Yetkinlik temelli müfredat, bu çalışma bağlamında öğrencinin yalnız kuramsal bilgi edinmesini değil; bilgi, beceri, tutum, problem çözme, yaratıcılık, yenilikçilik ve uygulama kapasitesini gerçek veya gerçeğe yakın öğrenme durumlarında bütünleştirmesini hedefleyen eğitim yaklaşımıdır. Araştırma, Nicaragua'daki Universidad Nacional Autónoma de Nicaragua, Managua'nın Centro Universitario Regional de Estelí biriminde bu müfredat yaklaşımının girişimcilik eğitimine nasıl yansıdığını yönetici, bölüm başkanları, öğretim elemanları ve öğrencilerin deneyim ve algıları üzerinden incelemiştir. Çalışma kendisini nitel, betimsel ve retrospektif olarak tanımlamakta; derinlemesine görüşme, odak grup, yarı yapılandırılmış öğrenci anketi, içerik analizi, SPSS 20 ile betimsel analiz ve katılımcı-kaynak-teknik üçgenlemesini birlikte kullanmaktadır. Bulgular, girişimciliğin bütünleştirici müfredat bileşenleri, uygulamalı projeler, araştırma ve yenilik faaliyetleri, öğrenci fuarları, yarışmalar, ekip çalışması ve farklı öğretim yöntemleriyle eğitim sürecine bağlandığını göstermektedir. Ancak araştırma deneysel değildir ve yetkinlik temelli müfredatın girişimciliğe nedensel olarak yol açtığını kanıtlamamaktadır.

Kaynak 72 kadrolu öğretim elemanının tamamının örnekleme dahil edildiğini; öğrenci evreninin 4.151, öğrenci örnekleminin ise 371 olduğunu bildirmektedir. Öğrencilerin %72'si üniversitenin girişimciliği destekleyen kurumsal stratejilerini anlamlı ve yararlı bulmakta; %66,3'ü üniversitenin insan kaynağı, finansal imkânlar, bilgi ve iletişim teknolojileri ile fiziksel alanları girişimciliği desteklemek için yeterince sağladığını düşünmektedir. Buna karşılık kaynak finansman imkânlarının girişimlerin sürdürülebilirliği açısından temel sınırlılıklardan biri olduğunu da belirtmektedir.

Öğretme-öğrenme metodolojisinin girişimcilik kapasitesini geliştirmedeki etkililiğine ilişkin Figure 1'de öğrencilerin %31,71'i yöntemi “etkili”, %40,65'i “tamamen etkili” olarak değerlendirmiştir; kaynak metni bu iki grubu yaklaşık %72,3 olumlu değerlendirme olarak özetlemektedir. Figure 2'de öğrencilerin %63,24'ü mezuniyet sonrasında kendi meslek alanında kendisini girişimci olarak görebileceğini belirtirken %32,97 “belki”, %3,78 ise “hayır” yanıtı vermiştir. Figure 3'te öğrencilerin %34,42'si kültürel kimlik ve sosyoekonomik bağlamın girişimcilik eğitiminde dikkate alındığını, %38,48'i ise her zaman dikkate alındığını belirtmiştir.

Çalışmanın sonuçları CUR-Estelí'de girişimcilik eğitiminin yalnız ayrı bir ders olarak değil; araştırma, yenilik, toplumsal bağlantı, bütünleştirici projeler ve uygulamalı öğrenme üzerinden farklı programlara yayılan bir eğitim yaklaşımı olarak ele alındığını göstermektedir. Bununla birlikte sonuçların doğrudan başka üniversitelere, ülkelere veya bütün üniversite öğrencilerine genellenebilmesi için farklı kurumsal ve sosyoekonomik bağlamlarda ayrıca doğrulama gerekir.

Detaylı Açıklama

Araştırmanın temel problemi

Çalışmanın çıkış noktası, üniversite eğitiminde girişimciliğin yalnız işletme kurma bilgisine indirgenmemesi ve öğrencilerin yaratıcılık, problem çözme, yenilik geliştirme, liderlik, ekip çalışması ve kendi mesleki alanlarında girişim oluşturabilme kapasitelerinin eğitim sürecine nasıl yerleştirilebileceğinin anlaşılmasıdır.

Nicaragua eğitim sistemi içinde Programa Educativo Nacional para Aprender, Emprender, Prosperar (PAEP), öğrencilerde bilişsel yetkinlikleri ve girişimcilik becerilerini geliştirmeyi amaçlayan bir eğitim programı olarak ele alınmaktadır. Kaynak, 2016'dan itibaren bu programın eğitim politikası içinde geliştirildiğini; 2017 sonrasında ise ulusal eğitim sisteminde geleneksel modelden yetkinlik geliştirmeye odaklanan eğitim yaklaşımına geçişin güçlendiğini anlatmaktadır.

UNAN-Managua bu yaklaşımı kendi çalışma programlarına, araştırma, yenilik, girişimcilik ve toplumsal bağlantı faaliyetlerine entegre etmektedir. Çalışma bu kurumsal yapının CUR-Estelí'deki gerçek deneyimlerde nasıl karşılık bulduğunu anlamaya çalışmaktadır.

Yetkinlik Temelli Müfredat Bu Çalışmada Girişimcilikle Nasıl İlişkilendiriliyor?

Yetkinlik temelli müfredat, bu çalışmada öğrencilerin farklı derslerde edindikleri bilgi, beceri ve tutumları bütünleştirici projeler, araştırma, yenilik, uygulamalı çalışma ve toplumsal bağlamla ilişkilendirerek somut girişimcilik fikirlerine dönüştürmesini sağlayan eğitim çerçevesi olarak ele alınmaktadır; kaynak bu ilişkinin özellikle “eje integrador”, yani bütünleştirici eksen üzerinden görünür hâle geldiğini bildirmektedir.

Bütünleştirici eksen ne işe yarıyor?

Kaynakta eje integrador olarak adlandırılan bütünleştirici eksen, farklı derslerde edinilen kavramsal ve uygulamalı bilgilerin aynı öğrenci projesinde bir araya getirildiği müfredat mekanizmasıdır.

Bu eksen:

• öğretimi,
• araştırmayı,
• üniversite-toplum ilişkisini,
• yenilikçiliği,
• girişimciliği,
• insani/hümanistik eğitimi

birbirinden bağımsız alanlar olarak değil, öğrencinin uygulamalı öğrenmesi içinde bağlantılı alanlar olarak ele almaktadır.

Kaynak, bütünleştirici eksende öğrencilerin dönem veya akademik yıl boyunca öğrendikleri bilgileri bir ürün, proje veya girişim fikrine dönüştürdüğünü; bu süreçte analiz, yansıtma ve deneyim paylaşımının profesyonel yetkinlikleri desteklediğini belirtmektedir.

Deneyimsel öğrenme teorisiyle bağlantı

Araştırmanın teorik dayanaklarından biri Kolb ve Kolb'un deneyimsel öğrenme yaklaşımıdır. Bu yaklaşımda öğrenme yalnız bilgiyi dinleme veya ezberleme olarak görülmez; doğrudan deneyim, deneyim üzerine düşünme, kavramsallaştırma ve bilgiyi yeni durumlarda kullanma süreçleri önemlidir.

Kaynak, girişimcilik projeleri, yenilik faaliyetleri, toplumsal bağlantı çalışmaları ve öğrenci yarışmalarının bu deneyimsel öğrenme anlayışıyla uyumlu olduğunu tartışmaktadır. Ancak çalışma Kolb modelinin etkisini ayrı deneysel gruplarla sınamamıştır; teori araştırma sonuçlarını yorumlamak için kullanılan çerçevedir.

Çalışmanın araştırma amaçları

Genel amaç, PAEP deneyimlerini yetkinlik temelli müfredat bağlamında CUR-Estelí öğretim elemanları ve öğrencilerinin görüşleri üzerinden analiz etmektir.

Kaynak üç temel amaç eksenini belirtmektedir:

• programın uygulanmasında kullanılan stratejileri belirlemek,
• girişimcilikle bağlantılı öğrenme deneyimlerini açıklamak,
• yetkinlik temelli müfredatın öğrencilerin girişimcilik becerileri, yenilikçilik ve toplumsal bağlılık açısından nasıl değerlendirildiğini incelemek.

Araştırma nerede yürütüldü?

Çalışma Nicaragua'nın kuzeyinde bulunan Universidad Nacional Autónoma de Nicaragua, Managua bünyesindeki Centro Universitario Regional de Estelí'de, yani UNAN-Managua/CUR-Estelí'de yürütülmüştür.

Araştırma tasarımı

Kaynak araştırmayı:

• nitel,
• betimsel,
• retrospektif

olarak sınıflandırmaktadır.

Nitel yaklaşım, burada katılımcıların eğitim sürecini nasıl deneyimlediğini, nasıl yorumladığını ve girişimcilik eğitimine hangi anlamları yüklediğini anlamaya yöneliktir.

Betimsel tasarım, mevcut uygulamaların ve katılımcı algılarının özelliklerini ortaya koymayı amaçlar.

Retrospektif özellik, hâlihazırda gerçekleşmiş eğitim deneyimlerinin geriye dönük olarak incelenmesini ifade eder.

Kaynak özellikle bu tasarımın neden-sonuç ilişkisi kurmayı hedeflemediğini belirtmektedir.

Örneklem ve katılımcılar

Öğrenci seçim ölçütleri:

• aktif öğrenci olmak,
• öğretim programının yetkinlik yaklaşımına dayanması,
• farklı akademik düzeylerden öğrenci olmak.

Kaynak kadrolu öğretim elemanlarının %58'inin kadın olduğunu belirtmektedir. Öğrenci örnekleminde kadın oranını ise %6 olarak raporlamaktadır. Kaynakta öğrenci cinsiyet oranı için başka bir düzeltici değer bulunmadığından %6 değeri olduğu gibi korunmuştur.

Hangi veri toplama teknikleri kullanıldı?

Görüşmeler nasıl yürütüldü?

Derinlemesine görüşmeler CUR-Estelí yöneticisi ve bölüm başkanlarıyla bireysel olarak yapılmıştır. Görüşme rehberi yetkinlik temelli müfredatın uygulanması ve girişimciliğe katkısı konusunda katılımcıların deneyimlerini ayrıntılandırmaya yönelik sorular içermiştir.

Odak grup nasıl yürütüldü?

Odak gruplar öğretim elemanlarıyla gerçekleştirilmiş ve yetkinlik temelli müfredatın girişimciliğe katkısına ilişkin ortak deneyim ve değerlendirmeler tartışılmıştır.

Odak gruba katılan öğretim elemanlarının alanları arasında:

• Eğitim, Sanat ve Beşerî Bilimler,
• Ekonomik ve İdari Bilimler,
• Temel Bilimler ve Teknoloji

bulunmaktadır.

Oturumlar kaydedilmiş, katılımcı ifadeleri ayrıca not edilmiş ve kaynak görüşlerin gizliliğini ve birbirine saygılı bir tartışma ortamını korumayı amaçladığını belirtmiştir.

Öğrenci anketi nasıl uygulandı?

Anket Google Forms üzerinden dağıtılmıştır. Form hem açık hem kapalı sorular içermiş ve öğrencilerin:

• girişimcilik girişimlerine katılım deneyimini,
• müfredat içinde girişimciliğin bütünleşmesini,
• uygulamaların önemini ve uygulanabilirliğini,
• öğrenme sürecinde edindiklerini düşündükleri yetkinlikleri

değerlendirmeye yönelmiştir.

Veri toplama araçları nasıl doğrulandı?

Görüşme, odak grup ve anket araçları uzman görüşüyle doğrulanmıştır. Kaynak uzman değerlendirmesinde üç ölçüt belirtmektedir:

• içerik geçerliliği,
• ifadelerin açıklığı,
• soruların yönlendirici/taraflı biçimde kurulup kurulmadığı.

Uzman değerlendirmesinden sonra araçlar gözden geçirilmiş ve düzeltilmiştir.

İçerik Analizi ve Üçgenleme Bu Araştırmada Ne İşe Yarıyor?

İçerik analizi, görüşme ve odak grup kayıtlarından elde edilen metinleri belirli kavram ve temalara göre sistematik biçimde düzenleyip yorumlamak için kullanılmış; üçgenleme ise yönetici, bölüm başkanı, öğretim elemanı ve öğrenci gibi farklı katılımcıların yanı sıra görüşme, odak grup, anket ve belge gibi farklı veri kaynaklarından gelen bilgilerin birlikte değerlendirilerek araştırma konusunun tek bir veri kaynağına bağımlı kalmadan yorumlanmasını sağlamıştır.

İçerik analizinin üç düzeyi

Kaynak üç analiz düzeyi belirtmektedir:

1. Betimleme: Elde edilen bilgilerin ne söylediğinin düzenlenmesi.
2. Çapraz analiz: Farklı teknikler ve bilgi kaynakları arasında ortaklıkların ve farklılıkların karşılaştırılması.
3. Yorumlama: Elde edilen sonuçların araştırma bağlamı içinde anlamlandırılması.

Kullanılan analiz kodları

Kaynakta yer alan kodlama başlıkları:

• girişimciliğin teşvik edilmesi,
• mekânsal koşullar,
• öğrenme ortamı,
• öğretim stratejileri,
• girişimci vizyonu,
• güçlükler ve perspektifler.

Bilginin düzenlenmesinde çift girişli matrislerden yararlanılmıştır.

Anket sonuçları nasıl analiz edildi?

Anket sonuçları SPSS version 20 ile betimsel olarak işlenmiştir. Kaynak inferential hypothesis test, p-değeri, güven aralığı veya etki büyüklüğü bildirmemektedir.

Kurumsal stratejiler

Öğretim elemanları ve bölüm başkanları girişimciliğin farklı programlarda yatay bir tema olarak ve özellikle bütünleştirici eksen aracılığıyla ele alındığını belirtmiştir.

Kaynakta girişimcilik eğitimi şu uygulamalarla ilişkilendirilmektedir:

• bütünleştirici projeler,
• öğretim elemanı danışmanlığı,
• ekip çalışması,
• çok disiplinli ekipler,
• girişimcilik fuarları,
• yarışmalar,
• bilimsel gelişim etkinlikleri,
• araştırma ve yenilik faaliyetleri.

Öğrencilerin %72'si bu tür kurumsal stratejilerin öğrenmek, deneyim paylaşmak ve olumlu öğrenme ortamı yaratmak için önemli olduğunu değerlendirmiştir.

Kaynakta verilen ödüllü girişim örnekleri

El Doradito, pirinç, plantain/muz, amarant ve baharat gibi yerel hammaddeleri işleyerek fonksiyonel unlar ve kaplama karışımları üretmeye odaklanan tarımsal-endüstriyel girişimdir. Kaynak bu girişimin Eva Challenge'ın IV. edisyonunda birincilik kazandığını bildirmektedir.

GEXA Proteína Deportiva, bitkisel hammaddeleri daha yüksek katma değerli bir spor/beslenme ürününe dönüştürmeyi hedefleyen bir öğrenci girişimidir. Kaynak projenin Emprende+Allá 2025 Ulusal İş Hızlandırma Yarışması'nın “Transformación Creativa” kategorisinde birincilik kazandığını belirtmektedir.

Birinci sınıftan başlayan girişimcilik yaklaşımı

Kaynak, UNAN-Managua'nın 2021'den itibaren “Introducción a los Desempeños Ciudadanos y Profesionales” eksenini birinci sınıf öğrencilerinin mesleki profillerini, becerilerini ve yeteneklerini tanımalarını desteklemek için kullandığını belirtmektedir.

Bu yapıda özellikle mantıksal düşünme, yaratıcılık, yenilik, problem çözme ve bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı vurgulanmaktadır.

Kurumsal imkânlar öğrenciler tarafından nasıl değerlendirildi?

Kaynakta sayılan altyapı ve kaynaklar arasında:

• tarımsal sanayi laboratuvarı,
• doğa bilimleri ve doğal kaynaklar laboratuvarı,
• yenilenebilir enerji laboratuvarı,
• dört bilgisayar laboratuvarı,
• agrometeoroloji istasyonu,
• tarımsal deney alanları,
• güneş enerjisi/prototip alanı,
• oditoryum,
• kültür ve spor binası,
• fuar alanları,
• kütüphane,
• bibliyografik veri tabanları,
• sınıflar,
• yeşil alanlar

bulunmaktadır.

Buna rağmen yönetim ve öğretim elemanları girişimlerin finansmanı için ekonomik kaynakların sınırlı olduğunu belirtmiştir. Kaynak bu nedenle sürdürülebilir girişim projelerine yönelik finansman stratejilerinin güçlendirilmesini önemli görmektedir.

Öğrencilerin geliştirdiği proje örnekleri

Öğretim elemanlarının aktardığı girişim ve yenilik örnekleri arasında:

• biberiye, okaliptüs ve hindistancevizi yağı içeren pomat,
• kullanılmış yemek yağından sabun üretimi,
• doğal hammaddelerden etlik piliç yemi/konsantresi,
• şırıngalar ve çevresel malzemeler kullanılarak yapılan “Mano hidráulica” hidrolik el prototipi,
• domates ve diğer sebzelerden sofrito,
• kakao türevi Cocagua,
• fasulye ununa dayalı Quick Been,
• hindistancevizi unu ve vegan peynirle bağlantılı Nancoco,
• meyve ve krema içeren Rellenitas adlı el yapımı dondurma,
• çarkıfelek/maracuya temelli Zeltrix,
• C vitaminiyle zenginleştirilmiş pancar atıştırmalıkları ve mango atıştırmalıkları,
• gıda artıkları ve çim yapraklarından ev tipi kompost,
• doğal bileşenlerden, kolay yıkanabilir tempera/boya

yer almaktadır.

Kaynak bu projelerin üniversite içi fuarlarda sunulduğunu, öğrencilerin girişimleri ve öğrenme deneyimlerini paylaştığını ve bazı ürünlerin satışını gerçekleştirebildiğini belirtmektedir.

Öğretme-öğrenme yöntemleri

Öğretim elemanlarının kullandıklarını belirttiği yöntemler:

• bağlam incelemesi,
• proje tabanlı öğrenme,
• tanısal araştırmalar,
• problem tabanlı öğrenme,
• araştırma tabanlı öğrenme,
• analiz ve yansıtma süreçleri,
• özellikle girişimcilik ve yenilik projelerinde Design Thinking.

Kaynak Figure 1: Öğretme-öğrenme metodolojisinin etkililiği

Öğrencilerin girişimci vizyonu

Kaynak Figure 2, öğrencilerin mezuniyet sonrasında kendi meslek alanlarında kendilerini girişimci olarak görüp görmediklerini göstermektedir.

Kaynak bu girişimci vizyonunu liderlik, yaratıcılık, proaktiflik, iletişim, ekip çalışması ve değişime açıklık gibi geliştirilmesi gereken öğrenci özellikleriyle ilişkilendirmektedir.

Bununla birlikte öğrencilerin kendilerini gelecekte girişimci olarak görmeleri gerçek girişim kurma oranı değildir. Çalışma öğrencileri mezuniyet sonrasında izlememiş ve işletme kuruluşu, işletmenin hayatta kalma süresi veya gelir gibi sonuçları ölçmemiştir.

Kültürel kimlik ve sosyoekonomik bağlam

Araştırma girişimciliğin yalnız ekonomik bir faaliyet olmadığını; öğrencinin içinde bulunduğu sosyal ve kültürel bağlamın da girişim fikrinin oluşumunda dikkate alınması gerektiğini tartışmaktadır.

Girişimcilik eğitimindeki altı temel güçlük ve gelecek ekseni

Yönetim, bölüm başkanları, öğretim elemanları ve öğrencilerin görüşlerinden çıkarılan altı ana alan şunlardır:

1. Girişim fikirlerinin güçlendirilmesi: Öğrenci fikirlerinin proje aşamasından uygulanabilir girişimlere taşınması.
2. Tanıtım ve görünürlük: Üniversite içinde üretilen çalışmaların dış çevrede daha güçlü biçimde tanıtılması.
3. Resmileştirme, kayıt ve patentler: Girişimlerin hukuki ve fikrî mülkiyet boyutlarının geliştirilmesi.
4. Üniversitenin kurulu kapasitesi: Altyapı, ekipman ve çalışma alanlarının geliştirilmesi.
5. Öğretim elemanı eğitimi: Araştırma, yenilik ve girişimcilik konularındaki sürekli mesleki gelişim.
6. Müfredatın geliştirilmesi: Girişimcilik etkinliklerine akademik kredi verilmesi, seçmeli girişimcilik derslerinin eklenmesi ve iş fırsatı belirleme, iş planı, pazarlama, temel finans ve kaynak yönetimi konularının farklı programlara eklenmesi.

Sonuç bölümünde bunlara ek olarak işletme yönetimi, finansal yönetim, dijital pazarlama, organizasyon teknikleri, müşteri hizmetleri ve hukuki resmileştirme alanlarında sürekli eğitimin önemine vurgu yapılmaktadır.

Bu Çalışma Yetkinlik Temelli Müfredatın Girişimciliğe Neden Olduğunu Kanıtlıyor mu?

Hayır. Araştırma nitel, betimsel ve retrospektif bir tasarıma sahiptir; deneysel kontrol grubu, rastgele atama, müdahale öncesi-sonrası karşılaştırma veya nedensel etki modeli kullanılmamıştır. Sonuçlar CUR-Estelí'deki katılımcıların deneyimlerini ve öğrenci anketindeki betimsel algıları göstermekte, yetkinlik temelli müfredatın girişimciliğe tek başına neden olduğunu kanıtlamamaktadır.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Yöntemin teknik özeti

Ana nicel betimsel sonuçlar

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

• CUR-Estelí'de girişimcilik yetkinlik temelli müfredatın farklı bileşenleri içinde ele alınmaktadır.
• Bütünleştirici eksen girişimcilik, araştırma, yenilik ve uygulamalı öğrenmeyi birbirine bağlayan temel müfredat mekanizmalarından biridir.
• Öğrencilerin çoğu kurumsal girişimcilik stratejilerini olumlu değerlendirmektedir.
• Öğrencilerin çoğu kullanılan öğretme-öğrenme metodolojisinin girişimcilik kapasitelerinin geliştirilmesinde etkili olduğunu düşünmektedir.
• Öğrencilerin %63,24'ü kendi mesleki alanında gelecekte kendisini girişimci olarak görebileceğini belirtmiştir.
• Öğrencilerin %72,9'u kültürel kimlik ve sosyoekonomik özelliklerin girişimcilik eğitiminde dikkate alındığını düşünmektedir.
• Öğretim elemanları proje tabanlı öğrenme, problem tabanlı öğrenme, araştırma tabanlı öğrenme ve Design Thinking gibi uygulamaları kullandıklarını bildirmiştir.
• Finansman, girişimlerin devamlılığı ve kurumsal kapasite kaynak tarafından önemli geliştirme alanları olarak belirtilmiştir.
• Girişimlerin resmileştirilmesi, kayıt/patent, tanıtım, öğretim elemanı eğitimi ve müfredatın işletme-finans-pazarlama boyutlarının güçlendirilmesi gelecek öncelikleri arasındadır.

Çalışmanın doğrudan desteklemediği sonuçlar

• Yetkinlik temelli müfredatın girişimciliğe nedensel olarak yol açtığı kanıtlanmamıştır.
• Öğrencilerin %63,24'ünün gelecekte gerçekten işletme kuracağı gösterilmemiştir.
• Öğrenci girişimlerinin uzun dönem hayatta kalma oranı ölçülmemiştir.
• Girişimlerin gelir, istihdam, kârlılık veya bölgesel ekonomi üzerindeki etkisi ölçülmemiştir.
• CUR-Estelí bulgularının bütün Nicaragua üniversitelerine otomatik olarak genellenebileceği gösterilmemiştir.
• Başka ülkelerde aynı müfredat yapısının aynı sonuçları oluşturacağı test edilmemiştir.
• Belirli bir öğretim metodunun diğerlerinden üstün olduğunu gösteren kontrollü karşılaştırma yapılmamıştır.
• Design Thinking'in tek başına girişimcilik becerilerini artırdığı deneysel olarak test edilmemiştir.

Çalışmanın güçlü yönleri

Çoklu veri kaynağı: Yönetici, bölüm başkanları, öğretim elemanları ve öğrencilerin görüşleri aynı çalışma içinde değerlendirilmiştir.

Çoklu veri toplama tekniği: Görüşme, odak grup ve anketin birlikte kullanılması, eğitim deneyiminin farklı yönlerinin görünür olmasını sağlamıştır.

Üçgenleme: Katılımcılar, kaynaklar ve teknikler arasındaki karşılaştırma tek bir görüşe veya tek bir ölçüm aracına bağımlılığı azaltmayı amaçlamıştır.

Uygulama örnekleri: Çalışma girişimcilik eğitimini yalnız soyut öğrenci algısıyla açıklamamış; öğrenci projeleri, fuarlar, yarışmalar ve ödüllü girişimlerden örnekler vermiştir.

Kültürel bağlam: Öğrencilerin kültürel kimlikleri ve sosyoekonomik çevreleri girişimcilik eğitiminde ayrı bir değerlendirme boyutu olarak ele alınmıştır.

Temel yöntemsel sınırlılıklar

Tek kurum/yerleşke bağlamı: Çalışma CUR-Estelí deneyimine dayanmaktadır.

Betimsel tasarım: Nedensellik kurmaz.

Öz-bildirim verileri: Öğrenci anketindeki oranlar katılımcıların algı ve beklentilerini yansıtır; davranışsal veya ekonomik çıktı ölçümü değildir.

Teknik bazda katılımcı sayıları: Görüşmelere ve odak gruplara tam olarak kaç kişinin katıldığı ayrı ayrı sayısal olarak verilmemiştir.

Teorik örnekleme ayrıntısı: Abstract “theoretical sampling” belirtmekle birlikte doygunluk ve iteratif örnek seçimi ayrıntıları raporlanmamaktadır.

Anket psikometrisi: Uzman görüşüyle içerik ve soru yapısı doğrulanmıştır; ancak kaynak Cronbach alpha, test-retest reliability veya benzeri bir psychometric coefficient raporlamamaktadır.

İstatistiksel sınır: SPSS 20 ile betimsel analiz vardır; p-değeri, güven aralığı veya etki büyüklüğü bildirilmemektedir.

Uzun dönem izlem yok: Öğrenciler mezuniyet sonrasında takip edilmemiştir.

Etik raporlama: Kaynak odak gruplarda gizlilik ve görüşlere saygı sağlandığını belirtmekte, ancak ayrı bir etik kurul veya bilgilendirilmiş onam beyanı sunmamaktadır.

Gelecek araştırma alanları

Kaynak, aşağıdaki konularda daha ayrıntılı araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtmektedir:

• kültürel kimliğin girişimcilik eğitimi içindeki rolü,
• farklı akademik alanların yenilik ve girişimcilik süreçlerine katılımı,
• özellikle Eğitim ve Beşerî Bilimler alanına uygun girişimcilik metodolojileri,
• öğrenci girişimlerinin ekonomik performansı ve yaşayabilirliği,
• altyapı ve ekipman koşullarının girişimciliğe etkisi,
• girişimciliğin kişisel, ailevi ve toplumsal ekonomiye katkısı.

Farklı üniversitelere uyarlama açısından nasıl okunmalı?

Kaynak Nicaragua ve özellikle CUR-Estelí'nin kurumsal, eğitimsel ve sosyoekonomik bağlamına dayanmaktadır. Başka bir üniversite veya ülkede benzer bir model uygulanacaksa müfredat yapısı, akademik kredi sistemi, öğretim elemanı kapasitesi, girişim finansmanı, fikrî mülkiyet sistemi, yerel sektör bağlantıları ve öğrencilerin sosyoekonomik özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün başlık: Contribución del currículo por competencia al emprendimiento en la UNAN-Managua, CUR-Estelí: experiencia docente y estudiantil.

Kaynakta verilen İngilizce başlık: Contribution of competency-based curricula to entrepreneurship at UNAN-Managua, CUR-Estelí: teacher and student experience.

Yazarlar: Sonia María Orozco Hernández, Juan Alberto Betanco Maradiaga, Ana del Socorro Rizo Moreno.

Yazar sırası: Kaynak PDF ve resmî dergi kaydındaki sıra korunmuştur.

Eş katkı: Kaynakta equal-contribution/eş katkı beyanı bulunmamaktadır.

Sorumlu yazar: Sonia María Orozco Hernández.

Kurum: Universidad Nacional Autónoma de Nicaragua, Managua, Centro Universitario Regional de Estelí, Ciencias de la Educación y Humanidades, Estelí, Nicaragua.

Dergi: Wani, Revista del Caribe Nicaragüense.

Yayıncı: Bluefields Indian & Caribbean University (BICU).

Sayı: Núm. 85, julio-diciembre 2026.

Makale numarası: e23666.

DOI: 10.5377/wani.vi85.23666.

Kaynak bölümü: Educación e Interculturalidad.

Kaynak türü: Bilimsel araştırma makalesi; nitel, betimsel ve retrospektif eğitim araştırması.

Hakemlik: Wani bilimsel dergisinin resmî etik politikasında her çalışma için 2–3 uzman hakem seçildiği belirtilmektedir. Bu makale için özel olarak double-blind veya single-blind ibaresi doğrulanmadığından ek nitelendirme yapılmamıştır.

Received: 20 Ocak 2026.

Approved: 3 Ağustos 2026.

Resmî web yayın tarihi: 30 Eylül 2026.

Lisans: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0).

Preprint: Kaynakta veya doğrulanan resmî kayıtta ayrı bir preprint belirtilmemektedir.

Anahtar kelimeler: aprendizaje, educación integradora, emprendimiento, estrategias educativas.

Çalışma yeri: UNAN-Managua/CUR-Estelí, kuzey Nicaragua.

Araştırma yaklaşımı: Nitel.

Tasarım: Betimsel ve retrospektif.

Nedensellik amacı: Yoktur; kaynak açıkça neden-sonuç ilişkisi kurmayı amaçlamadığını belirtmektedir.

Öğretim elemanı evreni: 72 kadrolu öğretim elemanı; kaynak örneklemi %100 olarak bildirir ve merkez yöneticisi ile üç bölüm başkanını bu yapı içinde belirtir.

Öğretim elemanlarında kaynakta raporlanan kadın oranı: %58.

Öğrenci evreni: 4.151.

Öğrenci örneklemi: 371; kaynak yaklaşık %9 olarak verir.

Öğrenci örnekleminde kaynakta raporlanan kadın oranı: %6. Kaynakta başka bir değer bulunmadığından değiştirilmemiştir.

Öğrenci dahil edilme ölçütleri: Aktif öğrenci olmak; programın yetkinlik yaklaşımına dayanması; farklı akademik düzeylerden olmak.

Örnekleme ifadesi: Abstract “muestreo teórico/theoretical sampling” belirtmektedir; doygunluk ve iteratif teorik örnekleme süreci ayrıntılı raporlanmamaktadır.

Veri toplama: Derinlemesine görüşme, odak grup ve yarı yapılandırılmış anket.

Görüşme katılımcıları: CUR-Estelí yöneticisi ve bölüm başkanları.

Odak grup katılımcıları: Eğitim-Sanat-Beşerî Bilimler, Ekonomik-İdari Bilimler ve Temel Bilimler-Teknoloji alanlarından öğretim elemanları.

Odak grup kayıt yöntemi: Ses/görüş kayıtları ve eşzamanlı not alma.

Anket platformu: Google Forms / Google Drive.

Anket yapısı: Açık ve kapalı sorular.

Araç geçerlilik kontrolü: Uzman görüşü; içerik geçerliliği, ifade açıklığı ve yönlendiricilik açısından değerlendirme.

Nitel veri analizi: İçerik analizi.

Analiz düzeyleri: Betimleme; farklı teknik ve kaynaklar arasında çapraz analiz; yorumlama.

Kodlar: Girişimciliğin teşviki, mekânsal koşullar, öğrenme ortamı, öğretim stratejileri, girişimci vizyonu, güçlükler ve perspektifler.

Analiz düzenleme aracı: Çift girişli matrisler.

Üçgenleme: Katılımcılar, kaynaklar ve teknikler arasında.

Anket analizi: SPSS version 20, betimsel analiz.

Inferential statistics: Kaynak p-değeri, güven aralığı veya etki büyüklüğü raporlamamaktadır.

Figure 1: Öğretme-öğrenme metodolojisinin etkililiği: %2,71; %7,05; %17,89; %31,71; %40,65.

Figure 2: Gelecekte kendisini mesleğinde girişimci görme: Hayır %3,78; Belki %32,97; Evet %63,24.

Figure 3: Kültürel kimliğin girişimcilik eğitiminde dikkate alınması: %1,90; %4,88; %20,33; %34,42; %38,48.

Kurumsal stratejilerin olumlu değerlendirilmesi: %72.

Kaynak ve ortamların yeterli sağlandığını düşünen öğrenciler: %66,3.

Kaynakların yeterliliği konusunda görüş bildirmeyenler: %23,0.

Kaynakların yeterli olmadığını düşünenler: %10,5.

Çıkar çatışması: Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmektedir.

Funding: Kaynak makalede ayrı bir finansman beyanı bulunmamaktadır.

Data Availability: Kaynakta ayrı data-availability statement bulunmamaktadır.

CRediT / Author Contributions: Kaynakta ayrı CRediT veya yazar katkı bölümü bulunmamaktadır.

Etik kurul / bilgilendirilmiş onam: Kaynakta ayrı bir etik kurul veya informed-consent statement bulunmamaktadır. Odak grup uygulamasında gizlilik ve görüşlere saygının korunmasının amaçlandığı belirtilmektedir.

Temel yöntemsel sınırlılıklar: Tek kurumsal bağlam; betimsel ve retrospektif tasarım; öz-bildirim ağırlıklı öğrenci verileri; görüşme ve odak grup için teknik bazda tam katılımcı sayılarının verilmemesi; theoretical sampling ayrıntılarının sınırlı olması; inferential statistics bulunmaması; mezuniyet sonrası uzun dönem izlem yapılmaması.

Temel yorum sınırı: Çalışma CUR-Estelí'deki yetkinlik temelli müfredatın girişimcilikle nasıl ilişkilendirildiğine ve katılımcıların bunu nasıl değerlendirdiğine ilişkin kanıt sunar; müfredatın girişimciliğe nedensel etkisini veya başka kurumlarda aynı sonuçların ortaya çıkacağını kanıtlamaz.