Bougouni Plütonik Kompleksi, Güney Mali'deki Léo-Man Kalkanı'nın Paleoproterozoyik bölümünde yer alan ve diyoritten iki mikalı monzogranite kadar değişen plütonik kayaçları kapsayan magmatik bir kaya topluluğudur. Bu çalışma, bu kayaçların petroğrafisini ve özellikle amfibol, biyotit ve feldispatların mineral kimyasını kullanarak magmanın hangi basınç, sıcaklık ve oksijen fugasitesi koşullarında kristalleştiğini ve kayaçların olası petrojenezini değerlendirmektedir. Araştırmacılar saha örneklemesini; polarizan mikroskopi, Raman mikrospektrometrisi, taramalı elektron mikroskobu ve enerji dağılımlı spektrometri gözlemleriyle birleştirmiş; daha sonra mineral bileşimlerinden termometri, barometri ve oksijen fugasitesi hesapları yapmıştır.

Amfibol temelli ve çalışmanın birincil magmatik koşullarını temsil etmek üzere seçilen 125 analiz için Tablo 8'de verilen genel sonuçlar, ortalama basıncın 2,75 ± 1,47 kbar, ortalama sıcaklığın 757 ± 44 °C ve ortalama oksijen fugasitesi göstergesinin ΔNNO = 1,13 ± 0,65 olduğunu göstermektedir. Aynı tabloda ortalama basınç değerlerinin toplam aralığı 0,75–6,25 kbar, sıcaklık aralığı 671–869 °C ve ΔNNO aralığı −0,46 ile 2,23'tür. Basınçtan hesaplanan yerleşim derinlikleri yaklaşık 2,85–23,60 km arasında değişmektedir.

Kayaçlarda monoklinik kalsik amfiboller, magnezyumca zengin biyotitler, albite kadar sodyumca zenginleşebilen ve labradora kadar kalsiyumca zenginleşebilen plajiyoklazlar, alkali feldispat, kuvars, bazı kayaçlarda birincil muskovit ve zirkon, titanit, apatit, epidot ve manyetit gibi aksesuar mineraller tanımlanmıştır. Araştırmacılar mineral kimyası ve ayırıcı diyagramları birlikte değerlendirerek kayaçların genel olarak subalkalen-kalk-alkalen, metalüminözden hafif peralüminöze değişen özellikte olduğunu; büyük bölümünün I-tipi karakter taşıdığını ancak zayıf bir S-tipi eğilim gösterebildiğini ve oluşumlarının yakın-çarpışmalı bir dalma-batma ortamıyla ilişkili olabileceğini yorumlamaktadır.

Bu yorum bütün litolojilerin tek bir ortak magmadan kesintisiz biçimde türediğinin kanıtı değildir. Çalışmanın özellikle vurguladığı sınırlardan biri, amfibol ve feldispatlardaki ikame ilişkilerinin farklı litolojiler arasında eşkökenli, yani cogenetic bir süreklilik göstermemesidir. Veriler daha çok her bir litolojinin kendi içinde sürekli kimyasal evrimi desteklemektedir. Araştırmacıların petrojenez modeli, bazı kayaçlar için kabuksal kökeni, bazı mafik kayaçlar için ise kabuk ve manto katkılarının karıştığı bir kökeni önermektedir.

Bougouni'nin jeolojik bağlamı neden önemlidir?

Bougouni çalışma alanı, Batı Afrika Kratonu'nun Léo-Man Kalkanı içinde ve Baoulé-Mossi Paleoproterozoyik alanında yer almaktadır. Kraton, Dünya'nın jeolojik olarak çok eski, uzun süreli tektonik kararlılığa ulaşmış kıtasal çekirdeklerinden biridir. Paleoproterozoyik ise yaklaşık 2,5–1,6 milyar yıl önceki jeolojik zaman aralığını ifade eder. Çalışmada tartışılan bölgesel kayaçların önemli bölümü Eburnean orojeneziyle ilişkilendirilmektedir.

Orojenez, kıtasal kabuğun sıkışması, deformasyonu, metamorfizması ve çoğu durumda yoğun magmatik faaliyetle bağlantılı dağ oluşum süreçlerinin bütünüdür. Kaynakta Baoulé-Mossi alanındaki Eburnean gelişimin yaklaşık 2,27–1,96 milyar yıl arasındaki olaylarla ilişkilendirildiği aktarılmaktadır. Bölge, yeşiltaş kuşakları, volkanosedimanter havzalar, metasedimanter kayaçlar ve çok sayıda plütonik kütlenin birlikte bulunduğu karmaşık bir jeolojik sistemdir.

Bougouni-Kékoro metasedimanter havzası aynı zamanda spodümen taşıyan lityum pegmatitlerinin gelişimiyle bilinmektedir. Ancak burada incelenen araştırmanın temel amacı bir lityum rezervi veya cevher tenörü hesaplamak değildir. Çalışmanın odağı, pegmatitlerle aynı bölgesel magmatik sistemi paylaşan plütonik kayaçların petroğrafik ve mineral-kimyasal özelliklerinden onların kristalleşme koşullarını ve petrojenezini anlamaktır.

Plütonik kayaç, petroğrafi ve petrojenez ne demektir?

Plütonik kayaç, magmanın yer kabuğunun içinde soğuyup kristalleşmesiyle meydana gelen magmatik kayaçtır. Yüzeyde hızla soğuyan volkanik kayaçlardan farklı olarak, yer altında daha yavaş soğuma büyük ve gözle seçilebilir kristallerin gelişmesine olanak verebilir. Diyorit, granodiyorit, tonalit ve monzogranit bu çalışmada ele alınan plütonik kayaç örnekleridir.

Petroğrafi, kayaçların hangi minerallerden oluştuğunu, bu minerallerin miktarlarını, kristal boyutlarını, biçimlerini, birbirleriyle olan dokusal ilişkilerini ve sonradan uğradıkları değişimleri inceleyen alandır. Petrojenez ise bundan bir adım daha ileri gider ve “Bu kayaç hangi magmadan, hangi fiziksel-kimyasal koşullarda ve hangi jeodinamik süreç içinde oluştu?” sorusunu araştırır.

Dolayısıyla mineralin yalnız adını bilmek yeterli değildir. Örneğin bir amfiboldeki Al, Si, Mg, Fe, Na, Ca ve Ti miktarları kristalin oluştuğu ortam hakkında bilgi taşıyabilir. Bu nedenle mineral kimyası, araştırmacıların artık doğrudan gözlemleyemediği eski magmatik koşulları yeniden değerlendirmesinde bir tür jeokimyasal kayıt olarak kullanılmaktadır.

Çalışma alanındaki temel kayaç grupları

Kaynak, Bougouni alanında iki temel metasedimanter dizi tanımlar. İri taneli grup metagreyvak, şist ve konglomerayı; ince taneli grup ise silttaşı ve arjiliti kapsar. Bu metasedimanter birimlerin içine farklı bileşimlerde plütonik kayaçlar sokulmuştur.

Plütonik kompleks içinde diyorit, kuvars diyorit, farklı granodiyorit çeşitleri, kuvars mikrodiyorit, tonalit, biyotit monzogranit ve iki mikalı monzogranit bulunmaktadır. Kaynak metinde iki mikalı monzogranitlerin çalışma alanındaki plütonik kompleks kayaçlarının yarısından fazlasını oluşturduğu belirtilmektedir.

Bu oranlar her kayaç türünün bütün örnekleri için değişmez evrensel bileşimler değildir; kaynak çalışmanın petroğrafik sınıflandırmasında verilen modal değerlendirmelerdir. Ayrıca zirkon, titanit, apatit, manyetit, epidot, pirit, kalkopirit, sfalerit, barit, monazit ve galen gibi aksesuar mineraller litolojiye bağlı olarak değişen miktarlarda görülmektedir.

Mineral kimyası neden kayaç adından daha fazla bilgi verebilir?

Bir mineralin adı onun temel kristal yapısını belirtir; ancak aynı mineral ailesi geniş bir kimyasal bileşim aralığı gösterebilir. Örneğin amfibol kristal kafesinde Fe, Mg, Ca, Na, Al ve Ti gibi elementlerin birbirinin yerini alması mümkündür. Bu değişimler tamamen rastgele değildir; sıcaklık, basınç, magmanın bileşimi, oksidasyon durumu ve kristalleşme evresi gibi faktörlerle ilişkilidir.

Çalışmanın temel yaklaşımı bu nedenle “amfibol var mı?” sorusuyla sınırlı değildir. Araştırmacılar amfibolün kristalografik konumlarına hangi katyonların ne miktarda yerleştiğini hesaplamakta, daha sonra bu bileşimi daha önce deneysel veya ampirik olarak kalibre edilmiş termometre ve barometrelere uygulamaktadır.

apfu ne demektir?

apfu, İngilizce atoms per formula unit ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede “formül birimi başına atom” biçiminde açıklanabilir. Elektron mikroprobundan veya benzeri kimyasal analizlerden elde edilen oksit yüzdeleri doğrudan kristal formülü değildir. Ölçülen kimyasal bileşim belirli sayıda oksijen veya anyon esas alınarak normalize edilir; böylece elementlerin mineralin kristal yapısındaki göreli miktarları karşılaştırılabilir hale gelir.

Örneğin “Si = 7,2 apfu” ifadesi mineralin kütlesinin %7,2'sinin Si olduğu anlamına gelmez. Bu, seçilmiş yapısal formül normalizasyonuna göre bir formül biriminde hesaplanan Si atomu miktarını ifade eder.

Amfibol yapısındaki A, B, C, T ve W konumları

Kaynak, amfibolleri Uluslararası Mineraloji Birliği yaklaşımına dayanan genel A_0–1B₂C₅T₈O₂₂W₂ formülüyle ele almaktadır. Buradaki A, B, C, T ve W harfleri element sembolü değildir; kristal yapısındaki farklı konum gruplarını temsil eder.

• T konumu: başlıca Si ile birlikte P, Be, Al ve Ti gibi katyonların bulunabildiği tetrahedral konumları ifade eder.
• C konumu: Mg, Fe, Mn, Li, Fe³⁺ ve Al gibi katyonların yerleşebildiği konumlardan biridir.
• B konumu: Ca, Na ve bazı diğer katyonların dağılımının mineral sınıflandırmasında özellikle önemli olduğu yapısal konumdur.
• A konumu: Na ve K gibi büyük katyonların bulunabildiği, aynı zamanda boş kalabilen bir yapısal konumdur.
• W konumu: OH⁻, F⁻, Cl⁻ ve O²⁻ gibi anyonları içerir.

Kaynak, amfibol yapısal formüllerini 24 anyon temelinde hesaplamaktadır. Çalışmadaki amfibollerin büyük bölümünde (Ca + Na)_B ≥ 1,00 ve Ca_B ≥ 1,50 bulunması bunların monoklinik kalsik amfibol sınıfına girmesini desteklemektedir.

Fe# neden hesaplanıyor?

Kaynakta kullanılan önemli oranlardan biri:

\[ Fe\#=\frac{Fe}{Fe+Mg} \]

Bu oran mineralde demirin, demir ve magnezyum toplamına göre göreli payını gösterir. Oran büyüdükçe Fe baskınlığı, küçüldükçe Mg baskınlığı artar. Çalışmanın amfibol barometrisi bağlamında kaynak, Anderson tarafından önerilen Fe# ≤ 0,65 ölçütünü dikkate almaktadır. İncelenen amfibollerin bu sınırın altında kalması, seçilen örneklerin ilgili barometrik uygulama için değerlendirilmesinde kullanılan koşullardan biridir.

Biyotit ve feldispatların yapısal formülleri

Kaynak, siyah mikaları genel olarak XY_2–3Z₄O₁₀(OH,F,Cl)₂ formülü üzerinden değerlendirir. X konumuna K, Na, Ca, Rb, Cs ve Ba; Y konumuna Mg, Fe, Al, Li, Ti, Mn ve çeşitli diğer katyonlar; Z konumuna ise başlıca Si, Al ve Fe³⁺ yerleşebilir. Hesaplamalar 11 oksijen esasına göre yapılmıştır. Mineral sınıflandırma diyagramlarında incelenen siyah mikaların biyotit olduğu ve Mg bakımından zengin biyotit alanında bulunduğu gösterilmektedir.

Feldispatlar kaynakta genel XY₄O₈ formülü üzerinden ele alınır. X konumu Ca, Na ve K; Y konumu ise Al ve Si ile ilişkilidir. Plajiyoklazların bileşimi anortit-albit arasında değişirken alkali feldispatlar büyük ölçüde potasyumca zengin uç bileşene yakın konumlanmaktadır.

An, Ab ve Or ne anlama geliyor?

Feldispat üçlü sınıflandırmasında An anortit, Ab albit ve Or ortoklaz/potasyum feldispat bileşenlerini ifade eder. Bir plajiyoklazın An değerinin yüksek olması kalsiyumca daha zengin, düşük olması ise sodyumca daha zengin bir bileşime işaret eder.

Bu değerler, farklı litolojiler arasında plajiyoklaz bileşiminin belirgin biçimde değiştiğini gösterir. Bununla birlikte bu kimyasal değişim tek başına bütün kayaçların aynı magmanın basit bir fraksiyonlaşma dizisi olduğu anlamına gelmez. Çalışmanın kendi tartışması da farklı litolojiler arasında eşkökenli sürekliliğin gösterilemediğini özellikle belirtmektedir.

Amfibollerde hangi kimyasal ikameler gözlendi?

Bir kristalde bir iyonun başka bir iyonla yer değiştirmesine katyonik ikame denir. Kristal yapısının elektriksel dengesi korunmak zorunda olduğu için bazı ikameler tek bir element değişimi değil, eşzamanlı birden fazla iyon değişimi biçiminde gerçekleşir.

Çalışma Bougouni amfibollerinde edenitik, tschermakitik ve titano-tschermakitik ikame ilişkilerini tanımlamaktadır. Araştırmacılar bunları magmatik süreçlerle ilişkilendirirken richeritik, glokofan ve titano-glokofan türü ikameleri örneklerde tanımlamamıştır. Kaynak yorumunda bu durum, incelenen amfibollerin önemli bölümünün magmatik kimyasal evrimini değerlendirmede kullanılmaktadır.

Tschermak tipi değişim özellikle basınca duyarlı kabul edilmektedir. Basınç yükseldiğinde amfibol kristal kafesindeki toplam Al miktarının değişebilmesi, Al-in-hornblende barometrelerinin temel fiziksel-kimyasal gerekçesidir. Edenitik ve Ti içeren bazı ikameler ise sıcaklıkla ilişkilendirilmektedir.

Al-in-Hornblende Termobarometrisi Bu Çalışmada Neyi Hesaplıyor?

Al-in-hornblende yaklaşımı, magmatik amfibolün kristal yapısındaki toplam Al ve diğer katyonların bileşimini daha önce kalibre edilmiş ampirik denklemlere yerleştirerek kayaçların kristalleşme/yerleşme basıncı ile sıcaklığını tahmin etmek için kullanılmaktadır; çalışmada tek bir barometreye güvenmek yerine altı farklı basınç kalibrasyonu karşılaştırılmıştır.

Basınç için kullanılan altı kalibrasyon

Kaynakta toplam amfibol alüminyumu Al_tot kullanılarak verilen denklemler şunlardır:

Schmidt (1992):

\[ P(\mathrm{kbar})=-3.01+4.76\,Al_{tot} \]

Kaynak bu kalibrasyon için yaklaşık ±0,6 kbar belirsizlik belirtmektedir.

Mutch ve arkadaşları (2016):

\[ P(\mathrm{kbar})=0.5+0.3318\,Al_{tot}+0.9954(Al_{tot})^2 \]

Burada ikinci dereceden terim bulunduğu için Al ile basınç arasındaki ilişki doğrusal değildir. Al_tot arttıkça hem doğrusal hem de karesel terim basınç tahminini etkiler.

Hammarstrom ve Zen (1986):

\[ P(\mathrm{kbar})=-3.92+5.03\,Al_{tot} \]

Kaynak bu kalibrasyon için yaklaşık ±3 kbar belirsizlik vermektedir.

Hollister ve arkadaşları (1987):

\[ P(\mathrm{kbar})=-4.76+5.64\,Al_{tot} \]

Kaynakta yaklaşık ±1 kbar belirsizlik belirtilmiştir.

Johnson ve Rutherford (1989):

\[ P(\mathrm{kbar})=-3.46+4.23\,Al_{tot} \]

Kaynakta yaklaşık ±0,5 kbar belirsizlik verilmektedir.

Ridolfi ve arkadaşları (2010):

\[ P(\mathrm{kbar})=19.209\,\exp(1.438\,Al_{tot}) \]

Buradaki exp, doğal üstel fonksiyonu ifade eder. Bu nedenle Al_tot'daki artışın basınç hesabındaki etkisi doğrusal bir denklemdekinden farklıdır.

Bu denklemlerde Al_tot neyi temsil ediyor?

Al_tot, amfibolün yapısal formülünde hesaplanan toplam alüminyum miktarıdır. Bu değer doğrudan kayaçtaki ağırlıkça Al yüzdesi değildir. Kimyasal analiz önce mineralin formül birimine normalize edilir; ardından kristalografik konumlara göre katyon dağılımı hesaplanır. Barometre bu yapısal bileşimle çalışır.

Altı kalibrasyonun katsayılarının aynı olmaması bir hata değildir. Bunlar farklı deneysel veya ampirik veri kümeleri üzerinde geliştirilmiş ayrı barometrelerdir. Çalışmanın yaptığı işlem, bu farklı kalibrasyonların Bougouni örneklerinde verdiği basınçları karşılaştırmak ve daha sonra litoloji bazındaki ortalama basınç değerlerini değerlendirmektir.

Sıcaklık denklemi

Kaynak amfibol bileşiminden sıcaklık hesaplamak için aşağıdaki kalibrasyonu verir:

\[ T(^{\circ}\mathrm{C})= 1781 -132.74\,Si +116.6\,Ti_{tot} -69.41\,Fe_{tot} +101.62\,Na_{tot} \]

Burada T sıcaklığı °C cinsinden; Si, Ti_tot, Fe_tot ve Na_tot ise amfibol yapısal formülündeki ilgili katyon miktarlarını temsil eder. Matematiksel olarak Si ve Fe_tot terimlerinin katsayıları negatiftir; diğer değişkenler sabit tutulursa bu terimlerin artması hesaplanan sıcaklığı azaltır. Ti_tot ve Na_tot terimlerinin katsayıları pozitiftir; diğer koşullar sabitken artmaları hesaplanan sıcaklığı yükseltir. Bu matematiksel davranış, değişkenleri bağımsız biçimde değiştirerek yapılmış yeni bir Bougouni deneyi değildir; doğrudan kullanılan kalibrasyon denkleminin yapısından kaynaklanır.

Oksijen Fugasitesi ve ΔNNO Neyi İfade Eder?

Oksijen fugasitesi, magmanın oksitleyici veya indirgen koşullarını tanımlamakta kullanılan termodinamik bir büyüklüktür; ΔNNO ise hesaplanan oksijen fugasitesinin nikel–nikel oksit tamponuna göre göreli konumunu ifade eder ve çalışmada amfibol kimyasından magmanın redoks koşullarını değerlendirmek için kullanılmıştır.

Fugasite neden yalnız “oksijen miktarı” değildir?

Fugasite, gerçek bir termodinamik sistemde bir gaz bileşeninin kimyasal etkinliğini ifade etmeye yarayan bir büyüklüktür. Bu nedenle fO₂, magmada serbest oksijen gazının basit hacim yüzdesi gibi okunmamalıdır. Petrologlar fO₂'yi Fe'nin Fe²⁺/Fe³⁺ dengesi, oksit minerallerinin kararlılığı ve magmatik mineral topluluğu gibi redoksa duyarlı süreçleri değerlendirmek için kullanırlar.

NNO, nikel–nikel oksit redoks tamponunu temsil eder. ΔNNO değeri sistemin bu referans tamponuna göre farkını ifade eder. Pozitif değer NNO referansına göre daha oksitleyici, negatif değer ise daha indirgen göreli koşula işaret eder.

Kaynakta kullanılan ΔNNO denklemi

Çalışma Ridolfi ve arkadaşlarının kalibrasyonunu şu biçimde vermektedir:

\[ \Delta NNO= 1.644\left( Mg+\frac{Si}{47} -\frac{^{C}Al}{9} -1.3\,^{C}Ti +\frac{^{B}Fe}{3.7} +\frac{^{C}Fe}{5.2} +\frac{^{B}Ca}{20} -\frac{^{A}Na}{2.8} +\frac{^{A}\square}{9.5} \right)-4.01 \]

Formüldeki A, B ve C üst işaretleri elementin amfibol kristal yapısındaki hangi yapısal konumda değerlendirildiğini gösterir. □ işareti A konumundaki boşluğu, yani bu kristalografik konumda katyon bulunmamasını temsil eder. Böylece denklem yalnız toplam element miktarına değil, katyonların kristal yapısındaki dağılımına da duyarlıdır.

Tüm seçilmiş amfibol analizlerinin ortalaması ΔNNO = 1,13 ± 0,65 olsa da litolojilerin tümü aynı değeri vermez. Örneğin Tablo 8'de kuvars granodiyorit için ortalama ΔNNO yaklaşık −0,23 iken kuvars diyoritte 1,60 ve kuvars mikrodiyoritte 1,56'dır. Dolayısıyla çalışmanın “yüksek oksijen fugasitesi” yönündeki genel yorumu, her örneğin aynı redoks durumuna sahip olduğu anlamına gelmez.

Basınçtan yerleşim derinliği nasıl hesaplandı?

Çalışma hesaplanan litostatik basıncı yaklaşık yerleşim derinliğine çevirmek için temel ilişkiyi kullanmaktadır:

\[ P=\rho g h \]

Burada:

• P: litostatik basınç,
• ρ: ortalama kabuk yoğunluğu; kaynakta 2700 kg/m³,
• g: yerçekimi ivmesi; kaynakta 9,81 m/s²,
• h: hesaplanmak istenen yerleşim derinliğidir.

Derinliği yalnız bırakmak için denklem:

\[ h=\frac{P}{\rho g} \]

biçimine dönüştürülür. Basınç kbar cinsinden hesaplandığı için fiziksel olarak tutarlı derinlik hesabında basıncın SI birimine dönüştürülmesi gerekir. Çalışmanın Tablo 8'de verdiği sonuçlar yaklaşık 2,85 km ile 23,60 km arasında değişen yerleşim derinliklerine karşılık gelmektedir.

Burada “yerleşim derinliği”, araştırmacıların bugün doğrudan sondajla ölçtüğü güncel kayaç derinliği değildir. Mineral kimyasından tahmin edilen kristalleşme/yerleşme basıncının seçilmiş ortalama kabuk yoğunluğu varsayımı altında eşdeğer derinliğe dönüştürülmesidir.

Ti-in-Biotite ve Al-in-Biotite Sonuçları Neden Ayrı Değerlendirildi?

Biyotit kimyasından hesaplanan 196,99–572,66 °C sıcaklıklar amfibolün 671–869 °C'lik birincil magmatik sıcaklıklarından belirgin biçimde daha düşüktür ve araştırmacılar bunları yeniden kristalleşme/metamorfik yeniden dengelenmeyle ilişkilendirirken, Al-in-biotite basınç hesabının negatif sonuç vermesi nedeniyle biyotit basınç barometresini bu örnekler için geçersiz kabul etmiştir.

Ti-in-biotite sıcaklık denklemi

Kaynak, Henry ve arkadaşlarının kalibrasyonunu şu biçimde verir:

\[ T(^{\circ}\mathrm{C})= \left[ \frac{\ln(Ti)-a-c(X_{Mg})^3}{b} \right]^{0.333} \]

Kaynakta sabitler:

• a = −2,3594
• b = 4,6482 × 10⁻⁹
• c = −1,7283

olarak verilir ve:

\[ X_{Mg}=\frac{Mg}{Mg+Fe} \]

şeklinde tanımlanır. Ti değeri kaynakta 22 oksijen temelinde yeniden hesaplanan apfu değeri olarak kullanılmaktadır.

Tablo 9'da 133 biyotit analizi için sıcaklıkların minimumu 196,99 °C, maksimumu 572,66 °C, ortalaması 441,15 °C ve standart sapması 79,07 °C'dir. Çalışma bu sıcaklıkların amfibol tabanlı birincil magmatik sıcaklıklardan daha düşük olduğunu ve yeniden kristalleşmiş biyotitlerin daha sonraki termal/metamorfik durumunu yansıtabileceğini yorumlamaktadır.

Al-in-biotite basınç denklemi ve kaynak içi katsayı farkı

Yöntem metninde Uchida ve arkadaşlarına dayandırılan denklem:

\[ P(\mathrm{kbar})=3.03\,Al^{IV}-6.33 \]

olarak yazılmıştır. Ancak kaynak çalışmanın Tablo 9 başlığında aynı denklem:

\[ P(\mathrm{kbar})=3.03\,Al^{IV}-6.53 \]

biçiminde yer almaktadır. Kaynağın kendisinde iki farklı sabit bulunduğundan burada bunlardan biri sessizce “doğru” kabul edilmemiştir.

Daha önemlisi, kaynakta sunulan gerçek hesaplama sonuçları −2,65 ile −1,59 kbar arasında ve ortalama −2,19 ± 0,28 kbar'dır. Jeolojik kristalleşme basıncının negatif olması fiziksel olarak anlamlı kabul edilmediğinden araştırmacılar bu yöntemin Bougouni biyotitlerine uygulanamayacağını belirtmektedir. Kaynak bunu düşük Al içeriği, alterasyon veya kimyasal dengesizlik gibi olası nedenlerle ilişkilendirir.

Dolayısıyla negatif değer “Bougouni magması negatif basınç altında kristalleşti” anlamına gelmez. Tam tersine, bu sonuç kullanılan kalibrasyonun bu örneklerde geçerli olmadığına ilişkin bir uyarı görevi görmektedir.

Çalışmanın veri akışı

Petrojenez yorumuna nasıl ulaşılıyor?

Çalışma petrojenezi tek bir mineral veya tek bir diyagramdan çıkarmamaktadır. Amfibol bileşimi, biyotit bileşimi, feldispat kimyası, mineral ikame ilişkileri, Fe/Mg oranları, oksijen fugasitesi, kayaçların modal bileşimi ve farklı ayırıcı diyagramlar birlikte kullanılmaktadır.

Amfibol ve biyotit verileri genel olarak kalk-alkalen karakterle ilişkilendirilmiştir. Çalışmanın diyagramlarında kayaçlar aktif kıta kenarı ve dalma-batma ilişkili orojenik magmatizma alanlarıyla karşılaştırılmaktadır. Araştırmacılar bu bulguları bölgesel jeolojik çerçeveyle birleştirerek Bougouni plütonik kompleksinin yakın-çarpışmalı bir dalma-batma ortamında geliştiğini önermektedir.

Kabuk kökeni ve karma kabuk-manto kökeni ne demektir?

Kaynak, bütün Bougouni kayaçları için tek bir magma kaynağı önermemektedir. Mineral kimyası ayırıcı diyagramlarından hareketle iki geniş kaynak grubu tartışılır: ağırlıklı olarak kıtasal kabuğun kısmi ergimesiyle ilişkili magmalar ve kabuk ile mantodan gelen bileşenlerin birlikte rol aldığı karma kökenli magmalar.

Yazarların modelinde diyorit ve kuvars mikrodiyorit, kabuk ve manto katkısının karıştığı magmalarla ilişkilendirilmektedir. Bu magmaların yükselirken kıtasal kabuğa ısı aktararak kabuksal kısmi ergimeyi desteklemiş olabileceği; granodiyorit ve monzogranitlerin oluşumunda kabuksal magmalarla farklı derecelerde karışmanın rol oynayabileceği önerilmektedir.

Buradaki “olabilir” ve “önerilmektedir” ifadeleri önemlidir. Çalışma izotopik kaynak izleme veya doğrudan mantodan kabuğa magma hareketini gözlemleyen bir deney sunmamaktadır. Petrojenez modeli, elde edilen mineral kimyası ile kullanılan ayırıcı diyagramların ve bölgesel jeolojik bilginin birlikte yorumlanmasına dayanmaktadır.

Su bakımından zengin magma yorumu nasıl kuruluyor?

Amfibol, biyotit ve muskovit OH içerebilen hidratlı minerallerdir. Bougouni kayaçlarında bu minerallerin yaygın bulunması, yazarlar tarafından başlangıç magmasının görece su bakımından zengin olduğuna ilişkin petrografik bir işaret olarak değerlendirilmektedir. Kaynak ayrıca klinopiroksenin çok düşük oranlarda bulunmasını bu yorumla birlikte ele almaktadır.

Bu, magmanın su içeriğinin bu çalışmada doğrudan yüzde olarak ölçüldüğü anlamına gelmez. “Su bakımından zengin” yorumu mineral topluluğundan ve petrografik ilişkilerden çıkarılan petrojenez yorumudur.

Kalk-alkalen, metalüminöz ve peralüminöz ne anlama gelir?

Kalk-alkalen terimi, özellikle orojenik ve dalma-batma ilişkili birçok magmatik kaya serisinde görülen belirli jeokimyasal evrim karakterini tanımlar. Kaynak, Bougouni plütonik kayaçlarını subalkalen ve kalk-alkalen eğilimli olarak sınıflandırmaktadır.

Metalüminöz ve peralüminöz terimleri ise magmatik kayaçlardaki Al'un Na, K ve Ca gibi başlıca katyonlara göre göreli bolluğuyla bağlantılı jeokimyasal sınıflandırmalardır. Çalışma Bougouni kayaçlarının metalüminözden hafif peralüminöze doğru değiştiğini belirtmektedir. Bu sınıflandırma, tek başına magma kaynağının kesin kanıtı değildir; diğer mineralojik ve jeokimyasal göstergelerle birlikte yorumlanır.

I-tipi ve S-tipi eğilim ne anlama geliyor?

Granitik kayaçların petrojenezinde I-tipi ve S-tipi kavramları, magmanın kaynak özelliklerini ve mineralojik-jeokimyasal karakterini tartışmak için kullanılan sınıflandırma çerçevelerinden biridir. Kaynak, Bougouni plütonik kayaçlarının büyük ölçüde I-tipi karakter gösterdiğini, ancak düşük/zayıf bir S-tipi eğilim bulunduğunu ifade etmektedir.

Bu çalışmanın ifadesi “bütün örnekler kesin olarak tek ve saf I-tipi kaynaktan oluşmuştur” şeklinde okunmamalıdır. Yazarların kendi petrojenez yorumu hem kabuksal hem karma kabuk-manto katkılarına yer vermekte ve farklı litolojiler arasında tam eşkökenli süreklilik kurmamaktadır.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Saha örnekleme ve ince kesit çalışmaları

Yüzleklerin belirlenmesinde haritalama ve arama projelerinin raporları ile yerel saha bilgileri kullanılmıştır. Örnekler mümkün olduğunca yüzleklerin taze bölümlerinden alınmıştır. Çalışma alanındaki farklı plütonik litolojileri temsil edecek biçimde örnekleme yapılmış ve Lille Üniversitesi Yer Bilimleri Bölümündeki hazırlama laboratuvarında 40'tan fazla parlatılmış ince kesit hazırlanmıştır.

İnce kesitlerin tamamı Olympus BX 60 polarizan optik mikroskop ile incelenmiş; görüntüleme için yüksek çözünürlüklü SPOT Flex kamera ve SPOT Advanced yazılımı kullanılmıştır. Bu aşamanın temel görevi mineralleri, dokuları, alterasyonları ve minerallerin birbiriyle oluşum ilişkisini, yani paragenetik yapıyı tanımlamaktır.

Raman mikrospektrometrisi

Her litoloji grubundan seçilen toplam 19 temsilî ince kesit, Labram HR800/Jobin Yvon/UV-532 nm Raman mikrospektrometresiyle incelenmiştir. Analizler Lab-Spec 5 yazılımıyla ve kaynakta verilen 100–1500 cm⁻¹ spektral aralıkta gerçekleştirilmiştir.

Raman spektroskopisinde mineral üzerine gönderilen ışığın çok küçük bir bölümü mineralin titreşim modlarıyla enerji alışverişine uğrar. Ortaya çıkan Raman kaymaları mineral yapısına özgü spektral özellikler oluşturabilir. Çalışmada bu teknik özellikle paragenetik değerlendirmeyi geliştirmek ve aksesuar mineral fazlarını tanımlamak için kullanılmıştır.

SEM-EDS incelemeleri

İnce kesitlerin sekizi ayrıca Quanta 200 taramalı elektron mikroskobuna bağlı enerji dağılımlı spektrometre ile incelenmiştir. SEM, elektron demetiyle çok küçük yüzey bölgelerini görüntülerken; EDS, örnekten çıkan karakteristik X ışınlarını kullanarak incelenen noktanın veya alanın element bileşimi hakkında bilgi sağlar.

Kaynakta bildirilen analiz sayısındaki uyuşmazlık

Yöntem bölümü kimyasal bileşim ve değişimleri karakterize etmek amacıyla 607 analiz gerçekleştirildiğini açıkça yazmaktadır. Aynı cümle grubunda ayrıntılandırılan sayılar ise şöyledir:

200 + 130 + 130 + 36 + 14 işleminin toplamı 510'dur. PDF'nin neden genel toplamı 607 olarak verdiğini açıklayan ek bir kategori bu bölümde belirtilmemektedir. Bu nedenle Verianla anlatımı 607 sayısını 510 olarak “düzeltmemekte”, aynı zamanda 607'yi de listelenen kategorilerle matematiksel olarak uyumluymuş gibi sunmamaktadır. Kaynak içindeki iki bilgi birlikte korunmaktadır.

Mineral merkezinden kenarına analiz neden yapılır?

Kaynak, mineral tanelerinde merkezden kenara doğru iki ila dört analiz yapıldığını belirtmektedir. Bir kristalin merkezi ile kenarı aynı anda oluşmak zorunda değildir. Kristal büyürken magmanın sıcaklığı, bileşimi ve fiziksel koşulları değişebildiği için kimyasal zonlanma gelişebilir. Merkez-kenar ölçümleri bu kimyasal değişimi yakalamaya yardımcı olur.

Termobarometriye hangi amfiboller dahil edildi?

Kaynak genel mineral değerlendirmesinde Si değeri 7,50 apfu'nun altında bulunan amfibolleri magmatik kabul eden sınıflandırma ölçütünü tartışmaktadır. Ancak doğrudan intrüzyon basıncı ve sıcaklığı hesaplanırken daha ihtiyatlı bir seçim yapılarak yalnız Si < 7,40 apfu olan ve magmatik niteliği daha güvenli kabul edilen amfiboller kullanılmıştır.

Tablo 8'deki termobarometrik istatistiklerin toplamı 125 seçilmiş amfibol analizi üzerinden verilmektedir. Dolayısıyla Tablo 8 sonuçları yöntemde adı geçen bütün 200 amfibol analizinin değişmez ortalaması değildir.

Amfibol termobarometrisinin ana nicel sonuçları

Bu tablo önemli bir noktayı görünür hale getirir: Bougouni plütonik kompleksi tek bir P–T–fO₂ koşulunda kristalleşmiş homojen bir kaya kütlesi değildir. Örneğin diyorit ve kuvars granodiyorit için ortalama basınçlar yaklaşık 4,5 kbar düzeyindeyken standart/porfirik granodiyorit grubunda yaklaşık 1,4 kbar'dır. Sıcaklıkta da diyorit ortalaması 811 °C iken standart/porfirik granodiyorit grubunun ortalaması 693 °C'dir.

Genel dağılımın minimum ve maksimumları

Kaynak metindeki 6,25 ve 6,75 kbar farkı

Tablo 8'de bütün analizler için “AP” sütununun maksimumu 6,25 kbar olarak verilmektedir. Sonuç bölümü de yerleşim basınçlarını 0,75–6,25 kbar biçiminde özetler. Buna karşılık tartışmanın basınç bölümünde ortalama değerlerin 0,75–6,75 kbar arasında olduğu yazılmıştır. Kaynak bu 0,50 kbar'lık farkın nedenini açıklamamaktadır.

Bu nedenle burada nicel veri tablosu ve sonuç bölümünün ortak değeri olan 6,25 kbar ana aralıkta kullanılmış, 6,75 kbar ifadesi ise kaynak içi farklılık olarak ayrıca kaydedilmiştir.

Derinlik metnindeki yaklaşık 1700 m sorunu

Tartışma bölümünde diyorit ve kuvars granodiyorit için en yüksek değerlerden söz edilirken “mean about 1700 m” biçiminde bir ifade bulunmaktadır. Buna karşılık Tablo 8'de ortalama derinlik diyorit için 17.166,07 m, kuvars granodiyorit için 17.015,43 m olarak verilmiştir. Basınç değerleri de yaklaşık 4,5 kbar olduğundan tablonun verdiği değerler yaklaşık 17 km düzeyindedir.

Verianla bu metinsel “1700 m” ifadesini sessizce 17.000 m olarak değiştirmemektedir. Kaynakta tablo ile paragraf arasında yaklaşık bir büyüklük mertebesi fark bulunduğu açıkça belirtilmektedir. Ana nicel tablo aktarılırken kaynak Tablo 8 değerleri korunmuştur.

Şekil 14: sıcaklık dağılımlarının ana mesajı

Kaynak Şekil 14, litolojilerin hesaplanan sıcaklık dağılımlarını histogram ve kutu grafikleriyle göstermektedir. Kuvars diyorit ağırlıklı olarak 760–770 °C çevresinde; diyorit yaklaşık 810 °C çevresinde; standart ve porfirik granodiyoritler yaklaşık 690–695 °C çevresinde; kuvars mikrodiyorit yaklaşık 745–750 °C çevresinde; tonalit ise yaklaşık 715 °C çevresinde yoğunlaşmaktadır.

Bu dağılımlar yalnız ortalama değerlerin değil, aynı litoloji içinde bile kimyasal ve termal değişkenliğin bulunduğunu göstermektedir. Verianla makalesinde kaynak histogramı piksel olarak kopyalamak yerine, gerçek sayısal özetler yukarıdaki görünür tabloda korunmuştur.

Şekil 15: basınç dağılımlarının ana mesajı

Basınç dağılımları farklı litolojilerin aynı derinlikte kristalleşmediğine işaret etmektedir. Diyorit ve kuvars granodiyorit daha yüksek ortalama basınçlarla öne çıkarken standart/porfirik granodiyorit grubu daha düşük ortalama basınç verir. Kuvars diyoritte dağılım geniş ve sağa çarpık; kuvars granodiyoritte ise kaynak metne göre iki tepeli bir yapı görülmektedir.

Çalışma, farklı Al-in-hornblende kalibrasyonlarının sonuçlarını karşılaştırdıktan sonra litoloji bazında “AP” olarak verilen ortalama basıncı ana değerlendirmede kullanmaktadır.

Şekil 16'nın başlığındaki kaynak içi tutarsızlık

Kaynak metninde Şekil 16 açık biçimde oksijen fugasitesi/ΔNNO dağılımlarını açıklamakta ve Tablo 8'in “h” sütunuyla ilişkilendirilmektedir. Ancak yayımlanan görselin altındaki başlık “Pressure Value Distributions” şeklindedir. Şekil içindeki değer aralıkları ve tartışma metni bunun basınç değil oksijen fugasitesi dağılımı olduğunu göstermektedir.

Bu nedenle Verianla anlatımında şeklin bilimsel içeriği ΔNNO dağılımı olarak açıklanmış; hatalı görünen kaynak başlığı aynen tekrar edilerek okuyucunun yanıltılmasından kaçınılmıştır.

Biyotit sonuçları

Bu tablonun en kritik yorumu, iki yöntemin aynı jeolojik anlamda kullanılmamasıdır. Ti-in-biotite sıcaklıkları araştırmacılar tarafından daha düşük sıcaklıklı yeniden kristalleşme/metamorfik olaylarla ilişkilendirilirken, negatif Al-in-biotite basınçları fiziksel yerleşim basıncı olarak kabul edilmemiş ve yöntem örnekler için reddedilmiştir.

Birincil magmatik sıcaklık ile yeniden kristalleşme sıcaklığını karıştırmamak

Amfibol üzerinden hesaplanan yaklaşık 671–869 °C aralığı çalışmada plütonik kayaçların magmatik kristalleşme ve soğuma koşullarıyla ilişkilendirilmektedir. Biyotitten hesaplanan yaklaşık 197–573 °C aralığı ise çok daha düşüktür ve kaynak bunları yeniden kristalleşme/metamorfik etkilerle ilişkilendirir.

Dolayısıyla “Bougouni kayaçlarının sıcaklığı 197–869 °C idi” biçiminde tek bir fiziksel süreç aralığı oluşturmak doğru değildir. Bu iki sıcaklık grubu farklı mineral kayıtlarını ve farklı jeolojik evreleri temsil etmektedir.

Mineral sınıflandırmasının ana bulguları

• Amfiboller ağırlıklı olarak monoklinik kalsik amfibollerdir.
• Mafik ve granitoid litolojiler amfibol bileşimi bakımından iki ayrı kimyasal grup oluşturur.
• Pargasit, aktinolit, magnezyohornblend ve bazı granitoidlerde ferrohornblend/ferropargasit alanlarına uzanan bileşimler görülür.
• Edenitik, tschermakitik ve titano-tschermakitik ikameler tanımlanmıştır.
• İncelenen siyah mikalar biyotit olarak sınıflandırılır ve Mg-biyotit özelliği gösterir.
• Biyotitlerin önemli bölümü yeniden dengelenmiş biyotit alanında bulunurken biyotit monzogranit örnekleri birincil biyotit alanında daha belirgindir.
• Plajiyoklaz bileşimi litolojiler arasında labradordan albite kadar geniş bir aralık gösterir.
• Alkali feldispat verileri potasyumca zengin uç bileşen yakınında yoğunlaşır.

Oksidasyon koşullarının ana bulgusu

Amfibol termobarometrisi için seçilmiş bütün analizlerin ortalaması ΔNNO = 1,13 ± 0,65'tir. Yazarlar ayrıca amfibol ve biyotitteki Fe/(Fe+Mg) oranlarını, manyetit ilişkilerini ve mineral topluluğunu birlikte kullanarak kompleksin genel olarak yüksek oksijen fugasitesi koşullarında geliştiğini yorumlamaktadır.

Bununla birlikte litolojiler arası farklılık önemlidir. Kuvars granodiyoritin Tablo 8 ortalaması −0,23 ΔNNO iken kuvars diyorit ve kuvars mikrodiyorit 1,5'in üzerindedir. Dolayısıyla “yüksek fO₂” bütün analizlerin aynı oksidasyon derecesine sahip olduğu anlamına gelmez.

Çalışmanın petrojenez açısından desteklediği sonuçlar

• Bougouni plütonik kompleksi diyoritten iki mikalı monzogranite kadar geniş bir litolojik çeşitlilik göstermektedir.
• Mineral kimyası, incelenen kayaçların genel olarak subalkalen-kalk-alkalen bir magmatik karaktere sahip olduğunu desteklemektedir.
• Kayaçlar metalüminözden hafif peralüminöze değişmektedir.
• Yazarların sınıflandırması çoğunlukla I-tipi karakter ve düşük/zayıf S-tipi eğilim önermektedir.
• Amfibol temelli hesaplamalar farklı litolojilerin farklı P–T–fO₂ koşullarını kaydettiğini göstermektedir.
• Genel mineralojik ve jeokimyasal göstergeler oksitleyici ve su bakımından görece zengin magmatik koşullarla uyumlu olarak yorumlanmıştır.
• Ayırıcı diyagramlar ve bölgesel bağlam, yazarlar tarafından yakın-çarpışmalı dalma-batma ilişkili bir tektonomagmatik ortamla ilişkilendirilmektedir.
• Petrojenez yorumunda hem kabuksal kökenli hem de kabuk-manto karışımıyla ilişkili magma kaynakları önerilmektedir.

Çalışmanın desteklemediği genellemeler

Çalışma bütün Bougouni litolojilerinin tek bir ortak magmanın kesintisiz fraksiyonlaşmasıyla oluştuğunu göstermemektedir. Yazarlar amfibol ve feldispatlardaki ikame ilişkilerinin farklı litolojiler arasında cogenetic süreklilik kanıtlamadığını açıkça belirtmektedir.

Çalışma bir lityum rezerv veya kaynak hesabı değildir; pegmatitlerin ekonomik cevher tenörünü belirlememektedir. Araştırma yeni radyometrik yaş tayini veya izotopik kaynak analizi sunmamaktadır. Kabuk ve manto kaynaklarına ilişkin yorumlar mineral kimyası ayırıcı diyagramları ve petrogenez modeline dayanmaktadır.

Biyotitten hesaplanan negatif basınçlar gerçek jeolojik basınç değildir. Araştırmacılar bu yöntemin söz konusu örneklerde uygulanabilir olmadığını açıkça reddetmektedir.

Benzer biçimde 757 ± 44 °C, 2,75 ± 1,47 kbar ve ΔNNO = 1,13 ± 0,65 değerleri bütün Bougouni kayaçlarının tek bir anda tam olarak bu koşullarda kristalleştiğini ifade etmez. Bunlar Tablo 8'de seçilmiş 125 amfibol analizi için hesaplanan genel ortalama ve dağılım değerleridir.

Çalışmanın önemli yöntemsel sınırları

Termobarometrik sonuçlar doğrudan basınç ve sıcaklık sensörleriyle Paleoproterozoyik magmanın ölçülmesi değildir. Bunlar günümüzde ölçülen mineral bileşimlerinin daha önce kalibre edilmiş ampirik/deneysel denklemlere uygulanmasıyla elde edilen jeolojik tahminlerdir. Dolayısıyla kalibrasyonun geçerlilik alanı, mineralin birincil olup olmadığı, sonradan alterasyona uğrayıp uğramadığı ve kimyasal dengenin korunup korunmadığı sonuçları doğrudan etkiler.

Çalışmanın biyotit barometresinin negatif basınç üretmesi bu sınırın somut örneğidir. Aynı mineral kimyası her kalibrasyona mekanik biçimde uygulanamaz; yöntemin örnek için geçerli olması gerekir.

Ayrıca kaynak içinde toplam analiz sayısı, Al-in-biotite denklem sabiti, genel maksimum basınç ve bazı derinlik ifadelerinde kendi içinde uyuşmayan değerler bulunmaktadır. Bu uyuşmazlıklar bilimsel sonuçlardan bağımsız biçimde editoryal olarak görünür tutulmalıdır.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün çalışma: Mineral Geochemical Implications in the Thermo-Barometric Conditions and Petrogenesis of the Bougouni Plutonic Complex, in Southern Mali (Léo-Man Shield, West African Craton)

Yazarlar: Séko Sanogo; Salia Coulibaly; Dasso Yollande Traoré; Ousmane Wane; Cyril Durand; Michel Dubois; Adama Youssouf Koné.

Sorumlu yazar: Séko Sanogo.

Afiliasyon 1: Laboratoire de Géodynamique et de Cartographie (LGC), Faculté des Sciences et Techniques (FST), Université des Sciences, des Techniques et des Technologies de Bamako (USTTB), BP E3206 Bamako, Mali.

Afiliasyon 2: Univ. Lille, Institut Mines-Télécom, Univ. Artois, Junia, ULR 4515 – LGCgE, Laboratoire de Génie Civil et Géo-Environnement, F-59000 Lille, France.

ORCID: PDF'nin ilk sayfasında 0000-0002-5324-1794 ORCID kimliği gösterilmektedir.

Dergi: International Journal of Innovative Science and Research Technology (IJISRT).

Cilt / sayı: Volume 11, Issue 8, August 2026.

Sayfalar: 3865–3900.

ISSN: 2456-2165.

DOI: 10.38124/ijisrt/26aug1198.

PDF'de verilen yayın tarihi: 18 Eylül 2026.

Kaynak türü: Yeni saha örneklemesi, petroğrafik inceleme, mineral kimyası ve termobarometrik/petrojenetik yorum içeren özgün araştırma makalesi.

Hakemlik durumu: IJISRT'nin resmî yayın bilgileri dergiyi hakemli bir bilimsel yayın platformu olarak tanımlamakta ve makalelerin hakem değerlendirmesi yoluyla seçildiğini belirtmektedir.

Lisans notu: İncelenen PDF üzerinde makaleye özgü açık bir Creative Commons lisans bildirimi güvenilir biçimde tespit edilmediğinden, Verianla görsel kullanımında ihtiyatlı yaklaşılmıştır. Kaynak saha fotoğrafları, mikrofotoğraflar ve yayınevi diyagramları kopyalanmamıştır. Nicel veriler ve bilimsel ilişkiler bağımsız tablo ve açıklayıcı şemalarla aktarılmıştır.

Finansman: Kaynak, Séko Sanogo'nun doktora çalışması sırasındaki saha çalışmalarının Islamic Bank of Development (IsDB) Capacity Development Department Excellence Fellowship Program ile Université des Sciences, des Techniques et des Technologies de Bamako'nun Training of Trainers Program (PFF) desteğiyle gerçekleştirildiğini bildirmektedir.

Veri erişilebilirliği: Yazarlar analiz edilen verilerin makale içinde sunulduğunu, ek verilerin ek tablolarda bulunduğunu belirtmektedir.

Çıkar çatışması: Yazarlar araştırmanın potansiyel çıkar çatışması oluşturabilecek ticari veya finansal ilişkiler olmaksızın gerçekleştirildiğini beyan etmektedir.

Yazar katkıları: Kaynakta kavramsallaştırma ve özgün metin hazırlama Séko Sanogo, Salia Coulibaly ve Ousmane Wane; araştırma Séko Sanogo, Salia Coulibaly, Dasso Yollande Traoré, Ousmane Wane ve Cyril Durand; uzmanlık Séko Sanogo, Ousmane Wane, Cyril Durand ve Michel Dubois; yazım-gözden geçirme-düzenleme Séko Sanogo, Salia Coulibaly, Dasso Yollande Traoré, Ousmane Wane ve Adama Youssouf Koné; görselleştirme Cyril Durand, Michel Dubois, Adama Youssouf Koné, Dasso Yollande Traoré ve Salia Coulibaly ile ilişkilendirilmektedir. Kaynakta eşit katkı/eş birinci yazarlık beyanı görülmemiştir.

Önemli kaynak içi sayı uyuşmazlığı 1: Yöntem metni toplam 607 analiz bildirirken verilen mineral bazlı sayılar 510'a toplamlanmaktadır. Kaynak bunun nedenini açıklamamaktadır.

Önemli kaynak içi denklem uyuşmazlığı 2: Uchida ve arkadaşlarına dayandırılan Al-in-biotite basınç denklemindeki sabit yöntem metninde −6,33, Tablo 9 başlığında −6,53'tür. İki ifade de kaynakta bulunduğu için biri sessizce düzeltilmemiştir.

Önemli kaynak içi sayı uyuşmazlığı 3: Tartışma bölümünde genel basınç aralığı 0,75–6,75 kbar şeklinde ifade edilirken Tablo 8'de AP maksimumu 6,25 kbar ve sonuç bölümünde aralık 0,75–6,25 kbar'dır.

Önemli kaynak içi sayı uyuşmazlığı 4: Tartışmadaki bir cümlede diyorit ve kuvars granodiyorit için yaklaşık 1700 m ortalama derinlik ifadesi yer alırken Tablo 8 yaklaşık 17.166 m ve 17.015 m değerleri vermektedir. Verianla ana nicel aktarımında kaynak tablodaki değerler kullanılmış, metinsel uyuşmazlık ayrıca belirtilmiştir.

Önemli kaynak içi şekil uyuşmazlığı 5: Kaynak Şekil 16'nın metinsel tartışması ve sayısal değerleri oksijen fugasitesi/ΔNNO dağılımına aittir; ancak yayımlanan şekil başlığında “Pressure Value Distributions” yazmaktadır. İçerik, kaynak metindeki bilimsel bağlama göre oksijen fugasitesi olarak açıklanmıştır.