Академиялык изилдөөлөр, түшүнүктүү тил

Verianla | Кыргызча академиялык изилдөөлөр жана илим

03 ноябрь 2026, Шейшемби
VERİANLA Көз карандысыз илимий басма
Verianla on Google Play
Менюну ачуу же жабуу
...
Башкы бет / Колдонмо илимдер / Тамак-аш илими / Анар Кабыгынын Полифенолдорунун Химиялык Курамы, Антиоксиданттык Активдүүлүгү, Чарчоого Каршы Функциясы жана Чычкандардагы Көнүгүүгө Байланышкан Чарчоого Таасир Механизми
Тамак-аш илими

Анар Кабыгынын Полифенолдорунун Химиялык Курамы, Антиоксиданттык Активдүүлүгү, Чарчоого Каршы Функциясы жана Чычкандардагы Көнүгүүгө Байланышкан Чарчоого Таасир Механизми

Анар кабыгынын полифенолдору (Pomegranate Peel Polyphenols, PPPs) — анарды кайра иштетүүдөн чыккан кошумча продуктыларга байланышкан полифенолдук бирикмелерден турган жана бул изилдөөдө тазалыгы %90дан жогору коммерциялык препарат түрүндө колдонулган биоактивдүү аралашма.

26/10/2026  Veri Anla  177 көрүү
Анар Кабыгынын Полифенолдорунун Химиялык Курамы, Антиоксиданттык Активдүүлүгү, Чарчоого Каршы Функциясы жана Чычкандардагы Көнүгүүгө Байланышкан Чарчоого Таасир Механизми

Анар кабыгынын полифенолдору (Pomegranate Peel Polyphenols, PPPs) — анарды кайра иштетүүдөн чыккан кошумча продуктыларга байланышкан полифенолдук бирикмелерден турган жана бул изилдөөдө тазалыгы %90'дан жогору коммерциялык препарат түрүндө колдонулган биоактивдүү аралашма. Изилдөөчүлөр PPPsтин химиялык курамын LC–MS/MS аркылуу мүнөздөп, клеткасыз антиоксиданттык тесттер менен активдүүлүгүн изилдеп, H2O2 менен оксидативдик зыян келтирилген HepG2 клеткаларында цитопротектордук таасирин баалап, андан кийин 90 эркек ICR чычкандан турган көнүгүүгө байланышкан чарчоо моделинде 25, 50 жана 100 mg/kg дене салмагы/күн дозаларын 28 күн бою сынаган. Изилдөө ошондой эле Keap1/Nrf2 жана AMPK/PGC-1α/PPAR-α менен байланышкан белокторду Western blot аркылуу текшерип, тандалган төрт кошулманын Keap1 жана AMPKα менен мүмкүн болгон өз ара аракеттенүүсүн молекулалык docking аркылуу баалаган.

LC–MS/MS баалоосунда булак текстте 20 негизги кошулма аныкталганы айтылат; бирок PDFдеги 1-таблицада көрүнгөн түрдө 19 кошулма саптары бар. Алардын арасында галл кислотасы, эпикатехин, кофе кислотасы, проантоцианидин B2, протокатех кислотасы, ферул кислотасы, кверцетин, каемпферол, изорамнетин жана ар түрдүү флавоноид гликозиддери бар. Авторлор мурдагы адабияттарга таянып, өзгөчө кверцетин, кофе кислотасы, эпикатехин жана галл кислотасын PPPsтин биологиялык активдүүлүгүнө салым кошушу мүмкүн болгон негизги талапкерлер катары баалашкан.

PPPs 0,02–0,10 mg/mL диапазонундагы клеткасыз тесттерде DPPH, гидроксил жана супероксид радикалдарын тазалоо, липиддик пероксиддешүүнү бөгөттөө жана темирди калыбына келтирүү жөндөмү боюнча дозага көз каранды антиоксиданттык активдүүлүк көрсөткөн. HepG2 моделинде 400 µM H2O2 клетка жашоого жөндөмдүүлүгүн болжол менен көзөмөл маанисинин жарымына чейин түшүргөн; 10, 20 жана 40 µg/mL PPPs менен алдын ала иштетүү клетка жашоого жөндөмдүүлүгүн жогорулатып, оксидативдик зыянды азайткан. Клеткалык эң жогорку доза болгон 40 µg/mL PPPs, H2O2 тобуна салыштырмалуу клетка ичиндеги ROS флуоресценциясынын интенсивдүүлүгүн %65,43 азайткан; SOD, CAT жана GSH-Px активдүүлүгүн жогорулатып, MDAны төмөндөткөн.

Чычкандарда жүк тагылган абалда чарчаганга чейин сүзүү убактысы суу берилген көзөмөлдө 16,00 ± 3,34 мүнөт болсо, PPPsтин 25, 50 жана 100 mg/kg дозаларында тиешелүүлүгүнө жараша 21,34 ± 3,92, 35,80 ± 5,30 жана 49,55 ± 16,80 мүнөткө чейин өскөн. 100 mg/kg PPPs көнүгүү моделине салыштырмалуу сарысуудагы BUN, сүт кислотасы, кандагы аммиак, LDH жана CK деңгээлдерин тиешелүүлүгүнө жараша %31,21, %23,79, %27,44, %37,62 жана %29,09 азайткан. Ошол эле жогорку доза кандагы глюкозаны, булчуң гликогенин жана боор гликогенин тиешелүүлүгүнө жараша %63,77, %128,99 жана %100,39 жогорулаткан.

Western blot натыйжалары PPPs колдонулганда Keap1дин азайышы; Nrf2, NQO1 жана HO-1дин көбөйүшү; ошондой эле p-AMPK, PGC-1α, TFAM, CPT-1 жана PPAR-α деңгээлдеринин жогорулашы менен байланышкан. Бирок изилдөө бул жолдор PPPsтин чарчоого каршы таасиринин милдеттүү себеби экенин генетикалык же фармакологиялык жол бөгөттөө эксперименттери менен далилдеген эмес. Молекулалык docking натыйжалары да түздөн-түз бутага байланышуунун эксперименттик далили эмес, мүмкүн болгон молекулалык өз ара аракеттенүүлөрдүн компьютердик божомолу болуп саналат.

Изилдөө адамдарда жүргүзүлгөн эмес. Адамга эквиваленттүү доза, оозеки биожеткиликтүүлүк, активдүү метаболиттер, ткандарга бөлүштүрүлүшү, узак мөөнөттүү коопсуздук, клиникалык натыйжалуулук жана чыныгы спорттук көрсөткүчтөргө өткөрүлүшү аныкталган эмес. Мындан тышкары, колдонулган HepG2 клеткалары адамдын гепатоцеллюлярдык карцинома клеткалары болуп, скелет булчуңунун көнүгүү физиологиясын түздөн-түз көрсөтпөйт.

Анар кабыгы эмне үчүн изилденген?

Анар (Punica granatum L.) кайра иштетилгенде кабык бөлүгү көбүнчө айыл чарба-азык-түлүк кошумча продуктусу катары пайда болот. Анар кабыгы флавоноиддер, фенол кислоталары, антоциандар жана гидролизденүүчү танниндерди камтыган ар түрдүү полифенолдук бирикмелерге бай. Изилдөөчүлөр көнүгүүгө байланышкан чарчоодо оксидативдик стресс маанилүү биологиялык компоненттердин бири болгондуктан, анар кабыгы полифенолдорунун антиоксиданттык жөндөмү физикалык чарчоо көрсөткүчтөрү менен байланыштуубу же жокпу деп изилдешкен.

Изилдөөдө маанилүү методологиялык деталь бар: изилдөөчүлөр анар кабыгын чогултуп, өздөрүнүн экстракция процессин иштеп чыккан эмес. Колдонулган PPPs Shanxi Jinrun Biotechnology Co., Ltd. компаниясынан алынган, тазалыгы %90'дан жогору коммерциялык полифенол препараты. Изилдөөчүлөр жалпы полифенол көлөмүн Folin–Ciocalteu ыкмасы жана галл кислотасынын стандарты менен кайра ырастап, үч көз карандысыз партияда туруктуу сапат алынганын билдиришкен.

Чарчоо кайсы биологиялык алкактарда каралды?

Булак изилдөө көнүгүүгө байланышкан чарчоону бир гана механизм менен түшүндүрбөйт. Изилдөөчүлөр үч негизги алкакты чогуу карашат: метаболикалык кошумча продуктулардын топтолушу, энергия запастарынын түгөнүшү жана оксидативдик стресс.

Интенсивдүү көнүгүү учурунда сүт кислотасы, кан мочевина азоту жана аммиак сыяктуу метаболикалык продуктылар көбөйүшү мүмкүн. Булчуң жана боор гликогенинин сарпталышы энергиянын жеткиликтүүлүгүн чектеши мүмкүн. Ошол эле учурда реактивдүү кычкылтек түрлөрүнүн өндүрүлүшү антиоксиданттык коргонуу мүмкүнчүлүгүнөн ашып кетсе, липиддерде, белоктордо жана башка клеткалык компоненттерде оксидативдик зыян көбөйүшү мүмкүн.

Ошондуктан изилдөө сүзүү убактысын гана өлчөбөстөн; сарысуу метаболиттерин, кандагы глюкозаны, булчуң жана боор гликогенин, ATPаза активдүүлүгүн, оксидативдик стресс көрсөткүчтөрүн, сезгенүү цитокиндерин, гистологиялык түзүлүштү жана энергия/антиоксиданттык сигнал белокторун чогуу баалаган.

LC–MS/MS анализи PPPs ичинде эмнени көрсөттү?

PPPsтин химиялык профили UHPLC-Q Exactive HF-X системасы менен кош иондошуу режиминде LC–MS/MS колдонуу аркылуу изилденген. ACQUITY UPLC HSS T3 колонкасынын өлчөмдөрү 100 mm × 2,1 mm, бөлүкчө өлчөмү 1,8 µm; колонка температурасы 40 °C, кыймылдуу фазанын агым ылдамдыгы 0,40 mL/мүнөт жана инъекция көлөмү 3,0 µL болуп белгиленген.

Масс-спектрометриянын сканерлөө диапазону m/z 70–1050 болуп коюлган; толук MS чечилиштиги 60.000, MS2 чечилиштиги 7500 катары колдонулган. Чийки спектрдик маалыматтар Progenesis QI 3.0 менен иштетилген.

Булак текст “20 негизги кошулма” аныкталганын билдирсе да, жарыяланган 1-таблицада төмөнкү 19 сап көрүнөт. Жетишпей калышы мүмкүн болгон башка кошулма Verianla тарабынан божомолдонгон эмес.

Кошулмаm/zКармоо убактысы (мүнөт)Молекулалык формулаФрагментация упайы
Галл кислотасы169,011,69C7H6O590,5
Аденозин268,101,90C10H13N5O495,4
Эпикатехин290,082,61C15H14O683,4
Кофе кислотасы179,032,86C9H8O480,2
Проантоцианидин B2577,142,97C30H26O1292,4
4-кумар кислотасы165,053,04C9H8O385,9
Рибофлавин377,153,06C17H20N4O691,7
Протокатех кислотасы153,023,19C7H6O491,2
Ферул кислотасы193,053,41C10H10O487,2
Isoquercetin465,103,57C21H20O1292,9
Genistein271,063,79C15H10O580,2
Kaempferol285,043,81C15H10O663,8
Hyperin465,104,09C21H20O1295,4
Кверцетин303,054,10C15H10O788,6
Kaempferol-3-O-rutinoside595,174,37C27H30O1594,3
Isorhamnetin317,074,48C16H12O787,9
Isoquercitrin463,094,67C21H20O1267,9
Astragalin447,095,05C21H20O1181,6
Biochanin A285,085,28C16H12O577,1

Бул таблица кошулмалар PPPs ичинде аныкталганын көрсөтөт; ар бир кошулманын препараттагы сандык концентрациясын бербейт. Демек, мисалы, кверцетин белгилүү бир пайыз менен PPPsтин басымдуу компоненти деген тыянак бул таблицадан чыгарылбайт.

Эмне үчүн кверцетин, кофе кислотасы, эпикатехин жана галл кислотасы өзгөчө белгиленди?

Авторлор бул төрт кошулманы LC–MS/MS аныктоосунан кийин мурдагы адабияттарда айтылган антиоксиданттык жана чарчоого байланышкан биологиялык активдүүлүгүнө байланыштуу потенциалдуу негизги активдүү компоненттер катары тандашкан. Бул тандоо кийин Keap1 жана AMPKα үчүн жүргүзүлгөн молекулалык docking анализдеринде да колдонулган.

Бирок изилдөө PPPs ичинен бул төрт молекуланы өз-өзүнчө бөлүп алып, чычкандарда салыштырган эмес. Ошондуктан PPPsтин байкалган таасирлеринин канчасы өзүнчө кверцетин, кофе кислотасы, эпикатехин же галл кислотасына тиешелүү экени эксперименттик түрдө ажыратылган эмес.

Клеткасыз антиоксиданттык скринингде эмне табылды?

PPPs 0,02–0,10 mg/mL концентрацияларында DPPH радикалын тазалоо, гидроксил радикалын тазалоо, супероксид анионун тазалоо, липиддик пероксиддешүүнү басуу жана темирди калыбына келтирүү жөндөмү боюнча изилденген.

Беш тесттин баарында активдүүлүк жалпысынан концентрация менен бирге жогорулаган. Булак өзгөчө 0,06 mg/mL PPPs деңгээлинде DPPH радикалын тазалоо активдүүлүгү жана липиддик пероксиддешүүнү ингибициялоо оң көзөмөл катары колдонулган аскорбин кислотасы менен салыштырыла турган деңгээлге жеткенин билдирет. Графиктердеги бардык мамычалардын так чийки маанилери текстте берилбегендиктен, жетишпеген чекиттер Verianla тарабынан санга айландырылган эмес.

HepG2 оксидативдик зыян модели кантип түзүлдү?

HepG2 — адамдын гепатоцеллюлярдык карциномасынан келип чыккан клетка линиясы. Изилдөөчүлөр клеткаларды %10 феталдык уй сарысуусу жана %1 пенициллин-стрептомицин камтыган DMEMде, 37 °C жана %5 CO2 шартында өстүрүшкөн.

H2O2 үчүн 100, 150, 200, 250, 300, 350 жана 400 µM концентрациялары бааланган. 400 µM H2O2 клетка жашоого жөндөмдүүлүгүн болжол менен көзөмөлдүн %50сүнө түшүргөндүктөн, оксидативдик зыян модели катары тандалган.

PPPsтин өзүнүн клеткалык уулуулугу 5–320 µg/mL диапазонунда текшерилген; 5–80 µg/mL деңгээлдеринде көзөмөл тобуна салыштырмалуу олуттуу цитоуулуулук байкалган эмес. Кийинки коргоо эксперименттеринде 10, 20 жана 40 µg/mL PPPs колдонулган; 40 µg/mL аскорбин кислотасы оң көзөмөл катары алынган.

Клеткалар PPPs менен 24 саат алдын ала иштетилгенден кийин 400 µM H2O2 менен 4 саат стимулданган.

Клетка жашоого жөндөмдүүлүгү кантип эсептелди?

Изилдөөдөгү CCK-8 өлчөөсүндө клетка жашоого жөндөмдүүлүгү төмөнкү формула менен эсептелген:

Клетка жашоого жөндөмдүүлүгү (%) = (ODsample / ODcontrol) × 100

ODsample эксперимент тобунун 450 nmде өлчөнгөн оптикалык тыгыздыгын; ODcontrol болсо көзөмөл тобунун оптикалык тыгыздыгын билдирет. Катыштын %100гө жакын болушу көзөмөл тобуна окшош метаболикалык CCK-8 сигналын, төмөнкү маани болсо төмөнүрөөк клетка жашоого жөндөмдүүлүгүнө шайкеш сигналды көрсөтөт.

PPPs HepG2 клеткаларындагы оксидативдик стресске кандай таасир этти?

H2O2 колдонуу клетка ичиндеги ROS флуоресценциясын жогорулатып, SOD, CAT жана GSH-Px активдүүлүгүн азайтып, липиддик пероксиддешүү көрсөткүчү MDAны көбөйткөн. PPPs бул өзгөрүүлөргө концентрацияга көз каранды түрдө тескери багытта таасир эткен.

Клеткалык эң жогорку доза болгон 40 µg/mL PPPs, H2O2 моделдик тобуна салыштырмалуу салыштырма ROS флуоресценция интенсивдүүлүгүн %65,43 азайткан. Ошол эле дозада SOD, CAT жана GSH-Px активдүүлүгү олуттуу жогорулап, MDA олуттуу төмөндөгөн.

Булак 5-сүрөттө чыныгы DCFH2-DA флуоресценциялык микроскопия сүрөттөрү бар. Бул сүрөттөр түздөн-түз эксперименттик байкоо болгондуктан, синтетикалык клетка микроскопиясы жасалган эмес.

Анар Кабыгынын Полифенолдору Чычкандардагы Көнүгүүгө Байланышкан Чарчоону Азайттыбы?

Бул эксперименттик моделдин ичинде ооба: 28 күндүк PPPs колдонуу жүк тагылган абалда чарчаганга чейин сүзүү убактысын дозага көз каранды көбөйтүп, 100 mg/kg дозада көптөгөн чарчоо, энергия алмашуу, оксидативдик стресс жана ткандын зыяны көрсөткүчтөрүн моделдик топко салыштырмалуу жакшырткан; бирок натыйжалар эркек ICR чычкандарга тиешелүү жана адамдарда чарчоого каршы натыйжалуулук же ылайыктуу доза көрсөтүлгөн эмес.

90 чычкан эмне үчүн эки өзүнчө эксперименттик бутакка бөлүндү?

Жалпы 90 даана, 6 жумалык, салмагы 22 ± 2 g болгон эркек ICR чычкан колдонулган. Жаныбарлар 23 ± 2 °C, %45 ± 5 салыштырмалуу нымдуулук жана 12 саат жарык/12 саат караңгы циклде кармалган. Бир жумалык адаптациядан кийин эки негизги эксперименттик бутак түзүлгөн.

А тобу түздөн-түз көнүгүү чыдамдуулугун өлчөө үчүн колдонулган. Төрт кичи топто ондон чычкан болгон: суу берилген көзөмөл, 25 mg/kg PPPs, 50 mg/kg PPPs жана 100 mg/kg PPPs. Колдонуулар 28 күн бою күнүнө бир жолу оозеки гаваж менен жүргүзүлгөн.

Б тобу кан жана ткань анализдери үчүн колдонулган. Беш кичи топто ондон чычкан болгон: сүздүрүлбөгөн нормалдуу көзөмөл, суу берилген сүзүү модели жана 25, 50 же 100 mg/kg PPPs берилген сүзүү топтору. Бул бутактагы чычкандар 30 мүнөттүк сүзүүдөн кийин биохимиялык жана гистологиялык текшерүүгө алынган.

Булак изилдөөнүн 1-сүрөтү жана Материал-Ыкма бөлүмүнө таянып Verianla үчүн кайра түзүлгөн эксперимент агымы. Булак сүрөттүн визуалдык түзүлүшү көчүрүлгөн эмес.

Жүк тагылган сүзүү тести кантип жүргүзүлдү?

Акыркы гаваждан 30 мүнөт өткөндөн кийин А тобундагы чычкандардын куйругуна өз дене салмагынын %5ине барабар коргошун жүк байланган. Чычкандар 25 °C температурадагы жана 30 cm тереңдиктеги сууда өз-өзүнчө сүздүрүлгөн. Суу тынымсыз кыймылдатылып, чычкандардын бетинде эс алуусуна же пассивдүү сүзүүсүнө жол берилген эмес.

Чарчоо чычкан суу астында калгандан кийин 8 секунд ичинде дем алуу үчүн бетке чыга албаганда болгон деп эсептелген. Башталгандан ушул чекке чейинки убакыт чарчаганга чейин сүзүү убактысы катары катталган.

ТопPPPs дозасыЧарчаганга чейин сүзүү убактысы
Көзөмөл0 mg/kg/күн16,00 ± 3,34 мүнөт
Төмөн доза25 mg/kg/күн21,34 ± 3,92 мүнөт
Орточо доза50 mg/kg/күн35,80 ± 5,30 мүнөт
Жогорку доза100 mg/kg/күн49,55 ± 16,80 мүнөт

Орточо жана жогорку доза топторундагы айырма булакта p < 0,01 катары билдирилген. Натыйжалар доза жогорулаган сайын сүзүү убактысы узарган тенденцияны көрсөтөт. Бирок жогорку доза тобундагы ±16,80 мүнөттүк стандарттык четтөө ошол топтогу жаныбарлар арасында олуттуу өзгөрмөлүүлүк бар экенин да көрсөтөт.

Дене салмагы жана орган индекстери өзгөрдүбү?

28 күндүк колдонуунун аягында бардык топтордо дене салмагы нормалдуу өсүү менен көбөйгөн. Көзөмөл, модель жана PPPs топторунун арасында дене салмагынын көбөйүшү же боор, бөйрөк, көк боор жана тимус индекстери боюнча олуттуу айырма табылган эмес.

Орган индекси булакта төмөнкү формула менен эсептелген:

Орган индекси (%) = (Орган салмагы / Чычкандын дене салмагы) × 100

ӨзгөчөлүкНормалдуу көзөмөлМодель25 mg/kg50 mg/kg100 mg/kg
Баштапкы салмак (g)22,94 ± 1,0123,10 ± 1,3622,88 ± 0,7922,51 ± 0,7022,64 ± 0,53
Акыркы салмак (g)36,80 ± 1,3535,81 ± 2,9135,66 ± 2,0936,28 ± 1,4935,76 ± 1,58
Салмак өзгөрүүсү (g)13,86 ± 0,3412,71 ± 1,5512,78 ± 1,3013,77 ± 0,7913,12 ± 1,05
Боор индекси (%)5,60 ± 0,305,68 ± 0,195,78 ± 0,265,68 ± 0,335,77 ± 0,31
Бөйрөк индекси (%)1,65 ± 0,121,68 ± 0,131,66 ± 0,071,61 ± 0,081,68 ± 0,07
Көк боор индекси (%)0,32 ± 0,030,30 ± 0,020,33 ± 0,020,32 ± 0,040,32 ± 0,03
Тимус индекси (%)0,16 ± 0,040,15 ± 0,020,16 ± 0,030,15 ± 0,020,16 ± 0,02

Бул өлчөөлөрдө олуттуу өзгөрүү табылбашы толук коопсуздук тести дегенди билдирбейт. Изилдөө 28 күндүк чычкан эксперименти болуп, токсикология, репродуктивдик уулуулук, өнөкөт колдонуу жана адам коопсуздугу үчүн иштелип чыккан эмес.

Сарысуудагы чарчоо көрсөткүчтөрү

30 мүнөттүк сүзүүдөн кийин модель тобунда BUN, сүт кислотасы (LA), кандагы аммиак (BA), лактатдегидрогеназа (LDH) жана креатинкиназа (CK) көзөмөл тобуна салыштырмалуу жогорулаган. PPPs бул көрсөткүчтөрдү дозага көз каранды түрдө азайткан.

КөрсөткүчБулакта билдирилген өзгөрүүНегизги мааниси
BUN−%31,21Белок/азот алмашуусуна байланышкан көрсөткүч
Сүт кислотасы−%23,79Интенсивдүү көнүгүү метаболизмине байланышкан
Кандагы аммиак−%27,44Азот алмашуусуна байланышкан
LDH−%37,62Ткань жана булчуң зыянына байланышкан фермент
CK−%29,09Булчуң клеткасынын зыянына байланышкан фермент

Бул көрсөткүчтөрдүн азайышы сүзүүдөн кийинки метаболикалык жана ткандык стресстин төмөн болушуна шайкеш келет; бирок ар бир биомаркер өзүнчө “чарчоонун көлөмүн” түздөн-түз өлчөгөн атайын тест эмес.

Энергия запастары кандай өзгөрдү?

Модель чычкандарында кандагы глюкоза (BG), булчуң гликогени (MG) жана боор гликогени (LG) нормалдуу көзөмөл тобунан төмөн болгон. PPPs бул үч көрсөткүчтү дозага көз каранды түрдө жогорулаткан.

КөрсөткүчӨзгөрүү
Кандагы глюкоза+%63,77
Булчуң гликогени+%128,99
Боор гликогени+%100,39

Бул натыйжалар PPPs берилген чычкандарда 30 мүнөттүк сүзүүдөн кийин өлчөөгө боло турган энергия запастары жогору болгонун көрсөтөт. Бирок изилдөө гликоген синтези жана ажыроо ылдамдыктарын түздөн-түз изотоп же flux анализи менен өлчөгөн эмес.

ATPаза активдүүлүгү эмне үчүн өлчөндү?

Na+-K+-ATPаза жана Ca2+-Mg2+-ATPаза ион градиенттерин сактоодо ATP энергиясын колдонгон мембраналык ферменттер. T-ATPаза болсо изилдөөдөгү китке негизделген жалпы ATPаза активдүүлүгүнүн өлчөөсү. Интенсивдүү көнүгүү моделинде бул активдүүлүктөр булчуңда жана боордо азайып, PPPs колдонуу менен калыбына келген.

ФерментБулчуңБоор
Na+-K+-ATPаза+%62,67+%90,32
Ca2+-Mg2+-ATPаза+%111,25+%84,31
T-ATPаза+%65,41+%34,64

Боор жана булчуң гистологиясы

H&E боёосунда нормалдуу көзөмөл боорунда гепатикалык корддор жана синусоиддер тартиптүү көрүнсө, көнүгүү моделинде гепатикалык корддордун тартипсиздиги, кеңейген жана бүдөмүк синусоиддер жана жеңил сезгенүү клеткаларынын инфильтрациясы байкалган. PPPs менен бул өзгөрүүлөр дозага көз каранды жеңилдеген; булак жогорку дозада боор түзүлүшү нормалга жакын болгонун билдирген.

Гастрокнемиус булчуңунда модель тобу булчуң булактарынын тартипсизденишин жана ткань зыянын көрсөткөн, PPPs колдонуу менен була зыяндары азайганы билдирилген. Булак 6-сүрөт чыныгы H&E микрографтарын камтыгандыктан, алардын жасалма көчүрмөсү түзүлгөн эмес.

Оксидативдик стресс жана сезгенүү

Көнүгүү модели булчуң жана боор тканында SOD жана GSH-Px активдүүлүгүн азайтып, MDAны жогорулаткан. 100 mg/kg PPPs тобунда SOD жана GSH-Px активдүүлүгү нормалга жакын деңгээлдерге кайтып, MDA олуттуу азайган.

Ошол эле моделде IL-6, IL-1β жана TNF-α булчуңда жана боордо жогорулаган. PPPs колдонуу бул сезгенүү маркерлерин азайткан. Булак графиктердин бардык так мамыча маанилерин текстте бербегендиктен, Verianla бул көрсөткүчтөр үчүн статистикалык багытты гана берет.

Keap1/Nrf2 жана AMPK/PGC-1α/PPAR-α Жолдорунун PPPs Таасириндеги Ролу Далилдендиби?

Изилдөө бул жолдор менен күчтүү байланышты көрсөтөт, бирок түз себептүүлүктү далилдебейт: PPPs чычкан боорунда Keap1ди азайтып, Nrf2, NQO1 жана HO-1ди көбөйткөн; p-AMPK, PGC-1α, TFAM, CPT-1 жана PPAR-α деңгээлдерин жогорулаткан, бирок жол ингибитору, генди басуу же генетикалык жоготуу эксперименти колдонулбагандыктан, бул өзгөрүүлөр чарчоого каршы таасирдин милдеттүү себеби экени көрсөтүлгөн эмес.

Keap1/Nrf2 огу эмнени билдирет?

Keap1/Nrf2 огу клеткалык оксидативдик стресс жоопторунда маанилүү жөнгө салуучу система. Нормалдуу шарттарда Keap1 Nrf2нин клетка ичинде көзөмөлдө кармалышына жардам берет. Оксидативдик стресс шартында Nrf2нин активдешүүсү антиоксиданттык жооп элементи (ARE) менен байланышкан гендердин транскрипциясын жогорулатышы мүмкүн; NQO1 жана HO-1 бул коргонуу системасынын булак изилдөөдө көзөмөлдөнгөн төмөнкү агым белокторунун катарына кирет.

Сүзүү модели Keap1 белогун көбөйтүп, Nrf2, NQO1 жана HO-1ди азайткан. PPPs бул өзгөрүүлөрдү тескери багытта жөнгө салган. Бирок Western blot белок деңгээлиндеги чогуу өзгөрүүнү гана көрсөтөт. Булак талкууда Nrf2нин ядролук транслокациясын айтса да, ыкма бөлүмүндө түз ядролук/цитоплазмалык фракциялоо же Nrf2 локализациясын сүрөттөө билдирилген эмес; ошондуктан ядролук транслокация өзүнчө түз өлчөө катары көрсөтүлбөшү керек.

AMPK/PGC-1α/PPAR-α огу эмнени билдирет?

AMPK клетканын энергиялык абалына сезгич белок киназасы. Булактын механизмдик алкагында AMPK активдешүүсү PGC-1α менен байланышта митохондриялык биогенезди жана энергия алмашуусун колдошу мүмкүн. TFAM митохондриялык ДНКны сактоо жана транскрипция менен; PPAR-α жана CPT-1 болсо май кислоталарын колдонуу жана β-оксиддешүү менен байланышкан.

Сүзүү моделинде p-AMPK, PGC-1α, TFAM, CPT-1 жана PPAR-α белоктору азайып, PPPs берилген топтордо бул белоктордун деңгээлдери жогорулаган. Бул табылгалар энергия алмашуусуна байланышкан сигнал огу PPPs колдонуу менен чогуу өзгөргөнүн көрсөтөт; бирок AMPK ингибитору же генетикалык кийлигишүү жасалбагандыктан, сигнал чынжыры чарчоого каршы таасир үчүн милдеттүү экени далилденген эмес.

Булак изилдөөнүн 13-сүрөтүндөгү илимий байланыштардын негизинде Verianla үчүн көз карандысыз кайра түзүлгөн масштабсыз механизм схемасы. Булак сүрөттүн визуалдык композициясы көчүрүлгөн эмес; жебелер булакта талкууланган байланыштарды көрсөтөт жана бардык баскычтарда түз себептүүлүк далилденген дегенди билдирбейт.

Молекулалык docking эмнени текшерди?

Молекулалык docking — кичине молекула максат белоктун белгилүү аймактарына кандай геометриялык тартипте жайгаша аларын жана компьютердик модель бул жайгашуу үчүн канчалык жагымдуу байланышуу энергиясын болжолдой турганын эсептеген in silico ыкма. Бул изилдөө docking үчүн Keap1 белогунда PDB 2FLU жана AMPK белогунда PDB 4CFF түзүлүштөрүн колдонгон.

Кверцетин, кофе кислотасы, эпикатехин жана галл кислотасынын үч өлчөмдүү молекулалык түзүлүштөрү PubChemден алынган; AutoDock Vina 1.1.2 менен docking жүргүзүлүп, PyMOL 2.4.0 жана Discovery Studio 2019 менен визуалдаштырылган.

КошулмаKeap1 docking энергиясыAMPKα docking энергиясы
Кверцетин−9,9 kcal/mol−7,6 kcal/mol
Кофе кислотасы−7,1 kcal/mol−5,7 kcal/mol
Эпикатехин−8,9 kcal/mol−7,1 kcal/mol
Галл кислотасы−6,7 kcal/mol−5,5 kcal/mol

Көбүрөөк терс docking энергиясы колдонулган моделдин ичинде жагымдуураак деп болжолдонгон байланышка шайкеш келет. Кверцетин бул төрт молекуланын арасында Keap1 жана AMPKα үчүн тең эң терс эсептелген энергияга ээ.

Keap1 анализинде кверцетин, кофе кислотасы жана эпикатехин Kelch домениндеги P1 чөнтөгүнө тиешелүү айрым маанилүү калдыктар менен өз ара аракеттениши мүмкүн экени болжолдонгон. Галл кислотасы башкача өз ара аракеттенүү моделин көрсөткөн.

Docking натыйжасы белокко чыныгы биологиялык байланышуунун эксперименттик далили эмес. Байланыш кинетикасы, бута ээлөө, клеткалык концентрация жана түздөн-түз бута ырастоосу жүргүзүлбөгөндүктөн, docking табылгалары механизмдик гипотезаны гана колдогон компьютердик божомол катары бааланышы керек.

Изилдөөнү адамдарга өткөрүүдөгү негизги тоскоолдуктар

Чычкандарда колдонулган 25, 50 жана 100 mg/kg/күн дозаларын дене салмагынын катышы менен гана адамдарга айландыруу илимий жактан туура эмес. Булак изилдөө адамга эквиваленттүү дозаны эсептеген эмес жана клиникалык доза аныктоо экспериментин жүргүзгөн эмес.

PPPsтин тамак сиңирүү системасындагы туруктуулугу, ичегиден сиңүүсү, метаболиттерге айланышы, кан айлануудагы чыныгы активдүү компоненттери, бута ткандарга жеткен көлөмү жана бөлүнүп чыгуу кинетикасы аныкталган эмес. Мындан тышкары, 28 күндүк чычкан колдонмосу адамда өнөкөт колдонуу коопсуздугун көрсөтпөйт.

Изилдөөнүн клеткалык баскычында колдонулган HepG2 линиясы оксидативдик стресс скрининги үчүн ылайыктуу модель болгону менен, көнүгүүгө байланышкан чарчоонун негизги ткандарынын бири болгон скелет булчуңун түздөн-түз көрсөтпөйт. Авторлор келечекте C2C12 миотубдары же баштапкы скелет булчуң клеткалары сыяктуу физиологиялык жактан ылайыгыраак булчуң моделдерин колдонууну сунушташат.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөө чынжыры

  1. Тазалыгы %90'дан жогору коммерциялык PPPs препараты алынып, жалпы полифенол мазмуну үч көз карандысыз партияда ырасталды.
  2. PPPsтин химиялык профили кош полярдуу LC–MS/MS менен мүнөздөлдү.
  3. 0,02–0,10 mg/mL PPPs менен бир нече клеткасыз антиоксиданттык тест жүргүзүлдү.
  4. HepG2 клеткаларында H2O2 дозалык скрининг аркылуу оксидативдик зыян модели түзүлдү.
  5. 10, 20 жана 40 µg/mL PPPs менен клетка жашоого жөндөмдүүлүгү, ROS, MDA, SOD, CAT жана GSH-Px бааланды.
  6. 90 эркек ICR чычкан эки эксперименттик бутакка бөлүнүп, 28 күн бою 25, 50 же 100 mg/kg/күн PPPs алды.
  7. А тобунда жүк тагылган абалда чарчаганга чейин сүзүү убактысы өлчөндү.
  8. Б тобунда 30 мүнөттүк сүзүүдөн кийин сарысуу, боор жана булчуң биохимиясы жана гистология бааланды.
  9. Keap1/Nrf2 жана AMPK/PGC-1α/PPAR-α менен байланышкан белоктор Western blot аркылуу өлчөндү.
  10. Тандалган төрт полифенол Keap1 жана AMPKα менен молекулалык docking анализине алынды.

Клетка экспериментинин топтору

КолдонууКонцентрация / убакытМаксат
H2O2 дозалык скрининг100–400 µMОксидативдик зыян моделинин дозасын тандоо
Тандалган H2O2400 µM, 4 саатБолжол менен %50 клетка жашоого жөндөмдүүлүгү менен модель түзүү
PPPs төмөн доза10 µg/mL, 24 саат алдын ала колдонууКоргоочу таасирди баалоо
PPPs орточо доза20 µg/mL, 24 саат алдын ала колдонууКоргоочу таасирди баалоо
PPPs жогорку доза40 µg/mL, 24 саат алдын ала колдонууКоргоочу таасирди баалоо
Оң көзөмөлVitamin C, 40 µg/mLАнтиоксиданттык салыштыруу

Чычкан экспериментинин негизги шарттары

ПараметрМаани
Түр / линияЭркек ICR чычкан
Жалпы жаныбар90
Жаш6 жума
Баштапкы салмак22 ± 2 g
Чөйрө температурасы23 ± 2 °C
Салыштырмалуу нымдуулук%45 ± 5
Жарык/караңгы12 саат / 12 саат
Адаптация1 жума
PPPs дозалары25, 50, 100 mg/kg дене салмагы/күн
КолдонууОозеки гаваж
Узактык28 күн
Сүзүү суусу25 °C
Суунун тереңдиги30 cm
ЖүкДене салмагынын %5и

Биохимиялык өлчөөлөр

Сарысууда сүт кислотасы, BUN, кандагы глюкоза, кандагы аммиак, LDH жана CK өлчөнгөн. Боор жана булчуң ткандарында гликоген, MDA, SOD, GSH-Px, Na+-K+-ATPаза, Ca2+-Mg2+-ATPаза, T-ATPаза, IL-1β, IL-6 жана TNF-α бааланган.

Боор жана булчуң ткандары %4 параформальдегидде фиксацияланып, парафинге салынган жана болжол менен 4 µm кесиндилерде H&E менен боёлгон.

Western blot ыкмасы

Боор белоктору протеаза жана фосфатаза ингибиторлору бар RIPA буфери менен даярдалып, белок көлөмү BCA ыкмасы менен аныкталып, үлгүлөр %12 SDS-полиакриламид гелде бөлүнгөн. Белоктор PVDF мембранага өткөрүлүп, биринчи жана экинчи антителолор менен белгиленип, ECL менен сүрөткө алынган. Тилкелер FluorChem FC3 системасы жана AlphaView 6.0 программасы менен талданган.

Изилденген негизги белоктор Keap1, Nrf2, NQO1, HO-1, p-AMPK, AMPK, TFAM, PGC-1α, PPAR-α жана CPT-1.

Статистикалык анализ

Маалыматтар орточо ± стандарттык четтөө түрүндө берилген. Клетка эксперименттеринде үч көз карандысыз биологиялык кайталоо (n = 3), жаныбар эксперименттеринде ар бир кичи топто 10 чычкан (n = 10) колдонулган.

Статистикага чейин нормалдуулук жана дисперсиянын бир тектүүлүгү текшерилген. Топтор ортосундагы айырмалар бир багыттуу дисперсиялык анализ (one-way ANOVA), андан кийин Tukey көп жолку салыштыруу тести менен бааланган. Маанилүүлүк чеги p < 0,05.

Изилдөө түздөн-түз колдогон табылгалар

  • PPPs препараты клеткасыз антиоксиданттык тесттерде 0,02–0,10 mg/mL диапазонунда дозага көз каранды активдүүлүк көрсөткөн.
  • 400 µM H2O2 HepG2 клетка жашоого жөндөмдүүлүгүн болжол менен %50гө түшүргөн эксперименттик оксидативдик зыян моделин түзгөн.
  • 10–40 µg/mL PPPs H2O2 менен зыяндалган HepG2 клеткаларынын жашоого жөндөмдүүлүгүн көбөйтүп, ROS/MDAны азайтып, антиоксиданттык фермент активдүүлүгүн жогорулаткан.
  • 28 күндүк PPPs колдонуу чычкандарда жүк тагылган сүзүү убактысын доза менен бирге узарткан.
  • 100 mg/kg PPPs сүзүү моделинде BUN, LA, BA, LDH жана CKни азайткан.
  • 100 mg/kg PPPs кандагы глюкозаны, булчуң гликогенин жана боор гликогенин модель тобуна салыштырмалуу көбөйткөн.
  • PPPs булчуң жана боор ATPаза активдүүлүгүндөгү көнүгүүгө байланышкан төмөндөөнү жарым-жартылай кайтарган.
  • PPPs булчуң жана боордо оксидативдик стресс жана сезгенүү көрсөткүчтөрүн азайтуучу багыттагы өзгөрүүлөр менен байланышкан.
  • Western blot PPPs Keap1/Nrf2 жана AMPK/PGC-1α/PPAR-α менен байланышкан белок экспрессияларынын өзгөрүшү менен бирге жүргөнүн көрсөткөн.
  • Тандалган төрт PPP кошулмасы Keap1 жана AMPKα менен жагымдуу эсептелген docking энергияларын көрсөткөн.

Изилдөө түздөн-түз колдобогон тыянактар

  • PPPs адамдарда өнөкөт чарчоону, көнүгүү чарчоосун же кандайдыр бир клиникалык ооруну дарылай турганы көрсөтүлгөн эмес.
  • 25–100 mg/kg чычкан дозалары адамдарда колдонулуучу дозалар экени көрсөтүлгөн эмес.
  • PPPs спортчулардын чыныгы мелдеш же машыгуу көрсөткүчтөрүн жакшыртары көрсөтүлгөн эмес.
  • Кверцетин, кофе кислотасы, эпикатехин жана галл кислотасы PPPsтин бардык таасирлерине өзүнчө жооптуу экени көрсөтүлгөн эмес.
  • Docking натыйжалары Keap1 же AMPK менен чыныгы клеткалык байланышууну далилдебейт.
  • Keap1/Nrf2 же AMPK/PGC-1α/PPAR-α жолдору чарчоого каршы таасир үчүн милдеттүү экени көрсөтүлгөн эмес.
  • Western blot маалыматы өзүнчө Nrf2нин түз ядролук транслокациясын далилдебейт.
  • HepG2 клеткалары скелет булчуң физиологиясынын ордун баспайт.
  • 28 күндүк чычкан эксперименти узак мөөнөттүү адам коопсуздугун далилдебейт.

Негизги чектөөлөр

Биринчи маанилүү чектөө — PPPs лабораторияда стандартташтырылган жеке кошулмалардан даярдалган так аныкталган аралашма эмес, коммерциялык полифенол препараты. Изилдөөчүлөр жалпы полифенол көлөмүнүн партиялар ортосундагы туруктуулугун ырасташса да, ар бир кошулманын препараттагы абсолюттук көлөмү билдирилген эмес.

Экинчи чектөө — булак текст 20 негизги кошулма бар экенин билдирсе да, жарыяланган 1-таблицада көрүнгөн түрдө 19 кошулма сабы бар. Бул айырма эксперименттик натыйжанын жалпы багытын өзгөртпөйт, бирок химиялык мүнөздөөнү отчеттоодо түшүндүрүлбөгөн сандык дал келбестик жаратат.

Үчүнчү чектөө — клетка модели HepG2. HepG2 оксидативдик зыян скрининги үчүн колдонулушу мүмкүн, бирок көнүгүүгө байланышкан чарчоонун борборундагы скелет булчуң биологиясын түздөн-түз моделдебейт.

Төртүнчү чектөө — механизмдик сигнал натыйжалары белок экспрессиясына жана docking божомолуна негизделет. Keap1/Nrf2 үчүн ингибитор же генетикалык жоготуу эксперименти, AMPK үчүн ингибитор же басуу эксперименти жана тандалган полифенолдор үчүн түздөн-түз бутага байланышуу эксперименти жүргүзүлгөн эмес.

Бешинчи чектөө — трансляциялык белгисиздик. PPPsтин биожеткиликтүүлүгү, активдүү метаболиттери, ичегиден сиңүүсү, ткандарга бөлүштүрүлүшү, узак мөөнөттүү коопсуздугу жана адамга эквиваленттүү дозасы аныкталган эмес.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска изилдөө: Chemical Composition, Antioxidant Activity, Anti-Fatigue Function and Mechanism of Pomegranate Peel Polyphenols on Exercise-Induced Fatigue in Mice

Авторлор: Xing-Yu Ma; Yu-Mei Wang; Yu-Dong Hu; Bin Wang; Li Xu.

Corresponding authors: Bin Wang жана Li Xu.

Мекеме: Zhejiang Provincial Engineering Technology Research Center of Marine Biomedical Products, School of Food and Pharmacy, Zhejiang Ocean University, Zhoushan, China.

Журнал: Foods.

Басмакана: MDPI, Basel, Switzerland.

Том / сан / макала номери: 15(9), 1576.

DOI: 10.3390/foods15091576.

Received: 24 Март 2026.

Revised: 24 Апрель 2026.

Accepted: 29 Апрель 2026.

Published: 3 Май 2026.

Макала түрү: Article; клеткасыз антиоксиданттык тесттерди, клетка моделин, жаныбар моделин, Western blot жана молекулалык docking анализдерин бириктирген эксперименттик преклиникалык изилдөө.

Рецензиялоо: Foods — MDPI тарабынан чыгарылган эл аралык рецензиялануучу ачык жеткиликтүү илимий журнал.

Лицензия: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

PPPs материалы: Shanxi Jinrun Biotechnology Co., Ltd. компаниясынан алынган, тазалыгы >%90 коммерциялык препарат. Жалпы полифенол мазмуну үч көз карандысыз партияда Folin–Ciocalteu ыкмасы менен ырасталганы билдирилген.

Жаныбар үлгүсү: 90 эркек ICR чычкан; 6 жумалык; 22 ± 2 g.

Жаныбар PPPs дозалары: 25, 50 жана 100 mg/kg дене салмагы/күн; 28 күн оозеки гаваж.

Клетка модели: HepG2; 400 µM H2O2 менен 4 саат оксидативдик зыян; 10, 20 жана 40 µg/mL PPPs менен 24 саат алдын ала колдонуу.

Статистика: Орточо ± SD; клетка эксперименттеринде n = 3 көз карандысыз биологиялык кайталоо, жаныбар кичи топторунда n = 10; нормалдуулукту жана дисперсиянын бир тектүүлүгүн текшерүү; one-way ANOVA + Tukey; p < 0,05.

Молекулалык docking: Keap1 PDB 2FLU; AMPK PDB 4CFF; AutoDock Vina 1.1.2; PyMOL 2.4.0; Discovery Studio 2019.

Этика комитети: Zhejiang Ocean University Ethics Committee for Experimental Animal; сертификат SYXK (Zhejiang) 2019-0031; 30 Ноябрь 2022.

Каржылоо: National Natural Science Foundation of China, No. 82073764.

Маалыматтын жеткиликтүүлүгү: Түпнуска салымдар макалада жана Кошумча Материалдарда камтылары, кошумча суроолор corresponding authorларга жөнөтүлүшү мүмкүн экени айтылган.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышы жок экенин билдиришкен.

Авторлордун салымдары: Xing-Yu Ma маалыматтарды курациялоо, изилдөө, текшерүү жана биринчи долбоор; Yu-Mei Wang изилдөө жана методология; Yu-Dong Hu маалыматтарды курациялоо жана методология; Bin Wang концептуалдаштыруу, каржылоону алуу, ресурстар, көзөмөл жана карап чыгуу/редакциялоо; Li Xu ресурстар, көзөмөл жана карап чыгуу/редакциялоо милдеттерин аткарган.

Кошумча материалдар: LC–MS/MS жалпы ион хроматограммасы; Keap1/Nrf2 жана AMPK/PGC-1α/PPAR-α эксперименттеринин чийки Western blot сүрөттөрү.

Булак ичиндеги химиялык профиль эскертүүсү: Негизги текст 20 маанилүү кошулма аныкталганын билдирет; жарыяланган 1-таблицада көрүнгөн түрдө 19 кошулма сабы бар. Verianla жетишпеген 20-кошулманы божомолдогон эмес.

Негизги илимий чек: Табылгалар клеткасыз эксперименттерге, HepG2 клеткаларына, эркек ICR чычкандарга жана компьютерге негизделген docking анализдерине таянат. Бул адамдардагы натыйжалуулук, доза, коопсуздук же клиникалык колдонуу далили эмес.

Механизм чеги: Keap1/Nrf2 жана AMPK/PGC-1α/PPAR-α менен байланышкан белок өзгөрүүлөрү өлчөнгөн; бирок жолду ингибициялоо же генетикалык жоготуу эксперименттери жүргүзүлбөгөндүктөн, PPPsтин чарчоого каршы таасири түздөн-түз ушул жолдор аркылуу ишке ашары так себептик түрдө көрсөтүлгөн эмес.

Docking чеги: Эсептелген байланышуу энергиялары мүмкүн болгон ligand–protein өз ара аракеттенүүлөрүн колдогон in silico божомолдор; бул түздөн-түз биофизикалык байланышуу же клеткалык бута ээлөөсүн өлчөө эмес.

Визуалдык кайра куруу: Булак 1-сүрөттүн эксперименттик дизайны жана 13-сүрөттүн механизмдик байланыштары семантикалык жактан сакталып, оригиналдуу, масштабсыз Verianla SVG схемалары катары кайра түзүлгөн. Булак 5-сүрөттөгү ROS флуоресценциясы, 6-сүрөттөгү гистология, 9–10-сүрөттөрдөгү Western blotтор жана 11–12-сүрөттөрдөгү docking сүрөттөрү эксперименттик/raster далилдер болгондуктан жасалма түрдө тууралган эмес.

Verianla Live ылайыктуулугу: Жарым-жартылай ылайыктуу. Эксперимент агымы, дозаларды салыштыруу жана булакта туруктуу берилген сүзүү/docking салыштыруулары Live Compare же Live Process үчүн ылайыктуу; бирок сайт кыймылдаткычы текшерилбегендиктен, бул HTML статикалык жана self-contained бойдон сакталган.


Бөлүшүү:

Пикирлер текшерилгенден кийин жарыяланат. Пикириңиз жактыруу процессине жөнөтүлүп, ылайыктуу деп табылганда көрүнөт.

Пикир калтырыңыз

E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген