Rəqəmsal əkiz əsaslı hidroelektrik–külək–fotovoltaik simulyasiya təlim platforması, fiziki çoxenerjili elektrik stansiyalarının istismar vəziyyətlərini virtual modellər, real və simulyasiya edilmiş məlumatlar, mərkəzləşdirilmiş idarəetmə funksiyaları və operator qarşılıqlı əlaqəsi ilə birləşdirərək real istehsal sistemini riskə atmadan təlim ssenariləri yaratmağı hədəfləyən inteqrasiya olunmuş təlim arxitekturasıdır. Yan Ren, Wenjing Huang, Linmao Ren, Kang Luo, Jiangtao Chen və Peng Zhang tərəfindən hazırlanmış bu icmal hidroelektrik, külək və fotovoltaik mərkəzləşdirilmiş idarəetmə sistemlərinin inkişafını, mövcud simulyasiya təlim texnologiyalarını və rəqəmsal əkiz tətbiqlərini müqayisə edir. Müəlliflər bu ədəbiyyat sintezinə əsaslanaraq fiziki qavrama, məlumat, rəqəmsal əkiz, funksional tətbiq, insan–maşın qarşılıqlı əlaqəsi və rabitə şəbəkəsi komponentlərindən ibarət ümumiləşdirilmiş təlim çərçivəsi təklif edirlər.

İcmal SCADA əsaslı monitorinqin, uzaqdan istismarın və iyerarxik idarəetmənin bu gün nisbətən yetkin mühəndislik texnologiyaları olduğunu; bununla yanaşı enerji növləri arasında koordinasiya, heterogen məlumat füzyonu, AI dəstəkli qərar dəstəyi və operator yönümlü hərtərəfli rəqəmsal əkiz tətbiqlərinin hələ də inkişaf etdirildiyini göstərir.

Təklif olunan platformanın əsas funksiyaları yüksək realizmli virtual mühitin yaradılması, hidroelektrik–külək–fotovoltaik dinamik siqnal simulyasiyası, koordinasiyalı dispatch optimallaşdırılması, operator təlimi və kəmiyyət qiymətləndirilməsi ilə fövqəladə vəziyyət təlimləridir. Platforma real məlumatlardan vəziyyətin sinxronlaşdırılması və modelin doğrulanması üçün, simulyasiya edilmiş məlumatlardan isə təhlükəsiz nasazlıq inyeksiyası və təkrarlana bilən təlim ssenariləri üçün istifadə etməyi nəzərdə tutur.

Lakin məqalədəki inteqrasiya olunmuş rəqəmsal əkiz təlim arxitekturası tamamlanmış və sahə şəraitində doğrulanmış kommersiya sistemi deyil. Müəlliflər real vaxt performansının, fiziki–virtual uyğunluğun, təlim nəticələrinin etibarlılığının, kibertəhlükəsizliyin, qarşılıqlı işləyə bilmənin və sistem miqyasında mühəndislik doğrulamasının gələcəkdə ayrıca sınaqdan keçirilməli olduğunu bildirirlər.

Hidroelektrik–Külək–Fotovoltaik Mərkəzləşdirilmiş İdarəetmə Niyə Ayrı Təlim Platformasına Ehtiyac Duyur?

Real hidroelektrik–külək–fotovoltaik mərkəzləşdirilmiş idarəetmə mərkəzləri istehsal təhlükəsizliyini təmin etmək üçün işlədiyindən qəsdən nasazlıq inyeksiyası, səhv əməliyyat sınaqları, ağır fövqəladə vəziyyətlərin təkrar-təkrar yaradılması və istismar şəraitinin təlim məqsədilə dəyişdirilməsi real sistemdə təhlükəsiz şəkildə həyata keçirilə bilməz; buna görə real istismar məntiqini və çoxenerjili qarşılıqlı təsirləri virtual mühitdə yenidən yaradan ayrıca simulyasiya təlim platformasına ehtiyac vardır.

Mərkəzləşdirilmiş idarəetmənin əsas vəzifəsi

Mərkəzləşdirilmiş idarəetmə mərkəzi coğrafi cəhətdən səpələnmiş elektrik stansiyalarından gələn iş məlumatlarını vahid əməliyyat mühitində birləşdirir. Əsas məqsəd yalnız məlumatı ekranda göstərmək deyil; çoxsaylı stansiyanın vəziyyətini izləmək, səlahiyyətli uzaqdan əməliyyatları yerinə yetirmək, həyəcan siqnalları və hadisələri idarə etmək, dispatch təlimatlarını koordinasiya etmək və əməliyyat qeydlərini vahid qaydada idarə etməkdir.

Mənbəyə görə hidroelektrik–külək–fotovoltaik mərkəzləşdirilmiş idarəetmənin dörd əsas əməliyyat funksiyası vardır: məlumatların əldə edilməsi və emalı, əməliyyat monitorinqi və uzaqdan idarəetmə, nasazlıq həyəcanı və müdaxilə, əməliyyat idarəetməsi.

Külək mərkəzləşdirilmiş idarəetməsinin inkişafı

Külək fermalarında SCADA çoxsaylı coğrafi cəhətdən səpələnmiş turbin və stansiyalardan iş məlumatlarının mərkəzdə toplanması üçün oturuşmuş texnologiyalardan biridir. İlk sistemlər əsasən məlumatların əldə edilməsi və uzaqdan nəzarəti təmin edirdi, sonrakı arxitekturalar isə regional mərkəzləşdirilmiş idarəetmə, gücün bölüşdürülməsi, nasazlıq həyəcanı və çoxsaylı külək fermasının koordinasiyasına doğru inkişaf etmişdir.

IoT, cyber–physical system və süni intellekt tətbiqləri külək sistemlərində informasiya qarşılıqlı təsirini, vəziyyət təhlilini və məlumat yönümlü qərar dəstəyini genişləndirir. Federated transfer learning kimi üsullar müxtəlif külək fermaları arasında xam məlumatı tam mərkəzləşdirmədən birgə öyrənmə potensialı təqdim edir; lakin bu qabaqcıl tətbiqlərin böyük miqyaslı praktik istifadəsi üçün əlavə doğrulama tələb olunur.

Fotovoltaik mərkəzləşdirilmiş idarəetmənin inkişafı

Fotovoltaik stansiyalarda çoxsaylı panel, inverter və combiner box olduğuna görə SCADA arxitekturası çoxnöqtəli məlumat toplama və avadanlıq monitorinqi üçün əsas yaradır. Daha yeni sistemlərdə IoT, simsiz sensor şəbəkələri və maşın öyrənməsi vəziyyət monitorinqi, nasazlıq diaqnostikası, proqnozlaşdırıcı texniki xidmət və tarixi məlumat təhlilini genişləndirir.

Böyük miqyaslı fotovoltaik qurğularda regional mərkəzləşdirilmiş idarəetmə çoxsaylı stansiyanın idarə edilməsinə yönəldiyi halda, paylanmış fotovoltaik strukturlarda DER idarəetməsi və ağıllı şəbəkə qarşılıqlı təsiri daha qabarıq ola bilər. Hər iki yanaşmada ortaq problem heterogen məlumatların, müxtəlif platformaların və qərar mexanizmlərinin qarşılıqlı işləyə bilən hala gətirilməsidir.

Hidroelektrik mərkəzləşdirilmiş idarəetmənin fərqi

Hidroelektrik mərkəzləşdirilmiş idarəetmənin külək və fotovoltaik sistemlərdən daha uzun mühəndislik tarixi vardır. Hidroelektrik istismarda yalnız elektrik istehsalı deyil, su girişi, su anbarının səviyyəsi, axın sərfi, hidroloji proqnoz və kaskad stansiya qarşılıqlı təsirləri də qərar prosesinin bir hissəsidir.

Mənbə hidroelektrik mərkəzləşdirilmiş idarəetmənin güc dispatch-i, su dispatch-i, inteqrasiya olunmuş su–güc dispatch-i və texniki xidmət/yoxlama ilə birləşdirilmiş qabaqcıl mərkəzi istismar formalarına doğru inkişaf etdiyini göstərir.

Buna görə hidroelektrikin çevik tənzimləmə qabiliyyəti külək və fotovoltaik istehsalın dəyişkənliyini tarazlaşdırmaq baxımından çoxenerjili sistem daxilində xüsusi rol oynayır.

Tək enerji mərkəzləşdirilmiş idarəetməsindən çoxenerjili koordinasiyaya keçid

Külək, fotovoltaik və hidroelektrik stansiyalar eyni mərkəzi ekranda göstərildikdə həqiqi mənada çoxenerjili koordinasiya avtomatik yaranmır. Mənbəyə görə çoxenerjili sistem ümumi məlumat çıxışı, heterogen əməliyyat modellərinin uyğunlaşdırılması, enerji növləri arasında koordinasiya qaydaları və sistem səviyyəli qərar mexanizmləri tələb edir.

Mərkəzləşdirilmiş idarəetmə arxitekturaları funksiyaların yan-yana yerləşdirilməsindən platforma əsaslı informasiya inteqrasiyasına, daha sonra cloud–network–edge–device əməkdaşlığına doğru inkişaf edir.

Rəqəmsal Əkiz Bu Tədqiqatda Yalnız 3D Vizuallaşdırmadırmı?

Xeyr. Rəqəmsal əkiz fiziki enerji sisteminin virtual təsvirini real və tarixi məlumatlarla dinamik yeniləyən; fiziki–virtual xəritələmə, vəziyyət sinxronlaşdırılması, model yenilənməsi, təhlil və xidmət funksiyalarını bir araya gətirən sistem yanaşmasıdır; 3D vizuallaşdırma isə yalnız ehtiyac olduqda istifadə edilən təqdimat və qarşılıqlı əlaqə komponentlərindən biridir.

Beşölçülü əsas rəqəmsal əkiz quruluşu

Mənbədə istinad edilən beşölçülü rəqəmsal əkiz yanaşması fiziki varlıq, virtual varlıq, bağlantı, məlumat və xidmət komponentlərindən ibarətdir.

Fiziki varlıq real stansiyaları və avadanlığı; virtual varlıq onların modellərini; bağlantı fiziki və virtual sistem arasında məlumat/əmr ötürülməsini; məlumat qatı keçmiş və real vaxt məlumatını; xidmət komponenti isə monitorinq, təhlil, proqnoz, optimallaşdırma və tətbiq funksiyalarını təmsil edir.

Rəqəmsal əkizin təlim baxımından üç əsas töhfəsi

Birinci töhfə coğrafi cəhətdən səpələnmiş hidroelektrik, külək və fotovoltaik stansiyaların vəziyyətlərinin ortaq virtual mühitdə təmsil edilməsidir.

İkinci töhfə fiziki modellərlə istismar məlumatlarının birlikdə istifadəsi sayəsində çoxenerjili dinamik proseslərin, anormal şəraitin və koordinasiyalı dispatch ssenarilərinin yenidən yaradıla bilməsidir.

Üçüncü töhfə nasazlıq qaydalarının, istismar prosedurlarının və qiymətləndirmə mexanizmlərinin interaktiv təlimlər, proses təkrarları və operatorun kəmiyyət qiymətləndirilməsi ilə birləşdirilə bilməsidir.

Təklif Olunan Rəqəmsal Əkiz Təlim Platforması Hansı Qatlardan İbarətdir?

Mənbənin Figure 15-də təklif etdiyi ümumiləşdirilmiş arxitektura fiziki qavrama qatı, məlumat qatı, rəqəmsal əkiz qatı, funksional tətbiq qatı, insan–maşın qarşılıqlı əlaqə qatı və bunların məlumat/əmr mübadiləsini təmin edən rabitə şəbəkəsindən ibarətdir.

Real məlumatla simulyasiya edilmiş məlumat eyni vəzifəni yerinə yetirirmi?

Xeyr. Real vaxt və tarixi məlumatlar modelin kalibrlənməsi, doğrulanması, vəziyyətin sinxronlaşdırılması, ssenarinin başlanğıc vəziyyəti və keçmiş istismar şəraitinin yenidən qurulması üçün istifadə edilə bilər.

Simulyasiya edilmiş məlumatlar isə real sistemdə təhlükəsiz şəkildə yaradıla bilməyəcək nasazlıqların, anormal hadisələrin, bərpa olunan enerji dəyişikliklərinin və operator reaksiyalarının nəzarətli şəkildə icra edilməsini təmin edir.

Rabitə və protokol qatı

Mənbə platforma komponentlərinin IEC 61850, Modbus və OPC UA kimi sənaye rabitə protokolları ilə bağlana biləcəyini bildirir. İstifadə ediləcək protokol qoşulan sahə sistemlərinə görə dəyişə bilər.

Bu qatda yalnız bağlantı kifayət deyil. Sinxronlaşdırma, məlumat tutarlılığı və kibertəhlükəsizlik mexanizmləri də tələb olunur. İcazəsiz giriş, zərərli məlumat dəyişdirmə və ya rabitə hücumları virtual təlim mühitinin etibarlılığını poza bilər.

Mövcud simulyasiya təlim texnologiyaları bir-birinə alternativdirmi?

Mənbə mövcud platformaları xətti şəkildə “köhnə → yeni” kimi sıralamır. Müxtəlif sistemlərin fərqli güclü tərəfləri vardır və hidroelektrik–külək–fotovoltaik təlim üçün bu qabiliyyətlərin inteqrasiyası tələb olunur.

Yüksək realizmli virtual mühit nə deməkdir?

Yüksək realizm yalnız fotorealistik stansiya modeli demək deyil. Təlim mühiti avadanlığın strukturunu, məkan əlaqəsini, istismar vəziyyətini, idarəetmə məntiqini, həyəcan siqnalını və nasazlığın inkişafını düzgün şəkildə təmsil etməlidir.

3D və VR xüsusilə fiziki avadanlığın tanınması və ya məkan əməliyyat təlimi lazım olduqda faydalı ola bilər. Lakin yüzlərlə coğrafi cəhətdən səpələnmiş stansiya üçün təfərrüatlı 3D aktivlərin yaradılması və davamlı yenilənməsi yüksək inkişaf xərcinə səbəb ola bilər.

Buna görə mənbə vizual dəqiqliyin təlim məqsədinin tələb etdiyi səviyyədə saxlanmasını, yalnız daha realistik görünmək məqsədilə seçimsiz şəkildə artırılmamasını tövsiyə edir.

Çoxenerjili dinamik siqnal simulyasiyası

Təlim ssenarisi başladıqdan sonra modellər güc çıxışı, gərginlik, cərəyan, avadanlıq vəziyyəti, həyəcan və idarəetmə cavabı kimi zamanla dəyişən virtual siqnallar yaradır. Bu siqnallar mərkəzi monitorinq, dispatch, nasazlıq idarəetməsi və insan–maşın qarşılıqlı əlaqə funksiyalarına ötürülür.

Hidroelektrik davranış su səviyyəsi, axın sərfi, su anbarının istismarı, qurğu idarəetməsi və kaskad əlaqələrlə bağlıdır. Külək və fotovoltaik istehsal isə meteoroloji dəyişkənlik və proqnoz qeyri-müəyyənliyindən güclü şəkildə təsirlənir.

Buna görə mənbə mexanizm əsaslı modellərin, məlumat yönümlü üsulların, tarixi məlumatların və proqnoz modellərinin birlikdə istifadə oluna biləcəyini bildirir.

Model dəqiqliyi ilə real vaxt işləməsi arasındakı tarazlıq

Simulyasiyaya daha çox fiziki detal əlavə etmək hesablama yükünü artırır. Çoxsaylı stansiya və əlaqəli proses birlikdə işə salındıqda yüksək dəqiqlik real vaxt reaksiyasını poza bilər.

Operator təlimində məqsəd mümkün olan ən təfərrüatlı modeli yaratmaq deyil; mərkəzi monitorinq, koordinasiyalı dispatch, nasazlıq təlimi və qərar təlimi üçün kifayət qədər dinamik dəqiqliyi qəbul edilən real vaxt hesablama xərci ilə təmin etməkdir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

İcmal metodu

Tədqiqat özünü narrativ icmal kimi müəyyənləşdirir, lakin əhatə dairəsini və şəffaflığı artırmaq üçün strukturlaşdırılmış ədəbiyyat axtarışı tətbiq edir.

Mənbə PRISMA əsaslı sistematik icmal və ya meta-analiz kimi təqdim edilmir. Tədqiqat sayı, kəmiyyət risk-of-bias qiymətləndirilməsi və ya birləşdirilmiş effekt ölçüsü yaradılmamışdır.

Koordinasiyalı dispatch təliminin qapalı dövrəsi

Mənbə koordinasiyalı dispatch təlimini yalnız optimallaşdırma alqoritminin təklif etdiyi tək həlli operatora göstərmək formasında qurmur.

Təlim dövrəsi aşağıdakı məntiqlə qurulur:

1. Külək, fotovoltaik, hidroloji, yük və şəbəkə şəraitinə görə ssenari yaradılır.
2. Çoxenerjili koordinasiya/optimallaşdırma tətbiq edilir.
3. Seçilmiş strategiyanın sistem cavabı simulyasiya edilir.
4. Etibarlılıq, iqtisadiyyat, bərpa olunan enerjinin qəbulu və əməliyyat riski baxımından nəticə qiymətləndirilir.
5. Operator alternativləri müqayisə edərək qərar verir.

Beləliklə operator yalnız optimallaşdırma nəticəsinin passiv izləyicisi deyil, alternativ strategiyaların sistem təsirlərini müqayisə edən qərarverici mövqeyinə keçir.

Operator davranışı necə qiymətləndirilə bilər?

Platforma əmr ardıcıllığı, reaksiya müddəti, həyəcanın təsdiqi, izlənilən əməliyyat yolu və düzəldici tədbirlər kimi qeydləri toplaya bilər. Bu qeydlər yanlış əməliyyatı, buraxılmış addımı, gecikmiş reaksiyanı və ya qərar zəifliyini müəyyən etmək üçün istifadə edilə bilər.

Mənbə bütün ssenarilərə tətbiq edilə biləcək tək sabit qiymətləndirmə düsturu təklif etmir. Reaksiya müddətinin, prosedur düzgünlüyünün, qərar keyfiyyətinin və koordinasiyanın nisbi əhəmiyyətinin hadisə növü və şiddətinə görə dəyişə biləcəyi bildirilir.

Fövqəladə vəziyyət təlimi

Real sistemlərdə nadir və ya təhlükəli olan hadisələr simulyasiya mühitində təhlükəsiz şəkildə təkrar oluna bilər. Mənbə nümunə kimi ekstremal hidroloji hadisələri, bərpa olunan enerji istehsalındakı sürətli dəyişiklikləri, avadanlıq nasazlıqlarını, rabitə kəsintilərini, mühafizə əməliyyatlarını və dəyişən dispatch məhdudiyyətlərini göstərir.

Xüsusilə mürəkkəb hadisələr vacibdir; rabitə xətası ilə avadanlıq nasazlığı və ya hidroloji məhdudiyyət eyni anda təsir göstərə bilər. Bunun etibarlı şəkildə simulyasiya edilməsi yalnız tək nasazlığın modelləşdirilməsindən daha çətindir.

Fövqəladə vəziyyət qiymətləndirilməsinə nasazlığı tanıma müddəti, həyəcanın qiymətləndirilməsi, əmrin icrası, müdaxilənin bütövlüyü, sistemin bərpası və riskin məhdudlaşdırılması kimi nəticələr daxil ola bilər.

Kibertəhlükəsizlik niyə təlim platformasının elmi hissəsidir?

Rəqəmsal əkiz əməliyyat məlumatı, rabitə şəbəkəsi və virtual model arasında fasiləsiz bağlantı yaratdığı üçün etibarlı təlim yalnız düzgün fiziki modeldən asılı deyil.

İcazəsiz giriş, məlumat manipulyasiyası və ya rabitə hücumu fiziki sistemlə virtual təsvir arasındakı uyğunluğu poza bilər. Buna görə təhlükəsiz məlumat mübadiləsi, girişə nəzarət, anomaliya aşkarlanması və etibarlı fiziki–virtual qarşılıqlı təsir mexanizmləri təlim platformasının mühəndislik tələbləridir.

Qarşılıqlı işləyə bilmə problemi

Müxtəlif stansiya növləri müxtəlif məlumat strukturlarından, protokollardan və modelləşdirmə mühitlərindən istifadə edə bilər. Bu heterogenlik platforma miqyaslandıqda birbaşa inteqrasiya xərci yaradır.

Mənbə standartlaşdırılmış interfeysin, modul arxitekturanın və uyğun rabitə standartlarının daha geniş sistem inteqrasiyası üçün lazım olduğunu; real vaxt simulyasiyası, hardware-in-the-loop və sahə əməliyyat məlumatı ilə doğrulamanın mühəndislik tətbiqolunma qabiliyyətini gücləndirəcəyini bildirir.

Təklif Olunan Platforma Real Sistemdə Doğrulanmış Təlim Məhsuludurmu?

Xeyr. Məqalə mövcud mərkəzləşdirilmiş idarəetmə, simulyasiya və rəqəmsal əkiz texnologiyalarını birləşdirərək ümumiləşdirilmiş arxitektura təklif edir; inteqrasiya olunmuş Figure 15 çərçivəsi hələ hərtərəfli sistem səviyyəli sahə doğrulamasından keçməyib və real vaxt performansı, təlim effektivliyi, qarşılıqlı işləyə bilməsi və mühəndislik tətbiqolunma qabiliyyəti ayrıca sınaqdan keçirilməlidir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

Hidroelektrik, külək və fotovoltaik mərkəzləşdirilmiş idarəetmə sistemləri əsas monitorinq və uzaqdan idarəetmə funksiyalarında mühüm mühəndislik yetkinliyinə çatmışdır.

Enerji mənbələrinin əməliyyat xüsusiyyətləri fərqli olduğundan çoxenerjili koordinasiya yalnız mövcud təkenerjili idarəetmə sistemlərinin yan-yana yerləşdirilməsi ilə həll edilə bilməz.

Mövcud simulyasiya platformalarının fərqli güclü tərəfləri vardır; hərtərəfli operator təlimi üçün dinamik simulyasiya, idarəetmə prosesi, ssenari yaradılması, insan–maşın qarşılıqlı əlaqəsi və qiymətləndirmə qabiliyyətləri birlikdə nəzərdən keçirilməlidir.

Rəqəmsal əkiz fiziki–virtual xəritələmə və məlumat–model qarşılıqlı təsiri vasitəsilə çoxenerjili mərkəzləşdirilmiş idarəetmə təlimini inteqrasiya etmək üçün uyğun texniki əsas təqdim edir.

Operator təlimi yalnız prosedur təkrarından davranış qeydi, səhv təhlili və kəmiyyət səriştə qiymətləndirilməsinə doğru genişləndirilə bilər.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

Məqalə Figure 15-dəki inteqrasiya olunmuş platformanın real mərkəzləşdirilmiş idarəetmə obyektində tamamlanaraq uğurla istifadəyə verildiyini göstərmir.

Tədqiqat müəyyən rəqəmsal əkiz arxitekturasının enerji xərcini, istehsal miqdarını və ya nasazlıq dərəcəsini müəyyən faizlə yaxşılaşdırdığını göstərən yeni eksperimental məlumat yaratmır.

Məqalə müəyyən operator təlim yanaşmasının insan səhvini müəyyən nisbətdə azaltdığını sübut etmir.

3D və ya VR istifadəsi təkbaşına yüksək dəqiqlikli rəqəmsal əkiz demək deyil.

AI dəstəkli qərarvermə, heterogen məlumat füzyonu və hərtərəfli çoxenerjili rəqəmsal əkiz əməliyyatı yetkin və hər miqyasda doğrulanmış texnologiyalar kimi təqdim edilmir.

Tədqiqat boşluqları

İcmalın güclü tərəfi

Tədqiqatın güclü tərəfi mərkəzləşdirilmiş idarəetmə, simulyasiya təlimi və rəqəmsal əkizi üç ayrı ədəbiyyat sahəsi kimi saxlamaması; bunları hidroelektrik–külək–fotovoltaik operator təliminin vahid mühəndislik problemi daxilində birləşdirməsidir.

Figure 15 bu sintezin mərkəzidir. Arxitektura yalnız stansiya modellərini deyil, real/simulyasiya edilmiş məlumatı, nasazlıq yaradılmasını, dispatch-i, operator qarşılıqlı əlaqəsini və təlim qiymətləndirilməsini eyni strukturda əlaqələndirir.

İcmalın metodoloji həddi

Tədqiqat strukturlaşdırılmış məlumat bazası axtarışından istifadə etsə də narrativ icmaldır. Mənbə tədqiqat saylarının PRISMA bənzəri axınını, müstəqil risk-of-bias qiymətləndirilməsini və ya meta-analitik effekt ölçülərini bildirmir.

Ədəbiyyatdakı bəzi mühəndislik tətbiqləri standartlar, texniki hesabatlar və tətbiq yönümlü nəşrlərlə dəstəklənir. Müəlliflər bu mənbələrdən ümumi elmi nəticələrin yeganə əsası kimi deyil, praktikadakı arxitekturaları izah etmək məqsədilə istifadə edirlər.

Təklif olunan rəqəmsal əkiz təlim çərçivəsinin hərtərəfli sahə doğrulamasının olmaması məqalənin ən mühüm şərh həddidir.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal başlıq: Hydro–Wind–Photovoltaic Multi-Energy Centralized Control Systems and Digital Twin-Based Simulation Training Platforms: A Review.

Müəlliflər: Yan Ren; Wenjing Huang; Linmao Ren; Kang Luo; Jiangtao Chen; Peng Zhang.

Corresponding author: Yan Ren.

Qurumlar: School of Electrical Engineering, North China University of Water Resources and Electric Power; School of Railway and Urban Rail Policing, Zhengzhou Police University; School of Energy and Power Engineering, Zhengzhou Electric Power College.

Jurnal: Energies.

Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.

Nəşr məlumatı: Energies 2026, 19(17), 4160.

DOI: 10.3390/en19174160.

Məqalə tarixçəsi: Alındı 12 Avqust 2026; düzəliş edildi 27 Avqust 2026; qəbul edildi 1 Sentyabr 2026; nəşr edildi 3 Sentyabr 2026.

Mənbə növü: Strukturlaşdırılmış ədəbiyyat axtarışını ehtiva edən narrativ Review.

Resenziya statusu: Energies jurnalında nəşr edilmiş resenziyalı məqalə.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Açar sözlər: hydro–wind–photovoltaic centralized control center; digital twin; simulation training platform architecture; operator simulation training.

Ədəbiyyat məlumat bazaları: Web of Science Core Collection; Scopus; IEEE Xplore; ScienceDirect; China National Knowledge Infrastructure (CNKI).

Əsas axtarış dövrü: 2000–Aprel 2026; zəruri əsas tədqiqatlar üçün backward citation tracking istifadə edilmişdir.

Daxiletmə fokusu: Mərkəzləşdirilmiş idarəetmə arxitekturaları və funksiyaları; çoxenerjili koordinasiyalı istismar; enerji sistemi simulyasiya təlimi; enerji sistemləri ilə əlaqəli rəqəmsal əkiz tətbiqləri.

Prioritet sübut: Resenziyalı jurnal və konfrans nəşrləri.

Tamamlayıcı mühəndislik mənbələri: Tətbiq təfərrüatının akademik ədəbiyyatda kifayət qədər olmadığı hallarda seçilmiş standartlar, texniki hesabatlar və mühəndislik nəşrləri.

İstisna: Dublikat qeydlər; mərkəzləşdirilmiş idarəetmə və ya operator təlimi ilə əlaqəsi olmayan tədqiqatlar; sistem səviyyəli əlaqəsi olmayan yalnız komponent yönümlü tədqiqatlar; texniki məlumatı yetərsiz nəşrlər.

Əsas mərkəzləşdirilmiş idarəetmə funksiyaları: Məlumatların əldə edilməsi və emalı; əməliyyat monitorinqi və uzaqdan idarəetmə; nasazlıq həyəcanı və müdaxilə; əməliyyat idarəetməsi.

Təklif olunan rəqəmsal əkiz təlim arxitekturası: Fiziki qavrama qatı; məlumat qatı; rəqəmsal əkiz qatı; funksional tətbiq qatı; insan–maşın qarşılıqlı əlaqə qatı; rabitə şəbəkəsi.

Əsas təlim funksiyaları: Yüksək realizmli virtual mühit; çoxenerjili dinamik siqnal simulyasiyası; koordinasiyalı dispatch optimallaşdırılması; operator təlimi və qiymətləndirilməsi; fövqəladə vəziyyət təlimləri.

Rabitə protokolları: Mənbə IEC 61850, Modbus və OPC UA-nı uyğun sistemə görə istifadə oluna bilən nümunə sənaye protokolları kimi göstərir.

Əsas tədqiqat boşluqları: Çoxenerjili modelləşdirmə və simulyasiya; rəqəmsal əkiz tətbiqi; operator qiymətləndirilməsi; kibertəhlükəsizlik və məlumat etibarlılığı; qarşılıqlı işləyə bilmə və mühəndislik doğrulaması.

Maliyyələşdirmə: Henan Provincial Key Science and Technology Research Project (262102240076); Henan Province Key Research Projects Program for Higher Education Institutions (23B480001); 17th Master’s Graduate Student Innovation Project (YC202617062).

Məlumatların əlçatanlığı: Müəlliflər yeni məlumat yaradılmadığını və ya təhlil edilmədiyini və məlumat paylaşımının tətbiq edilə bilmədiyini bildiriblər.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşmasının olmadığını bildiriblər.

Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma Yan Ren; ilkin qaralama Yan Ren və Wenjing Huang; formal təhlil Wenjing Huang və Linmao Ren; tədqiqat Linmao Ren, Kang Luo və Jiangtao Chen; nəzərdən keçirmə/redaktə Yan Ren və Linmao Ren; elmi rəhbərlik Yan Ren; vizuallaşdırma Kang Luo, Jiangtao Chen və Peng Zhang kimi bildirilmişdir.

Mərkəzi metodoloji hədd: Tədqiqat yeni eksperimental rəqəmsal əkiz platformasının doğrulanması deyil. Figure 15-dəki inteqrasiya olunmuş arxitektura mövcud mərkəzləşdirilmiş idarəetmə, rəqəmsal əkiz və simulyasiya təlim ədəbiyyatından törədilmiş ümumiləşdirilmiş çərçivədir və sistem səviyyəli real vaxt mühəndislik doğrulamasına ehtiyac duyur.

Rəqəmsal nəticə həddi: Mənbə yeni platformada ölçülmüş enerji qazancı, xəta dərəcəsi, təlim uğuru, emal gecikməsi və ya xərc nəticəsi bildirmir. Buna görə Verianla məzmununda mənbə xarici performans faizi yaradılmamışdır.

Müəlliflik hüququ/vizual qeyd: Məqalə CC BY lisenziyalıdır; lakin mənbədəki bir çox arxitektura şəkli əvvəlki nəşrlərdən uyğunlaşdırılmışdır. Verianla üçün birbaşa ekran görüntüsü və ya pikselə bənzər təkrar istehsal əvəzinə elmi əlaqələri qoruyan orijinal mərkəzləşdirilmiş idarəetmə və rəqəmsal əkiz sxemlərinə üstünlük verilməlidir.