इदं cross-sectional अध्ययनं स्थूलकायत्वरहितेषु मधुमेहनिदानरहितेषु च 65–90 वर्षवयस्केषु 143 जनेषु insulin resistance, metabolic syndrome, तथा बोधसम्बद्धकार्यविकारस्य परस्परसम्बन्धं परीक्षितवत्। नमूने 62 Alzheimer disease (AD) रोगिणः, 41 mild cognitive impairment (MCI) रोगिणः, तथा संरक्षितबोधकार्याः 40 नियंत्रणभागिनः आसन्। insulin resistance इत्यस्य प्रतिनिधित्वं fasting glucose तथा fasting insulin इत्येताभ्यां निष्पन्नेन homeostatic model assessment–insulin resistance (HOMA-IR) इत्यनेन कृतम्; metabolic syndrome तु International Diabetes Federation (IDF) मानदण्डैः मूल्याङ्कितम्। fasting insulin तथा HOMA-IR मूल्येषु नियंत्रणसमूहात् MCI समूहं प्रति, ततः MCI समूहात् AD समूहं प्रति स्पष्टा वृद्धिः दृष्टा। multivariable logistic regression इत्यस्मिन् HOMA-IR, वयः, LDL-cholesterol, लिङ्गं च बोधकार्यविकारेण स्वतन्त्रतया सम्बद्धानि आसन्। परन्तु metabolic syndrome इत्यस्य prevalence MCI तथा AD समूहयोः अधिकम् आसीत् अपि, त्रयाणां समूहानां समग्रभेदः सांख्यिकीयमहत्त्वसीमां न प्राप्तवान्। अध्ययनस्य cross-sectional तथा single-center स्वरूपात् एते सम्बन्धाः कारणत्वस्य वा कालक्रमस्य प्रमाणरूपेण न व्याख्येयाः।

सर्वाधिकं दृढं परिमाणात्मकं परिणामं HOMA-IR विषये दृष्टम्: HOMA-IR माध्यं नियंत्रणसमूहे 1,49 ± 0,98, MCI समूहे 3,35 ± 1,72, AD समूहे च 4,59 ± 2,19 आसीत्। adjusted logistic regression इत्यस्मिन् HOMA-IR मध्ये प्रत्येकं 1 unit वृद्धिः बोधकार्यविकारस्य कृते 4,82 odds ratio इत्यनेन सम्बद्धा आसीत् (%95 confidence interval 2,70–8,58; p<0,001)। एतत् परिणामं सूचयति यत् अध्ययननमूने metabolic syndrome इत्यस्य binary diagnosis अपेक्षया insulin resistance स्तरस्य सम्बन्धः अधिकं सुसंगतः आसीत्; तथापि उच्चं HOMA-IR स्वयमेव Alzheimer disease इत्यस्य कारणं न दर्शयति।

अध्ययनस्य केन्द्रीयः वैज्ञानिकप्रश्नः अयम् अस्ति—स्पष्टस्थूलकायत्वं मधुमेहश्च इव प्रबलाः metabolic confounders अपसारिताः सन्तोऽपि insulin resistance तथा metabolic syndrome इत्यस्य घटकाः बोधकार्यविकारेण सम्बद्धाः सन्ति वा न वा। अतः शोधकाः केवलं तान् भागिनः मूल्याङ्कितवन्तः येषां body mass index 30 kg/m² अधः आसीत्, तथा 75 g oral glucose tolerance test मध्ये मधुमेहमानदण्डान् पूरयन्तः जनाः विश्लेषणात् बहिष्कृताः। एषा रचना बोधस्थितेः metabolic disorder इत्यस्य च सम्बन्धं पूर्णतया पृथक् न करोति; किन्तु स्पष्टमधुमेहस्य सामान्यस्थूलकायत्वस्य च प्रभावं न्यूनयित्वा insulin resistance, lipid profile, रक्तचापः, उदरवसावितरणं च इत्येषां योगदानं स्पष्टतरं करोति।

अस्मिन् अध्ययने HOMA-IR किं मापयति?

अस्मिन् अध्ययने HOMA-IR fasting plasma glucose तथा fasting insulin इत्येताभ्यां गणितः सूचकः अस्ति, यः peripheral insulin resistance इत्यस्य अप्रत्यक्षप्रतिनिधित्वं करोति; मूल्ये वर्धमाने insulin sensitivity न्यूनं मन्यते। अध्ययनं HOMA-IR इत्यस्य उपयोगं प्रत्यक्षं glucose clamp मापनरूपेण न कृत्वा insulin resistance इत्यस्य surrogate marker रूपेण कृतवत्; अतः परिणामाः HOMA-IR तथा बोधस्थितेः सम्बन्धं दर्शयन्ति, मस्तिष्कीय insulin signaling इत्यस्य प्रत्यक्षमापनं न कुर्वन्ति।

सूत्रविषयकं टिप्पणी: स्रोतः PDF वदति यत् HOMA-IR fasting glucose तथा insulin इत्येताभ्यां “standard formula” द्वारा गणितम्, तथा सम्बन्धितपद्धतेः द्वे references दत्ते; किन्तु सूत्रं स्वयं स्रोतः PDF इत्यस्य सम्बन्धितपृष्ठे दृश्यरूपेण मुद्रितं नास्ति। अतः Verianla पाठः स्रोतसि अदृश्यं समीकरणं स्रोतसूत्रमिव पुनर्निर्माणं न करोति।

metabolic syndrome तथा insulin resistance समानं न स्तः

metabolic syndrome एकेन laboratory value इत्यनेन न निर्मीयते। अस्मिन् अध्ययने IDF पद्धत्यनुसारं central obesity सह glucose elevation, low HDL-cholesterol, high triglyceride अथवा high blood pressure इत्यादिषु cardiometabolic घटकेषु न्यूनातिन्यूनं द्वयोः उपस्थित्या syndrome classification प्रयुक्तम्। insulin resistance तु HOMA-IR द्वारा सतत metabolic variable रूपेण विचारितम्। परिणामव्याख्यायामयं भेदः महत्त्वपूर्णः: त्रिषु समूहेषु metabolic syndrome इत्यस्य समग्र prevalence भेदः p=0,079 इत्यनेन सांख्यिकीयमहत्त्वसीमायाः बहिः स्थितः, किन्तु HOMA-IR समूहेषु क्रमशः वर्धितम् तथा regression model मध्ये बोधकार्यविकारेण स्वतन्त्रसम्बन्धं दर्शितवत्।

बोधसम्बद्धाः समूहाः कथं विभक्ताः?

भागिनः केवलं एकस्मात् screening test इत्यस्मात् वर्गीकृताः न आसन्। global cognitive function Mini-Mental State Examination (MMSE) तथा Addenbrooke's Cognitive Examination-Revised (ACE-R) द्वारा; verbal learning तथा episodic memory Rey Auditory Verbal Learning Test द्वारा; executive function phonemic verbal fluency द्वारा; semantic memory category fluency द्वारा; भाषा Boston Naming Test तथा ACE-R language subdomain द्वारा; visuospatial तथा visuoconstructive functions Clock Drawing Test तथा ACE-R visuospatial subdomain द्वारा मूल्याङ्किताः। MCI तथा probable Alzheimer dementia निदानानि 2011 NIA-AA core clinical criteria अनुसारं, एकस्मात् cut-off score इत्यस्मात् न, अपि तु समग्र clinical तथा neuropsychological profile आधारेण स्थापितानि।

वैकल्पिकबोधकार्यविकारकारणानि निष्कासयितुं सर्वेषां भागिनां laboratory evaluation तथा structural brain imaging कृतम्; imaging MRI अथवा CT द्वारा कृतम्। अध्ययनकाले amyloid तथा tau biomarkers न प्रयुक्ताः। संरक्षितबोधकार्ययुक्ते नियंत्रणसमूहे subjective cognitive complaint अभावः, MMSE score न्यूनातिन्यूनं 28, neurological disease इतिहासाभावः, तथा CT/MRI मध्ये clinically significant abnormality अभावः अपेक्षितः।

स्थूलकायत्वरहितं मधुमेहरहितं च नमूना किमर्थं महत्त्वपूर्णम्?

Type 2 diabetes तथा स्पष्टस्थूलकायत्वं insulin resistance इत्यनेन दृढतया सम्बद्धत्वात् बोधसम्बद्धपरिणामानां व्याख्यां जटिलां कर्तुं शक्नुतः। अस्मिन् अध्ययने सामान्यस्थूलकायत्वं BMI <30 kg/m² इति मानदण्डेन निष्कासितम्, मधुमेहः पुनः 75 g oral glucose tolerance test द्वारा पृथक् परीक्षितः। तथापि abdominal adiposity पूर्णतया न अपगता: IDF waist circumference criterion पूरयतां भागः AD समूहे %50,0, MCI समूहे %70,7, नियंत्रणसमूहे च %80,0 आसीत्। एतत् दर्शयति यत् BMI तथा abdominal fat distribution एकः एव अवधारणा न स्तः, तथा “non-obese” वर्गीकरणं central adiposity अवश्यं न निष्कासयति।

lipid profile तथा glucose metabolism किं दर्शितवन्तौ?

AD तथा MCI समूहयोः fasting glucose, total cholesterol तथा LDL-cholesterol नियंत्रणसमूहात् अधिकानि, HDL-cholesterol तु न्यूनम् आसीत्। triglyceride स्तरः समूहानां मध्ये महत्त्वपूर्णभेदं न दर्शितवान् (p=0,266)। अतः बोधकार्यविकारसमूहेषु अधिकं atherogenic lipid profile दृष्टम् अपि triglyceride तस्मिन्नेव दिशि न विभक्तम्। multivariable model मध्ये LDL-cholesterol अपि स्वतन्त्रसम्बन्धं दर्शितवत्; प्रत्येकं 1 mmol/L वृद्धौ adjusted odds ratio 2,20 आसीत् (%95 CI 1,07–4,53; p=0,032)।

insulin resistance तथा बोधकार्यविकारयोः सम्भाव्यजैविकसम्बन्धः कथं विचारितः?

अध्ययनं प्रत्यक्षतया मापितं mechanism मस्तिष्कीय insulin signaling नास्ति। लेखकाश्च पूर्वसाहित्याधारेण विचारयन्ति यत् peripheral insulin resistance तथा hyperinsulinemia lipid metabolism disorder, low-grade inflammation, oxidative stress, microvascular injury तथा neuroinflammation इत्यादिभिः मार्गैः बोधकार्येण सम्बद्धे भवितुमर्हतः। Alzheimer disease मध्ये न्यूनं brain insulin receptor/signaling “cerebral insulin resistance” इति परिप्रेक्ष्ये चर्च्यते। तथापि वर्तमानं अध्ययनं cross-sectional अस्ति, अतः एतेषु कञ्चन mechanism भागिषु causal chain रूपेण न प्रमाणयति।

metabolic syndrome MCI समूहे किमर्थं सर्वोच्चं दृश्यते?

metabolic syndrome prevalence नियंत्रणसमूहे %22,5, MCI समूहे %46,3, AD समूहे च %35,5 आसीत्। MCI तथा नियंत्रणयोः binary comparison मध्ये भेदः महत्त्वपूर्णः; किन्तु त्रयाणां समूहानां समग्रcomparison p=0,079 आसीत्। MCI समूहे high blood pressure criterion पूरयतां भागः %73,2 इति सर्वोच्चः आसीत्। विपरीततः सर्वोच्चं HOMA-IR तथा fasting insulin AD समूहे दृष्टम्। एषः pattern दर्शयति यत् metabolic syndrome इत्यस्य “present/absent” binary classification, syndrome components तथा insulin resistance बोधस्थित्या सह समानरूपेण न परिवर्तन्ते।

AD समूहे न्यूनतरा waist circumference कथं व्याख्येया?

पुरुषेषु AD समूहस्य waist circumference MCI तथा नियंत्रणसमूहाभ्यां न्यूनतरा आसीत्; स्त्रीषु तु समूहानां मध्ये महत्त्वपूर्णः waist circumference भेदः न निवेदितः। लेखकाः चर्चयन्ति यत् एषा निरीक्षणा पूर्वाध्ययनैः सह संगता भवितुमर्हति, यैः स्थापितdementia अवस्थायां involuntary weight loss तथा body composition परिवर्तनानि दृश्यन्ते इति उक्तम्। किन्तु cross-sectional रचनायाः कारणात् न्यूनतरा waist circumference बोधकार्यविकारात् पूर्वं वा पश्चात् वा उत्पन्ना इति एतेन दत्तांशेन न निर्धार्यते।

चिकित्साविषये किं वक्तुं शक्यते, किं न वक्तुं शक्यते?

अध्ययनं किमपि औषधं वा lifestyle intervention वा न परीक्षितवत्। अतः “insulin resistance न्यूनकरणं Alzheimer disease चिकित्सति” इति निष्कर्षः अस्मात् अध्ययनात् न ग्राह्यः। discussion section मध्ये GLP-1 receptor agonists तथा SGLT2 inhibitors इत्यादयः metabolic treatments neurodegeneration विषये अन्विष्यन्ते इति उल्लिखितम्। लेखकाः अपि बलं ददति यत् early symptomatic Alzheimer disease मध्ये oral semaglutide मूल्याङ्कयन्तौ EVOKE तथा EVOKE+ phase 3 studies clinical progression महत्त्वतः न मन्दीकृतवन्तौ; केषुचित् biomarkers मध्ये अनुकूलपरिवर्तनानि दृष्टानि अपि clinical efficacy न प्रदर्शिता। एषः विषयः metabolic mechanism तथा clinical treatment efficacy समानं न स्तः इति दर्शयति।

अध्ययनस्य समर्थिताः असमर्थिताश्च निष्कर्षाः

समर्थयति: अस्मिन् नमूने बोधकार्यविकारयुक्तेषु समूहेषु fasting insulin तथा HOMA-IR अधिकानि सन्ति; HOMA-IR वयसा, LDL-cholesterol तथा लिङ्गेन सह multivariable model मध्ये बोधकार्यविकारेण स्वतन्त्रतया सम्बद्धम्। AD समूहे insulin resistance स्तरः सर्वोच्चः। MCI तथा AD समूहयोः नियंत्रणसमूहापेक्षया glucose तथा lipid profile अधिकं प्रतिकूलम्।

न समर्थयति: अस्य अध्ययनस्य परिणामाः न दर्शयन्ति यत् insulin resistance Alzheimer disease कारणं भवति; HOMA-IR न्यूनकृत्य बोधसम्बद्धपतनं निवारयितुं शक्यते; metabolic syndrome प्रत्यक्षं dementia कारणम्; निष्कर्षाः सर्वेषु वृद्धेषु, स्थूलकायेषु वा मधुमेहिरोगिषु समानतया सामान्यीकर्तुं शक्यन्ते; अथवा amyloid/tau biomarkers द्वारा Alzheimer pathology प्रमाणिता अस्ति।

अध्ययनस्य विधिः परिणामाश्च

अनुसन्धानं Serbia देशे University Clinical Centre of Serbia तथा University of Belgrade सम्बद्धेषु चिकित्सालयेषु कृतं single-center cross-sectional study आसीत्। कुलं 143 भागिनः क्रमशः अध्ययनं प्रविष्टाः: 62 AD, 41 MCI, तथा संरक्षितबोधकार्ययुक्ताः 40 controls। भागिनां वयः 65–90 आसीत्। सर्वे समूहाः BMI दृष्ट्या non-obese व्यक्तिभिः निर्मिताः; अन्ये central nervous system disorders, progressive cognitive तथा memory loss सम्बद्धाः systemic diseases, तथा cognitive assessment वा metabolic syndrome measurements प्रभावितुं शक्नुवन्तः corticosteroid, atypical antipsychotic वा तत्सदृशाः treatments exclusion criteria मध्ये आसन्। hypertension निदानयुक्तभागिनां blood pressure उत्तमं नियंत्रितम् आसीत्, तथा कश्चित् अपि भागी lipid-lowering treatment न प्राप्नोत् इति निवेदितम्।

नमूनस्य clinical characteristics

वयः त्रिषु समूहेषु महत्त्वतः भिन्नम् आसीत् (p<0,001); AD तथा MCI समूहौ नियंत्रणसमूहात् वृद्धतरौ आस्ताम्, AD तथा MCI मध्ये महत्त्वपूर्णः वयसभेदः न निवेदितः। AD तथा MCI मध्ये रोगावधिः समानः आसीत् (p=0,918)। BMI समूहान् महत्त्वतः न विभक्तवान्। पुरुषेषु AD समूहस्य waist circumference MCI तथा नियंत्रणयोः अपेक्षया महत्त्वतः न्यूनतरा आसीत्, स्त्रीषु महत्त्वपूर्णभेदः न प्राप्तः।

metabolic measurement protocol

भागिनः metabolic assessment पूर्वं 12 घण्टाः उपवासं कृतवन्तः। fasting plasma glucose, fasting insulin, total cholesterol, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol तथा triglyceride मापितानि। सर्वे भागिनः 75 g oral glucose tolerance test कृतवन्तः, तथा American Diabetes Association मानदण्डैः मधुमेहनिदानं प्राप्ताः जनाः अग्रिमविश्लेषणात् बहिष्कृताः। plasma glucose glucose oxidase method द्वारा Beckman glucose analyzer मध्ये, plasma insulin INEP-प्रदत्तेन radioimmunoassay द्वारा मापितम्। total cholesterol, HDL-cholesterol तथा triglyceride enzymatic method द्वारा मापितानि, LDL-cholesterol Friedewald formula द्वारा गणितम्। blood pressure उपविष्टस्थितौ 15 मिनिट् विश्रान्तेः पश्चात् पञ्चमिनिट् अन्तराले कृतयोः द्वयोः sphygmomanometer measurements इत्येतयोः माध्यरूपेण गृहीतम्।

metabolic parameters मध्ये समूहभेदाः

AD तथा MCI समूहयोः glucose, total cholesterol तथा LDL-cholesterol controls अपेक्षया उच्चानि; HDL-cholesterol न्यूनम् आसीत्, तथा एतेषां comparisons कृते p<0,05 निवेदितम्। AD तथा MCI मध्ये एतेषु lipid parameters महत्त्वपूर्णभेदः न आसीत्। triglyceride कृते त्रिषु समूहेषु भेदः न आसीत् (p=0,266)। विपरीततः fasting insulin तथा HOMA-IR मध्ये क्रमिकः pattern आसीत्: control < MCI < AD, तथा सर्वेषु त्रिषु pairwise comparisons महत्त्वपूर्णभेदः निवेदितः।

किं insulin resistance बोधकार्यविकारेण स्वतन्त्रतया सम्बद्धम् आसीत्?

आम्। अध्ययनस्य binary logistic regression मध्ये cognitive status control=0 तथा AD/MCI=1 इति codified सति HOMA-IR वयसा, LDL-cholesterol तथा लिङ्गेन सह बोधकार्यविकारेण स्वतन्त्रसम्बन्धं दर्शितवत्। HOMA-IR कृते adjusted OR 4,82 आसीत् (%95 CI 2,70–8,58; p<0,001); एतत् दर्शयति यत् model मध्ये अन्येषु reported variables विचारितेषु HOMA-IR वृद्धिः बोधकार्यविकारस्य probability इत्यनेन दृढतया सम्बद्धा अस्ति, किन्तु cross-sectional design causal effect न प्रमाणयति।

metabolic syndrome तथा तस्य components

IDF central obesity threshold Europid population कृते पुरुषेषु waist circumference ≥94 cm तथा स्त्रीषु ≥80 cm अस्ति। low HDL threshold पुरुषेषु <1,03 mmol/L, स्त्रीषु <1,29 mmol/L; high triglyceride threshold ≥1,7 mmol/L; high fasting plasma glucose threshold ≥5,6 mmol/L; high blood pressure criterion systolic ≥130 mmHg अथवा diastolic ≥85 mmHg अथवा पूर्वं hypertension diagnosis अस्ति। metabolic syndrome कृते central obesity सह एतेषु components मध्ये यौ कौ द्वौ उपस्थितौ भवेताम्।

multivariable logistic regression

लिङ्गस्य confidence interval विस्तृतम् अस्ति; अतः लेखकाः सम्बन्धस्य magnitude अनिश्चितम् इति तथा सावधानतया व्याख्येयम् इति वदन्ति। HOMA-IR सम्बन्धः वयः तथा लिङ्गं प्रति adjustment पश्चादपि महत्त्वपूर्णः स्थितः। अतः अध्ययनस्य मुख्यव्याख्या अयं यत् metabolic syndrome diagnosis स्वयं अपेक्षया insulin resistance बोधस्थित्या अधिकं सुसंगततया सम्बद्धम्।

सांख्यिकीयविश्लेषणम्

परिवर्तनीयानां normal distribution तथा variance homogeneity Kolmogorov-Smirnov test द्वारा मूल्याङ्किते। दत्तांशः mean ± standard deviation रूपेण प्रदर्शितः। समूहान्तरcomparisons मध्ये parametric t tests तथा analysis of variance (ANOVA), variance अवस्थ्यानुसारं Bonferroni अथवा Games-Howell post hoc tests प्रयुक्ताः। बोधकार्यविकारेण स्वतन्त्रतया सम्बद्धानि variables निर्धारयितुं binary logistic regression प्रयुक्तम्, तथा adjusted ORs %95 confidence intervals सह निवेदिताः। विश्लेषणानि SPSS 22.0 द्वारा कृतानि।

पद्धतिगतसीमाः पुनरुत्पादनीयता च

अध्ययनस्य प्रमुखा सीमा cross-sectional तथा single-center design अस्ति। अतः metabolic disorders बोधसम्बद्धपतनात् पूर्वं वा पश्चात् वा उत्पन्नाः इति निर्धारयितुं न शक्यते, कारणत्वं च स्थापयितुं न शक्यते। समूहाः वयः तथा लिङ्गवितरणेन भिन्नाः आसन्; शोधकाः एते द्वे variables logistic regression मध्ये covariates रूपेण प्रयुक्तवन्तः। नमूनमानं 143 व्यक्तिभिः सीमितम्, बृहत्तरासु populations मध्ये validation अपेक्षितम्। Alzheimer तथा MCI classification विस्तृत neuropsychological assessment तथा structural imaging द्वारा कृता अपि amyloid तथा tau biomarkers न प्रयुक्ताः। HOMA-IR अपि insulin sensitivity इत्यस्य प्रत्यक्षमापनं न, किन्तु fasting values इत्येताभ्यां निष्पन्नः surrogate marker अस्ति।

पुनरुत्पादनीयतायाः दृष्ट्या स्रोतः group definitions, BMI तथा waist circumference criteria, 12-hour fasting, 75 g OGTT, biochemical measurement methods, blood pressure protocol, neuropsychological tests, diagnostic framework तथा प्रमुख statistical methods निवेदयति। परन्तु HOMA-IR विषये “standard formula” इति वाक्यांशः अस्ति अपि, सूत्रं स्वयं PDF इत्यस्य सम्बन्धितmethod page मध्ये न दृश्यते; Verianla एतां न्यूनतां स्रोतसि अस्ति इव न पूरयति।

स्रोतः पद्धतिश्च—टिप्पणी

मूल-अध्ययनम्: Association of Insulin Resistance and Metabolic Syndrome with Cognitive Impairment in Nonobese, Nondiabetic Older Adults: A Cross-Sectional Study.

लेखकाः: Marija Macesic; Katarina Lalic; Ljiljana Lukic; Tanja Milicic; Gorana Mandic Stojmenovic; Tanja Stojkovic; Jelena Stanarcic Gajovic; Milica Stoiljkovic; Jelena Milin; Mina Bozic; Djurdja Rafailovic; Stefan Maric; Milica Vujasevic; Aleksandra Jotic.

सम्पर्कलेखकः: Marija Macesic.

संस्थाः: University Clinical Center of Serbia, Clinic of Endocrinology, Diabetes and Metabolic Diseases; University of Belgrade Faculty of Medicine; University Clinical Center of Serbia Clinic of Neurology; University of Belgrade Institute for Medical Statistics and Informatics.

पत्रिका तथा प्रकाशकः: Diabetology, MDPI. Volume 7, 2026, article 186. Publication date: 20 September 2026.

DOI: 10.3390/diabetology7090186.

स्रोतप्रकारः: peer-reviewed, open-access, cross-sectional original research article.

License: Creative Commons Attribution (CC BY). Verianla पाठः स्रोतलेखस्य sentence/paragraph structure पुनरुत्पादयितुं न प्रयतते; वैज्ञानिकतथ्यानि, पद्धतीः, परिमाणात्मकपरिणामांश्च स्वतन्त्रशैक्षिकरचनायां प्रस्तुतयति। स्रोततालिकानां दृश्यरचना न प्रतिलिपिता; केवलं निवेदिततथ्यदत्तांशः नूतनासु HTML tables मध्ये पुनर्व्यवस्थितः।

Funding: Republic of Serbia Ministry of Science, Technological Development and Innovation; project numbers 145057 तथा 145089.

Ethics: Helsinki Declaration अनुकूलता निवेदिता। University of Belgrade Faculty of Medicine Ethics Committee approval 29/I-10 (21 January 2011) तथा University Clinical Centre of Serbia Ethics Committee approval 635/24 (9 July 2026) इति निवेदितम्। भागिभ्यः informed consent प्राप्तम्।

Data availability: अध्ययनदत्तांशः उचितप्रार्थनया सम्पर्कलेखकात् प्राप्तुं शक्यते इति निवेदितम्।

Conflict of interest: लेखकाः विषयसम्बद्धं conflict of interest न निवेदितवन्तः।

Author contributions: Conceptualization Marija Macesic तथा Aleksandra Jotic; methodology Marija Macesic तथा Aleksandra Jotic; validation Marija Macesic, Tanja Milicic, Ljiljana Lukic, Katarina Lalic तथा Aleksandra Jotic; formal analysis विस्तृतलेखकसमूहेन; investigation, writing, supervision इत्यादयः कार्याः स्रोतसि विस्तृत CRediT-सदृशविभागेन दत्ताः।

दृश्यपुनर्निर्माणटिप्पणी: स्रोत-अध्ययने स्वतन्त्रं वैज्ञानिकgraph अथवा schema नास्ति; प्रमुखं परिमाणात्मकं दृश्यप्रमाणं Table 1–4 अस्ति। अतः पृथक् SVG graph न कल्पितः; महत्वपूर्णदत्तांशः स्वतन्त्र HTML tables रूपेण पुनर्निर्मितः।

Verianla Live / Live Figure उपयुक्तता: अंशतः उपयुक्तम्। Table 2 मध्ये glucose, lipid, insulin तथा HOMA-IR group comparisons तथा Table 4 मध्ये adjusted OR values स्थिरparameterयुक्त Live Data/Live Compare presentation कृते उपयुक्ताः। स्रोतसि time series अथवा वास्तविकगतिशीलprocess data नास्ति, अतः Live Figure animation अतिरिक्तवैज्ञानिकमूल्यं न ददाति।

मुख्यव्याख्यासिमा: अध्ययनं association दर्शयति; causal relation, disease progression direction अथवा treatment efficacy न दर्शयति।