Ushbu retrospektiv kohort tadqiqoti siydik yo‘llari infeksiyasi (urinary tract infection; UTI) yoki pnevmoniya sababli shifoxonaga yotqizilgan kattalarda 1-tur diabet (T1D), 2-tur diabet (T2D) va hujjatlashtirilgan diabetning yo‘qligi bilan shifoxona ichidagi metabolik asoratlar hamda 30 kunlik o‘lim o‘rtasidagi bog‘liqlikni taqqosladi. Tadqiqot 2018–2026 yillarda uchinchi darajali tibbiyot markazining elektron sog‘liqni saqlash yozuvlaridan 22.475 ta UTI va 32.703 ta pnevmoniya yotqizilishini baholadi. T1D yotqizilishlari boshqa guruhlarga qaraganda ancha yoshroq shaxslarni o‘z ichiga olgan bo‘lsa-da, gipoglikemiya va giperglikemiya bo‘yicha eng yuqori metabolik beqarorlikni ko‘rsatdi. Yosh, jins, tana massasi indeksi (BMI), Charlson Komorbidlik Indeksi (CCI) va Modified Early Warning Score (MEWS) bo‘yicha tuzatish kiritilganda T1D UTI yoki pnevmoniyada 30 kunlik o‘lim bilan mustaqil va statistik jihatdan ahamiyatli bog‘liqlik ko‘rsatmadi.
UTI sababli yotqizilgan T1D guruhida gipoglikemiya darajasi %41,2, giperglikemiya darajasi %88,6 va intensiv terapiya bo‘limiga (ICU) o‘tkazilish darajasi %10,0 bo‘lgan. T2D guruhida ayni natijalar mos ravishda %19,6, %78,4 va %3,5 bo‘lgan. Pnevmoniyada T1D guruhida gipoglikemiya %19,7 va giperglikemiya %72,6 bilan yana eng yuqori darajada bo‘lgan. Shunga qaramay, T1D uchun tuzatilgan 30 kunlik o‘lim ehtimoli UTI da OR 0,81 (%95 ishonch oralig‘i 0,55–1,23; p=0,330), pnevmoniyada OR 0,76 (%95 ishonch oralig‘i 0,34–1,45; p=0,340) deb topilgan va statistik ahamiyat ko‘rsatmagan. Tadqiqot kuzatuv xarakterida bo‘lgani uchun bu natijalar diabet turining o‘limga himoya qiluvchi yoki sababiy ta’sirini isbotlamaydi.
Diabet infeksiyaga moyillik va infeksiya sababli shifoxonaga yotqizilish xavfining oshishi bilan bog‘liq. Biroq odamda shifoxonaga yotqizishni talab qiladigan darajada infeksiya rivojlanish xavfi bilan shifoxonaga yotqizilgandan keyingi qisqa muddatli klinik kechish bir xil ilmiy savol emas. Ushbu tadqiqotning asosiy masalasi ham shu farqdir: T1D yoki T2D UTI yoki pnevmoniya tufayli allaqachon shifoxonaga yotqizilgan bemorlarda 30 kunlik o‘limni mustaqil ravishda o‘zgartiradimi yoki diabet turlari asosan glikemik nazorat qiyinligi va shifoxona ichidagi boshqaruv intensivligiga ta’sir qiladimi?
T1D pankreatik β-hujayralarning autoimmun yemirilishi natijasida mutlaq insulin yetishmovchiligi bilan tavsiflanadigan diabet shaklidir. T2D esa insulin rezistentligi, o‘zgargan insulin sekretsiyasi va surunkali metabolik buzilishlar bilan tavsiflanadi. O‘tkir infeksiya paytida oziq-ovqat qabulining o‘zgarishi, stress gormonlarining ortishi, insulin ehtiyojining tez o‘zgarishi va davolashni qayta moslashtirish ayniqsa T1D da qon glyukozasining ham past, ham yuqori chegaralarga siljishini osonlashtirishi mumkin. Tadqiqotda “metabolik beqarorlik” tushunchasi shu kontekstda gipoglikemiya, giperglikemiya va giperosmolyar giperglikemiya kabi shifoxona ichidagi glikemik asoratlar taqsimoti orqali namoyon bo‘ladi.
Gipoglikemiya va giperglikemiya qanday ta’riflandi?
Tadqiqotda gipoglikemiya qon glyukozasining <70 mg/dL bo‘lishi, giperglikemiya esa qon glyukozasining >180 mg/dL bo‘lishi sifatida ta’riflangan. Bu chegaralar shifoxonadagi kechish davomida metabolik asoratlarni guruhlar bo‘yicha taqqoslashda ishlatilgan. Giperosmolyar giperglikemiya alohida klinik natija sifatida ham baholangan.
Kasallik og‘irligi qanday hisobga olindi?
O‘tkir kasallikning boshlang‘ich og‘irligi Modified Early Warning Score (MEWS) bilan baholangan. MEWS sistolik qon bosimi, yurak urish tezligi, nafas olish tezligi, tana harorati va ong darajasi kabi odatiy fiziologik o‘lchovlardan tashkil topgan klinik xavf tasniflash vositasidir. Yuqoriroq MEWS ko‘proq fiziologik buzilish va klinik yomonlashish xavfini anglatadi. Komorbidlik yuki esa Charlson Comorbidity Index (CCI) bilan ifodalangan.
Intensiv terapiyaga o‘tkazish kasallik og‘irligi bilan aynan bir narsa emas
Manba ICU ga o‘tkazishni shok yoki umumiy kasallik og‘irligining bevosita o‘rinbosar ko‘rsatkichi sifatida talqin qilmaslik kerakligini alohida ta’kidlaydi. Ayrim shokdagi bemorlar ichki kasalliklar bo‘limidagi oraliq parvarish bo‘linmalarida boshqarilgan, ayrim T1D bemorlarida esa tez-tez glyukoza o‘lchash, insulin titrlash, gipoglikemiya va ketoatsidozni kuzatish kabi yanada intensiv parvarish ehtiyojlari ICU ga o‘tkazish qaroriga ta’sir qilgan bo‘lishi mumkin. Shuning uchun ICU dan foydalanish ham fiziologik og‘irlikni, ham parvarish ish yukini aks ettirishi mumkin.
1-Tur Diabet UTI yoki Pnevmoniyada 30 Kunlik O‘limning Mustaqil Sababimi?
Yo‘q. Yosh, jins, BMI, CCI va MEWS bo‘yicha tuzatilgan modellarda T1D ning 30 kunlik o‘lim bilan bog‘liqligi na UTI kohortida (OR 0,81; %95 IO 0,55–1,23; p=0,330), na pnevmoniya kohortida (OR 0,76; %95 IO 0,34–1,45; p=0,340) statistik jihatdan ahamiyatli bo‘lgan. Biroq T1D guruhining soni nisbatan kichik va ahamiyatli farq topilmagani guruhlar o‘lim bo‘yicha teng ekanini isbotlamaydi.
Xom o‘lim ko‘rsatkichi nega o‘z-o‘zicha chalg‘itishi mumkin?
UTI da xom 30 kunlik o‘lim T1D guruhida %17,1, T2D guruhida %27,0 va hujjatlashtirilgan diabeti bo‘lmagan guruhda %33,2 bo‘lgan. Pnevmoniyada mos ko‘rsatkichlar %5,3, %8,9 va %15,4 bo‘lgan. Bir qarashda diabet guruhlarida o‘lim pastroqdek ko‘rinsa-da, guruhlarning yosh tarkibi keskin farq qiladi. Masalan, UTI da median yosh T1D guruhida 66,5 yil, diabeti bo‘lmagan guruhda esa 81,5 yil; pnevmoniyada mos ravishda 61,2 va 83,5 yil. Shuning uchun xom o‘lim ko‘rsatkichlarini bevosita diabet turiga bog‘lash to‘g‘ri emas.
2-Tur Diabetda Pastroq Tuzatilgan O‘lim Kuzatilishi Himoya Ta’sirini Anglatadimi?
Yo‘q. T2D UTI da OR 0,84 va pnevmoniyada OR 0,67 bilan hujjatlashtirilgan diabeti bo‘lmagan guruhga nisbatan pastroq tuzatilgan 30 kunlik o‘lim ehtimoli bilan bog‘liq bo‘lgan; biroq tadqiqot mualliflari bu teskari bog‘liqlikni T2D infeksiya vaqtida himoya qiladi deb talqin qilmaslik kerakligini aniq ta’kidlaydi. Yosh, mo‘rtlik, shifoxonaga yotqizish chegaralari, o‘lchanmagan klinik xususiyatlar, diabeti bo‘lmagan guruhdagi stress giperglikemiyasi va boshqa qoldiq aralashtiruvchi omillar bu bog‘liqlikka hissa qo‘shishi mumkin.
“Diabet paradoksi” qanday talqin qilinishi kerak?
Tadqiqot muhokamasida diabetli shaxslarda infeksiya rivojlanishi va infeksiya sababli shifoxonaga yotqizilish xavfi yuqori bo‘lsa-da, shifoxonaga yotqizilgandan keyingi qisqa muddatli o‘lim har doim ham yuqori bo‘lmasligi haqidagi adabiyot “diabet paradoksi” doirasida ko‘rib chiqilgan. Bu ko‘rinadigan paradoks “diabet infeksiya nuqtai nazaridan zararsiz” degani emas. Infeksiyaga chalinish xavfi, shifoxonaga yotqizilish ehtimoli va yotqizilgandan keyingi o‘lim bir-biridan farqli yakuniy natijalardir.
Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan xulosalar
Tadqiqot UTI va pnevmoniya yotqizilishlarida T1D T2D va hujjatlashtirilgan diabetning yo‘qligiga qaraganda aniqroq glikemik beqarorlik bilan bog‘liqligini qo‘llab-quvvatlaydi. UTI da T1D ko‘proq ICU ga o‘tkazilish bilan ham bog‘liq. Tuzatilgan tahlillar T1D bilan yuqoriroq 30 kunlik o‘lim o‘rtasida mustaqil bog‘liqlikni ko‘rsatmagan; T1D bilan T2D o‘rtasida ham tuzatilgan o‘lim bo‘yicha ahamiyatli farq topilmagan.
Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan xulosalar
Tadqiqot T1D yoki T2D infeksiyadan o‘limni kamaytirishini isbotlamaydi; T2D uchun topilgan teskari o‘lim bog‘liqligi himoya qiluvchi sababiy ta’sir sifatida talqin qilinmaydi. Tadqiqot T1D va T2D bir xil mutlaq o‘lim xavfiga ega ekanini ham isbotlamaydi. T1D yotqizilishlari sonining nisbatan kamligi, yosh taqsimotining katta farqi, to‘g‘ridan-to‘g‘ri ICU ga olingan og‘ir bemorlarning kohortdan tashqarida qolishi va o‘lchanmagan mo‘rtlik kabi omillar bunday umumlashtirishlarni cheklaydi.
Tadqiqot Usuli va Natijalari
Tadqiqot MDclone sog‘liqni saqlash analitikasi platformasidan olingan shaxssizlantirilgan elektron sog‘liqni saqlash yozuvlariga asoslangan retrospektiv kohort tadqiqotidir. Ma’lumot manbai Isroildagi 1500 o‘rinli uchinchi darajali tibbiyot markazi bo‘lib, tadqiqot davri 1 yanvar 2018–31 may 2026. Demografik xususiyatlar, tashxislar, laboratoriya qiymatlari, muolajalar, dori vositalari va shifoxona natijalari ma’lumotlar bazasidan olingan.
Tadqiqotga ichki kasalliklar bo‘limlariga UTI yoki pnevmoniya sababli yotqizilgan 18 yosh va undan katta, hujjatlashtirilgan T1D, hujjatlashtirilgan T2D yoki hujjatlashtirilgan diabeti bo‘lmagan kattalarning yotqizilishlari kiritilgan. Tahlil birligi shaxs emas, shifoxonaga yotqizilishdir. Bir shaxs tadqiqot davrida bir nechta mos yotqizilish bilan va turli vaqtlarda ham UTI, ham pnevmoniya kohortiga ma’lumot qo‘shishi mumkin bo‘lgan.
Chiqarib tashlash mezonlari
18 yoshdan kichik yotqizilishlar; gestatsion diabet; ikkilamchi yoki dori vositasiga bog‘liq diabet; T1D va T2D kodlari birga mavjud bo‘lib, qo‘shimcha klinik ma’lumot bilan hal qilib bo‘lmaydigan noaniq diabet tasnifi; bir vaqtdagi UTI va pnevmoniya; yetishmayotgan yoki yetarli bo‘lmagan ma’lumot chiqarib tashlash mezonlari qatoriga kirgan. T1D kattalar shifoxona populyatsiyasida nisbatan kam uchragani sababli barcha mos T1D yotqizilishlari olingan, namuna olish yoki moslashtirish qo‘llanmagan.
Asosiy yakuniy natijalar
Boshlang‘ich o‘zgaruvchilar yosh, jins, BMI, HbA1c, diabet davomiyligi, CCI, surunkali buyrak kasalligi, yurak-qon tomir kasalligi, diabet dorilari va infeksiya turini o‘z ichiga olgan. Yakuniy natijalar 30 kunlik o‘lim, shifoxonada qolish muddati, ICU ga o‘tkazish, shok, gipoglikemiya, giperglikemiya va giperosmolyar giperglikemiya bo‘lgan. ESBL ishlab chiqaruvchi mikroorganizmlar va metitsillinga chidamli Staphylococcus aureus (MRSA) infeksiyalari ham baholangan.
UTI kohortidagi asosiy klinik natijalar
| O‘zgaruvchi | Diabet yo‘q (n=13.034) | T1D (n=211) | T2D (n=9.230) | p |
|---|---|---|---|---|
| Median yosh, yil | 81,5 (68,8–89,4) | 66,5 (52,9–76,1) | 78,0 (69,7–86,0) | <0,001 |
| Median CCI | 5 (4–7) | 5 (4–7) | 6 (5–8) | <0,001 |
| 30 kunlik o‘lim | %33,2 | %17,1 | %27,0 | <0,001 |
| Median yotish muddati, kun | 5,6 (2,7–10,8) | 4,0 (2,5–8,9) | 5,7 (3,0–11,6) | <0,001 |
| Shok | %5,2 | %1,9 | %6,8 | <0,001 |
| ICU ga o‘tkazish | %4,2 | %10,0 | %3,5 | <0,001 |
| Gipoglikemiya (<70 mg/dL) | %11,3 | %41,2 | %19,6 | <0,001 |
| Giperglikemiya (>180 mg/dL) | %29,9 | %88,6 | %78,4 | <0,001 |
| Giperosmolyar giperglikemiya | %1,3 | %7,6 | %6,6 | <0,001 |
| ESBL infeksiyasi | %1,0 | %0,5 | %1,2 | 0,239 |
| MRSA infeksiyasi | %0,3 | %0,0 | %0,2 | 0,610 |
| HbA1c, % | Xabar qilinmagan | 7,9 (7,4–9,7) | 7,3 (6,2–8,7) | <0,001 |
| Surunkali buyrak kasalligi | %15,1 | %27,0 | %31,3 | <0,001 |
UTI kohortida eng yaqqol naqsh T1D guruhidagi ikki yo‘nalishli glikemik o‘zgaruvchanlikdir. T1D yotqizilishlarining %41,2 ida gipoglikemiya, %88,6 ida giperglikemiya qayd etilgan. Bunga ICU ga o‘tkazishning %10,0 ga yetishi hamroh bo‘lgan. Aksincha, shok eng ko‘p T2D guruhida (%6,8) kuzatilgan. ESBL va MRSA infeksiyalari kam uchragan va UTI guruhlari o‘rtasidagi farqlar statistik ahamiyatli bo‘lmagan.
Pnevmoniya kohortidagi asosiy klinik natijalar
| O‘zgaruvchi | Diabet yo‘q (n=17.383) | T1D (n=208) | T2D (n=15.112) | p |
|---|---|---|---|---|
| Median yosh, yil | 83,5 (72,3–90,2) | 61,2 (44,0–73,9) | 78,5 (70,3–86,0) | <0,001 |
| Median CCI | 5 (4–7) | 4,5 (3–7) | 6 (5–8) | <0,001 |
| 30 kunlik o‘lim | %15,4 | %5,3 | %8,9 | <0,001 |
| Median yotish muddati, kun | 3,7 (2,1–6,2) | 3,7 (2,2–6,8) | 3,7 (2,0–6,2) | 0,205 |
| Shok | %1,5 | %0,5 | %1,1 | <0,001 |
| ICU ga o‘tkazish | %0,2 | %0,0 | %0,1 | 0,087 |
| Gipoglikemiya (<70 mg/dL) | %3,6 | %19,7 | %4,1 | <0,001 |
| Giperglikemiya (>180 mg/dL) | %21,0 | %72,6 | %63,5 | <0,001 |
| Giperosmolyar giperglikemiya | %0,5 | %3,4 | %2,4 | <0,001 |
| ESBL infeksiyasi | %0,1 | %0,0 | <%0,1 | 0,037 |
| MRSA infeksiyasi | %0,0 | %0,0 | <%0,1 | 0,174 |
| HbA1c, % | Xabar qilinmagan | 9,0 (7,9–9,9) | 9,0 (8,1–10,2) | <0,001 |
| Surunkali buyrak kasalligi | %16,1 | %35,1 | %27,0 | <0,001 |
Pnevmoniya kohortida shifoxonada qolish muddati uchala guruhda ham median 3,7 kun bo‘lib, ahamiyatli farq ko‘rsatmagan. ICU ga o‘tkazish juda kam uchragan va guruhlar o‘rtasida ahamiyatli bo‘lmagan. Shunga qaramay, glikemik asoratlar yana T1D da ancha yuqori bo‘lgan: taxminan har besh T1D yotqizilishining birida gipoglikemiya va taxminan to‘rtta yotqizilishning uchtasida giperglikemiya kuzatilgan.
30 kunlik o‘lim uchun ko‘p o‘zgaruvchili model
| Infeksiya | Taqqoslash | Tuzatilgan OR (%95 IO) | p |
|---|---|---|---|
| UTI | T1D vs. diabet yo‘q | 0,81 (0,55–1,23) | 0,330 |
| UTI | T2D vs. diabet yo‘q | 0,84 (0,79–0,91) | <0,001 |
| UTI | T2D vs. T1D | 0,97 (0,65–1,45) | 0,880 |
| Pnevmoniya | T1D vs. diabet yo‘q | 0,76 (0,34–1,45) | 0,340 |
| Pnevmoniya | T2D vs. diabet yo‘q | 0,67 (0,59–0,72) | <0,001 |
| Pnevmoniya | T2D vs. T1D | 1,09 (0,52–2,28) | 0,810 |
T1D bilan T2D to‘g‘ridan-to‘g‘ri taqqoslangan ikkilamchi modellar qo‘shimcha ravishda HbA1c va diabet davomiyligi bo‘yicha tuzatilgan. Ham UTI, ham pnevmoniyada T1D bilan T2D o‘rtasida tuzatilgan 30 kunlik o‘lim bo‘yicha ahamiyatli farq topilmagan.
Takroriy yotqizilishlar statistik jihatdan qanday hisobga olindi?
Bir shaxsda bir nechta yotqizilish bo‘lishi mumkinligi sababli kuzatuvlar to‘liq mustaqil emas. Shu sababli asosiy o‘lim modellari bemor identifikatorini klaster birligi deb qabul qiluvchi cluster-robust “sandwich” standart xatolar bilan hisoblangan. Bu usul bir shaxsga tegishli takroriy yotqizilishlar o‘rtasidagi ehtimoliy korrelyatsiyaning standart xatolar va ishonch oraliqlarini sun’iy ravishda toraytirishini kamaytirishga qaratilgan.
Sezgirlik tahlillari
Oldindan belgilangan uchta sezgirlik tahlili qo‘llanilgan. Birinchi tahlil diabet boshlanish yoshi 30–50 yil oralig‘ida bo‘lgan va tasnifi noaniqroq bo‘lishi mumkin bo‘lgan yotqizilishlarni chiqarib tashlagan. Ikkinchi tahlil 2020–2021 yillardagi dastlabki COVID-19 pandemiya davrini chiqarib tashlagan. Uchinchi tahlil esa bemor ichidagi korrelyatsiyani hisobga olmaydigan mustaqillik faraziga asoslangan “naïve” o‘lim modelini asosiy cluster-robust model bilan taqqoslagan.
Bu tahlillarning hech biri asosiy natijalar yo‘nalishini jiddiy o‘zgartirmagan. Chegaraviy diabet tasnifi chiqarib tashlanganda T1D–diabet yo‘q taqqoslanishi yana ahamiyatli bo‘lmagan; T2D ning pastroq tuzatilgan o‘lim OR i har ikki infeksiya kohortida ham saqlangan. 2020–2021 chiqarib tashlanganda ham o‘xshash naqsh saqlangan. Naïve modellarda ishonch oraliqlari kutilganidek biroz torroq bo‘lsa-da, asosiy baholashlar yo‘nalishi o‘zgarmagan.
Statistik usullar
Uzluksiz o‘zgaruvchilar median va kvartillararo oraliq, kategorik o‘zgaruvchilar son va foiz sifatida xabar qilingan. Guruhlar orasidagi uzluksiz o‘zgaruvchilar Kruskal–Wallis testi bilan; kategorik o‘zgaruvchilar mos bo‘lganda χ² yoki Fisher exact testi bilan taqqoslangan. Birlamchi o‘lim tahlili ko‘p o‘zgaruvchili logistika regressiyasi bilan bajarilgan. Asosiy kovariatlar yosh, jins, BMI, CCI va MEWS bo‘lgan. Tahlillar SPSS 30.0 dan foydalanib amalga oshirilgan, testlar ikki tomonlama bo‘lgan va statistik ahamiyat chegarasi p<0,05 deb qabul qilingan.
Ikkilamchi klinik va metabolik natijalar tadqiqotchi xarakterda baholangan; ko‘p taqqoslashlar uchun formal multiplicity tuzatishi bajarilmagan. Shuning uchun, ayniqsa, ko‘p sonli ikkilamchi p qiymatlari mustaqil sababiy dalil sifatida talqin qilinmasligi kerak.
Kuchli tomonlar
Tadqiqotning kuchli tomonlari keng va tanlanmagan shifoxona kohorti, T1D va T2D ning bitta tadqiqotda hujjatlashtirilgan diabeti bo‘lmagan taqqoslash guruhi bilan baholanishi, o‘tkir kasallik og‘irligi va komorbidlik yukining modelga kiritilishi, batafsil elektron sog‘liq yozuvlaridan metabolik asoratlarning olinishi hamda takroriy yotqizilishlar uchun cluster-robust tahlil qo‘llanilishidir.
Cheklovlar
Retrospektiv kuzatuv dizayni sababiy xulosa chiqarishni cheklaydi va mo‘rtlik, funksional holat, shifoxonaga yotqizish chegarasi yoki manbada mavjud bo‘lmagan kasallik og‘irligi o‘zgaruvchilari tufayli qoldiq aralashish ehtimolini yo‘q qilmaydi. Elektron sog‘liq yozuvlarida diabet turi noto‘g‘ri tasniflangan bo‘lishi mumkin. T1D yotqizilishlari soni T2D va diabetsiz guruhlarga qaraganda ancha kichik; shu sababli o‘rta kattalikdagi o‘lim farqlarini aniqlash quvvati cheklangan va “statistik farq yo‘q” natijasi tenglikni anglatmaydi.
Diabeti bo‘lmagan taqqoslash guruhi T1D guruhidan ancha katta yoshli. Statistik tuzatish kiritilgan taqdirda ham yoshga bog‘liq mo‘rtlik va funksional holatning barcha jihatlari qamrab olinmagan bo‘lishi mumkin. BMI ma’lumotlari barcha yotqizilishlarda mavjud emas; bu tanlash tarafkashligini yuzaga keltirishi mumkin. Oldingi infeksiya tarixi va endokrinolog/diabet mutaxassisi ishtiroki darajasi oldindan belgilangan o‘zgaruvchilar qatorida bo‘lmagani uchun tekshirilmagan.
Hujjatlashtirilgan diabeti bo‘lmagan guruhda tashxis qo‘yilmagan diabet yoki prediabetli shaxslar bo‘lishi mumkin; bu ehtimol ushbu guruhdagi sezilarli giperglikemiya darajalari bilan ham mos keladi. Bundan tashqari, bevosita ICU ga qabul qilingan yotqizilishlar tanlash mezonlari sababli chiqarib tashlangan. Shuning uchun tadqiqot eng og‘ir o‘tkir bemorlarning bir qismini yetarli darajada ifodalamasligi mumkin va natijalarni bevosita intensiv terapiyaga yotqizilgan kritik bemorlarga avtomatik umumlashtirib bo‘lmaydi. Tadqiqotning bitta sog‘liqni saqlash tizimi doirasida va universal sog‘liq qamrovi mavjud muhitda o‘tkazilgani ham boshqa tizimlarga umumlashtirish imkonini cheklashi mumkin.
Manba va Usul Haqida Izoh
Asl tadqiqot: Clinical Outcomes of Urinary Tract Infection and Pneumonia in Hospitalized Patients with Type 1 and Type 2 Diabetes.
Mualliflar: Eugene Feigin; Hussein Zaitoon.
Mas’ul muallif: Hussein Zaitoon.
Muassasalar: Division of Diabetes, Faculty of Medicine, UT Health San Antonio / The University of Texas Health San Antonio, AQSh; The Institute of Endocrinology and Metabolism, Tel Aviv Sourasky Medical Center, Isroil; The Institute of Pediatric Endocrinology, Diabetes and Metabolism, “Dana-Dwek” Children's Hospital, Tel Aviv Sourasky Medical Center, Isroil.
Jurnal: Diabetology.
Nashriyot: MDPI.
Jild / maqola raqami: 7 / 171.
DOI: 10.3390/diabetology7090171.
Nashr sanasi: 3 sentabr 2026.
Tahririy sanalar: Qabul qilindi: 10 iyul 2026; qayta ko‘rib chiqildi: 27 avgust 2026; nashrga qabul qilindi: 31 avgust 2026.
Academic Editor: Boris N. Mankovsky.
Manba turi: Taqrizdan o‘tgan, retrospektiv kuzatuv kohort tadqiqoti.
Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY). Verianla matni manba maqolaning asl jumlalari va jadval dizaynini ko‘chirmasdan ilmiy natijalarni mustaqil ta’limiy tuzilishda bayon qiladi. 1-rasmning vizual kompozitsiyasi ko‘chirilmagan; xabar qilingan kohort tanlash sonlari asosida mustaqil SVG sxemasi yaratilgan.
Tadqiqot davri: 1 Ocak 2018–31 Mayıs 2026.
Ma’lumot manbai: Shaxssizlantirilgan elektron sog‘liq yozuvlari; MDclone sog‘liq analitikasi platformasi.
Markaz: Isroildagi 1500 o‘rinli uchinchi darajali tibbiyot markazi.
Etika kengashi: Tel Aviv Sourasky Medical Center Institutional Review Board; tasdiq raqami TLV-0432-26, 12 fevral 2026.
Axborotli rozilik: Retrospektiv va shaxssizlantirilgan ma’lumot tuzilishi sababli rozilik talabi bekor qilingan.
Moliyalashtirish: Tashqi moliyalashtirish olinmagani xabar qilingan.
Ma’lumotlardan foydalanish imkoniyati: Tadqiqotda ishlatilgan yoki tahlil qilingan ma’lumotlar to‘plamlarini asosli so‘rov bo‘yicha mas’ul muallifdan olish mumkinligi bildirilgan.
Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvini bildirmagan.
Mualliflar hissasi: Konseptuallashtirish, metodologiya, tadqiqot va resurslar H.Z. va E.F.; dastlabki qoralama H.Z.; ko‘rib chiqish va tahrirlash E.F.; vizuallashtirish, nazorat va loyiha boshqaruvi H.Z. va E.F. tomonidan bajarilgan.
Qo‘shimcha material: Manba maqolada S1–S4 qo‘shimcha jadvallari mavjudligi bildirilgan. Foydalanuvchi taqdim etgan asosiy PDF dan tashqari qo‘shimcha material alohida fayl sifatida berilmagani uchun Verianla ilmiy yadrosi asosiy maqola PDF ida tasdiqlanishi mumkin bo‘lgan ma’lumotlar bilan cheklangan.
Vizual qayta qurish: Manba 1-rasmdagi kohort tanlash oqimi Verianla uchun mustaqil inline SVG sifatida qayta yaratilgan. Manba 1–3-jadvallaridagi ilmiy jihatdan zarur ma’lumotlar manba jadval tartibi ko‘chirilmasdan yangi HTML jadvallarida taqdim etilgan.
Verianla Live / Live Figure mosligi: Qisman mos. UTI va pnevmoniya guruhlaridagi gipoglikemiya/giperglikemiya ko‘rsatkichlari Live Compare; kohort tanlash sxemasi Live Process; tuzatilgan o‘lim OR lari Live Data uchun mos. Tadqiqotda haqiqiy vaqt qatori bo‘lmagani uchun Live Line yoki vaqtga asoslangan tajriba animatsiyasi ilmiy jihatdan zarur emas. Joriy Live dvigatel shartnomasi tasdiqlanmagani sababli maqola HTML iga maxsus JavaScript yoki tasdiqlanmagan runtime kodi qo‘shilmagan.
Asosiy talqin chegarasi: Tadqiqot kuzatuv xarakterida. Natijalar diabet turining infeksiyadan keyingi o‘limga sababiy yoki himoya qiluvchi ta’sirini isbotlamaydi; ayniqsa T2D dagi pastroq tuzatilgan o‘lim OR lari himoya ta’siri sifatida talqin qilinmasligi kerak.
Izoh qoldiring
E-pochta manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy maydonlar * bilan belgilangan