Mtaala unaozingatia umahiri, katika muktadha wa utafiti huu, ni mkabala wa elimu unaolenga mwanafunzi si kupata maarifa ya kinadharia pekee, bali kuunganisha maarifa, ujuzi, mitazamo, utatuzi wa matatizo, ubunifu, uvumbuzi na uwezo wa kutumia maarifa katika hali halisi au zinazokaribia uhalisia za kujifunza. Utafiti ulichunguza jinsi mkabala huu wa mtaala unavyojitokeza katika elimu ya ujasiriamali katika Centro Universitario Regional de Estelí ya Universidad Nacional Autónoma de Nicaragua, Managua nchini Nicaragua, kupitia uzoefu na mitazamo ya uongozi, wakuu wa idara, wahadhiri na wanafunzi. Utafiti unajieleza kuwa wa ubora, wa kimaelezo na wa rejea ya nyuma; umetumia mahojiano ya kina, vikundi lengwa, dodoso la wanafunzi lenye muundo nusu, uchanganuzi wa maudhui, uchanganuzi wa kimaelezo kwa SPSS 20 na triangulation ya washiriki-vyanzo-mbinu kwa pamoja. Matokeo yanaonyesha kuwa ujasiriamali umeunganishwa na mchakato wa elimu kupitia vipengele vya mtaala vinavyounganisha, miradi ya vitendo, shughuli za utafiti na uvumbuzi, maonesho ya wanafunzi, mashindano, kazi ya timu na mbinu mbalimbali za kufundisha. Hata hivyo, utafiti si wa majaribio na hauthibitishi kwamba mtaala unaozingatia umahiri husababisha ujasiriamali.

Chanzo kinaripoti kuwa wahadhiri wote 72 wa kudumu walijumuishwa katika sampuli; idadi ya wanafunzi ilikuwa 4.151 na sampuli ya wanafunzi ilikuwa 371. Asilimia %72 ya wanafunzi wanaona mikakati ya kitaasisi ya chuo kikuu ya kuunga mkono ujasiriamali kuwa yenye maana na manufaa; %66,3 wanafikiri chuo kikuu kinatoa rasilimali watu, uwezo wa kifedha, teknolojia za habari na mawasiliano pamoja na maeneo ya kimwili kwa kiwango cha kutosha kusaidia ujasiriamali. Kwa upande mwingine, chanzo pia kinabainisha kwamba fursa za ufadhili ni mojawapo ya vikwazo vikuu kwa uendelevu wa miradi ya ujasiriamali.

Kuhusu ufanisi wa mbinu za kufundisha-kujifunza katika kukuza uwezo wa ujasiriamali, katika Figure 1, %31,71 ya wanafunzi walitathmini mbinu kuwa “yenye ufanisi” na %40,65 kuwa “yenye ufanisi kabisa”; maandishi ya chanzo yanajumlisha makundi haya mawili kama takribani %72,3 ya tathmini chanya. Katika Figure 2, %63,24 ya wanafunzi walisema wanaweza kujiona kama wajasiriamali katika taaluma yao baada ya kuhitimu, huku %32,97 wakijibu “labda” na %3,78 “hapana”. Katika Figure 3, %34,42 ya wanafunzi walisema utambulisho wa kitamaduni na muktadha wa kijamii na kiuchumi huzingatiwa katika elimu ya ujasiriamali, na %38,48 walisema huzingatiwa kila wakati.

Matokeo ya utafiti yanaonyesha kuwa katika CUR-Estelí elimu ya ujasiriamali haishughulikiwi kama somo tofauti tu, bali kama mkabala wa elimu unaosambaa katika programu mbalimbali kupitia utafiti, uvumbuzi, uhusiano na jamii, miradi inayounganisha na kujifunza kwa vitendo. Hata hivyo, ili matokeo yaweze kujumlishwa moja kwa moja kwa vyuo vikuu vingine, nchi nyingine au wanafunzi wote wa vyuo vikuu, uthibitishaji wa ziada katika miktadha tofauti ya kitaasisi na kijamii-kiuchumi unahitajika.

Maelezo ya Kina

Tatizo kuu la utafiti

Hoja ya kuanzia ya utafiti ni kwamba ujasiriamali katika elimu ya chuo kikuu usipunguzwe kuwa maarifa ya kuanzisha biashara pekee, na kuelewa jinsi uwezo wa wanafunzi wa ubunifu, utatuzi wa matatizo, kuendeleza uvumbuzi, uongozi, kazi ya timu na kuanzisha shughuli katika taaluma zao unavyoweza kuingizwa katika mchakato wa elimu.

Katika mfumo wa elimu wa Nicaragua, Programa Educativo Nacional para Aprender, Emprender, Prosperar (PAEP) inachukuliwa kuwa programu ya elimu inayolenga kukuza umahiri wa kiutambuzi na ujuzi wa ujasiriamali kwa wanafunzi. Chanzo kinaeleza kuwa tangu 2016 programu hii imeendelezwa ndani ya sera ya elimu; na baada ya 2017, mpito katika mfumo wa kitaifa wa elimu kutoka modeli ya jadi kwenda mkabala unaolenga kukuza umahiri uliimarika.

UNAN-Managua inaunganisha mkabala huu katika programu zake za masomo, shughuli za utafiti, uvumbuzi, ujasiriamali na uhusiano na jamii. Utafiti unajaribu kuelewa jinsi muundo huu wa kitaasisi unavyojitokeza katika uzoefu halisi wa CUR-Estelí.

Mtaala Unaotegemea Umahiri Unahusishwaje na Ujasiriamali Katika Utafiti Huu?

Mtaala unaozingatia umahiri katika utafiti huu unachukuliwa kuwa mfumo wa elimu unaowawezesha wanafunzi kuunganisha maarifa, ujuzi na mitazamo wanayopata katika masomo mbalimbali na miradi inayounganisha, utafiti, uvumbuzi, kazi ya vitendo na muktadha wa kijamii ili kuibadilisha kuwa mawazo halisi ya ujasiriamali; chanzo kinaeleza kuwa uhusiano huu unaonekana hasa kupitia “eje integrador”, yaani mhimili wa kuunganisha.

Mhimili wa kuunganisha unafanya kazi gani?

eje integrador, unaoitwa hivyo katika chanzo, ni utaratibu wa mtaala ambao maarifa ya dhana na ya vitendo yaliyopatikana katika masomo tofauti huunganishwa katika mradi mmoja wa mwanafunzi.

Mhimili huu unaunganisha:

• ufundishaji,
• utafiti,
• uhusiano wa chuo kikuu na jamii,
• uvumbuzi,
• ujasiriamali,
• elimu ya kibinadamu/kihumanisti

si kama maeneo yanayojitegemea, bali kama maeneo yanayohusiana ndani ya kujifunza kwa vitendo kwa mwanafunzi.

Chanzo kinaeleza kuwa katika mhimili wa kuunganisha wanafunzi hubadilisha maarifa waliyojifunza katika muhula au mwaka wa masomo kuwa bidhaa, mradi au wazo la ujasiriamali; katika mchakato huu, uchanganuzi, tafakari na kubadilishana uzoefu husaidia umahiri wa kitaaluma.

Uhusiano na nadharia ya kujifunza kwa uzoefu

Mojawapo ya misingi ya kinadharia ya utafiti ni mkabala wa kujifunza kwa uzoefu wa Kolb na Kolb. Katika mkabala huu, kujifunza hakuonekani kuwa kusikiliza au kukariri maarifa pekee; uzoefu wa moja kwa moja, kutafakari uzoefu, kuunda dhana na kutumia maarifa katika hali mpya ni muhimu.

Chanzo kinajadili kwamba miradi ya ujasiriamali, shughuli za uvumbuzi, kazi za uhusiano na jamii na mashindano ya wanafunzi zinaendana na uelewa huu wa kujifunza kwa uzoefu. Hata hivyo, utafiti haukupima athari ya modeli ya Kolb kwa makundi tofauti ya majaribio; nadharia ni mfumo uliotumiwa kutafsiri matokeo ya utafiti.

Malengo ya utafiti

Lengo la jumla ni kuchambua uzoefu wa PAEP katika muktadha wa mtaala unaozingatia umahiri kupitia maoni ya wahadhiri na wanafunzi wa CUR-Estelí.

Chanzo kinataja mihimili mitatu ya malengo makuu:

• kubainisha mikakati inayotumiwa katika utekelezaji wa programu,
• kueleza uzoefu wa kujifunza unaohusiana na ujasiriamali,
• kuchunguza jinsi mtaala unaozingatia umahiri unavyotathminiwa kwa upande wa ujuzi wa ujasiriamali, uvumbuzi na kujitolea kwa jamii kwa wanafunzi.

Utafiti ulifanyika wapi?

Utafiti ulifanyika katika Centro Universitario Regional de Estelí, ya Universidad Nacional Autónoma de Nicaragua, Managua, iliyoko kaskazini mwa Nicaragua, yaani UNAN-Managua/CUR-Estelí.

Muundo wa utafiti

Chanzo kinaainisha utafiti kuwa:

• wa ubora,
• wa kimaelezo,
• wa rejea ya nyuma

.

Mkabala wa ubora hapa unalenga kuelewa jinsi washiriki wanavyopitia mchakato wa elimu, jinsi wanavyoutafsiri na ni maana gani wanazoweka katika elimu ya ujasiriamali.

Muundo wa kimaelezo unalenga kuonyesha sifa za matumizi yaliyopo na mitazamo ya washiriki.

Sifa ya rejea ya nyuma ina maana ya kuchunguza kwa kurudi nyuma uzoefu wa elimu ambao tayari umetokea.

Chanzo hasa kinabainisha kwamba muundo huu haulengi kuanzisha uhusiano wa sababu na matokeo.

Sampuli na washiriki

Vigezo vya kuchagua wanafunzi:

• kuwa mwanafunzi anayesoma kwa sasa,
• programu ya masomo kutegemea mkabala wa umahiri,
• kuwa mwanafunzi kutoka viwango tofauti vya kitaaluma.

Chanzo kinaripoti kuwa %58 ya wahadhiri wa kudumu ni wanawake. Katika sampuli ya wanafunzi, uwiano wa wanawake unaripotiwa kuwa %6. Kwa kuwa hakuna thamani nyingine ya kurekebisha uwiano wa kijinsia wa wanafunzi katika chanzo, thamani ya %6 imehifadhiwa kama ilivyo.

Ni mbinu gani za ukusanyaji wa data zilitumika?

Mahojiano yalifanywaje?

Mahojiano ya kina yalifanywa binafsi na mkurugenzi wa CUR-Estelí pamoja na wakuu wa idara. Mwongozo wa mahojiano ulikuwa na maswali yaliyolenga kufafanua kwa kina uzoefu wa washiriki kuhusu utekelezaji wa mtaala unaozingatia umahiri na mchango wake katika ujasiriamali.

Kikundi lengwa kilifanywaje?

Vikundi lengwa vilifanywa na wahadhiri na uzoefu wa pamoja pamoja na tathmini kuhusu mchango wa mtaala unaozingatia umahiri katika ujasiriamali zilijadiliwa.

Miongoni mwa maeneo ya wahadhiri walioshiriki katika kikundi lengwa kulikuwa na:

• Elimu, Sanaa na Masomo ya Kibinadamu,
• Sayansi za Uchumi na Utawala,
• Sayansi za Msingi na Teknolojia

.

Vipindi vilirekodiwa, kauli za washiriki pia ziliandikwa, na chanzo kinasema kwamba kililenga kuhifadhi usiri wa maoni na mazingira ya majadiliano yenye kuheshimiana.

Dodoso la wanafunzi lilitumika vipi?

Dodoso lilisambazwa kupitia Google Forms. Fomu ilikuwa na maswali ya wazi na yaliyofungwa na ililenga kutathmini:

• uzoefu wa wanafunzi kushiriki katika juhudi za ujasiriamali,
• ujumuishaji wa ujasiriamali ndani ya mtaala,
• umuhimu na uwezekano wa kutumia mbinu hizo,
• umahiri ambao wanafunzi walihisi wameupata katika mchakato wa kujifunza

.

Vyombo vya ukusanyaji data vilithibitishwaje?

Vyombo vya mahojiano, vikundi lengwa na dodoso vilithibitishwa kwa maoni ya wataalamu. Chanzo kinataja vigezo vitatu katika tathmini ya wataalamu:

• uhalali wa maudhui,
• uwazi wa kauli,
• ikiwa maswali yalitungwa kwa namna elekezi/yenye upendeleo.

Baada ya tathmini ya wataalamu, vyombo vilipitiwa upya na kurekebishwa.

Uchanganuzi wa Maudhui na Triangulation Vinatumika Kwa Nini Katika Utafiti Huu?

Uchanganuzi wa maudhui ulitumika kupanga na kutafsiri kwa utaratibu maandishi yaliyopatikana kutoka kwenye rekodi za mahojiano na vikundi lengwa kulingana na dhana na mada fulani; triangulation iliruhusu mada ya utafiti kutafsiriwa bila kutegemea chanzo kimoja cha data kwa kutathmini pamoja taarifa kutoka kwa washiriki tofauti kama mkurugenzi, mkuu wa idara, mhadhiri na mwanafunzi, pamoja na vyanzo tofauti kama mahojiano, kikundi lengwa, dodoso na nyaraka.

Viwango vitatu vya uchanganuzi wa maudhui

Chanzo kinataja viwango vitatu vya uchanganuzi:

1. Maelezo: Kupanga kile taarifa zilizopatikana zinasema.
2. Uchanganuzi mtambuka: Kulinganisha kufanana na tofauti kati ya mbinu na vyanzo mbalimbali vya taarifa.
3. Tafsiri: Kutoa maana kwa matokeo yaliyopatikana ndani ya muktadha wa utafiti.

Misimbo ya uchanganuzi iliyotumika

Vichwa vya usimbaji vilivyomo katika chanzo:

• kukuza ujasiriamali,
• hali za nafasi,
• mazingira ya kujifunza,
• mikakati ya kufundisha,
• maono ya ujasiriamali,
• changamoto na mitazamo ya baadaye.

Matriisi za kuingiza data pande mbili zilitumika katika kupanga taarifa.

Matokeo ya dodoso yalichambuliwaje?

Matokeo ya dodoso yalichakatwa kwa njia ya kimaelezo kwa SPSS version 20. Chanzo hakiripoti inferential hypothesis test, p-thamani, muda wa kujiamini au ukubwa wa athari.

Mikakati ya kitaasisi

Wahadhiri na wakuu wa idara waliripoti kuwa ujasiriamali unashughulikiwa kama mada ya mlalo katika programu mbalimbali na hasa kupitia mhimili wa kuunganisha.

Katika chanzo elimu ya ujasiriamali inahusishwa na matumizi yafuatayo:

• miradi inayounganisha,
• ushauri wa wahadhiri,
• kazi ya timu,
• timu za taaluma nyingi,
• maonesho ya ujasiriamali,
• mashindano,
• matukio ya maendeleo ya kisayansi,
• shughuli za utafiti na uvumbuzi.

%72 ya wanafunzi walitathmini mikakati hiyo ya kitaasisi kuwa muhimu kwa kujifunza, kubadilishana uzoefu na kuunda mazingira mazuri ya kujifunza.

Mifano ya miradi ya ujasiriamali iliyoshinda tuzo katika chanzo

El Doradito ni mradi wa kilimo-viwanda unaolenga kuchakata malighafi za ndani kama mchele, plantain/ndizi, amaranth na viungo ili kuzalisha unga wa kazi maalum na mchanganyiko wa mipako. Chanzo kinaripoti kwamba mradi huu ulishinda nafasi ya kwanza katika toleo la IV la Eva Challenge.

GEXA Proteína Deportiva ni mradi wa wanafunzi unaolenga kubadilisha malighafi za mimea kuwa bidhaa ya michezo/lishe yenye thamani kubwa zaidi. Chanzo kinasema mradi huu ulishinda nafasi ya kwanza katika kitengo cha “Transformación Creativa” cha Shindano la Kitaifa la Kuharakisha Biashara Emprende+Allá 2025.

Mkabala wa ujasiriamali unaoanza mwaka wa kwanza

Chanzo kinaripoti kuwa tangu 2021 UNAN-Managua imetumia mhimili wa “Introducción a los Desempeños Ciudadanos y Profesionales” kusaidia wanafunzi wa mwaka wa kwanza kutambua wasifu wao wa kitaaluma, ujuzi na vipaji.

Katika muundo huu, msisitizo unawekwa hasa katika kufikiri kimantiki, ubunifu, uvumbuzi, utatuzi wa matatizo na matumizi ya teknolojia za habari na mawasiliano.

Fursa za kitaasisi zilitathminiwaje na wanafunzi?

Miongoni mwa miundombinu na rasilimali zilizoorodheshwa katika chanzo ni:

• maabara ya kilimo-viwanda,
• maabara ya sayansi asilia na rasilimali asilia,
• maabara ya nishati jadidifu,
• maabara nne za kompyuta,
• kituo cha agrometeorolojia,
• maeneo ya majaribio ya kilimo,
• eneo la nishati ya jua/prototipu,
• ukumbi,
• jengo la utamaduni na michezo,
• maeneo ya maonesho,
• maktaba,
• hifadhidata za bibliografia,
• madarasa,
• maeneo ya kijani

.

Hata hivyo, uongozi na wahadhiri waliripoti kuwa rasilimali za kifedha kwa ajili ya kufadhili miradi ya ujasiriamali ni chache. Kwa hiyo, chanzo kinaona kuwa ni muhimu kuimarisha mikakati ya ufadhili kwa miradi endelevu ya ujasiriamali.

Mifano ya miradi iliyobuniwa na wanafunzi

Miongoni mwa mifano ya ujasiriamali na uvumbuzi iliyotajwa na wahadhiri ni:

• marhamu yenye rosemary, eucalyptus na mafuta ya nazi,
• utengenezaji wa sabuni kutoka mafuta ya kupikia yaliyotumika,
• chakula/konsentrati ya kuku wa nyama kutoka malighafi asilia,
• prototipu ya mkono wa majimaji “Mano hidráulica” iliyotengenezwa kwa sindano na vifaa vya mazingira,
• sofrito kutoka nyanya na mboga nyingine,
• Cocagua inayotokana na kakao,
• Quick Been inayotegemea unga wa maharagwe,
• Nancoco inayohusiana na unga wa nazi na jibini la vegan,
• aiskrimu ya kutengenezwa kwa mikono iitwayo Rellenitas yenye matunda na krimu,
• Zeltrix inayotegemea passion fruit/maracuya,
• vitafunwa vya beetroot na mango vilivyoongezewa vitamini C,
• mbolea ya nyumbani kutoka mabaki ya chakula na majani ya nyasi,
• tempera/rangi inayosafishika kwa urahisi kutoka viambato asilia

.

Chanzo kinaripoti kwamba miradi hii iliwasilishwa katika maonesho ya ndani ya chuo kikuu, wanafunzi walishiriki miradi na uzoefu wao wa kujifunza, na baadhi yao waliweza kuuza bidhaa.

Mbinu za kufundisha-kujifunza

Mbinu ambazo wahadhiri walisema wanatumia ni:

• uchunguzi wa muktadha,
• kujifunza kwa msingi wa mradi,
• utafiti wa uchunguzi,
• kujifunza kwa msingi wa tatizo,
• kujifunza kwa msingi wa utafiti,
• michakato ya uchanganuzi na tafakari,
• hasa katika miradi ya ujasiriamali na uvumbuzi, Design Thinking.

Chanzo Figure 1: Ufanisi wa metodolojia ya kufundisha-kujifunza

Mtazamo wa ujasiriamali wa wanafunzi

Figure 2 ya chanzo inaonyesha kama wanafunzi wanaweza kujiona kama wajasiriamali katika taaluma zao baada ya kuhitimu.

Chanzo kinahusisha mtazamo huu wa ujasiriamali na sifa za wanafunzi zinazohitaji kuendelezwa kama uongozi, ubunifu, kuchukua hatua, mawasiliano, kazi ya timu na kuwa wazi kwa mabadiliko.

Hata hivyo, wanafunzi kujiona kama wajasiriamali siku zijazo si kiwango halisi cha kuanzisha biashara. Utafiti haukuwafuatilia wanafunzi baada ya kuhitimu na haukupima matokeo kama kuanzishwa kwa biashara, muda wa biashara kuendelea au mapato.

Utambulisho wa kitamaduni na muktadha wa kijamii na kiuchumi

Utafiti unajadili kwamba ujasiriamali si shughuli ya kiuchumi pekee; muktadha wa kijamii na kitamaduni ambamo mwanafunzi anaishi unapaswa pia kuzingatiwa katika kuundwa kwa wazo la ujasiriamali.

Changamoto sita kuu na mwelekeo wa baadaye katika elimu ya ujasiriamali

Maeneo sita makuu yaliyotokana na maoni ya uongozi, wakuu wa idara, wahadhiri na wanafunzi ni:

1. Kuimarisha mawazo ya ujasiriamali: Kuhamisha mawazo ya wanafunzi kutoka hatua ya mradi hadi kuwa miradi inayoweza kutekelezwa.
2. Utangazaji na mwonekano: Kutangaza kwa nguvu zaidi kazi zinazozalishwa ndani ya chuo kikuu kwa mazingira ya nje.
3. Urasimishaji, usajili na hataza: Kuendeleza vipengele vya kisheria na haki miliki vya miradi.
4. Uwezo uliopo wa chuo kikuu: Kuendeleza miundombinu, vifaa na maeneo ya kazi.
5. Mafunzo ya wahadhiri: Maendeleo endelevu ya kitaaluma katika utafiti, uvumbuzi na ujasiriamali.
6. Kuendeleza mtaala: Kutoa mikopo ya kitaaluma kwa shughuli za ujasiriamali, kuongeza kozi za hiari za ujasiriamali na kuingiza utambuzi wa fursa za biashara, mpango wa biashara, masoko, misingi ya fedha na usimamizi wa rasilimali katika programu mbalimbali.

Katika sehemu ya hitimisho, pamoja na hayo, umuhimu wa mafunzo endelevu katika usimamizi wa biashara, usimamizi wa fedha, masoko ya kidijitali, mbinu za shirika, huduma kwa wateja na urasimishaji wa kisheria unasisitizwa.

Je, Utafiti Huu Unathibitisha Kwamba Mtaala Unaotegemea Umahiri Husababisha Ujasiriamali?

Hapana. Utafiti una muundo wa ubora, wa kimaelezo na wa rejea ya nyuma; haukutumia kundi la udhibiti wa majaribio, ugawaji wa nasibu, ulinganisho wa kabla-na-baada ya uingiliaji au modeli ya athari ya kisababishi. Matokeo yanaonyesha uzoefu wa washiriki katika CUR-Estelí na mitazamo ya kimaelezo katika dodoso la wanafunzi, lakini hayathibitishi kwamba mtaala unaozingatia umahiri pekee husababisha ujasiriamali.

Mbinu na Matokeo ya Utafiti

Muhtasari wa kiufundi wa mbinu

Matokeo makuu ya kiasi ya kimaelezo

Matokeo yanayoungwa mkono na utafiti

• Katika CUR-Estelí ujasiriamali unashughulikiwa ndani ya vipengele mbalimbali vya mtaala unaozingatia umahiri.
• Mhimili wa kuunganisha ni mojawapo ya taratibu kuu za mtaala zinazounganisha ujasiriamali, utafiti, uvumbuzi na kujifunza kwa vitendo.
• Wanafunzi wengi wanatathmini vyema mikakati ya kitaasisi ya ujasiriamali.
• Wanafunzi wengi wanafikiri metodolojia ya kufundisha-kujifunza iliyotumika ni yenye ufanisi katika kukuza uwezo wao wa ujasiriamali.
• %63,24 ya wanafunzi walisema wanaweza kujiona kama wajasiriamali katika taaluma yao siku zijazo.
• %72,9 ya wanafunzi wanafikiri utambulisho wa kitamaduni na sifa za kijamii-kiuchumi huzingatiwa katika elimu ya ujasiriamali.
• Wahadhiri waliripoti kutumia mbinu kama kujifunza kwa msingi wa mradi, kujifunza kwa msingi wa tatizo, kujifunza kwa msingi wa utafiti na Design Thinking.
• Ufadhili, uendelevu wa miradi na uwezo wa kitaasisi umetajwa na chanzo kuwa maeneo muhimu ya kuendelezwa.
• Urasimishaji wa miradi, usajili/hataza, utangazaji, mafunzo ya wahadhiri na kuimarisha vipengele vya biashara-fedha-masoko vya mtaala ni miongoni mwa vipaumbele vya baadaye.

Matokeo ambayo utafiti hauungi mkono moja kwa moja

• Haijathibitishwa kwamba mtaala unaozingatia umahiri husababisha ujasiriamali.
• Haijaonyeshwa kwamba %63,24 ya wanafunzi wataanzisha biashara kweli siku zijazo.
• Kiwango cha muda mrefu cha kuendelea kwa miradi ya wanafunzi hakijapimwa.
• Athari za miradi katika mapato, ajira, faida au uchumi wa kikanda hazijapimwa.
• Haijaonyeshwa kwamba matokeo ya CUR-Estelí yanaweza kujumlishwa kiotomatiki kwa vyuo vikuu vyote vya Nicaragua.
• Haijajaribiwa kwamba muundo huo huo wa mtaala utatoa matokeo yale yale katika nchi nyingine.
• Hakuna ulinganisho uliodhibitiwa uliofanywa kuonyesha kuwa mbinu fulani ya ufundishaji ni bora kuliko nyingine.
• Haijajaribiwa kwa majaribio kwamba Design Thinking peke yake huongeza ujuzi wa ujasiriamali.

Nguvu za utafiti

Vyanzo vingi vya data: Maoni ya mkurugenzi, wakuu wa idara, wahadhiri na wanafunzi yalitathminiwa ndani ya utafiti mmoja.

Mbinu nyingi za ukusanyaji data: Matumizi ya pamoja ya mahojiano, vikundi lengwa na dodoso yaliwezesha kuonyesha vipengele tofauti vya uzoefu wa elimu.

Triangulation: Ulinganisho kati ya washiriki, vyanzo na mbinu ulilenga kupunguza utegemezi kwa maoni moja au chombo kimoja cha kipimo.

Mifano ya matumizi: Utafiti haukueleza elimu ya ujasiriamali kupitia mtazamo wa wanafunzi wa kinadharia pekee; ulitoa mifano ya miradi ya wanafunzi, maonesho, mashindano na miradi iliyoshinda tuzo.

Muktadha wa kitamaduni: Utambulisho wa kitamaduni na mazingira ya kijamii-kiuchumi ya wanafunzi yalichukuliwa kuwa kipimo tofauti cha tathmini katika elimu ya ujasiriamali.

Vikwazo vikuu vya kimetodolojia

Muktadha wa taasisi/kampasi moja: Utafiti unategemea uzoefu wa CUR-Estelí.

Muundo wa kimaelezo: Hauanzishi sababu.

Data za kujiripoti: Asilimia katika dodoso la wanafunzi zinaonyesha mitazamo na matarajio ya washiriki; si vipimo vya matokeo ya kitabia au kiuchumi.

Idadi ya washiriki kwa kila mbinu: Haijatolewa kwa nambari tofauti ni watu wangapi hasa walishiriki katika mahojiano na vikundi lengwa.

Maelezo ya theoretical sampling: Ingawa Abstract inataja “theoretical sampling”, maelezo ya saturation na mchakato wa uteuzi wa kurudia hayajaripotiwa kwa kina.

Saikometria ya dodoso: Maudhui na muundo wa maswali ulithibitishwa kwa maoni ya wataalamu; hata hivyo, chanzo hakiripoti Cronbach alpha, test-retest reliability au psychometric coefficient nyingine inayofanana.

Kikomo cha takwimu: Kuna uchanganuzi wa kimaelezo kwa SPSS 20; hakuna p-thamani, muda wa kujiamini au ukubwa wa athari ulioripotiwa.

Hakuna ufuatiliaji wa muda mrefu: Wanafunzi hawakufuatiliwa baada ya kuhitimu.

Ripoti ya maadili: Chanzo kinasema usiri na heshima kwa maoni vilihakikishwa katika vikundi lengwa, lakini hakitoi taarifa tofauti ya bodi ya maadili au ridhaa yenye taarifa.

Maeneo ya utafiti wa baadaye

Chanzo kinabainisha kuwa utafiti wa kina zaidi unahitajika katika mada zifuatazo:

• nafasi ya utambulisho wa kitamaduni katika elimu ya ujasiriamali,
• ushiriki wa maeneo mbalimbali ya kitaaluma katika michakato ya uvumbuzi na ujasiriamali,
• hasa metodolojia za ujasiriamali zinazofaa kwa Elimu na Masomo ya Kibinadamu,
• utendaji wa kiuchumi na uwezekano wa kuendelea wa miradi ya wanafunzi,
• athari za hali ya miundombinu na vifaa katika ujasiriamali,
• mchango wa ujasiriamali katika uchumi binafsi, wa familia na wa jamii.

Inapaswaje kusomwa kwa kuzingatia kuibadilisha kwa vyuo vikuu tofauti?

Chanzo kinategemea muktadha wa kitaasisi, kielimu na kijamii-kiuchumi wa Nicaragua na hasa CUR-Estelí. Ikiwa modeli inayofanana itatumika katika chuo kikuu au nchi nyingine, muundo wa mtaala, mfumo wa mikopo ya kitaaluma, uwezo wa wahadhiri, ufadhili wa ujasiriamali, mfumo wa haki miliki, uhusiano na sekta za eneo na sifa za kijamii-kiuchumi za wanafunzi zinapaswa kutathminiwa tofauti.

Maelezo ya Chanzo na Mbinu

Kichwa asili: Contribución del currículo por competencia al emprendimiento en la UNAN-Managua, CUR-Estelí: experiencia docente y estudiantil.

Kichwa cha Kiingereza kilichotolewa katika chanzo: Contribution of competency-based curricula to entrepreneurship at UNAN-Managua, CUR-Estelí: teacher and student experience.

Waandishi: Sonia María Orozco Hernández, Juan Alberto Betanco Maradiaga, Ana del Socorro Rizo Moreno.

Mpangilio wa waandishi: Mpangilio katika PDF ya chanzo na rekodi rasmi ya jarida umehifadhiwa.

Mchango sawa: Chanzo hakina tamko la equal-contribution/mchango sawa.

Mwandishi wa mawasiliano: Sonia María Orozco Hernández.

Taasisi: Universidad Nacional Autónoma de Nicaragua, Managua, Centro Universitario Regional de Estelí, Ciencias de la Educación y Humanidades, Estelí, Nicaragua.

Jarida: Wani, Revista del Caribe Nicaragüense.

Mchapishaji: Bluefields Indian & Caribbean University (BICU).

Toleo: Núm. 85, julio-diciembre 2026.

Nambari ya makala: e23666.

DOI: 10.5377/wani.vi85.23666.

Sehemu ya chanzo: Educación e Interculturalidad.

Aina ya chanzo: Makala ya utafiti wa kisayansi; utafiti wa elimu wa ubora, wa kimaelezo na wa rejea ya nyuma.

Mapitio ya rika: Sera rasmi ya maadili ya jarida la kisayansi Wani inasema wataalamu 2–3 huchaguliwa kuwa wakaguzi kwa kila kazi. Kwa kuwa hakuna maelezo maalum ya double-blind au single-blind yaliyothibitishwa kwa makala hii, hakuna sifa ya ziada iliyoongezwa.

Received: 20 Januari 2026.

Approved: 3 Agosti 2026.

Tarehe rasmi ya kuchapishwa mtandaoni: 30 Septemba 2026.

Leseni: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0).

Preprint: Hakuna preprint tofauti iliyotajwa katika chanzo au rekodi rasmi iliyothibitishwa.

Maneno muhimu: aprendizaje, educación integradora, emprendimiento, estrategias educativas.

Mahali pa utafiti: UNAN-Managua/CUR-Estelí, kaskazini mwa Nicaragua.

Mkabala wa utafiti: Wa ubora.

Muundo: Wa kimaelezo na wa rejea ya nyuma.

Lengo la sababu: Hakuna; chanzo kinaeleza wazi kuwa hakikulenga kuanzisha uhusiano wa sababu na matokeo.

Idadi ya wahadhiri: Wahadhiri 72 wa kudumu; chanzo kinaripoti sampuli kuwa %100 na kinajumuisha mkurugenzi wa kituo pamoja na wakuu watatu wa idara katika muundo huu.

Uwiano wa wanawake miongoni mwa wahadhiri kama ulivyoripotiwa katika chanzo: %58.

Idadi ya wanafunzi: 4.151.

Sampuli ya wanafunzi: 371; chanzo kinatoa takribani %9.

Uwiano wa wanawake katika sampuli ya wanafunzi kama ulivyoripotiwa katika chanzo: %6. Kwa kuwa hakuna thamani nyingine katika chanzo, haujabadilishwa.

Vigezo vya kujumuisha wanafunzi: Kuwa mwanafunzi anayesoma; programu kutegemea mkabala wa umahiri; kuwa kutoka viwango tofauti vya kitaaluma.

Maelezo ya sampuli: Abstract inataja “muestreo teórico/theoretical sampling”; mchakato wa saturation na theoretical sampling unaorudiwa haujaripotiwa kwa kina.

Ukusanyaji wa data: Mahojiano ya kina, kikundi lengwa na dodoso lenye muundo nusu.

Washiriki wa mahojiano: Mkurugenzi wa CUR-Estelí na wakuu wa idara.

Washiriki wa kikundi lengwa: Wahadhiri kutoka Elimu-Sanaa-Masomo ya Kibinadamu, Sayansi za Uchumi-Utawala na Sayansi za Msingi-Teknolojia.

Mbinu ya kurekodi kikundi lengwa: Rekodi za sauti/maoni na kuchukua maelezo kwa wakati mmoja.

Jukwaa la dodoso: Google Forms / Google Drive.

Muundo wa dodoso: Maswali ya wazi na yaliyofungwa.

Uhakiki wa uhalali wa chombo: Maoni ya wataalamu; tathmini ya uhalali wa maudhui, uwazi wa kauli na uelekezaji.

Uchanganuzi wa data za ubora: Uchanganuzi wa maudhui.

Viwango vya uchanganuzi: Maelezo; uchanganuzi mtambuka kati ya mbinu na vyanzo tofauti; tafsiri.

Misimbo: Kukuza ujasiriamali, hali za nafasi, mazingira ya kujifunza, mikakati ya kufundisha, maono ya ujasiriamali, changamoto na mitazamo ya baadaye.

Chombo cha kupanga uchanganuzi: Matriisi za kuingiza pande mbili.

Triangulation: Kati ya washiriki, vyanzo na mbinu.

Uchanganuzi wa dodoso: SPSS version 20, uchanganuzi wa kimaelezo.

Inferential statistics: Chanzo hakiripoti p-thamani, muda wa kujiamini au ukubwa wa athari.

Figure 1: Ufanisi wa metodolojia ya kufundisha-kujifunza: %2,71; %7,05; %17,89; %31,71; %40,65.

Figure 2: Kujiona siku zijazo kama mjasiriamali katika taaluma: Hapana %3,78; Labda %32,97; Ndiyo %63,24.

Figure 3: Kuzingatiwa kwa utambulisho wa kitamaduni katika elimu ya ujasiriamali: %1,90; %4,88; %20,33; %34,42; %38,48.

Tathmini chanya ya mikakati ya kitaasisi: %72.

Wanafunzi wanaofikiri rasilimali na mazingira hutolewa kwa kiwango cha kutosha: %66,3.

Wasiotoa maoni kuhusu utoshelevu wa rasilimali: %23,0.

Wanaofikiri rasilimali hazitoshi: %10,5.

Mgongano wa maslahi: Waandishi wanatangaza kuwa hakuna mgongano wa maslahi.

Funding: Hakuna tamko tofauti la ufadhili katika makala ya chanzo.

Data Availability: Hakuna data-availability statement tofauti katika chanzo.

CRediT / Author Contributions: Hakuna sehemu tofauti ya CRediT au michango ya waandishi katika chanzo.

Bodi ya maadili / ridhaa yenye taarifa: Hakuna tamko tofauti la bodi ya maadili au informed-consent statement katika chanzo. Inaelezwa kuwa katika matumizi ya kikundi lengwa ililengwa kuhifadhi usiri na heshima kwa maoni.

Vikwazo vikuu vya kimetodolojia: Muktadha wa taasisi moja; muundo wa kimaelezo na wa rejea ya nyuma; data za wanafunzi zinazotegemea sana kujiripoti; kutotolewa kwa idadi kamili ya washiriki kwa kila mbinu katika mahojiano na vikundi lengwa; maelezo finyu ya theoretical sampling; kutokuwepo kwa inferential statistics; kutofanyika kwa ufuatiliaji wa muda mrefu baada ya kuhitimu.

Kikomo kikuu cha tafsiri: Utafiti unatoa ushahidi kuhusu jinsi mtaala unaozingatia umahiri unavyohusishwa na ujasiriamali katika CUR-Estelí na jinsi washiriki wanavyoutathmini; hauthibitishi athari ya kisababishi ya mtaala katika ujasiriamali wala kwamba matokeo yale yale yatatokea katika taasisi nyingine.