarılma ifâdesi tâlî edebiyyâtdan naḳl olunmuş ve Çerçeve Ḳarâr ḥükmü olarak ayrıca esâslandırılmamışdır.

Yedinci maḥdûdiyet: Menbaʿ EAW’nin daha ziyâde telâʾumlandırılması lâzım geldiğini müdâfaʿa etmekte, lâkin teklif olunan ıṣlâḥâtın tafṣîlâtlı ḳānûn lâyiḥasını veya tecrübî teʾsîr taḥlîlini sunmamaktadır.

33. ʿUmûmî ḥuḳūḳî taḳdîr

Shyshatska’nın tedḳîḳi, Avrupa Tevḳîf Müẕekkeresi’ni yalnız teknik bir tevḳîf vesîḳası olarak değil, Avrupa Birliği’ndeki cezâʾî ḳażâʾî teşrîk-i mesâʿînin bünyevî taḥavvülünü temsil eden bir ḥuḳūḳ müʾessesesi olarak ele almaktadır.

Bu taḥavvülün merkezinde, cürüm isnâdının esâsını tekrar muhâkeme eden ikinci bir devletler arası süreç ḳurmak yerine, bir ʿużv devlet ḳażâʾî maḳāmının ḳarârının başka bir ʿużv devlet ḳażâʾî maḳāmınca muʿayyen ḥuḳūḳî ḥudûd içinde tanınması bulunmaktadır.

Bu sebeble EAW’nin yeniliği yalnız daha ḳısa ḳarâr müddetleri değildir. Daha esâslı değişiklik, hükûmetler arası iʿâde manṭıḳından ḳażâʾî mütekābil tanıma manṭıḳına geçişdir.

Menbaʿ aynı zamanda bu niẓâmın mütekābil iʿtimâda bağlı olduğunu göstermektedir. ʿUżv devletlerin cezâ ḥuḳūḳu, uṣûl ḥuḳūḳu ve tevḳîf rejimleri arasında mühim farḳlar bulunduğunda sürʿatli teslîm ile ferdî ḥaḳların ḥimâyesi arasında gerilim ortaya çıḳabilir.

Fiʿlin iki devletde de cürm olması şarṭının muʿayyen cürümlerde ḳaldırılması, ʿumûmî tâbiʿiyyet red mekanizmasının daralması ve ḳażâʾî maḳāmların doğrudan muḫâberesi teslîm sürecinin müʾessiriyetini artırmağı maḳṣad edinmektedir. Buna muḳābil aynı unṣurlar millî ḥâkimiyyet ve ferdî temînât müzâkerelerini de taḳviye etmektedir.

Menbaʿın vâṣıl olduğu nihâʾî netîce, EAW’nin muvaffaḳiyetsiz bir model olduğu değil; bilʿakis AB dâḫilindeki cezâʾî ḳażâʾî teşrîk-i mesâʿînin müʾessir ve müterakkî vâsıṭalarından biri olduğu, lâkin muḫtelif millî uṣûllerin daha ziyâde telâʾumlandırılması ve insan ḥaḳları temînâtlarının ḥimâyesi için niẓâmın inkişâfına devâm edilmesi lâzım geldiğidir.

Menbaʿ ve Usûl Notu

Aṣlî akademik neşrin bibliyografik hüviyeti

Aṣlî başlıḳ: The European arrest warrant as an instrument of judicial cooperation: advantages and problematic aspects

Müʾellif: Y. Shyshatska.

Akademik ʿunvân: PhD in Law.

Müʾessese: Department of Maritime and International Law, International University, Ukraine.

ORCID: 0000-0002-4731-5769.

Mecmûʿa: Український політико-правовий дискурс — Ukrainian Political and Legal Discourse.

Sayı: No. 23 (2026).

Ḳısım: Criminal Law.

ISSN: 3041-2110.

DOI: 10.5281/zenodo.20325367.

Ḳabûl târîḫi: 9 Mayıs 2026.

Neşir târîḫi: 21 Mayıs 2026.

Nâşir: FOP Koshovyi Bohdan-Petro Oleh.

Mecmûʿanın müʾessis müʾessesesi: International Classical University named after Pylyp Orlyk.

Menbaʿ nevʿi: Doktriner/taḥlîlî ḥuḳūḳ tedḳîḳi. Menbaʿda ayrı bir usûl ḳısmı, tecrübî numûne veya kemmî veri taḥlîli bulunmamaktadır.

Ḥakemlik: Mecmûʿanın resmî siyâseti, ilk editoryal murâḳabeden sonra en az iki müstaḳil müteḫaṣṣıṣla çift kör ḥakem taḳdîri tatbîḳ olunduğunu belirtmektedir.

Ruhṣat: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Mesʾûl müʾellif: Tek müʾellifli eserde ayrıca “corresponding author” işâreti tesbît edilmemişdir.

Finansman: Yüklenen menbaʿda ayrı bir finansman beyânı tesbît edilmemişdir.

Menfaʿat çatışması: Yüklenen menbaʿda ayrı bir menfaʿat çatışması beyânı tesbît edilmemişdir.

Veri erişilebilirliği: Menbaʿda ayrı bir veri erişilebilirliği ḳısmı bulunmamaktadır; eser yeni tecrübî veri kümesi istihṣâl etmemektedir.

Müʾellif katkıları: Tek müʾellifli eserde ayrı bir CRediT katkı ḳısmı bulunmamaktadır.

Eserin menbaʿ ve usûl bünyesi

Maḳāle birincil ḥuḳūḳî menbaʿ olarak 13 Haziran 2002 târîḫli European Arrest Warrant Çerçeve Ḳarârı’nı merkezine almaktadır.

Eserde ayrıca ḳlasik Avrupa iʿâde ḥuḳūḳuna müteʿalliḳ muʿâhedeler ve on iki menbaʿlık akademik/ḥuḳūḳî referans listesi istiʿmâl olunmuşdur.

Menbaʿ intihâbında sistematik edebiyyât taraması protokolü, veri tabanı stratejisi veya eser keyfiyet derecelendirmesi raporlanmadığından tedḳîḳin usûlü sistematik derleme olarak taʿrîf edilmemelidir.

Menbaʿ içi mühim tefsîr notları

Vatandaşların teslîmi: Menbaʿ bir ḳısımda tâbiʿiyyet sebebiyle ʿumûmî red ḥaḳḳının ortadan ḳaldırıldığını ḳavî suretde belirtirken, başka ḳısımda tâbiʿiyyet/iḳāmet ve cezânın infâẕ devletinde yerine getirilmesi şarṭıyla ihtiyârî red imkânını naḳletmektedir. Verianla bu iki maʿlûmâtı birlikte muḥâfaẓa etmişdir.

48 saat: Maḥkemeye çıkarılmağa dâʾir 48 saat maʿlûmâtı menbaʿ eserin mürâcaʿat etdiği tâlî edebiyyâtdan naḳl olunmaktadır; eser bunu müstaḳil bir Çerçeve Ḳarâr madde taḥlîliyle taḥḳîḳ etmemektedir.

Tatbîḳ kronolojisi: Menbaʿ 1 Temmuz 2004 târîḫini EAW’nin ḳlasik iʿâde vesâʾiḳini fiʿlen ikāme etmeğe başladığı mühim târîḫ olarak istiʿmâl etmektedir.

Ḥuḳūḳî istiʿmâl ḥaddi: Muʿayyen güncel bir Avrupa Tevḳîf Müẕekkeresi nizâʿında tatbîḳ olunacak red sebebi, teslîm müddeti, insan ḥaḳları temînâtı veya millî tatbîḳ ḳāʿidesi için yürürlükdeki AB ḥuḳūḳu, alâḳalı ʿużv devlet mevzuʿâtı ve ṣalâḥiyetdâr maḥkeme içtihâdı ayrıca tedḳîḳ olunmalıdır.