Bougouni Плутондук Комплекси Түштүк Малидеги Léo-Man Калканынын Палеопротерозой бөлүгүндө жайгашкан жана диориттен эки слюдалуу монзогранитке чейин өзгөргөн плутондук тектерди камтыган магмалык тектердин комплекси болуп саналат. Бул изилдөө аталган тектердин петрографиясын жана өзгөчө амфибол, биотит жана талаа шпаттарынын минералдык химиясын колдонуп, магманын кандай басым, температура жана кычкылтек фугаситети шарттарында кристаллдашканын жана тектердин мүмкүн болгон петрогенезин баалайт. Изилдөөчүлөр талаадан үлгү алууну поляризациялык микроскопия, Raman микроспектрометриясы, сканерлөөчү электрондук микроскоп жана энергия-дисперсиялык спектрометрия байкоолору менен айкалыштырып, андан кийин минералдык курамдар боюнча термометрия, барометрия жана кычкылтек фугаситети эсептөөлөрүн жүргүзүшкөн.

Амфиболго негизделген жана изилдөөнүн баштапкы магмалык шарттарын көрсөтүү үчүн тандалган 125 анализ боюнча 8-таблицада берилген жалпы жыйынтыктар орточо басым 2,75 ± 1,47 kbar, орточо температура 757 ± 44 °C жана кычкылтек фугаситетинин орточо көрсөткүчү ΔNNO = 1,13 ± 0,65 экенин көрсөтөт. Ошол эле таблицада орточо басымдын жалпы диапазону 0,75–6,25 kbar, температура диапазону 671–869 °C жана ΔNNO диапазону −0,46дан 2,23кө чейин. Басымдан эсептелген жайгашуу тереңдиктери болжол менен 2,85–23,60 km аралыгында өзгөрөт.

Тектерде моноклиндик кальцийлүү амфиболдор, магнийге бай биотиттер, альбитке чейин натрийге жана лабрадорго чейин кальцийге байышы мүмкүн болгон плагиоклаздар, щелочтуу талаа шпаты, кварц, айрым тектерде баштапкы мусковит жана циркон, титанит, апатит, эпидот жана магнетит сыяктуу акцессордук минералдар аныкталган. Изилдөөчүлөр минералдык химияны жана бөлүүчү диаграммаларды бирге баалап, тектер жалпысынан субщелочтуу-кальк-щелочтуу, металюминоздуудан бир аз пералюминоздууга чейин өзгөрөрүн; алардын көбү I-тип мүнөзгө ээ болгону менен, алсыз S-тип тенденциясын көрсөтүшү мүмкүн экенин жана алардын пайда болушу кагылышууга жакын субдукциялык чөйрө менен байланыштуу болушу мүмкүн экенин чечмелешет.

Бул чечмелөө бардык литологиялар бир жалпы магмадан үзгүлтүксүз келип чыкканын далилдебейт. Изилдөө өзгөчө белгилеген чектөөлөрдүн бири — амфибол жана талаа шпаттарындагы алмашуу байланыштары ар башка литологиялар арасында бир тектүү келип чыгышты, башкача айтканда cogenetic үзгүлтүксүздүктү көрсөтпөйт. Маалыматтар көбүрөөк ар бир литологиянын өз ичиндеги үзгүлтүксүз химиялык эволюцияны колдойт. Изилдөөчүлөрдүн петрогенез модели айрым тектер үчүн жер кыртыштык келип чыгышты, айрым мафикалык тектер үчүн болсо жер кыртышы менен мантиянын салымдары аралашкан келип чыгышты сунуштайт.

Bougouniнин геологиялык контексти эмне үчүн маанилүү?

Bougouni изилдөө аймагы Батыш Африка Кратонунун Léo-Man Калканынын ичинде жана Baoulé-Mossi Палеопротерозой аймагында жайгашкан. Кратон — Жердин геологиялык жактан өтө байыркы, узак мөөнөттүү тектоникалык туруктуулукка жеткен континенттик өзөктөрүнүн бири. Палеопротерозой болсо болжол менен 2,5–1,6 миллиард жыл мурунку геологиялык убакыт аралыгын билдирет. Изилдөөдө талкууланган аймактык тектердин маанилүү бөлүгү Eburnean орогенези менен байланыштуу.

Орогенез — континенттик кыртыштын кысылышы, деформациясы, метаморфизми жана көп учурда күчтүү магмалык активдүүлүк менен байланышкан тоо жаралуу процесстеринин жыйындысы. Булакта Baoulé-Mossi аймагындагы Eburnean өнүгүүсү болжол менен 2,27–1,96 миллиард жыл аралыгындагы окуялар менен байланыштуу экени айтылат. Аймак жашыл таш тилкелери, вулканоседименттик бассейндер, метаседименттик тектер жана көп сандаган плутондук массивдер бирге кездешкен татаал геологиялык система болуп саналат.

Bougouni-Kékoro метаседименттик бассейни ошондой эле сподумен камтыган литий пегматиттеринин өнүгүшү менен белгилүү. Бирок бул жерде каралган изилдөөнүн негизги максаты литий запасын же кендин курамын эсептөө эмес. Изилдөөнүн көңүл борбору пегматиттер менен бирдей аймактык магмалык системаны бөлүшкөн плутондук тектердин петрографиялык жана минералдык-химиялык өзгөчөлүктөрү аркылуу алардын кристаллдашуу шарттарын жана петрогенезин түшүнүүгө багытталган.

Плутондук тек, петрография жана петрогенез эмнени билдирет?

Плутондук тек — магманын жер кыртышынын ичинде муздап, кристаллдашышынан пайда болгон магмалык тек. Жер бетинде тез муздаган вулкандык тектерден айырмаланып, жер астында жайыраак муздоо ири жана көзгө көрүнгөн кристаллдардын өнүгүшүнө шарт түзүшү мүмкүн. Диорит, гранодиорит, тоналит жана монзогранит бул изилдөөдө каралган плутондук тектердин мисалдары болуп саналат.

Петрография тектер кайсы минералдардан турарын, алардын көлөмүн, кристалл өлчөмдөрүн, формаларын, бири-бири менен текстуралык байланыштарын жана кийин болгон өзгөрүүлөрдү изилдеген тармак. Петрогенез болсо мындан бир кадам ары барып, “Бул тек кайсы магмадан, кандай физикалык-химиялык шартта жана кайсы геодинамикалык процессте пайда болгон?” деген суроону изилдейт.

Демек минералдын атын гана билүү жетишсиз. Мисалы, амфиболдогу Al, Si, Mg, Fe, Na, Ca жана Ti көлөмдөрү кристалл пайда болгон чөйрө жөнүндө маалымат бере алат. Ошондуктан минералдык химия изилдөөчүлөр мындан ары түз байкай албаган байыркы магмалык шарттарды кайра баалоодо геохимиялык жазуунун бир түрү катары колдонулат.

Изилдөө аймагындагы негизги тек топтору

Булак Bougouni аймагында эки негизги метаседименттик катарды аныктайт. Ири бүртүктүү топко метагрейвак, сланец жана конгломерат; майда бүртүктүү топко болсо алевролит жана аргиллит кирет. Бул метаседименттик бирдиктерге ар түрдүү курамдагы плутондук тектер интрузияланган.

Плутондук комплекстин ичинде диорит, кварцтуу диорит, ар түрдүү гранодиорит түрлөрү, кварцтуу микродиорит, тоналит, биотиттүү монзогранит жана эки слюдалуу монзогранит бар. Булак текстинде эки слюдалуу монзограниттер изилдөө аймагындагы плутондук комплекс тектеринин жарымынан көбүн түзөрү айтылат.

Бул катыштар ар бир тек түрүнүн бардык үлгүлөрү үчүн өзгөрбөс универсалдуу курам эмес; алар булак изилдөөнүн петрографиялык классификациясында берилген модалдык баалоолор. Мындан тышкары циркон, титанит, апатит, магнетит, эпидот, пирит, халькопирит, сфалерит, барит, монацит жана гален сыяктуу акцессордук минералдар литологияга жараша ар кандай өлчөмдө кездешет.

Минералдык химия эмне үчүн тек атынан көбүрөөк маалымат бере алат?

Минералдын аты анын негизги кристаллдык түзүлүшүн билдирет, бирок ошол эле минералдык үй-бүлө кең химиялык курам диапазонун көрсөтүшү мүмкүн. Мисалы, амфиболдун кристалл торунда Fe, Mg, Ca, Na, Al жана Ti сыяктуу элементтер бири-бирин алмаштыра алат. Бул өзгөрүүлөр толугу менен кокустук эмес; алар температура, басым, магманын курамы, кычкылдануу абалы жана кристаллдашуу стадиясы сыяктуу факторлор менен байланыштуу.

Ошондуктан изилдөөнүн негизги ыкмасы “амфибол барбы?” деген суроо менен чектелбейт. Изилдөөчүлөр амфиболдун кристаллографиялык позицияларына кайсы катиондор канча өлчөмдө жайгашканын эсептеп, андан кийин бул курамды мурда эксперименттик же эмпирикалык түрдө калибрленген термометрлерге жана барометрлерге колдонушат.

apfu эмнени билдирет?

apfu англисче atoms per formula unit сөз айкашынын кыскартылышы жана кыргызча “формула бирдигине туура келген атомдор” деп түшүндүрүлүшү мүмкүн. Электрондук микрозонддон же окшош химиялык анализдерден алынган оксид пайыздары түздөн-түз кристалл формуласы эмес. Өлчөнгөн химиялык курам белгилүү сандагы кычкылтек же анион негизинде нормалдаштырылат; ошентип элементтердин минералдын кристалл түзүлүшүндөгү салыштырмалуу өлчөмдөрүн салыштырууга болот.

Мисалы, “Si = 7,2 apfu” деген минерал массасынын %7,2 бөлүгү Si дегенди билдирбейт. Бул тандалган структуралык формула нормалдаштыруусуна ылайык бир формула бирдигинде эсептелген Si атомдорунун санын билдирет.

Амфибол түзүлүшүндөгү A, B, C, T жана W позициялары

Булак амфиболдорду Эл аралык минералогия ассоциациясынын ыкмасына негизделген жалпы A_0–1B₂C₅T₈O₂₂W₂ формуласы аркылуу карайт. Бул жердеги A, B, C, T жана W тамгалары элементтик белгилер эмес; алар кристалл түзүлүшүндөгү ар башка позициялык топторду билдирет.

• T позициясы: негизинен Si менен бирге P, Be, Al жана Ti сыяктуу катиондор жайгаша ала турган тетраэдрдик позицияларды билдирет.
• C позициясы: Mg, Fe, Mn, Li, Fe³⁺ жана Al сыяктуу катиондор жайгаша ала турган позициялардын бири.
• B позициясы: Ca, Na жана айрым башка катиондордун бөлүштүрүлүшү минералдык классификацияда өзгөчө маанилүү болгон структуралык позиция.
• A позициясы: Na жана K сыяктуу чоң катиондор жайгаша ала турган, ошондой эле бош кала ала турган структуралык позиция.
• W позициясы: OH⁻, F⁻, Cl⁻ жана O²⁻ сыяктуу аниондорду камтыйт.

Булак амфиболдун структуралык формулаларын 24 аниондун негизинде эсептейт. Изилдөөдөгү амфиболдордун көбүндө (Ca + Na)_B ≥ 1,00 жана Ca_B ≥ 1,50 болушу аларды моноклиндик кальцийлүү амфибол классына киргизүүнү колдойт.

Fe# эмне үчүн эсептелет?

Булакта колдонулган маанилүү катыштардын бири:

\[ Fe\#=\frac{Fe}{Fe+Mg} \]

Бул катыш минералдагы темирдин темир менен магнийдин жалпы суммасына карата салыштырмалуу үлүшүн көрсөтөт. Катыш чоңойгон сайын Fe үстөмдүгү, кичирейген сайын Mg үстөмдүгү көбөйөт. Изилдөөнүн амфибол барометриясынын контекстинде булак Anderson сунуштаган Fe# ≤ 0,65 критерийин эске алат. Изилденген амфиболдордун бул чектен төмөн болушу тандалган үлгүлөрдү тиешелүү барометрдик колдонуу үчүн баалоодо пайдаланылган шарттардын бири.

Биотит жана талаа шпаттарынын структуралык формулалары

Булак кара слюдаларды жалпы XY_2–3Z₄O₁₀(OH,F,Cl)₂ формуласы аркылуу баалайт. X позициясына K, Na, Ca, Rb, Cs жана Ba; Y позициясына Mg, Fe, Al, Li, Ti, Mn жана ар кандай башка катиондор; Z позициясына болсо негизинен Si, Al жана Fe³⁺ жайгаша алат. Эсептөөлөр 11 кычкылтек негизинде жүргүзүлгөн. Минералдык классификация диаграммаларында изилденген кара слюдалар биотит экени жана Mg-бай биотит талаасында жайгашканы көрсөтүлөт.

Талаа шпаттары булакта жалпы XY₄O₈ формуласы аркылуу каралат. X позициясы Ca, Na жана K менен, Y позициясы болсо Al жана Si менен байланыштуу. Плагиоклаздардын курамы анортит-альбит арасында өзгөрсө, щелочтуу талаа шпаттары негизинен калийге бай акыркы мүчөгө жакын жайгашат.

An, Ab жана Or эмнени билдирет?

Талаа шпатынын үч компоненттүү классификациясында An анортитти, Ab альбитти жана Or ортоклаз/калий талаа шпаты компоненттерин билдирет. Плагиоклаздын An мааниси жогору болсо кальцийге көбүрөөк бай, төмөн болсо натрийге көбүрөөк бай курамды көрсөтөт.

Бул маанилер ар башка литологиялардын арасында плагиоклаз курамы олуттуу өзгөрөрүн көрсөтөт. Бирок бул химиялык өзгөрүү өзүнчө эле бардык тектер бир магманын жөнөкөй фракциялануу катары экенин билдирбейт. Изилдөөнүн өз талкуусу да ар башка литологиялар арасында бир тектүү келип чыгыштын үзгүлтүксүздүгү көрсөтүлбөгөнүн өзгөчө белгилейт.

Амфиболдордо кандай химиялык алмашуулар байкалган?

Кристаллда бир иондун башка ион менен орун алмашуусу катиондук алмашуу деп аталат. Кристалл түзүлүшүнүн электрдик тең салмагы сакталууга тийиш болгондуктан, айрым алмашуулар бир гана элементтин өзгөрүшү эмес, бир убакта бир нече иондун алмашуусу түрүндө жүрөт.

Изилдөө Bougouni амфиболдорунда эдениттик, tschermakitic жана titano-tschermakitic алмашуу байланыштарын аныктайт. Изилдөөчүлөр буларды магмалык процесстер менен байланыштырса, үлгүлөрдө richeritic, глаукофан жана titano-глаукофан тибиндеги алмашууларды аныкташкан эмес. Булактын чечмелөөсүндө бул абал изилденген амфиболдордун маанилүү бөлүгүнүн магмалык химиялык эволюциясын баалоодо колдонулат.

Tschermak тибиндеги өзгөрүү өзгөчө басымга сезгич деп эсептелет. Басым жогорулаганда амфиболдун кристалл торундагы жалпы Al өлчөмүнүн өзгөрүшү Al-in-hornblende барометрлеринин негизги физикалык-химиялык негиздемеси болуп саналат. Эдениттик жана Ti камтыган айрым алмашуулар болсо температура менен байланыштуу.

Al-in-Hornblende Термобарометриясы Бул Изилдөөдө Эмнени Эсептейт?

Al-in-hornblende ыкмасы магмалык амфиболдун кристалл түзүлүшүндөгү жалпы Al жана башка катиондордун курамын мурда калибрленген эмпирикалык теңдемелерге жайгаштыруу аркылуу тектердин кристаллдашуу/жайгашуу басымын жана температурасын баалоо үчүн колдонулат; изилдөөдө бир гана барометрге таянуунун ордуна алты ар башка басым калибровкасы салыштырылган.

Басым үчүн колдонулган алты калибровка

Булакта жалпы амфибол алюминийи Al_tot колдонулуп берилген теңдемелер төмөнкүлөр:

Schmidt (1992):

\[ P(\mathrm{kbar})=-3.01+4.76\,Al_{tot} \]

Булак бул калибровка үчүн болжол менен ±0,6 kbar белгисиздик көрсөтөт.

Mutch жана авторлоштор (2016):

\[ P(\mathrm{kbar})=0.5+0.3318\,Al_{tot}+0.9954(Al_{tot})^2 \]

Бул жерде экинчи даражадагы мүчө болгондуктан Al менен басымдын ортосундагы байланыш сызыктуу эмес. Al_tot көбөйгөн сайын сызыктуу да, квадраттык да мүчө басым баасына таасир этет.

Hammarstrom жана Zen (1986):

\[ P(\mathrm{kbar})=-3.92+5.03\,Al_{tot} \]

Булак бул калибровка үчүн болжол менен ±3 kbar белгисиздик берет.

Hollister жана авторлоштор (1987):

\[ P(\mathrm{kbar})=-4.76+5.64\,Al_{tot} \]

Булакта болжол менен ±1 kbar белгисиздик көрсөтүлгөн.

Johnson жана Rutherford (1989):

\[ P(\mathrm{kbar})=-3.46+4.23\,Al_{tot} \]

Булакта болжол менен ±0,5 kbar белгисиздик берилет.

Ridolfi жана авторлоштор (2010):

\[ P(\mathrm{kbar})=19.209\,\exp(1.438\,Al_{tot}) \]

Бул жердеги exp табигый экспоненциалдык функцияны билдирет. Ошондуктан Al_tot көбөйүшүнүн басым эсептөөгө таасири сызыктуу теңдемедегиден айырмаланат.

Бул теңдемелерде Al_tot эмнени билдирет?

Al_tot — амфиболдун структуралык формуласында эсептелген жалпы алюминий өлчөмү. Бул маани тектеги салмактык Al пайызы эмес. Химиялык анализ алгач минералдын формула бирдигине нормалдаштырылып, андан кийин кристаллографиялык позициялар боюнча катиондордун бөлүштүрүлүшү эсептелет. Барометр ушул структуралык курам менен иштейт.

Алты калибровканын коэффициенттеринин бирдей эместиги ката эмес. Алар ар башка эксперименттик же эмпирикалык маалымат топтомдорунда иштелип чыккан өзүнчө барометрлер. Изилдөө бул ар башка калибровкалар Bougouni үлгүлөрүндө берген басымдарды салыштырып, андан соң литология боюнча орточо басым маанилерин баалайт.

Температура теңдемеси

Булак амфибол курамынан температураны эсептөө үчүн төмөнкү калибровканы берет:

\[ T(^{\circ}\mathrm{C})= 1781 -132.74\,Si +116.6\,Ti_{tot} -69.41\,Fe_{tot} +101.62\,Na_{tot} \]

Бул жерде T температураны °C менен; Si, Ti_tot, Fe_tot жана Na_tot амфиболдун структуралык формуласындагы тиешелүү катиондордун өлчөмүн билдирет. Математикалык жактан Si жана Fe_tot мүчөлөрүнүн коэффициенттери терс; башка өзгөрмөлөр туруктуу кармалса бул мүчөлөрдүн көбөйүшү эсептелген температураны төмөндөтөт. Ti_tot жана Na_tot мүчөлөрүнүн коэффициенттери оң; башка шарттар туруктуу болгондо алардын көбөйүшү эсептелген температураны жогорулатат. Бул математикалык жүрүм-турум өзгөрмөлөрдү өз алдынча өзгөртүп жүргүзүлгөн жаңы Bougouni эксперименти эмес; ал түздөн-түз колдонулган калибровка теңдемесинин түзүлүшүнөн келип чыгат.

Кычкылтек Фугаситети жана ΔNNO Эмнени Билдирет?

Кычкылтек фугаситети магманын кычкылдандыруучу же калыбына келтирүүчү шарттарын сүрөттөө үчүн колдонулган термодинамикалык чоңдук; ΔNNO болсо эсептелген кычкылтек фугаситетинин никель–никель оксиди буферине салыштырмалуу абалын билдирет жана изилдөөдө амфибол химиясы аркылуу магманын редокс шарттарын баалоо үчүн колдонулган.

Фугаситет эмне үчүн жөн гана “кычкылтектин өлчөмү” эмес?

Фугаситет — реалдуу термодинамикалык системада газ компонентинин химиялык активдүүлүгүн билдирген чоңдук. Ошондуктан fO₂ магмадагы эркин кычкылтек газынын жөнөкөй көлөмдүк пайызы катары кабыл алынбашы керек. Петрологдор fO₂ ни Feнин Fe²⁺/Fe³⁺ тең салмагы, оксид минералдарынын туруктуулугу жана магмалык минералдык ассоциация сыяктуу редокска сезгич процесстерди баалоо үчүн колдонушат.

NNO никель–никель оксиди редокс буферин билдирет. ΔNNO мааниси системанын ушул эталондук буферге салыштырмалуу айырмасын көрсөтөт. Оң маани NNOго салыштырганда көбүрөөк кычкылдандыруучу, терс маани болсо көбүрөөк калыбына келтирүүчү салыштырмалуу шартты көрсөтөт.

Булакта колдонулган ΔNNO теңдемеси

Изилдөө Ridolfi жана авторлошторунун калибровкасын төмөнкүдөй берет:

\[ \Delta NNO= 1.644\left( Mg+\frac{Si}{47} -\frac{^{C}Al}{9} -1.3\,^{C}Ti +\frac{^{B}Fe}{3.7} +\frac{^{C}Fe}{5.2} +\frac{^{B}Ca}{20} -\frac{^{A}Na}{2.8} +\frac{^{A}\square}{9.5} \right)-4.01 \]

Формуладагы A, B жана C үстүңкү белгилери элемент амфиболдун кристалл түзүлүшүндөгү кайсы структуралык позицияда бааланганын көрсөтөт. □ белгиси A позициясындагы боштукту, башкача айтканда ошол кристаллографиялык позицияда катион жоктугун билдирет. Демек теңдеме элементтердин жалпы өлчөмүнө гана эмес, катиондордун кристалл түзүлүшүндө бөлүштүрүлүшүнө да сезгич.

Бардык тандалган амфибол анализдеринин орточосу ΔNNO = 1,13 ± 0,65 болсо да, бардык литологиялар бирдей маани бербейт. Мисалы, 8-таблицада кварцтуу гранодиорит үчүн орточо ΔNNO болжол менен −0,23, кварцтуу диоритте 1,60 жана кварцтуу микродиоритте 1,56. Ошондуктан изилдөөнүн “жогорку кычкылтек фугаситети” тууралуу жалпы чечмелөөсү ар бир үлгү бирдей редокс абалына ээ дегенди билдирбейт.

Басымдан жайгашуу тереңдиги кантип эсептелди?

Изилдөө эсептелген литостатикалык басымды болжолдуу жайгашуу тереңдигине айландыруу үчүн негизги байланыш колдонулат:

\[ P=\rho g h \]

Бул жерде:

• P: литостатикалык басым,
• ρ: жер кыртышынын орточо тыгыздыгы; булакта 2700 kg/m³,
• g: эркин түшүү ылдамдануусу; булакта 9,81 m/s²,
• h: эсептеле турган жайгашуу тереңдиги.

Тереңдикти жалгыз калтыруу үчүн теңдеме:

\[ h=\frac{P}{\rho g} \]

түрүнө келтирилет. Басым kbar менен эсептелгендиктен физикалык жактан шайкеш тереңдик эсептөөдө басымды SI бирдигине айландыруу керек. Изилдөөнүн 8-таблицадагы жыйынтыктары болжол менен 2,85 kmден 23,60 kmге чейинки жайгашуу тереңдиктерине туура келет.

Бул жердеги “жайгашуу тереңдиги” изилдөөчүлөр бүгүн түздөн-түз бургулоо менен өлчөгөн азыркы тек тереңдиги эмес. Бул минералдык химиядан бааланган кристаллдашуу/жайгашуу басымын тандалган орточо жер кыртышынын тыгыздыгы божомолунда эквиваленттүү тереңдикке айландыруу.

Ti-in-Biotite жана Al-in-Biotite Жыйынтыктары Эмне Үчүн Өзүнчө Бааланды?

Биотит химиясынан эсептелген 196,99–572,66 °C температуралар амфиболдун 671–869 °C баштапкы магмалык температураларынан кыйла төмөн жана изилдөөчүлөр аларды кайра кристаллдашуу/метаморфтук кайра тең салмактануу менен байланыштырышат, ал эми Al-in-biotite басым эсеби терс жыйынтык бергендиктен биотит басым барометрин бул үлгүлөр үчүн жараксыз деп эсептешкен.

Ti-in-biotite температура теңдемеси

Булак Henry жана авторлошторунун калибровкасын төмөнкүдөй берет:

\[ T(^{\circ}\mathrm{C})= \left[ \frac{\ln(Ti)-a-c(X_{Mg})^3}{b} \right]^{0.333} \]

Булакта туруктуулар:

• a = −2,3594
• b = 4,6482 × 10⁻⁹
• c = −1,7283

түрүндө берилет жана:

\[ X_{Mg}=\frac{Mg}{Mg+Fe} \]

деп аныкталат. Ti мааниси булакта 22 кычкылтек негизинде кайра эсептелген apfu мааниси катары колдонулат.

9-таблицада 133 биотит анализи үчүн температуралардын минимуму 196,99 °C, максимуму 572,66 °C, орточосу 441,15 °C жана стандарттык четтөөсү 79,07 °C. Изилдөө бул температуралар амфиболго негизделген баштапкы магмалык температуралардан төмөн экенин жана кайра кристаллдашкан биотиттердин кийинки термалык/метаморфтук абалын чагылдырышы мүмкүн экенин чечмелейт.

Al-in-biotite басым теңдемеси жана булак ичиндеги коэффициент айырмасы

Метод текстинде Uchida жана авторлошторуна негизделген теңдеме:

\[ P(\mathrm{kbar})=3.03\,Al^{IV}-6.33 \]

деп жазылган. Бирок булак изилдөөнүн 9-таблица аталышында ошол эле теңдеме:

\[ P(\mathrm{kbar})=3.03\,Al^{IV}-6.53 \]

түрүндө берилет. Булактын өзүндө эки башка туруктуу болгондуктан, бул жерде алардын бири үнсүз түрдө “туура” деп кабыл алынган эмес.

Андан да маанилүүсү, булакта берилген чыныгы эсеп жыйынтыктары −2,65тен −1,59 kbarга чейин жана орточо −2,19 ± 0,28 kbar. Геологиялык кристаллдашуу басымынын терс болушу физикалык жактан маанилүү эмес деп эсептелгендиктен, изилдөөчүлөр бул ыкма Bougouni биотиттерине колдонулбай турганын айтышат. Булак муну төмөн Al курамы, альтерация же химиялык тең салмаксыздык сыяктуу мүмкүн болгон себептер менен байланыштырат.

Демек, терс маани “Bougouni магмасы терс басым алдында кристаллдашкан” дегенди билдирбейт. Тескерисинче, бул жыйынтык колдонулган калибровка бул үлгүлөрдө жараксыз экенин эскерткен белги болуп саналат.

Изилдөөнүн маалымат агымы

Петрогенез чечмелөөсүнө кантип жетишилет?

Изилдөө петрогенезди бир минералдан же бир диаграммадан чыгарбайт. Амфибол курамы, биотит курамы, талаа шпатынын химиясы, минералдык алмашуу байланыштары, Fe/Mg катыштары, кычкылтек фугаситети, тектердин модалдык курамы жана ар түрдүү бөлүүчү диаграммалар бирге колдонулат.

Амфибол жана биотит маалыматтары жалпысынан кальк-щелочтуу мүнөз менен байланыштырылган. Изилдөөнүн диаграммаларында тектер активдүү континенттик чет жана субдукция менен байланышкан орогендик магматизм талаалары менен салыштырылат. Изилдөөчүлөр бул жыйынтыктарды аймактык геологиялык алкак менен бириктирип, Bougouni плутондук комплекси кагылышууга жакын субдукциялык чөйрөдө өнүккөнүн сунушташат.

Жер кыртыштык келип чыгыш жана аралаш жер кыртышы-мантия келип чыгышы эмнени билдирет?

Булак бардык Bougouni тектери үчүн бир гана магма булагын сунуштабайт. Минералдык химиянын бөлүүчү диаграммаларына таянып эки кең булак тобу талкууланат: негизинен континенттик жер кыртышынын жарым-жартылай эриши менен байланышкан магмалар жана жер кыртышы менен мантиядан келген компоненттер бирге катышкан аралаш келип чыгыштагы магмалар.

Авторлордун моделинде диорит жана кварцтуу микродиорит жер кыртышы менен мантиянын салымдары аралашкан магмалар менен байланыштырылат. Бул магмалар көтөрүлгөндө континенттик кыртышка жылуулук берип, кыртыштын жарым-жартылай эришин колдогон болушу мүмкүн; гранодиорит жана монзограниттердин пайда болушунда кыртыш магмалары менен ар кандай деңгээлде аралашуу роль ойногон болушу мүмкүн деп сунушталат.

Бул жердеги “болушу мүмкүн” жана “сунушталат” сөздөрү маанилүү. Изилдөө изотоптук булакты көзөмөлдөө же мантиядан кыртышка магма кыймылын түз байкаган эксперимент сунуштабайт. Петрогенез модели алынган минералдык химияны, колдонулган бөлүүчү диаграммаларды жана аймактык геологиялык маалыматты бирге чечмелөөгө негизделет.

Сууга бай магма тууралуу чечмелөө кантип түзүлөт?

Амфибол, биотит жана мусковит OH камтый алган гидратталган минералдар. Bougouni тектеринде бул минералдардын кеңири кездешүүсү авторлор тарабынан баштапкы магманын салыштырмалуу сууга бай болгонун көрсөткөн петрографиялык белги катары бааланат. Булак ошондой эле клинопироксендин өтө аз өлчөмдө кездешүүсүн ушул чечмелөө менен бирге карайт.

Бул магманын суу курамы ушул изилдөөдө түз пайыз менен өлчөнгөн дегенди билдирбейт. “Сууга бай” деген чечмелөө минералдык ассоциациядан жана петрографиялык байланыштардан чыгарылган петрогенез чечмелөөсү.

Кальк-щелочтуу, металюминоздуу жана пералюминоздуу эмнени билдирет?

Кальк-щелочтуу термини өзгөчө орогендик жана субдукция менен байланышкан көптөгөн магмалык тек серияларында кездешкен белгилүү геохимиялык эволюция мүнөзүн сүрөттөйт. Булак Bougouni плутондук тектерин субщелочтуу жана кальк-щелочтуу тенденциялуу деп классификациялайт.

Металюминоздуу жана пералюминоздуу терминдер магмалык тектердеги Alдын Na, K жана Ca сыяктуу негизги катиондорго салыштырмалуу көптүгү менен байланышкан геохимиялык классификациялар. Изилдөө Bougouni тектери металюминоздуудан бир аз пералюминоздууга чейин өзгөрөрүн билдирет. Бул классификация өзү гана магма булагынын так далили эмес; ал башка минералогиялык жана геохимиялык көрсөткүчтөр менен бирге чечмеленет.

I-тип жана S-тип тенденциясы эмнени билдирет?

Граниттик тектердин петрогенезинде I-тип жана S-тип түшүнүктөрү магма булагынын өзгөчөлүктөрүн жана минералогиялык-геохимиялык мүнөзүн талкуулоо үчүн колдонулган классификациялык алкактардын бири. Булак Bougouni плутондук тектери негизинен I-тип мүнөз көрсөтөрүн, бирок төмөн/алсыз S-тип тенденциясы бар экенин айтат.

Бул изилдөөнүн билдирүүсү “бардык үлгүлөр так бир жана таза I-тип булагынан жаралган” деп түшүнүлбөшү керек. Авторлордун өз петрогенез чечмелөөсү жер кыртыштык да, аралаш жер кыртышы-мантия салымдарын да камтыйт жана ар башка литологиялар арасында толук бир тектүү келип чыгыш үзгүлтүксүздүгүн түзбөйт.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Талаадан үлгү алуу жана жука кесим иштер

Ачык чыккан тектерди аныктоодо картография жана издөө долбоорлорунун отчеттору менен жергиликтүү талаа маалыматтары колдонулган. Үлгүлөр мүмкүн болушунча ачык чыккан тектердин жаңы бөлүктөрүнөн алынган. Изилдөө аймагындагы ар башка плутондук литологияларды көрсөтүү үчүн үлгүлөр алынган жана Lille Университетинин Жер илимдери бөлүмүнүн даярдоо лабораториясында 40тан ашык жылмаланган жука кесим даярдалган.

Бардык жука кесимдер Olympus BX 60 поляризациялык оптикалык микроскоп менен изилденген; сүрөткө тартуу үчүн жогорку чечилишиндеги SPOT Flex камерасы жана SPOT Advanced программасы колдонулган. Бул этаптын негизги милдети минералдарды, текстураларды, альтерацияларды жана минералдардын бири-бири менен пайда болуу байланышын, башкача айтканда парагенетикалык түзүлүштү аныктоо.

Raman микроспектрометриясы

Ар бир литологиялык топтон тандалган жалпы 19 өкүлчүлүктүү жука кесим Labram HR800/Jobin Yvon/UV-532 nm Raman микроспектрометри менен изилденген. Анализдер Lab-Spec 5 программасы менен жана булакта көрсөтүлгөн 100–1500 cm⁻¹ спектрдик диапазондо жүргүзүлгөн.

Raman спектроскопиясында минералга жөнөтүлгөн жарыктын өтө кичине бөлүгү минералдын термелүү режимдери менен энергия алмашууга дуушар болот. Пайда болгон Raman жылыштары минералдык түзүлүшкө мүнөздүү спектрдик өзгөчөлүктөрдү жаратышы мүмкүн. Изилдөөдө бул техника өзгөчө парагенетикалык баалоону жакшыртуу жана акцессордук минерал фазаларын аныктоо үчүн колдонулган.

SEM-EDS изилдөөлөрү

Жука кесимдердин сегизи кошумча түрдө Quanta 200 сканерлөөчү электрондук микроскопуна туташкан энергия-дисперсиялык спектрометр менен изилденген. SEM электрон нуру менен өтө кичине беттик аймактарды сүрөткө түшүрсө, EDS үлгүдөн чыккан мүнөздүү рентген нурларын колдонуп изилденген чекиттин же аймактын элементтик курамы жөнүндө маалымат берет.

Булакта көрсөтүлгөн анализ санынын дал келбестиги

Метод бөлүмү химиялык курамды жана өзгөрүүлөрдү мүнөздөө максатында 607 анализ жүргүзүлгөнүн ачык жазат. Ошол эле сүйлөмдөр тобунда деталдуу берилген сандар төмөнкүдөй:

200 + 130 + 130 + 36 + 14 суммасы 510 болот. PDF эмне үчүн жалпы санды 607 деп бергенин түшүндүргөн кошумча категория бул бөлүмдө көрсөтүлгөн эмес. Ошондуктан Verianla баяны 607 санын 510 деп “оңдобойт”, ошол эле учурда 607ни тизмеленген категориялар менен математикалык жактан шайкеш сыяктуу да көрсөтпөйт. Булактагы эки маалымат тең сакталат.

Минералдын борборунан четине карай анализ эмне үчүн жүргүзүлөт?

Булак минерал данектеринде борбордон четке карай экиден төрткө чейин анализ жүргүзүлгөнүн билдирет. Кристаллдын борбору менен чети бир убакта пайда болушу шарт эмес. Кристалл өсүп жатканда магманын температурасы, курамы жана физикалык шарттары өзгөрүшү мүмкүн болгондуктан химиялык зоналдуулук пайда болушу мүмкүн. Борбор-чет өлчөөлөрү ушул химиялык өзгөрүүнү кармоого жардам берет.

Термобарометрияга кайсы амфиболдор киргизилди?

Булак жалпы минералдык баалоодо Si мааниси 7,50 apfuдан төмөн болгон амфиболдорду магмалык деп кабыл алган классификациялык критерийди талкуулайт. Бирок интрузия басымын жана температурасын түз эсептегенде этият тандоо жасалып, бир гана Si < 7,40 apfu болгон жана магмалык мүнөзү ишенимдүүрөөк деп эсептелген амфиболдор колдонулган.

8-таблицадагы термобарометриялык статистиканын жалпысы 125 тандалган амфибол анализи боюнча берилген. Демек 8-таблицанын жыйынтыктары методдо айтылган бардык 200 амфибол анализинин өзгөрбөс орточосу эмес.

Амфибол термобарометриясынын негизги сандык жыйынтыктары

Бул таблица маанилүү нерсени көрсөтөт: Bougouni плутондук комплекси бир P–T–fO₂ шартында кристаллдашкан бир тектүү тек массасы эмес. Мисалы, диорит жана кварцтуу гранодиорит үчүн орточо басымдар болжол менен 4,5 kbar деңгээлинде болсо, стандарттуу/порфирдик гранодиорит тобунда болжол менен 1,4 kbar. Температура боюнча да диориттин орточосу 811 °C, стандарттуу/порфирдик гранодиорит тобунун орточосу 693 °C.

Жалпы бөлүштүрүүнүн минимум жана максимумдары

Булак текстиндеги 6,25 жана 6,75 kbar айырмасы

8-таблицада бардык анализдер үчүн “AP” тилкесинин максималдуу мааниси 6,25 kbar деп берилет. Жыйынтык бөлүмү да жайгашуу басымдарын 0,75–6,25 kbar деп жыйынтыктайт. Бирок талкуунун басым бөлүмүндө орточо маанилер 0,75–6,75 kbar арасында экени жазылган. Булак бул 0,50 kbar айырманын себебин түшүндүрбөйт.

Ошондуктан бул жерде сандык маалымат таблицасы жана жыйынтык бөлүмү бирдей берген 6,25 kbar негизги диапазондо колдонулган, ал эми 6,75 kbar булак ичиндеги айырма катары өзүнчө катталган.

Тереңдик текстиндеги болжол менен 1700 m көйгөйү

Талкуу бөлүмүндө диорит жана кварцтуу гранодиорит үчүн эң жогорку маанилер айтылганда “mean about 1700 m” деген билдирүү бар. Бирок 8-таблицада орточо тереңдик диорит үчүн 17.166,07 m, кварцтуу гранодиорит үчүн 17.015,43 m деп берилген. Басым маанилери да болжол менен 4,5 kbar болгондуктан, таблицадагы маанилер болжол менен 17 km деңгээлинде.

Verianla тексттеги “1700 m” билдирүүсүн үнсүз түрдө 17.000 m деп өзгөртпөйт. Булакта таблица менен абзацтын ортосунда болжол менен бир чоңдук даражасында айырма бар экени ачык көрсөтүлөт. Негизги сандык таблица берилгенде булактын 8-таблица маанилери сакталган.

14-сүрөт: температура бөлүштүрүүлөрүнүн негизги билдирүүсү

Булак 14-сүрөттө литологиялардын эсептелген температура бөлүштүрүүлөрүн гистограмма жана куту диаграммалары менен көрсөтөт. Кварцтуу диорит негизинен 760–770 °C тегерегинде; диорит болжол менен 810 °C тегерегинде; стандарттуу жана порфирдик гранодиориттер болжол менен 690–695 °C тегерегинде; кварцтуу микродиорит болжол менен 745–750 °C тегерегинде; тоналит болсо болжол менен 715 °C тегерегинде топтолот.

Бул бөлүштүрүүлөр орточо маанилерди гана эмес, бир литологиянын ичинде да химиялык жана термалык өзгөрмөлүүлүк бар экенин көрсөтөт. Verianla макаласында булак гистограммасын пиксел түрүндө көчүрүүнүн ордуна чыныгы сандык жыйынтыктар жогорудагы көрүнүктүү таблицада сакталган.

15-сүрөт: басым бөлүштүрүүлөрүнүн негизги билдирүүсү

Басым бөлүштүрүүлөрү ар башка литологиялар бирдей тереңдикте кристаллдашпаганын көрсөтөт. Диорит жана кварцтуу гранодиорит жогорку орточо басымдар менен айырмаланса, стандарттуу/порфирдик гранодиорит тобу төмөн орточо басым берет. Кварцтуу диоритте бөлүштүрүү кең жана оңго кыйшайган; кварцтуу гранодиоритте болсо булак текстине ылайык эки чокулуу түзүлүш бар.

Изилдөө ар башка Al-in-hornblende калибровкаларынын жыйынтыктарын салыштыргандан кийин литология боюнча “AP” деп берилген орточо басымды негизги баалоодо колдонот.

16-сүрөттүн аталышындагы булак ичиндеги дал келбестик

Булак текстинде 16-сүрөт ачык түрдө кычкылтек фугаситети/ΔNNO бөлүштүрүүлөрүн түшүндүрүп, 8-таблицанын “h” тилкеси менен байланыштырылат. Бирок жарыяланган сүрөттүн астындагы аталыш “Pressure Value Distributions” деп жазылган. Сүрөттөгү маани диапазондору жана талкуу тексти бул басым эмес, кычкылтек фугаситетинин бөлүштүрүлүшү экенин көрсөтөт.

Ошондуктан Verianla баянында сүрөттүн илимий мазмуну ΔNNO бөлүштүрүлүшү катары түшүндүрүлүп, ката көрүнгөн булак аталышын ошол бойдон кайталап окурманды адаштыруудан качылган.

Биотит жыйынтыктары

Бул таблицанын эң маанилүү чечмелөөсү — эки ыкма бирдей геологиялык мааниде колдонулбайт. Ti-in-biotite температуралары изилдөөчүлөр тарабынан төмөнкү температуралуу кайра кристаллдашуу/метаморфтук окуялар менен байланыштырылса, терс Al-in-biotite басымдары физикалык жайгашуу басымы катары кабыл алынган эмес жана ыкма бул үлгүлөр үчүн четке кагылган.

Баштапкы магмалык температура менен кайра кристаллдашуу температурасын аралаштырбоо

Амфибол аркылуу эсептелген болжол менен 671–869 °C диапазону изилдөөдө плутондук тектердин магмалык кристаллдашуу жана муздоо шарттары менен байланыштуу. Биотиттен эсептелген болжол менен 197–573 °C диапазону болсо кыйла төмөн жана булак аларды кайра кристаллдашуу/метаморфтук таасирлер менен байланыштырат.

Ошондуктан “Bougouni тектеринин температурасы 197–869 °C болгон” деп бир физикалык процесстин диапазонун түзүү туура эмес. Бул эки температура тобу ар башка минералдык жазууларды жана ар башка геологиялык этаптарды билдирет.

Минералдык классификациянын негизги жыйынтыктары

• Амфиболдор негизинен моноклиндик кальцийлүү амфиболдор.
• Мафикалык жана гранитоиддик литологиялар амфибол курамы боюнча эки өзүнчө химиялык топ түзөт.
• Паргасит, актинолит, магнезиогорнбленд жана айрым гранитоиддерде феррогорнбленд/ферропаргасит талааларына чейин созулган курамдар кездешет.
• Эдениттик, tschermakitic жана titano-tschermakitic алмашуулар аныкталган.
• Изилденген кара слюдалар биотит катары классификацияланып, Mg-биотит мүнөзүн көрсөтөт.
• Биотиттердин маанилүү бөлүгү кайра тең салмакталган биотит талаасында болсо, биотиттүү монзогранит үлгүлөрү баштапкы биотит талаасында ачыгыраак.
• Плагиоклаз курамы литологиялар арасында лабрадордон альбитке чейин кең диапазон көрсөтөт.
• Щелочтуу талаа шпаты боюнча маалыматтар калийге бай акыркы мүчөгө жакын топтолот.

Кычкылдануу шарттарынын негизги жыйынтыгы

Амфибол термобарометриясы үчүн тандалган бардык анализдердин орточосу ΔNNO = 1,13 ± 0,65. Авторлор ошондой эле амфибол жана биотиттеги Fe/(Fe+Mg) катыштарын, магнетит байланыштарын жана минералдык ассоциацияны бирге колдонуп, комплекс жалпысынан жогорку кычкылтек фугаситети шарттарында өнүккөнүн чечмелешет.

Бирок литологиялар арасындагы айырма маанилүү. Кварцтуу гранодиориттин 8-таблицадагы орточосу −0,23 ΔNNO болсо, кварцтуу диорит жана кварцтуу микродиорит 1,5тен жогору. Демек “жогорку fO₂” бардык анализдер бирдей кычкылдануу даражасына ээ дегенди билдирбейт.

Изилдөө петрогенез боюнча колдогон жыйынтыктар

• Bougouni плутондук комплекси диориттен эки слюдалуу монзогранитке чейин кең литологиялык ар түрдүүлүк көрсөтөт.
• Минералдык химия изилденген тектер жалпысынан субщелочтуу-кальк-щелочтуу магмалык мүнөзгө ээ экенин колдойт.
• Тектер металюминоздуудан бир аз пералюминоздууга чейин өзгөрөт.
• Авторлордун классификациясы негизинен I-тип мүнөздү жана төмөн/алсыз S-тип тенденциясын сунуштайт.
• Амфиболго негизделген эсептөөлөр ар башка литологиялар ар башка P–T–fO₂ шарттарын каттаганын көрсөтөт.
• Жалпы минералогиялык жана геохимиялык көрсөткүчтөр кычкылдандыруучу жана салыштырмалуу сууга бай магмалык шарттарга шайкеш деп чечмеленген.
• Бөлүүчү диаграммалар жана аймактык контекст авторлор тарабынан кагылышууга жакын субдукция менен байланышкан тектоно-магмалык чөйрө менен байланыштуу.
• Петрогенез чечмелөөсүндө жер кыртыштык да, жер кыртышы-мантия аралашмасы менен байланышкан магма булактары да сунушталат.

Изилдөө колдобогон жалпылоолор

Изилдөө бардык Bougouni литологиялары бир жалпы магманын үзгүлтүксүз фракциялануусу аркылуу пайда болгонун көрсөтпөйт. Авторлор амфибол жана талаа шпаттарындагы алмашуу байланыштары ар башка литологиялар арасында cogenetic үзгүлтүксүздүктү далилдебегенин ачык айтышат.

Изилдөө литий запасын же ресурсун эсептөө эмес; пегматиттердин экономикалык кен курамын аныктабайт. Изилдөө жаңы радиометриялык жаш аныктоо же изотоптук булак анализин сунуштабайт. Жер кыртышы жана мантия булактары боюнча чечмелөөлөр минералдык химиянын бөлүүчү диаграммаларына жана петрогенез моделине негизделет.

Биотиттен эсептелген терс басымдар чыныгы геологиялык басым эмес. Изилдөөчүлөр бул ыкма тиешелүү үлгүлөрдө колдонууга жараксыз экенин ачык четке кагышат.

Ошондой эле 757 ± 44 °C, 2,75 ± 1,47 kbar жана ΔNNO = 1,13 ± 0,65 маанилери бардык Bougouni тектери бир убакта так ушул шарттарда кристаллдашканын билдирбейт. Булар 8-таблицада тандалган 125 амфибол анализи үчүн эсептелген жалпы орточо жана бөлүштүрүү маанилери.

Изилдөөнүн маанилүү методологиялык чектөөлөрү

Термобарометриялык жыйынтыктар Палеопротерозой магманы басым жана температура сенсорлору менен түз өлчөө эмес. Алар бүгүн өлчөнгөн минералдык курамдарды мурда калибрленген эмпирикалык/эксперименттик теңдемелерге колдонуу аркылуу алынган геологиялык баалар. Ошондуктан калибровканын колдонулуу чеги, минералдын баштапкы же экинчи экендиги, кийин альтерацияга учураган-учурабаганы жана химиялык тең салмак сакталган-сакталбаганы жыйынтыктарга түз таасир этет.

Изилдөөнүн биотит барометринин терс басым бериши бул чектөөнүн конкреттүү мисалы. Бир эле минералдык химияны ар бир калибровкага механикалык түрдө колдонууга болбойт; ыкма үлгү үчүн жарактуу болушу керек.

Мындан тышкары, булактын ичинде жалпы анализ саны, Al-in-biotite теңдемесинин туруктуусу, жалпы максималдуу басым жана айрым тереңдик билдирүүлөрүндө өз ара дал келбеген маанилер бар. Бул дал келбестиктер илимий жыйынтыктардан көз карандысыз түрдө редакциялык жактан көрүнүктүү сакталууга тийиш.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түп нуска изилдөө: Mineral Geochemical Implications in the Thermo-Barometric Conditions and Petrogenesis of the Bougouni Plutonic Complex, in Southern Mali (Léo-Man Shield, West African Craton)

Авторлор: Séko Sanogo; Salia Coulibaly; Dasso Yollande Traoré; Ousmane Wane; Cyril Durand; Michel Dubois; Adama Youssouf Koné.

Жооптуу автор: Séko Sanogo.

Аффилиация 1: Laboratoire de Géodynamique et de Cartographie (LGC), Faculté des Sciences et Techniques (FST), Université des Sciences, des Techniques et des Technologies de Bamako (USTTB), BP E3206 Bamako, Mali.

Аффилиация 2: Univ. Lille, Institut Mines-Télécom, Univ. Artois, Junia, ULR 4515 – LGCgE, Laboratoire de Génie Civil et Géo-Environnement, F-59000 Lille, France.

ORCID: PDFтин биринчи бетинде 0000-0002-5324-1794 ORCID идентификатору көрсөтүлгөн.

Журнал: International Journal of Innovative Science and Research Technology (IJISRT).

Том / саны: Volume 11, Issue 8, August 2026.

Беттер: 3865–3900.

ISSN: 2456-2165.

DOI: 10.38124/ijisrt/26aug1198.

PDFте көрсөтүлгөн жарыяланган дата: 18 Сентябрь 2026.

Булак түрү: Жаңы талаа үлгүлөрүн алуу, петрографиялык изилдөө, минералдык химия жана термобарометриялык/петрогенетикалык чечмелөөнү камтыган оригиналдуу изилдөө макаласы.

Рецензиялоо абалы: IJISRTтин расмий жарыялоо маалыматы журналды рецензиялануучу илимий басылма платформасы катары сүрөттөйт жана макалалар рецензиялык баалоо аркылуу тандаларын билдирет.

Лицензия боюнча эскертүү: Каралган PDFте макалага тиешелүү ачык Creative Commons лицензия билдирүүсү ишенимдүү түрдө аныкталбагандыктан, Verianla сүрөт колдонууда этият мамиле кылган. Булактагы талаа сүрөттөрү, микрофотолор жана басманын диаграммалары көчүрүлгөн эмес. Сандык маалыматтар жана илимий байланыштар көз карандысыз таблицалар жана түшүндүрмө схемалар менен берилген.

Каржылоо: Булак Séko Sanogoнун доктордук иши учурундагы талаа иштерин Islamic Bank of Development (IsDB) Capacity Development Department Excellence Fellowship Program жана Université des Sciences, des Techniques et des Technologies de Bamakoнун Training of Trainers Program (PFF) колдоосу менен жүргүзүлгөнүн билдирет.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Авторлор анализделген маалыматтар макаланын ичинде берилгенин, кошумча маалыматтар кошумча таблицаларда бар экенин айтышат.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор изилдөө мүмкүн болгон кызыкчылыктардын кагылышын жарата турган коммерциялык же финансылык байланыштарсыз жүргүзүлгөнүн билдиришет.

Авторлордун салымы: Булакта концептуалдаштыруу жана баштапкы текст даярдоо Séko Sanogo, Salia Coulibaly жана Ousmane Wane; изилдөө Séko Sanogo, Salia Coulibaly, Dasso Yollande Traoré, Ousmane Wane жана Cyril Durand; эксперттик салым Séko Sanogo, Ousmane Wane, Cyril Durand жана Michel Dubois; жазуу-рецензия-түзөтүү Séko Sanogo, Salia Coulibaly, Dasso Yollande Traoré, Ousmane Wane жана Adama Youssouf Koné; визуалдаштыруу Cyril Durand, Michel Dubois, Adama Youssouf Koné, Dasso Yollande Traoré жана Salia Coulibaly менен байланыштуу. Булакта тең салым/тең биринчи авторлук тууралуу билдирүү көрүнгөн эмес.

Булак ичиндеги маанилүү сандык дал келбестик 1: Метод тексти жалпы 607 анализ билдирет, ал эми минералдар боюнча берилген сандар 510го чыгат. Булак мунун себебин түшүндүрбөйт.

Булак ичиндеги маанилүү теңдеме дал келбестиги 2: Uchida жана авторлошторуна таянган Al-in-biotite басым теңдемесиндеги туруктуу метод текстинде −6,33, 9-таблицанын аталышында −6,53. Эки мааниси тең булакта болгондуктан, алардын бири үнсүз түрдө оңдолгон эмес.

Булак ичиндеги маанилүү сандык дал келбестик 3: Талкуу бөлүмүндө жалпы басым диапазону 0,75–6,75 kbar деп берилсе, 8-таблицада AP максимуму 6,25 kbar жана жыйынтык бөлүмүндө диапазон 0,75–6,25 kbar.

Булак ичиндеги маанилүү сандык дал келбестик 4: Талкуудагы бир сүйлөмдө диорит жана кварцтуу гранодиорит үчүн болжол менен 1700 m орточо тереңдик айтылса, 8-таблица болжол менен 17.166 m жана 17.015 m маанилерин берет. Verianlaнын негизги сандык баянында булак таблицасындагы маанилер колдонулуп, тексттик дал келбестик өзүнчө белгиленген.

Булак ичиндеги маанилүү сүрөт дал келбестиги 5: Булактагы 16-сүрөттүн тексттик талкуусу жана сандык маанилери кычкылтек фугаситети/ΔNNO бөлүштүрүлүшүнө тиешелүү, бирок жарыяланган сүрөттүн аталышында “Pressure Value Distributions” деп жазылган. Мазмун булак текстиндеги илимий контекстке ылайык кычкылтек фугаситети катары түшүндүрүлгөн.