Ин таҳқиқоти буришӣ робитаи байни муқовимат ба инсулин, синдроми метаболикӣ ва ихтилоли маърифатиро дар 143 шахси 65–90-сола, ки фарбеҳ набуданд ва ташхиси диабет надоштанд, омӯхтааст. Намуна аз 62 бемори гирифтори бемории Alzheimer (AD), 41 бемори гирифтори ихтилоли сабуки маърифатӣ (MCI) ва 40 иштирокчии назоратӣ бо фаъолияти маърифатии ҳифзшуда иборат буд. Муқовимат ба инсулин бо арзёбии модели гомеостазӣ–муқовимат ба инсулин (HOMA-IR), ки аз глюкозаи рӯзадорӣ ва инсулини рӯзадорӣ ҳисоб мешавад, ифода гардид; синдроми метаболикӣ бошад бо меъёрҳои International Diabetes Federation (IDF) арзёбӣ шуд. Арзишҳои инсулини рӯзадорӣ ва HOMA-IR аз гурӯҳи назоратӣ ба гурӯҳи MCI ва аз гурӯҳи MCI ба гурӯҳи AD ба таври равшан афзуданд. Дар регрессияи логистикии бисёртағйирёбанда HOMA-IR, синну сол, LDL-холестерин ва ҷинс бо ихтилоли маърифатӣ мустақилона алоқаманд буданд. Баръакс, гарчанде паҳншавии синдроми метаболикӣ дар гурӯҳҳои MCI ва AD баландтар буд, фарқи умумии байни се гурӯҳ ба сатҳи аҳамияти оморӣ нарасид. Азбаски таҳқиқот буришӣ ва якмарказӣ аст, ин робитаҳо набояд ҳамчун далели сабабият ё пайдарпаии вақтӣ тафсир шаванд.
Қавитарин натиҷаи миқдорӣ барои HOMA-IR мушоҳида шуд: HOMA-IR миёна дар гурӯҳи назоратӣ 1,49 ± 0,98, дар гурӯҳи MCI 3,35 ± 1,72 ва дар гурӯҳи AD 4,59 ± 2,19 буд. Дар регрессияи логистикии тасҳеҳшуда ҳар 1 воҳид афзоиши HOMA-IR бо таносуби эҳтимолияти 4,82 барои ихтилоли маърифатӣ алоқаманд буд (%95 фосилаи эътимод 2,70–8,58; p<0,001). Ин натиҷа нишон медиҳад, ки дар намунаи таҳқиқот робитаи муттасилтар нисбат ба ташхиси дуҳолатаи синдроми метаболикӣ дар сатҳи муқовимат ба инсулин дида шудааст; аммо баланд будани HOMA-IR худ аз худ нишон намедиҳад, ки он сабаби бемории Alzheimer аст.
Масъалаи илмии марказии таҳқиқот муайян кардани он аст, ки ҳатто ҳангоми хориҷ кардани омилҳои пурқуввати омехтакунандаи метаболикӣ, аз қабили фарбеҳии ошкор ва диабет, оё муқовимат ба инсулин ва ҷузъҳои синдроми метаболикӣ бо ихтилоли маърифатӣ алоқаманданд ё не. Аз ин рӯ, муҳаққиқон танҳо иштирокчиёнеро арзёбӣ карданд, ки индекси массаи баданашон аз 30 kg/m² кам буд ва шахсонеро, ки дар 75 g санҷиши таҳаммулпазирии глюкозаи даҳонӣ ба меъёрҳои диабет ҷавоб медоданд, аз таҳлил хориҷ карданд. Ин тарҳ робитаи байни ҳолати маърифатӣ ва ихтилоли метаболикиро пурра ҷудо намекунад; аммо бо кам кардани таъсири диабети ошкор ва фарбеҳии умумӣ саҳми муқовимат ба инсулин, профили липидҳо, фишори хун ва тақсимоти чарби шикамро равшантар месозад.
HOMA-IR дар ин таҳқиқот чиро чен мекунад?
HOMA-IR дар ин таҳқиқот нишондиҳандаест, ки аз глюкозаи плазмаи рӯзадорӣ ва инсулини рӯзадорӣ ҳисоб шуда, муқовимати периферӣ ба инсулинро ғайримустақим ифода мекунад; бо баланд шудани арзиш паст шудани ҳассосият ба инсулин қабул мешавад. Таҳқиқот HOMA-IR-ро ҳамчун ченаки мустақими clamp-и глюкоза не, балки ҳамчун нишондиҳандаи ҷойгузини муқовимат ба инсулин истифода кардааст; бинобар ин натиҷаҳо робитаи байни HOMA-IR ва ҳолати маърифатиро нишон медиҳанд, на сигнализатсияи инсулинро дар майна ба таври мустақим.
Ёддошти формула: Манбаи PDF қайд мекунад, ки HOMA-IR аз глюкоза ва инсулини рӯзадорӣ бо “формулаи стандартӣ” ҳисоб шудааст ва барои усули дахлдор ду истинод медиҳад; аммо худи формула дар саҳифаи дахлдори PDF ба таври намоён чоп нашудааст. Аз ин рӯ, матни Verianla муодилаеро, ки дар манбаъ дида намешавад, ҳамчун формулаи манбаъ аз нав намесозад.
Синдроми метаболикӣ ва муқовимат ба инсулин як чиз нестанд
Синдроми метаболикӣ аз як арзиши лабораторӣ иборат нест. Дар ин таҳқиқот, тибқи равиши IDF, таснифи синдромӣ истифода шудааст, ки ба мавҷудияти ҳадди ақал ду ҷузъи кардиометаболикӣ, ба монанди глюкозаи баланд, HDL-холестерини паст, триглисериди баланд ё фишори хуни баланд, илова бар фарбеҳии марказӣ асос меёбад. Муқовимат ба инсулин бошад тавассути HOMA-IR ҳамчун тағйирёбандаи муттасили метаболикӣ баррасӣ шудааст. Ин фарқ барои тафсири натиҷаҳо муҳим аст: дар ҳоле ки фарқи умумии паҳншавии синдроми метаболикӣ байни се гурӯҳ бо p=0,079 берун аз ҳадди аҳамияти оморӣ монд, HOMA-IR ҳам байни гурӯҳҳо пайдарпай афзуд ва ҳам дар модели регрессия бо ихтилоли маърифатӣ робитаи мустақил нишон дод.
Гурӯҳҳои маърифатӣ чӣ гуна ҷудо карда шуданд?
Иштирокчиён танҳо аз рӯи як санҷиши скринингӣ тасниф нашудаанд. Фаъолияти умумии маърифатӣ бо Mini-Mental State Examination (MMSE) ва Addenbrooke's Cognitive Examination-Revised (ACE-R); омӯзиши шифоҳӣ ва хотираи эпизодӣ бо Rey Auditory Verbal Learning Test; фаъолияти иҷроӣ бо равонии фонемии шифоҳӣ; хотираи семантикӣ бо равонии категориявӣ; забон бо Boston Naming Test ва зерсоҳаи забонии ACE-R; вазифаҳои визуалӣ-фазоӣ ва визуалӣ-конструктивӣ бо Clock Drawing Test ва зерсоҳаи визуалӣ-фазоии ACE-R арзёбӣ шуданд. Ташхисҳои MCI ва деменсияи эҳтимолии Alzheimer мувофиқи меъёрҳои асосии клиникии 2011 NIA-AA, на бо як нуқтаи буриш, балки аз рӯи профили умумии клиникӣ ва нейропсихологӣ гузошта шуданд.
Барои истисно кардани сабабҳои алтернативии ихтилоли маърифатӣ ба ҳамаи иштирокчиён арзёбии лабораторӣ ва тасвирбардории сохтории майна гузаронида шуд; тасвирбардорӣ бо MRI ё CT анҷом ёфт. Дар давраи таҳқиқот биомаркерҳои амилоид ва tau истифода нашуданд. Дар гурӯҳи назоратии аз ҷиҳати маърифатӣ ҳифзшуда набудани шикояти субъективии маърифатӣ, MMSE на камтар аз 28, набудани таърихи бемории неврологӣ ва набудани ғайримуқаррарии аз ҷиҳати клиникӣ муҳим дар CT/MRI талаб карда мешуд.
Чаро намунаи фарбеҳ набуда ва диабет надошта муҳим аст?
Диабети навъи 2 ва фарбеҳии ошкор, ки бо муқовимат ба инсулин сахт алоқаманданд, метавонанд тафсири натиҷаҳои маърифатиро мушкил созанд. Дар ин таҳқиқот фарбеҳии умумӣ ҳамчун BMI <30 kg/m² истисно шуда, диабет бо 75 g санҷиши таҳаммулпазирии глюкозаи даҳонӣ алоҳида санҷида шуд. Бо вуҷуди ин, чарбшавии шикам пурра аз байн нарафт: ҳиссаи шахсоне, ки ба меъёри IDF барои даври камар ҷавоб медоданд, дар гурӯҳи AD %50,0, дар гурӯҳи MCI %70,7 ва дар гурӯҳи назоратӣ %80,0 буд. Ин нишон медиҳад, ки BMI ва тақсимоти чарби шикам як мафҳум нестанд ва таснифи “фарбеҳ нест” ҳатман чарбшавии марказиро истисно намекунад.
Профили липидҳо ва мубодилаи глюкоза чиро нишон дод?
Дар гурӯҳҳои AD ва MCI глюкозаи рӯзадорӣ, холестерини умумӣ ва LDL-холестерин нисбат ба гурӯҳи назоратӣ баландтар, HDL-холестерин бошад пасттар буд. Сатҳи триглисерид байни гурӯҳҳо фарқи назаррас нишон надод (p=0,266). Ҳамин тавр, гарчанде дар гурӯҳҳои ихтилоли маърифатӣ профили липидии бештар атерогенӣ мушоҳида шуд, триглисерид дар ҳамон самт ҷудо нашуд. Дар модели бисёртағйирёбанда LDL-холестерин низ робитаи мустақил нишон дод; барои ҳар 1 mmol/L афзоиш OR-и тасҳеҳшуда 2,20 буд (%95 CI 1,07–4,53; p=0,032).
Робитаи эҳтимолии биологӣ байни муқовимат ба инсулин ва ихтилоли маърифатӣ чӣ гуна баррасӣ шудааст?
Механизме, ки таҳқиқот бевосита чен кардааст, сигнализатсияи инсулин дар майна нест. Муҳокимаи муаллифон бар асоси адабиёти пешина баррасӣ мекунад, ки муқовимати периферӣ ба инсулин ва гиперинсулинемия метавонанд тавассути роҳҳое чун ихтилоли мубодилаи липидҳо, илтиҳоби дараҷаи паст, стресси оксидативӣ, осеби микроваскулярӣ ва нейроилтиҳоб бо фаъолияти маърифатӣ алоқаманд бошанд. Дар бемории Alzheimer коҳиши ретсептор/сигнализатсияи инсулин дар майна дар доираи “муқовимати мағзӣ ба инсулин” муҳокима мешавад. Бо вуҷуди ин, азбаски таҳқиқоти ҳозира буришӣ аст, ҳеҷ яке аз ин механизмҳоро дар иштирокчиён ҳамчун занҷири сабабӣ исбот намекунад.
Чаро синдроми метаболикӣ дар гурӯҳи MCI баландтарин ба назар расид?
Паҳншавии синдроми метаболикӣ дар гурӯҳи назоратӣ %22,5, дар гурӯҳи MCI %46,3 ва дар гурӯҳи AD %35,5 буд. Дар муқоисаи дугона байни MCI ва назорат фарқ назаррас аст; аммо муқоисаи умумии се гурӯҳ p=0,079 буд. Дар гурӯҳи MCI ҳиссаи шахсоне, ки ба меъёри фишори хуни баланд ҷавоб медоданд, бо %73,2 баландтарин буд. Баръакс, баландтарин HOMA-IR ва инсулини рӯзадорӣ дар гурӯҳи AD мушоҳида шуд. Ин намуна нишон медиҳад, ки таснифи дуҳолатаи “ҳаст/нест”-и синдроми метаболикӣ, ҷузъҳои синдром ва муқовимат ба инсулин бо ҳолати маърифатӣ ба як тарз тағйир намеёбанд.
Даври камари пасттар дар гурӯҳи AD чӣ гуна бояд тафсир шавад?
Дар мардон даври камари гурӯҳи AD нисбат ба гурӯҳҳои MCI ва назоратӣ пасттар аст; дар занон бошад фарқи назарраси даври камар байни гурӯҳҳо гузориш нашудааст. Муаллифон баррасӣ мекунанд, ки ин мушоҳида метавонад бо таҳқиқоти пешинае мувофиқат кунад, ки дар марҳилаи деменсияи устувор талафи ғайриихтиёрии вазн ва тағйироти таркиби бадан дида мешаванд. Аммо аз сабаби тарҳи буришӣ бо ин маълумот муайян кардан мумкин нест, ки даври камари паст пеш аз ихтилоли маърифатӣ пайдо шудааст ё баъд аз он.
Аз ҷиҳати табобат чӣ гуфтан мумкин аст ва чӣ гуфтан мумкин нест?
Таҳқиқот ягон дору ё мудохилаи тарзи ҳаётро озмоиш накардааст. Аз ин рӯ, аз ин таҳқиқот хулосаи “кам кардани муқовимат ба инсулин бемории Alzheimer-ро табобат мекунад” баровардан мумкин нест. Дар бахши муҳокима гуфта мешавад, ки табобатҳои метаболикӣ, аз қабили агонистҳои ретсептори GLP-1 ва ингибиторҳои SGLT2, аз ҷиҳати нейродегенератсия таҳқиқ мешаванд. Муаллифон ҳамчунин таъкид мекунанд, ки таҳқиқоти фазаи 3 EVOKE ва EVOKE+, ки semaglutide-и даҳониро дар бемории барвақти симптоматикии Alzheimer арзёбӣ кардаанд, пешрафти клиникиро ба таври назаррас суст накарданд; гарчанде дар баъзе биомаркерҳо тағйироти мусбат мушоҳида шуданд, самаранокии клиникӣ нишон дода нашуд. Ин нукта нишон медиҳад, ки механизми метаболикӣ ва самаранокии клиникии табобат як чиз нестанд.
Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад ва дастгирӣ намекунад
Дастгирӣ мекунад: Дар ин намуна гурӯҳҳои дорои ихтилоли маърифатӣ инсулини рӯзадорӣ ва HOMA-IR баландтар доранд; HOMA-IR ҳамроҳ бо синну сол, LDL-холестерин ва ҷинс дар модели бисёртағйирёбанда бо ихтилоли маърифатӣ мустақилона алоқаманд аст. Дар гурӯҳи AD сатҳи муқовимат ба инсулин баландтарин аст. Дар гурӯҳҳои MCI ва AD нисбат ба гурӯҳи назоратӣ профили глюкоза ва липидҳо номусоидтар аст.
Дастгирӣ намекунад: Ин таҳқиқот нишон надодааст, ки муқовимат ба инсулин сабаби бемории Alzheimer аст; агар HOMA-IR паст карда шавад, коҳиши маърифатӣ пешгирӣ мешавад; синдроми метаболикӣ сабаби мустақими деменсия аст; натиҷаҳо ба тамоми аҳолии пиронсол, шахсони фарбеҳ ё беморони диабет айнан умумӣ карда мешаванд; ё патологияи Alzheimer бо биомаркерҳои амилоид/tau тасдиқ шудааст.
Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот
Таҳқиқот як таҳқиқоти буришии якмарказӣ мебошад, ки дар клиникаҳои вобаста ба University Clinical Centre of Serbia ва University of Belgrade дар Сербия гузаронида шудааст. Дар маҷмӯъ 143 иштирокчӣ пайдарпай ба таҳқиқот дохил карда шуданд: 62 AD, 41 MCI ва 40 назорати аз ҷиҳати маърифатӣ ҳифзшуда. Синни иштирокчиён 65–90 буд. Ҳамаи гурӯҳҳо аз шахсони аз рӯи BMI фарбеҳ набуда ташкил шуданд; дигар ихтилолҳои системаи марказии асаб, бемориҳои системавии вобаста ба коҳиши пешрафтаи маърифатӣ ва хотира ва табобатҳое чун кортикостероидҳо, антипсихотикҳои атипикӣ ё табобатҳои монанд, ки метавонистанд ба арзёбии маърифатӣ ё ченкуниҳои синдроми метаболикӣ таъсир расонанд, ба меъёрҳои истисно дохил шуданд. Гузориш шудааст, ки фишори хуни иштирокчиёни гирифтори гипертония таҳти назорати оптималӣ буд ва ҳеҷ як иштирокчӣ табобати пасткунандаи липид нагирифтааст.
Хусусиятҳои клиникии намуна
| Тағйирёбанда | AD | MCI | Назорат |
|---|---|---|---|
| Шумораи иштирокчиён | 62 | 41 | 40 |
| Ҷинс (мард/зан) | 18/44 | 15/26 | 20/20 |
| Синну сол (сол) | 73,1 ± 5,8 | 71,2 ± 5,6 | 68,4 ± 5,5 |
| Давомнокии беморӣ (сол) | 2,5 ± 2,5 | 2,3 ± 3,0 | Татбиқ намешавад |
| BMI (kg/m²) | 23,9 ± 4,4 | 25,2 ± 3,4 | 25,7 ± 2,9 |
| Даври камар, мард (cm) | 86,7 ± 8,6 | 95,1 ± 8,4 | 100,1 ± 4,7 |
| Даври камар, зан (cm) | 86,1 ± 12,9 | 87,0 ± 11,6 | 83,4 ± 10,3 |
Синну сол байни се гурӯҳ ба таври назаррас фарқ мекард (p<0,001); гурӯҳҳои AD ва MCI аз назорат калонсолтар буданд, байни AD ва MCI фарқи назарраси синну сол гузориш нашудааст. Давомнокии беморӣ барои AD ва MCI монанд буд (p=0,918). BMI гурӯҳҳоро ба таври назаррас ҷудо накард. Дар мардон даври камари гурӯҳи AD нисбат ба MCI ва назорат ба таври назаррас пасттар буд, дар занон фарқи назаррас муайян нашуд.
Протоколи ченкунии метаболикӣ
Иштирокчиён пеш аз арзёбии метаболикӣ 12 соат рӯза доштанд. Глюкозаи плазмаи рӯзадорӣ, инсулини рӯзадорӣ, холестерини умумӣ, HDL-холестерин, LDL-холестерин ва триглисерид чен карда шуданд. Ба ҳамаи иштирокчиён 75 g санҷиши таҳаммулпазирии глюкозаи даҳонӣ гузаронида шуд ва шахсоне, ки тибқи меъёрҳои American Diabetes Association ташхиси диабет гирифтанд, аз таҳлили минбаъда хориҷ карда шуданд. Глюкозаи плазма бо усули глюкозаоксидаза дар анализатори глюкозаи Beckman, инсулини плазма бо radioimmunoassay-и таъминкардаи INEP чен карда шуд. Холестерини умумӣ, HDL-холестерин ва триглисерид бо усули ферментативӣ чен шуда, LDL-холестерин бо формулаи Friedewald ҳисоб гардид. Фишори хун ҳамчун миёнаи ду ченкунии сфигмоманометрӣ дар ҳолати нишаста, пас аз 15 дақиқа истироҳат ва бо фосилаи панҷ дақиқа, гирифта шуд.
Фарқҳои гурӯҳӣ дар параметрҳои метаболикӣ
| Параметр | AD | MCI | Назорат |
|---|---|---|---|
| Глюкоза (mmol/L) | 5,6 ± 1,0 | 5,5 ± 0,7 | 5,1 ± 0,4 |
| Холестерини умумӣ (mmol/L) | 6,5 ± 1,1 | 6,4 ± 1,2 | 5,7 ± 0,9 |
| HDL-холестерин (mmol/L) | 1,3 ± 0,3 | 1,40 ± 0,3 | 1,59 ± 0,3 |
| LDL-холестерин (mmol/L) | 4,3 ± 1,0 | 4,2 ± 1,1 | 3,3 ± 0,8 |
| Триглисерид (mmol/L) | 1,5 ± 0,7 | 1,4 ± 0,7 | 1,6 ± 1,1 |
| Инсулини плазма (mU/L) | 18,58 ± 8,19 | 13,76 ± 6,89 | 7,18 ± 4,32 |
| HOMA-IR | 4,59 ± 2,19 | 3,35 ± 1,72 | 1,49 ± 0,98 |
Дар гурӯҳҳои AD ва MCI глюкоза, холестерини умумӣ ва LDL-холестерин нисбат ба назорат баландтар; HDL-холестерин пасттар буд ва барои ин муқоисаҳо p<0,05 гузориш шуд. Байни AD ва MCI дар ин параметрҳои липидӣ фарқи назаррас муайян нашуд. Барои триглисерид байни се гурӯҳ фарқ набуд (p=0,266). Баръакс, барои инсулини рӯзадорӣ ва HOMA-IR намунаи зинавӣ вуҷуд дошт: назорат < MCI < AD ва дар ҳамаи се муқоисаи дугона фарқи назаррас гузориш шуд.
Оё муқовимат ба инсулин бо ихтилоли маърифатӣ мустақилона алоқаманд буд?
Бале. Дар регрессияи логистикии дуҳолатаи таҳқиқот, вақте ҳолати маърифатӣ ҳамчун назорат=0 ва AD/MCI=1 кодгузорӣ шуд, HOMA-IR ҳамроҳ бо синну сол, LDL-холестерин ва ҷинс бо ихтилоли маърифатӣ робитаи мустақил нишон дод. OR-и тасҳеҳшуда барои HOMA-IR 4,82 буд (%95 CI 2,70–8,58; p<0,001); ин нишон медиҳад, ки бо дарназардошти дигар тағйирёбандаҳои гузоришшудаи модел, афзоиши HOMA-IR бо эҳтимоли ихтилоли маърифатӣ сахт алоқаманд аст, аммо тарҳи буришӣ таъсири сабабиро исбот намекунад.
Синдроми метаболикӣ ва ҷузъҳои он
| Меъёри IDF | AD | MCI | Назорат | p умумӣ |
|---|---|---|---|---|
| Синдроми метаболикӣ | 22 (%35,5) | 19 (%46,3) | 9 (%22,5) | 0,079 |
| Фарбеҳии марказӣ | 31 (%50,0) | 29 (%70,7) | 32 (%80,0) | 0,005 |
| HDL-холестерини паст | 23 (%37,1) | 12 (%29,3) | 2 (%5,0) | 0,001 |
| Триглисериди баланд | 19 (%30,6) | 12 (%29,3) | 11 (%27,5) | 0,944 |
| Глюкозаи баланди плазмаи рӯзадорӣ | 24 (%38,7) | 19 (%46,3) | 2 (%5,0) | <0,001 |
| Фишори хуни баланд | 30 (%48,4) | 30 (%73,2) | 20 (%50,0) | 0,031 |
Ҳадди IDF барои фарбеҳии марказӣ дар аҳолии Europid даври камар ≥94 cm барои мардон ва ≥80 cm барои занон аст. Ҳадди пасти HDL барои мардон <1,03 mmol/L ва барои занон <1,29 mmol/L; ҳадди триглисериди баланд ≥1,7 mmol/L; ҳадди глюкозаи баланди плазмаи рӯзадорӣ ≥5,6 mmol/L; меъёри фишори хуни баланд систолӣ ≥130 mmHg ё диастолӣ ≥85 mmHg ё ташхиси қаблии гипертония мебошад. Барои синдроми метаболикӣ бояд ба фарбеҳии марказӣ ҳар дутои ин ҷузъҳо ҳамроҳ бошанд.
Регрессияи логистикии бисёртағйирёбанда
| Тағйирёбанда | OR-и тасҳеҳшуда (%95 CI) | p |
|---|---|---|
| Синну сол, ҳар 1 сол | 1,19 (1,02–1,39) | 0,026 |
| Ҷинс, зан vs. мард | 5,51 (1,48–20,48) | 0,011 |
| HOMA-IR, ҳар 1 воҳид | 4,82 (2,70–8,58) | <0,001 |
| LDL-холестерин, ҳар 1 mmol/L | 2,20 (1,07–4,53) | 0,032 |
Фосилаи эътимод барои ҷинс васеъ аст; аз ин рӯ муаллифон қайд мекунанд, ки андозаи робита номуайян аст ва бояд боэҳтиёт тафсир шавад. Робитаи HOMA-IR баъд аз тасҳеҳ барои синну сол ва ҷинс низ назаррас боқӣ монд. Аз ин рӯ, тафсири асосии таҳқиқот ин аст, ки нисбат ба худи ташхиси синдроми метаболикӣ, муқовимат ба инсулин бо ҳолати маърифатӣ муттасилтар алоқаманд аст.
Таҳлили оморӣ
Тақсимоти муқаррарии тағйирёбандаҳо ва якхелагии дисперсия бо санҷиши Kolmogorov-Smirnov арзёбӣ шуд. Маълумот ҳамчун миёна ± инҳирофи стандартӣ пешниҳод шудааст. Дар муқоисаҳои байни гурӯҳҳо t -тестҳои параметрӣ ва таҳлили дисперсия (ANOVA), вобаста ба ҳолати дисперсия санҷишҳои post hoc-и Bonferroni ё Games-Howell истифода шуданд. Барои муайян кардани тағйирёбандаҳое, ки бо ихтилоли маърифатӣ мустақилона алоқаманданд, регрессияи логистикии дуҳолата татбиқ шуда, OR-ҳои тасҳеҳшуда бо фосилаҳои эътимоди %95 гузориш шуданд. Таҳлилҳо бо SPSS 22.0 анҷом дода шуданд.
Маҳдудиятҳои методологӣ ва такроршавандагӣ
Маҳдудияти муҳимтарини таҳқиқот тарҳи буришӣ ва якмарказӣ мебошад. Аз ин рӯ муайян кардан мумкин нест, ки ихтилолҳои метаболикӣ пеш аз коҳиши маърифатӣ ё баъд аз он пайдо шудаанд ва сабабият муқаррар карда намешавад. Гурӯҳҳо аз ҷиҳати синну сол ва тақсимоти ҷинсӣ фарқ мекарданд; муҳаққиқон ин ду тағйирёбандаро дар регрессияи логистикӣ ҳамчун ковариат истифода карданд. Ҳаҷми намуна бо 143 нафар маҳдуд аст ва дар аҳолии калонтар тасдиқро талаб мекунад. Гарчанде таснифи Alzheimer ва MCI бо арзёбии муфассали нейропсихологӣ ва тасвирбардории сохторӣ анҷом ёфт, биомаркерҳои амилоид ва tau истифода нашуданд. HOMA-IR низ ченаки мустақими ҳассосият ба инсулин нест, балки нишондиҳандаи ҷойгузине мебошад, ки аз арзишҳои рӯзадорӣ гирифта мешавад.
Аз ҷиҳати такроршавандагӣ манбаъ таърифҳои гурӯҳҳо, меъёрҳои BMI ва даври камар, рӯзадории 12-соата, 75 g OGTT, усулҳои ченкунии биохимиявӣ, протоколи фишори хун, санҷишҳои нейропсихологӣ, чаҳорчӯби ташхисӣ ва усулҳои асосии омории истифодашударо гузориш мекунад. Бо вуҷуди ин, ҳарчанд барои HOMA-IR ибораи “формулаи стандартӣ” омадааст, худи формула дар саҳифаи дахлдори усули PDF намоён нест; Verianla ин холигиро чунон ки гӯё дар манбаъ вуҷуд дошта бошад, пур накардааст.
Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул
Таҳқиқоти аслӣ: Association of Insulin Resistance and Metabolic Syndrome with Cognitive Impairment in Nonobese, Nondiabetic Older Adults: A Cross-Sectional Study.
Муаллифон: Marija Macesic; Katarina Lalic; Ljiljana Lukic; Tanja Milicic; Gorana Mandic Stojmenovic; Tanja Stojkovic; Jelena Stanarcic Gajovic; Milica Stoiljkovic; Jelena Milin; Mina Bozic; Djurdja Rafailovic; Stefan Maric; Milica Vujasevic; Aleksandra Jotic.
Муаллифи масъул: Marija Macesic.
Муассисаҳо: University Clinical Center of Serbia, Clinic of Endocrinology, Diabetes and Metabolic Diseases; University of Belgrade Faculty of Medicine; University Clinical Center of Serbia Clinic of Neurology; University of Belgrade Institute for Medical Statistics and Informatics.
Маҷалла ва ношир: Diabetology, MDPI. Ҷилди 7, 2026, мақолаи 186. Санаи нашр: 20 сентябри 2026.
DOI: 10.3390/diabetology7090186.
Навъи манбаъ: Мақолаи аслии таҳқиқотии тақризшуда, дастрасии кушода ва буришӣ.
Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY). Матни Verianla ба ҷойи бозтавлиди сохтори ҷумла/абзаци мақолаи манбаъ, далелҳои илмӣ, усулҳо ва натиҷаҳои миқдориро дар меъмории мустақили омӯзишӣ пешниҳод мекунад. Тарҳи визуалии ҷадвалҳои манбаъ нусхабардорӣ нашуда, танҳо маълумоти воқеии гузоришшуда дар ҷадвалҳои нави HTML аз нав ташкил шудааст.
Маблағгузорӣ: Republic of Serbia Ministry of Science, Technological Development and Innovation; рақамҳои лоиҳа 145057 ва 145089.
Ахлоқ: Мутобиқат ба Эъломияи Helsinki гузориш шудааст. Тасдиқи University of Belgrade Faculty of Medicine Ethics Committee 29/I-10 (21 январи 2011) ва тасдиқи University Clinical Centre of Serbia Ethics Committee 635/24 (9 июли 2026) гузориш шудааст. Аз иштирокчиён розигии огоҳона гирифта шудааст.
Дастрасии маълумот: Гузориш шудааст, ки маълумоти таҳқиқот бо дархости асоснок аз муаллифи масъул дастрас карда мешавад.
Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон бархӯрди манфиатҳои марбут ба муҳтаворо гузориш накардаанд.
Саҳми муаллифон: Консептуализатсия Marija Macesic ва Aleksandra Jotic; методология Marija Macesic ва Aleksandra Jotic; санҷиши дурустӣ Marija Macesic, Tanja Milicic, Ljiljana Lukic, Katarina Lalic ва Aleksandra Jotic; таҳлили расмӣ аз ҷониби гурӯҳи васеи муаллифон; вазифаҳои таҳқиқот, навиштан ва назорат дар манбаъ бо тақсимоти муфассали монанд ба CRediT оварда шудаанд.
Ёддошти бозсозии визуалӣ: Дар таҳқиқоти манбаъ график ё нақшаи мустақили илмӣ вуҷуд надорад; далели асосии миқдории визуалӣ Ҷадвали 1–4 мебошад. Аз ин рӯ графики алоҳидаи SVG сохта нашуда, маълумоти муҳим ҳамчун ҷадвалҳои мустақили HTML аз нав сохта шудааст.
Мувофиқати Verianla Live / Live Figure: Қисман мувофиқ. Муқоисаҳои гурӯҳии глюкоза, липид, инсулин ва HOMA-IR дар Ҷадвали 2 ва арзишҳои OR-и тасҳеҳшуда дар Ҷадвали 4 барои пешниҳоди Live Data/Live Compare бо параметрҳои собит мувофиқанд. Азбаски манбаъ силсилаи вақтӣ ё маълумоти раванди воқеан ҳаракаткунанда надорад, аниматсияи Live Figure арзиши иловагии илмӣ намедиҳад.
Ҳадди асосии тафсир: Таҳқиқот робитаро нишон медиҳад; сабабият, самти пешрафти беморӣ ё самаранокии табобатро нишон намедиҳад.
Шарҳ гузоред
Нишонии почтаи электронии шумо нашр намешавад. Майдонҳои ҳатмӣ бо * нишон дода шудаанд