Döviz kuru kanalı, bu çalışmanın öne sürdüğü aktarım mekanizmasında ABD Merkez Bankası'nın parasal sıkılaştırması ile gelişmekte olan ülkelerin egemen borçlanma riskleri arasındaki ilişkinin yerel para değer kaybı üzerinden güçlenmesini ifade eder. Muhammad Ahmad'ın çalışması, 2002–2024 döneminde 23 gelişmekte olan ekonominin üç aylık verilerini inceleyerek Federal Funds Rate değişiklikleri, yerel para değer kaybı ve egemen spread değişimleri arasındaki ilişkileri karşılaştırıyor. Kaynak, Fed faiz değişiminin egemen spreadler üzerindeki doğrudan genel etkisini istatistiksel olarak anlamlı bulmadığını; buna karşılık 17 kırılgan ekonomiyi içeren panel analizinde %10'luk yerel para değer kaybını yaklaşık 21,6 baz puanlık aynı çeyrek spread genişlemesiyle ilişkilendirdiğini bildiriyor. Bununla birlikte çalışma gözlemsel regresyonlara dayanıyor ve sunulan yöntem ayrıntıları Fed sıkılaştırmasının kuru, kurun da egemen riski nedensel olarak artırdığını tek başına kanıtlayan bir tanımlama stratejisi oluşturmuyor.

Egemen spread, bir devletin borcunu finanse ederken referans kabul edilen daha güvenli ABD Hazine tahvillerine kıyasla yatırımcıların talep ettiği ek getiriyi ifade eder. Spread genişlediğinde piyasa söz konusu borçludan daha yüksek risk primi talep ediyor demektir. Çalışmanın temel savı, gelişmekte olan ekonomiler açısından ABD faizinin kendisinden çok, dolar karşısındaki yerel para değer kaybı ve dolar cinsinden yükümlülüklerin bu değer kaybına karşı yarattığı bilanço hassasiyetinin önemli olduğudur.

Ülke sonuçları güçlü heterojenlik gösteriyor. 23 ülkenin 15'inde Fed Rate Slope negatiftir; sekizinde pozitiftir. Pakistan ve Sri Lanka pozitif eğime sahip yüksek-riskli örnekler arasında yer alırken, Tablo 1'de en büyük pozitif Fed eğimi Fas için raporlanmıştır. Türkiye ise −1,7348 ile tablodaki en büyük negatif Fed eğimine sahiptir. Ancak kaynak ülke düzeyindeki katsayılar için standart hata veya p değeri vermediğinden bu büyüklükler tek başına istatistiksel anlamlılık kanıtı olarak yorumlanmamalıdır.

Araştırmanın temel problemi

ABD Merkez Bankası Federal Reserve parasal politikayı sıkılaştırdığında yaygın anlatı, daha yüksek ABD faizlerinin küresel sermayeyi dolar varlıklarına çektiği, dünya çapında finansman maliyetini yükselttiği ve gelişmekte olan ülkelerin devlet borçlanmasını doğrudan pahalılaştırdığı yönündedir. Çalışma bu anlatının ilk halkasını sorguluyor: Egemen spreadleri gerçekten doğrudan Fed faiz değişimleri mi hareket ettiriyor, yoksa asıl ilişki başka bir değişken üzerinden mi ortaya çıkıyor?

Kaynak 2002Q1–2024Q4 dönemini kapsayan 23 gelişmekte olan ekonomi üzerinden 2004–2006, 2015–2018 ve 2022–2023 gibi farklı ABD sıkılaştırma dönemlerini aynı uzun örneklem içinde değerlendiriyor. Yazarın raporladığı genel bulgu, Federal Funds Rate değişimi ile egemen spread değişimi arasındaki doğrudan ilişkinin istatistiksel olarak sıfırdan ayırt edilemediğidir.

Fed faiz artışları gelişmekte olan ülkelerin egemen spreadlerini doğrudan artırıyor mu?

Bu çalışmanın raporladığı genel örneklem sonucuna göre Federal Funds Rate değişimi ile egemen spread değişimi arasındaki doğrudan ilişki istatistiksel olarak anlamlı değildir; ancak PDF genel katsayının sayısal değerini, standart hatasını ve ayrıntılı regresyon tablosunu vermediği için bu sonuç yalnız kaynağın raporladığı anlamlılık değerlendirmesi sınırında yorumlanmalıdır.

Federal Funds Rate neyi temsil ediyor?

Federal Funds Rate, ABD para politikasının temel kısa vadeli faiz göstergelerinden biridir. Çalışmada ilgilenilen değişken faiz oranının seviyesi değil, çeyrekten çeyreğe değişimidir. Ülke bazındaki “Fed Rate Slope”, egemen spreaddeki üç aylık değişimin Federal Funds Rate'deki üç aylık değişim üzerine ayrı ayrı ülke bazında yapılan OLS regresyonundan elde edilen katsayıdır.

Pozitif bir Fed Rate Slope, Fed sıkılaştırmasının gerçekleştiği dönemlerde spreadin aynı yönde artma eğilimini; negatif katsayı ise örneklem içindeki birlikte hareketin ters yönde olduğunu gösterir. Katsayının işareti nedensel yönü tek başına belirlemez. Özellikle küresel büyüme, emtia fiyatları, yatırımcı risk iştahı, ülke içi mali koşullar ve eşzamanlı şoklar hem Fed kararlarıyla hem de gelişmekte olan ülke spreadleriyle birlikte hareket edebilir.

Döviz kuru kanalı bu çalışmada ne anlama geliyor?

Döviz kuru kanalı, yerel paranın dolar karşısında değer kaybetmesinin dolar cinsinden dış borcun yerel para karşılığını yükselterek mali kırılganlığı ve yatırımcıların talep ettiği egemen risk primini artırabileceği mekanizmadır; çalışma 17 kırılgan ekonomiden oluşan panelde %10'luk değer kaybını yaklaşık 21,6 baz puanlık aynı çeyrek spread genişlemesiyle ilişkilendiriyor ve bu ilişki için \(p<0.01\) ile \(R^2=0.16\) raporluyor.

21,6 baz puan ne demektir?

Bir baz puan 0,01 yüzde puanına eşittir. Dolayısıyla 21,6 baz puan, spreadde 0,216 yüzde puanlık bir değişime karşılık gelir. Çalışmanın raporlanan katsayısı, %10'luk yerel para değer kaybı ile yaklaşık bu büyüklükte aynı çeyrek spread genişlemesi arasında ilişki bulunduğunu ifade eder.

Bu sonuç “yerel para %10 düşerse spread her koşulda kesin olarak 21,6 baz puan artar” biçiminde deterministik bir yasa değildir. Katsayı belirli ülkeler, belirli dönem ve kullanılan regresyon spesifikasyonu içindeki ortalama istatistiksel ilişkiyi özetler.

Dolar cinsinden yükümlülükler neden önemlidir?

Çalışmanın ekonomik açıklaması, para birimi uyumsuzluğuna dayanıyor. Bir devletin gelirlerinin ve vergi tabanının büyük kısmı yerel para cinsinden olduğu hâlde dış yükümlülüklerinin önemli bölümü dolar cinsindeyse yerel para değer kaybettiğinde aynı dolar borcunu karşılamak için daha fazla yerel para kaynağı gerekir.

Bu bilanço etkisi birkaç aşamada düşünülebilir:

1. Yerel para dolar karşısında değer kaybeder.
2. Dolar cinsinden anapara ve faiz ödemelerinin yerel para karşılığı yükselir.
3. Kamu maliyesi üzerindeki yük ve refinansman riski artabilir.
4. Yatırımcılar daha yüksek kredi riski algılarsa devlet tahvillerinde daha yüksek risk primi talep edebilir.
5. Egemen spread genişleyebilir.

Bu zincir çalışmanın teorik yorumudur. PDF, her bağlantıyı ayrı bir nedensel modelle tahmin etmediği için mekanizma ile ölçülen istatistiksel ilişki birbirinden ayrılmalıdır.

Şekil 1 ne gösteriyor?

Kaynak çalışmanın dördüncü sayfasındaki Şekil 1, 23 ülkenin 2002Q1–2024Q4 dönemindeki ortalama üç aylık para birimi değer kaybını yatay eksende, ortalama üç aylık egemen spread değişimini dikey eksende gösteren bir ülke-düzeyi saçılım grafiğidir. Her nokta bir ülkeyi temsil eder. Ortalama spreadi %3,0'ın altında olan ekonomiler kaynakta düşük-spread grubu olarak işaretlenmiştir.

Görselin ana mesajı, ülkeler arasında güçlü heterojenliğe rağmen ortalama değer kaybı ile ortalama spread değişimi arasında genel olarak yukarı yönlü bir eğilim bulunmasıdır. Grafikte bazı ülkeler ana kümeden belirgin biçimde ayrılır. Bu nedenle çizgi bütün ülkelerin aynı duyarlılığı taşıdığını göstermez.

Şekil 1 ayrıca ülke ortalamalarının kesitsel ilişkisini gösterirken metinde verilen 21,6 baz puanlık sonuç üç aylık panel regresyonundan gelmektedir. İki analiz aynı istatistiksel nesne değildir ve birbirinin katsayısı olarak okunmamalıdır.

23 ülkenin Fed duyarlılığı neden aynı değil?

Tablo 1'de 15 ülkenin Fed Rate Slope katsayısı negatif, sekiz ülkenin pozitiftir. Bu tablo, tek bir “Fed sıkılaştırması bütün gelişmekte olan ülkeleri aynı yönde etkiler” anlatısının veri içinde güçlü heterojenlikle karşılaştığını gösteriyor.

Yazar; Brezilya, Endonezya ve Güney Afrika gibi emtia ihracatçılarında negatif ilişkinin, bazı Fed sıkılaştırma dönemlerinin güçlü küresel büyümeyle aynı zamana denk gelmesi ve ihracat gelirlerinin mali koşulları desteklemesiyle ilişkili olabileceğini ileri sürüyor. Polonya ve Şili için ise daha derin sermaye piyasaları ve güçlü temellerin para birimi uyumsuzluğunu sınırlayabileceği yorumunu yapıyor.

Bu açıklamalar kaynakta ekonomik yorum olarak sunulmaktadır; Tablo 1 tek başına bu mekanizmaların her ülke için nedensel olarak doğrulandığını göstermez.

Kaynak içindeki ülke sıralaması neden dikkat gerektiriyor?

Kaynağın özeti Pakistan ve Sri Lanka'yı en güçlü pozitif tepkiler olarak öne çıkarıyor. Ancak Tablo 1'de Fed Rate Slope değerlerine bakıldığında Fas +2,5794, Sri Lanka +1,0497 ve Pakistan +0,8750 değerine sahiptir. Dolayısıyla “en büyük Fed eğimi” ölçütü kullanıldığında Fas ilk sıradadır.

Aynı şekilde “düşük duyarlılık” kavramı hangi sütuna göre tanımlandığı açıklaştırılmadan kullanılmamalıdır. Örneğin para birimi değer kaybı eğimi açısından sıfıra en yakın sonuçlar arasında Kenya (+0,0010), Fas (−0,0010), Hindistan (−0,0019) ve Şili (+0,0023) bulunurken; Malezya, Tayland ve Polonya'nın değer kaybı eğimleri sırasıyla +0,0170, +0,0343 ve +0,0174'tür.

Bu nedenle Verianla sunumunda “hangi ülke en duyarlı?” sorusunun cevabı kullanılan metriğe bağlanmıştır; kaynak özetindeki sıralama tablo verisinin yerine geçirilmemiştir.

Bu çalışma Fed–kur–egemen risk zincirinde nedensellik kanıtlıyor mu?

Hayır; PDF'de sunulan analiz ülke bazlı OLS katsayıları, korelasyonlar ve bir panel-regresyon ilişkisine dayanıyor, ancak araç değişken, doğal deney, yüksek frekanslı parasal politika şoku, açık bir aracılık modeli veya benzeri nedensel tanımlama stratejisi raporlanmıyor; bu nedenle sonuçlar güçlü bir ilişki ve ekonomik mekanizma hipotezi sunar fakat tam nedensel zinciri tek başına kanıtlamaz.

Korelasyon ile mekanizma arasındaki fark

Bir Fed faiz artışıyla aynı dönemde bir ülkenin spreadinin artması, faiz artışının spread artışını tek başına oluşturduğunu göstermez. Benzer biçimde para birimi değer kaybı ile spread genişlemesinin aynı çeyrekte birlikte hareket etmesi, aradaki ilişkinin tamamının tek yönlü kur etkisinden kaynaklandığını otomatik olarak kanıtlamaz.

Nedensel bir yorum için Fed kararının beklenmeyen bileşeni, küresel risk iştahı, emtia fiyatları, yerel mali haberler, siyasi şoklar ve eşzamanlı makroekonomik gelişmeler gibi ortak belirleyicilerin nasıl ayrıştırıldığı önem taşır. Yüklenen çalışma bu ayrıştırmanın teknik ayrıntılarını raporlamamaktadır.

Politika yorumunun doğru sınırı

Yazar, asıl savunma hattının yalnız Fed'i izleyen yerel faiz artışları değil, yapısal finansal dayanıklılık olması gerektiğini ileri sürüyor. Öne çıkarılan üç politika tamponu şunlardır:

• Döviz rezervlerinin güçlendirilmesi ve değer kaybı baskısının absorbe edilebilmesi.
• Dolar cinsinden dış borçlanmanın azaltılması ve yerel para cinsinden borçlanmanın artırılması.
• Devletlerin kur uyumsuzluğu yaratmadan finansman sağlayabileceği derin yerel tahvil piyasalarının geliştirilmesi.

Bu politika önerileri çalışmanın ekonomik yorumundan türetilmektedir. PDF, bu üç politikanın etkisini ayrı ayrı deneysel veya nedensel olarak tahmin etmemiştir. Özellikle “yerel faiz artışı büyümeyi azaltır fakat kırılganlığı çözmez” biçimindeki politika önermesi bu çalışmada ayrı bir büyüme regresyonuyla ölçülmüş sonuç değildir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Örneklem ve dönem

Çalışmanın ana örneklemi 23 gelişmekte olan ekonomiden oluşur ve dönem 2002Q1–2024Q4'tür. Veriler üç aylık frekanstadır. Kaynak, Fed sıkılaştırma döngülerinden 2004–2006, 2015–2018 ve 2022–2023 dönemlerini uzun örneklem içinde özellikle anmaktadır.

Şekil 1 için bildirilen veri kaynakları Investing.com, World Bank World Development Indicators ve Federal Reserve Bank of St. Louis'tir. Tablo 1 notunda Investing.com ile Federal Reserve Bank of St. Louis belirtilmektedir. Bununla birlikte PDF, egemen spread serisinin tam vadesini, kullanılan tahvilin seçim yöntemini, ABD referans vadesini, eksik gözlemlerin nasıl işlendiğini veya her ülkenin döviz kuru serisinin tam veri kodunu açıklamamaktadır.

Panel sonucu

Ülke bazlı OLS analizi

Tablo 1'in notuna göre “Fed Rate Slope”, her ülke için egemen spreadin üç aylık değişiminin Federal Funds Rate'in üç aylık değişimi üzerine ayrı OLS regresyonundan alınan katsayıdır. Aşağıdaki tablo kaynak tablonun görsel düzenini yeniden üretmez; olgusal sonuçları Verianla için Fed eğiminin küçükten büyüğe sıralandığı yeni bir yapıda gösterir.

Tablo 1'in gösterdiği temel desenler

Birinci desen: Fed katsayısının işareti ülkeler arasında ortak değildir. 15 ülke negatif, sekiz ülke pozitif katsayıya sahiptir. Bu sonuç, ABD faiz değişikliklerinden egemen spreadlere kadar tek işaretli mekanik bir ülke-düzeyi aktarım olmadığını gösteren çalışmanın temel bulgularından biridir.

İkinci desen: Fed–spread korelasyonlarının mutlak değeri çoğu ülkede görece sınırlıdır. Pakistan +0,379 ile tablodaki en yüksek pozitif korelasyona sahipken Endonezya −0,414 ile en güçlü negatif korelasyonlardan birine sahiptir. Korelasyon işareti ve regresyon eğimi aynı örneklem dinamiklerini farklı ölçülerle özetlemektedir; her ikisi de nedensellik ölçüsü değildir.

Üçüncü desen: Para birimi değer kaybı eğimi de ülke bazında homojen değildir. Zambiya 0,0580, Kolombiya 0,0512 ve Filipinler 0,0442 ile yüksek pozitif katsayılara sahipken Vietnam −0,0582, Endonezya −0,0029, Hindistan −0,0019 ve Fas −0,0010 negatif katsayı göstermektedir. Dolayısıyla pozitif panel ilişkisi “her ülkede pozitif katsayı” anlamına gelmez.

Türkiye sonucu nasıl okunmalıdır?

Türkiye için kaynakta ortalama spread %10,60, Fed Rate Slope −1,7348, Fed–spread korelasyonu −0,321 ve para birimi değer kaybı eğimi 0,0091 olarak raporlanmaktadır. −1,7348, kaynak tablodaki en negatif Fed Rate Slope değeridir.

Ancak kaynak Türkiye katsayısı için p değeri, güven aralığı veya standart hata vermediğinden “Türkiye'de Fed artışı spreadi düşürür” biçiminde güçlü bir nedensel sonuç çıkarılamaz. Doğru ifade, 2002Q1–2024Q4 örneklemindeki basit ülke OLS ilişkisinin negatif olduğudur.

Pakistan, Sri Lanka ve Fas

Pakistan'ın Fed Rate Slope değeri +0,8750 ve Fed–spread korelasyonu +0,379'dur. Sri Lanka için karşılık gelen değerler +1,0497 ve +0,193'tür. Kaynak, bu iki ülkeyi 2022–2023 sıkılaştırma döngüsüne düşük rezerv tamponları, yüksek dolar yükümlülükleri ve sınırlı mali alanla giren örnekler olarak tartışmaktadır.

Fas'ın Fed Rate Slope değeri ise +2,5794'tür; bu, tablo içinde en büyük pozitif katsayıdır. Buna karşılık Fas'ın para birimi değer kaybı eğimi −0,0010 ile sıfıra son derece yakındır. Bu iki sütunun farklı desen vermesi, “Fed duyarlılığı” ile “kur duyarlılığı” kavramlarının birbirinin yerine kullanılamayacağını açık biçimde gösterir.

Çalışmanın güçlü yönleri

• 23 ülkeyi ve yirmi yılı aşan bir zaman aralığını aynı analiz çerçevesinde ele alması.
• Tek bir ortalama sonuçla yetinmeyip ülke bazındaki heterojenliği görünür kılması.
• Fed faizi ile egemen spread arasındaki doğrudan ilişkiyi, para birimi değer kaybı kanalıyla karşılaştırması.
• Politika tartışmasını dolar cinsinden yükümlülükler ve para birimi uyumsuzluğu gibi bilanço mekanizmalarına bağlaması.
• Ülke bazlı katsayıları tablo halinde sunarak ortalama bulgunun arkasındaki dağılımı göstermesi.

Yöntemsel ve raporlama sınırlılıkları

Yüklenen kısa çalışma önemli bir hipotezi sınamakla birlikte yeniden üretilebilirlik açısından çeşitli ayrıntıları raporlamamaktadır. Bunların görünür tutulması sonuçların doğru yorumlanması açısından önemlidir.

• Panel regresyonunun tam denklem spesifikasyonu PDF'de verilmemektedir.
• Ülke ve zaman sabit etkilerinin kullanılıp kullanılmadığı açıkça raporlanmamaktadır.
• Standart hataların robust veya ülke bazında kümelenmiş olup olmadığı belirtilmemektedir.
• Paneldeki genel Federal Funds Rate katsayısı ve standart hatası tablo halinde verilmemektedir.
• 17 “kırılgan” ekonominin seçim kuralı ayrıntılı yöntem bölümüyle tanımlanmamaktadır.
• Egemen spread serisinin tahvil vadesi ve ABD karşılaştırma tahvilinin eşleştirme yöntemi açıklanmamaktadır.
• Döviz kuru değer kaybının tam hesaplama formülü ve kur kotasyon yönü ayrı bir metodoloji denklemi olarak verilmemektedir.
• Eksik gözlemler ve aykırı değerlerin nasıl işlendiği belirtilmemektedir.
• Durağanlık, seri korelasyon ve kesitler arası bağımlılık için tanı testleri raporlanmamaktadır.
• Fed politika şokunun beklenen ve beklenmeyen bileşenleri ayrılmamaktadır.
• Eşzamanlılık ve ters nedensellik için bir araç değişken veya başka nedensel tanımlama yöntemi gösterilmemektedir.
• Ülke bazlı katsayılar için istatistiksel anlamlılık ölçüleri sunulmamaktadır.

Çalışmanın desteklediği ve desteklemediği sonuçlar

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün çalışma: It's the Currency, Not the Rate: How the Fed Really Hurts Emerging Markets.

Yazar: Muhammad Ahmad.

Yüklenen sürüm: Version 1.0; 8 sayfalık kullanıcı tarafından sağlanan PDF.

PDF'deki yazar tanımı: Independent Quantitative Finance Researcher.

Resmî bibliyografik kayıt: SSRN.

SSRN abstract numarası: 6884138.

DOI: 10.2139/ssrn.6884138.

SSRN'deki yazım tarihi: 25 Mayıs 2026.

SSRN'ye gönderim/yayın kaydı: 26 Haziran 2026.

SSRN metadata'sındaki kurumlar: Allama Iqbal Open University, Abbottabad; GPG College No 1, Abbottabad. Yüklenen PDF ise yazarı bağımsız nicel finans araştırmacısı olarak tanımlamaktadır; iki kaynak arasındaki bu metadata farkı korunmuştur.

Corresponding/contact author: SSRN Muhammad Ahmad'ı Contact Author olarak işaretlemektedir.

Kaynak türü: Gözlemsel nicel makro-finans araştırması / SSRN araştırma makalesi.

Hakemlik durumu: Yüklenen PDF ve SSRN kaydı hakemli bir dergi yayımlanma bilgisi vermemektedir. Bu nedenle çalışma Verianla'da hakemli dergi makalesi olarak sunulmamaktadır.

Lisans: SSRN'nin resmî teslim sayfası “All rights reserved. No reuse allowed without permission” bilgisini vermektedir. Kaynak Şekil 1 ve özgün tablo tasarımı bu nedenle doğrudan yeniden kullanılmamıştır.

Analiz dönemi: 2002Q1–2024Q4.

Örneklem: 23 gelişmekte olan ekonomi; ayrıca metinde 17 kırılgan ekonomilik panel alt örneklemi raporlanmaktadır.

Ana veri kaynakları: Investing.com; World Bank World Development Indicators; Federal Reserve Bank of St. Louis. Kaynak içinde bazı şekil ve tablo notlarında veri kaynağı kapsamı farklı ayrıntı düzeyinde belirtilmiştir.

Temel yöntem: Üç aylık Federal Funds Rate değişimleri, egemen spread değişimleri ve yerel para değer kayıplarının panel ve ülke bazlı OLS ilişkileri; ülke bazında korelasyon ve eğim karşılaştırması.

Ana panel bulgusu: %10 yerel para değer kaybıyla yaklaşık +21,6 baz puan aynı çeyrek egemen spread genişlemesi ilişkisi; \(p<0.01\), \(R^2=0.16\).

Doğrudan Fed sonucu: Çalışma genel doğrudan Federal Funds Rate etkisini istatistiksel olarak anlamlı bulmadığını bildirir; ayrıntılı genel katsayı ve standart hata yüklenen PDF'de yer almamaktadır.

Finansman: Yüklenen PDF'de ayrı bir finansman bildirimi bulunmamaktadır.

Çıkar çatışması: Yüklenen PDF'de ayrı bir çıkar çatışması bildirimi bulunmamaktadır. Bu nedenle “çıkar çatışması yoktur” sonucu varsayılmamıştır.

Veri erişilebilirliği: PDF'de ayrı bir Data Availability bölümü veya ham veri deposu bağlantısı bulunmamaktadır.

Yazar katkıları: Ayrı bir CRediT katkı bildirimi bulunmamaktadır; çalışma tek yazarlıdır.

Temel yöntemsel sınır: Sunulan regresyon ilişkileri gözlemseldir. PDF, Fed politika şokundan para birimi değer kaybına ve oradan egemen spread genişlemesine uzanan bütün zinciri nedensel olarak izole eden bir tanımlama stratejisi raporlamamaktadır.

Kaynak içi tutarlılık notu: Özet Pakistan ve Sri Lanka'yı en güçlü pozitif ülke tepkileri olarak öne çıkarırken Tablo 1'de en yüksek pozitif Fed Rate Slope Fas'a (+2,5794) aittir. Verianla yorumunda tablo verisi açıkça ayrılmıştır.

Görsel yeniden yapılandırma: Tablo 1'in kesin sayıları bağımsız Verianla grafiklerine dönüştürülebilir. Kaynak Şekil 1'in ham ülke koordinatları PDF'de tablo halinde bulunmadığından şeklin piksel düzeyinde veya yaklaşık veri okuyarak yeniden oluşturulması uygun değildir.