Bu retrospektiv kohort tədqiqatı sidik yolu infeksiyası (urinary tract infection; UTI) və ya pnevmoniya səbəbindən xəstəxanaya yerləşdirilən böyüklərdə tip 1 diabetin (T1D), tip 2 diabetin (T2D) və sənədləşdirilmiş diabetin olmamasının xəstəxanadaxili metabolik ağırlaşmalar və 30 günlük ölüm göstəricisi ilə əlaqəsini müqayisə etmişdir. Tədqiqat 2018–2026-cı illər arasında üçüncü səviyyəli bir tibb mərkəzinin elektron sağlamlıq qeydlərindən 22.475 UTI və 32.703 pnevmoniya hospitalizasiyasını qiymətləndirmişdir. T1D hospitalizasiyalarında digər qruplarla müqayisədə xeyli daha gənc şəxslər yer alsa da, həm hipoqlikemiya, həm də hiperqlikemiya baxımından ən yüksək metabolik qeyri-sabitlik müşahidə edilmişdir. Yaş, cins, bədən kütlə indeksi (BMI), Charlson Komorbidlik İndeksi (CCI) və Modified Early Warning Score (MEWS) üzrə düzəliş edildikdə T1D nə UTI, nə də pnevmoniyada 30 günlük ölümlə müstəqil və statistik əhəmiyyətli əlaqə göstərmişdir.
UTI səbəbindən hospitalizasiya olunan T1D qrupunda hipoqlikemiya nisbəti %41,2, hiperqlikemiya nisbəti %88,6 və intensiv terapiya şöbəsinə (ICU) köçürülmə nisbəti %10,0 olmuşdur. T2D qrupunda eyni nəticələr müvafiq olaraq %19,6, %78,4 və %3,5 olmuşdur. Pnevmoniyada T1D qrupunda hipoqlikemiya %19,7 və hiperqlikemiya %72,6 ilə yenə ən yüksək səviyyədə olmuşdur. Buna baxmayaraq, T1D üçün düzəliş edilmiş 30 günlük ölüm ehtimalı UTI-də OR 0,81 (%95 etibar intervalı 0,55–1,23; p=0,330), pnevmoniyada OR 0,76 (%95 etibar intervalı 0,34–1,45; p=0,340) olaraq müəyyən edilmiş və statistik əhəmiyyət göstərməmişdir. Tədqiqat müşahidə xarakterli olduğuna görə bu nəticələr diabet tipinin ölüm üzərində qoruyucu və ya səbəb-nəticə təsirini sübut etmir.
Diabet infeksiyaya meyllilik və infeksiya səbəbindən xəstəxanaya yerləşdirilmə riskinin artması ilə əlaqəlidir. Lakin şəxsin hospitalizasiya tələb edəcək qədər infeksiya inkişaf etdirmə riski ilə xəstəxanaya yerləşdirildikdən sonrakı qısamüddətli klinik gediş eyni elmi sual deyil. Bu tədqiqatın əsas problemi də bu fərqdir: T1D və ya T2D, UTI və ya pnevmoniya səbəbindən artıq hospitalizasiya edilmiş xəstələrdə 30 günlük ölümü müstəqil şəkildə dəyişdirirmi, yoxsa diabet tipləri əsasən qlisemik nəzarətin çətinliyinə və xəstəxanadaxili idarəetmə intensivliyinə təsir göstərir?
T1D pankreatik β-hüceyrələrin autoimmun destruksiyası nəticəsində mütləq insulin çatışmazlığı ilə xarakterizə olunan diabet formasıdır. T2D isə insulin müqaviməti, dəyişmiş insulin sekresiyası və xroniki metabolik pozğunluqlarla xarakterizə olunur. Kəskin infeksiya zamanı qida qəbulunun dəyişməsi, stress hormonlarının artması, insulin tələbatının sürətlə dəyişməsi və müalicənin yenidən tənzimlənməsi xüsusilə T1D-də qan qlükozasının həm aşağı, həm də yüksək hədlərə keçməsini asanlaşdıra bilər. Tədqiqatda “metabolik qeyri-sabitlik” anlayışı bu kontekstdə hipoqlikemiya, hiperqlikemiya və hiperosmolyar hiperqlikemiya kimi xəstəxanadaxili qlisemik ağırlaşmaların paylanması ilə görünən olmuşdur.
Hipoqlikemiya və hiperqlikemiya necə müəyyən edildi?
Tədqiqatda hipoqlikemiya qan qlükozasının <70 mg/dL olması, hiperqlikemiya isə qan qlükozasının >180 mg/dL olması kimi müəyyən edilmişdir. Bu hədlər xəstəxana gedişi boyunca metabolik ağırlaşmaların qruplar üzrə müqayisəsində istifadə olunmuşdur. Hiperosmolyar hiperqlikemiya ayrıca klinik nəticə kimi də qiymətləndirilmişdir.
Xəstəliyin ağırlığı necə nəzərə alındı?
Kəskin xəstəliyin başlanğıc ağırlığı Modified Early Warning Score (MEWS) ilə qiymətləndirilmişdir. MEWS sistolik qan təzyiqi, ürək dərəcəsi, tənəffüs dərəcəsi, bədən temperaturu və şüur səviyyəsi kimi rutin fizioloji ölçmələrdən ibarət klinik risk təsnifatı vasitəsidir. Daha yüksək MEWS daha çox fizioloji pozulma və klinik pisləşmə riskini göstərir. Komorbidlik yükü isə Charlson Comorbidity Index (CCI) ilə təmsil edilmişdir.
İntensiv terapiyaya köçürülmə xəstəliyin ağırlığı ilə eyni anlayış deyil
Mənbə ICU-ya köçürülmənin şokun və ya ümumi xəstəlik ağırlığının birbaşa əvəzedici göstəricisi kimi şərh edilməməli olduğunu xüsusilə vurğulayır. Bəzi şok xəstələri daxili xəstəliklər bölməsində aralıq qayğı vahidlərində idarə olunmuş, bəzi T1D xəstələrində isə tez-tez qlükoza ölçümü, insulin titrasiyası, hipoqlikemiya və ketoasidoz monitorinqi kimi daha intensiv qayğı ehtiyacları ICU-ya köçürülmə qərarına təsir etmiş ola bilər. Buna görə ICU istifadəsi həm fizioloji ağırlığı, həm də qayğı iş yükünü əks etdirə bilər.
Tip 1 Diabet UTI və ya Pnevmoniyada 30 Günlük Ölümün Müstəqil Səbəbi idimi?
Xeyr. Yaş, cins, BMI, CCI və MEWS üzrə düzəliş edilmiş modellərdə T1D-nin 30 günlük ölümlə əlaqəsi nə UTI kohortunda (OR 0,81; %95 EA 0,55–1,23; p=0,330), nə də pnevmoniya kohortunda (OR 0,76; %95 EA 0,34–1,45; p=0,340) statistik olaraq əhəmiyyətli olmuşdur. Bununla belə, T1D qrupunun sayı nisbətən azdır və əhəmiyyətli fərqin tapılmaması qrupların ölüm baxımından ekvivalent olduğunun sübutu deyil.
Xam ölüm göstəricisi niyə təkbaşına yanıltıcı ola bilər?
UTI-də xam 30 günlük ölüm T1D qrupunda %17,1, T2D qrupunda %27,0 və sənədləşdirilmiş diabeti olmayan qrupda %33,2 olmuşdur. Pnevmoniyada müvafiq göstəricilər %5,3, %8,9 və %15,4 olmuşdur. İlk baxışda diabet qruplarında ölüm daha aşağı görünə bilər, lakin qrupların yaş strukturları ciddi şəkildə fərqlənir. Məsələn, UTI-də median yaş T1D qrupunda 66,5 il, diabeti olmayan qrupda isə 81,5 il olmuşdur; pnevmoniyada bu göstəricilər müvafiq olaraq 61,2 və 83,5 il olmuşdur. Buna görə xam ölüm nisbətlərini birbaşa diabet tipinə bağlamaq uyğun deyil.
Tip 2 Diabetdə Daha Aşağı Düzəliş Edilmiş Ölümün Görülməsi Qoruyucu Təsir Deməkdirmi?
Xeyr. T2D UTI-də OR 0,84 və pnevmoniyada OR 0,67 ilə sənədləşdirilmiş diabeti olmayan qrupla müqayisədə daha aşağı düzəliş edilmiş 30 günlük ölüm ehtimalı ilə əlaqəli olmuşdur; lakin tədqiqat müəllifləri bu tərs əlaqənin T2D-nin infeksiya zamanı qoruyucu olması kimi şərh edilməməli olduğunu açıq şəkildə bildirirlər. Yaş, kövrəklik, hospitalizasiya hədləri, ölçülməmiş klinik xüsusiyyətlər, diabeti olmayan qrupdakı stress hiperqlikemiyası və digər qalıq qarışdırıcılar bu əlaqəyə töhfə verə bilər.
“Diabet paradoksu” necə şərh edilməlidir?
Tədqiqatın müzakirəsində diabetli şəxslərdə infeksiya inkişaf etdirmə və infeksiya səbəbindən hospitalizasiya riskinin yüksək olmasına baxmayaraq, hospitalizasiyadan sonrakı qısamüddətli ölümün həmişə daha yüksək olmaması ilə bağlı ədəbiyyat “diabet paradoksu” kontekstində müzakirə edilmişdir. Bu görünən paradoks “diabet infeksiya baxımından zərərsizdir” demək deyil. İnfeksiyaya yoluxma riski, hospitalizasiya ehtimalı və hospitalizasiyadan sonrakı ölüm bir-birindən fərqli nəticələrdir.
Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr
Tədqiqat T1D-nin UTI və pnevmoniya hospitalizasiyalarında T2D və sənədləşdirilmiş diabetin olmaması ilə müqayisədə daha nəzərə çarpan qlisemik qeyri-sabitliklə əlaqəli olduğunu dəstəkləyir. UTI-də T1D həmçinin daha çox ICU transferi ilə əlaqəlidir. Düzəliş edilmiş analizlər T1D ilə daha yüksək 30 günlük ölüm arasında müstəqil əlaqə göstərməmiş, T1D ilə T2D arasında da düzəliş edilmiş ölüm baxımından əhəmiyyətli fərq aşkar edilməmişdir.
Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr
Tədqiqat T1D və ya T2D-nin infeksiya ölümünü azaltdığını sübut etmir; T2D üçün aşkar edilmiş tərs ölüm əlaqəsi qoruyucu səbəb-nəticə təsiri kimi şərh edilə bilməz. Tədqiqat həmçinin T1D ilə T2D-nin eyni mütləq ölüm riskinə malik olduğunu sübut etmir. T1D hospitalizasiyalarının nisbətən az olması, yaş paylanmasının ciddi fərqlənməsi, birbaşa ICU-ya qəbul edilən ağır xəstələrin kohortdan kənarda qalması və ölçülməmiş kövrəklik kimi amillər belə ümumiləşdirmələri məhdudlaşdırır.
Tədqiqatın Metodu və Nəticələri
Tədqiqat MDclone sağlamlıq analitikası platformasından əldə edilmiş şəxsiyyətsizləşdirilmiş elektron sağlamlıq qeydlərinə əsaslanan retrospektiv kohort tədqiqatıdır. Məlumat mənbəyi İsraildə yerləşən 1500 çarpayılı üçüncü səviyyəli tibb mərkəzidir və tədqiqat dövrü 1 yanvar 2018–31 may 2026-dır. Demoqrafik xüsusiyyətlər, diaqnozlar, laborator dəyərlər, prosedurlar, dərmanlar və xəstəxana nəticələri verilənlər bazasından əldə edilmişdir.
Tədqiqata daxili xəstəliklər şöbələrinə UTI və ya pnevmoniya səbəbindən yerləşdirilmiş 18 yaş və daha yuxarı, sənədləşdirilmiş T1D, sənədləşdirilmiş T2D və ya sənədləşdirilmiş diabeti olmayan böyüklərin hospitalizasiyaları daxil edilmişdir. Analiz vahidi şəxs deyil, xəstəxana hospitalizasiyasıdır. Eyni şəxs tədqiqat dövrü ərzində birdən çox uyğun hospitalizasiya ilə və fərqli vaxtlarda həm UTI, həm də pnevmoniya kohortuna məlumat verə bilmişdir.
İstisna meyarları
18 yaşdan aşağı hospitalizasiyalar; gestasion diabet; ikincili və ya dərmana bağlı diabet; T1D və T2D kodlarının birlikdə olduğu və əlavə klinik məlumatla həll edilə bilməyən qeyri-müəyyən diabet təsnifatı; eyni vaxtda UTI və pnevmoniya; çatışmayan və ya qeyri-kafi məlumat istisna meyarları arasında olmuşdur. T1D böyüklərin xəstəxana populyasiyasında nisbətən nadir olduğuna görə bütün uyğun T1D hospitalizasiyaları daxil edilmiş, seçmə və ya uyğunlaşdırma tətbiq edilməmişdir.
Əsas sonlanımlar
Başlanğıc dəyişənlər yaş, cins, BMI, HbA1c, diabet müddəti, CCI, xroniki böyrək xəstəliyi, ürək-damar xəstəliyi, diabet dərmanları və infeksiya tipini əhatə etmişdir. Sonlanımlar 30 günlük ölüm, xəstəxanada qalma müddəti, ICU transferi, şok, hipoqlikemiya, hiperqlikemiya və hiperosmolyar hiperqlikemiya olmuşdur. ESBL istehsal edən mikroorqanizmlər və metisillinə davamlı Staphylococcus aureus (MRSA) infeksiyaları da qiymətləndirilmişdir.
UTI kohortunda əsas klinik nəticələr
| Dəyişən | Diabet yoxdur (n=13.034) | T1D (n=211) | T2D (n=9.230) | p |
|---|---|---|---|---|
| Median yaş, il | 81,5 (68,8–89,4) | 66,5 (52,9–76,1) | 78,0 (69,7–86,0) | <0,001 |
| Median CCI | 5 (4–7) | 5 (4–7) | 6 (5–8) | <0,001 |
| 30 günlük ölüm | %33,2 | %17,1 | %27,0 | <0,001 |
| Median hospitalizasiya müddəti, gün | 5,6 (2,7–10,8) | 4,0 (2,5–8,9) | 5,7 (3,0–11,6) | <0,001 |
| Şok | %5,2 | %1,9 | %6,8 | <0,001 |
| ICU transferi | %4,2 | %10,0 | %3,5 | <0,001 |
| Hipoqlikemiya (<70 mg/dL) | %11,3 | %41,2 | %19,6 | <0,001 |
| Hiperqlikemiya (>180 mg/dL) | %29,9 | %88,6 | %78,4 | <0,001 |
| Hiperosmolyar hiperqlikemiya | %1,3 | %7,6 | %6,6 | <0,001 |
| ESBL infeksiyası | %1,0 | %0,5 | %1,2 | 0,239 |
| MRSA infeksiyası | %0,3 | %0,0 | %0,2 | 0,610 |
| HbA1c, % | Bildirilməyib | 7,9 (7,4–9,7) | 7,3 (6,2–8,7) | <0,001 |
| Xroniki böyrək xəstəliyi | %15,1 | %27,0 | %31,3 | <0,001 |
UTI kohortunda ən nəzərə çarpan nümunə T1D qrupundakı ikitərəfli qlisemik dəyişkənlikdir. T1D hospitalizasiyalarının %41,2-də hipoqlikemiya, %88,6-da hiperqlikemiya qeydə alınmışdır. Buna ICU transferinin %10,0-a çatması müşayiət etmişdir. Bunun əksinə, şok ən çox T2D qrupunda (%6,8) görülmüşdür. ESBL və MRSA infeksiyaları nadir olmuş və UTI qrupları arasındakı fərqlər statistik olaraq əhəmiyyətli olmamışdır.
Pnevmoniya kohortunda əsas klinik nəticələr
| Dəyişən | Diabet yoxdur (n=17.383) | T1D (n=208) | T2D (n=15.112) | p |
|---|---|---|---|---|
| Median yaş, il | 83,5 (72,3–90,2) | 61,2 (44,0–73,9) | 78,5 (70,3–86,0) | <0,001 |
| Median CCI | 5 (4–7) | 4,5 (3–7) | 6 (5–8) | <0,001 |
| 30 günlük ölüm | %15,4 | %5,3 | %8,9 | <0,001 |
| Median hospitalizasiya müddəti, gün | 3,7 (2,1–6,2) | 3,7 (2,2–6,8) | 3,7 (2,0–6,2) | 0,205 |
| Şok | %1,5 | %0,5 | %1,1 | <0,001 |
| ICU transferi | %0,2 | %0,0 | %0,1 | 0,087 |
| Hipoqlikemiya (<70 mg/dL) | %3,6 | %19,7 | %4,1 | <0,001 |
| Hiperqlikemiya (>180 mg/dL) | %21,0 | %72,6 | %63,5 | <0,001 |
| Hiperosmolyar hiperqlikemiya | %0,5 | %3,4 | %2,4 | <0,001 |
| ESBL infeksiyası | %0,1 | %0,0 | <%0,1 | 0,037 |
| MRSA infeksiyası | %0,0 | %0,0 | <%0,1 | 0,174 |
| HbA1c, % | Bildirilməyib | 9,0 (7,9–9,9) | 9,0 (8,1–10,2) | <0,001 |
| Xroniki böyrək xəstəliyi | %16,1 | %35,1 | %27,0 | <0,001 |
Pnevmoniya kohortunda xəstəxanada qalma müddəti hər üç qrupda median 3,7 gün olmuş və əhəmiyyətli fərq göstərməmişdir. ICU transferi çox nadir olmuş və qruplar arasında əhəmiyyətli fərq olmamışdır. Buna baxmayaraq, qlisemik ağırlaşmalar yenə T1D-də nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksək olmuşdur: təxminən hər beş T1D hospitalizasiyasından birində hipoqlikemiya və təxminən dörd hospitalizasiyadan üçündə hiperqlikemiya müşahidə edilmişdir.
30 günlük ölüm üçün çoxdəyişənli model
| İnfeksiya | Müqayisə | Düzəliş edilmiş OR (%95 EA) | p |
|---|---|---|---|
| UTI | T1D vs. diabet yoxdur | 0,81 (0,55–1,23) | 0,330 |
| UTI | T2D vs. diabet yoxdur | 0,84 (0,79–0,91) | <0,001 |
| UTI | T2D vs. T1D | 0,97 (0,65–1,45) | 0,880 |
| Pnevmoniya | T1D vs. diabet yoxdur | 0,76 (0,34–1,45) | 0,340 |
| Pnevmoniya | T2D vs. diabet yoxdur | 0,67 (0,59–0,72) | <0,001 |
| Pnevmoniya | T2D vs. T1D | 1,09 (0,52–2,28) | 0,810 |
T1D ilə T2D-nin birbaşa müqayisə edildiyi ikincili modellər əlavə olaraq HbA1c və diabet müddətinə görə düzəliş edilmişdir. Həm UTI, həm də pnevmoniyada T1D ilə T2D arasında düzəliş edilmiş 30 günlük ölüm baxımından əhəmiyyətli fərq aşkar edilməmişdir.
Təkrarlanan hospitalizasiyalar statistik olaraq necə nəzərə alındı?
Eyni şəxsin birdən çox hospitalizasiyası ola bildiyindən müşahidələr tam müstəqil deyildir. Buna görə əsas ölüm modelləri xəstə identifikatorunu klaster vahidi kimi qəbul edən cluster-robust “sandwich” standart xətalarla hesablanmışdır. Bu üsul eyni şəxsə aid təkrar hospitalizasiyalar arasındakı potensial korrelyasiyanın standart xətaları və etibar intervallarını süni şəkildə daraltmasını azaltmağı məqsədləyir.
Həssaslıq analizləri
Əvvəlcədən müəyyən edilmiş üç həssaslıq analizi tətbiq edilmişdir. Birinci analiz diabetin başlanğıc yaşı 30–50 il arasında olan və təsnifatı daha qeyri-müəyyən ola biləcək hospitalizasiyaları istisna etmişdir. İkinci analiz 2020–2021-ci illərin erkən COVID-19 pandemiya dövrünü istisna etmişdir. Üçüncü analiz isə xəstədaxili korrelyasiyanı nəzərə almayan müstəqillik fərziyyəli “naïve” ölüm modelini əsas cluster-robust modellə müqayisə etmişdir.
Bu analizlərin heç biri əsas nəticələrin istiqamətini mühüm şəkildə dəyişdirməmişdir. Sərhəd diabet təsnifatı istisna edildikdə T1D–diabet yoxdur müqayisəsi yenə əhəmiyyətli olmamış; T2D-nin daha aşağı düzəliş edilmiş ölüm OR-u hər iki infeksiya kohortunda davam etmişdir. 2020–2021 istisna edildikdə də oxşar nümunə qorunmuşdur. Naïve modellərdə etibar intervalları gözlənildiyi kimi bir qədər dar olsa da, əsas qiymətləndirmələrin istiqaməti dəyişməmişdir.
Statistik üsullar
Davamlı dəyişənlər median və kvartillərarası interval, kateqorik dəyişənlər say və faiz kimi təqdim edilmişdir. Qruplar arasındakı davamlı dəyişənlər Kruskal–Wallis testi ilə, kateqorik dəyişənlər uyğun olduqda χ² və ya Fisher exact testi ilə müqayisə edilmişdir. İlkin ölüm analizi çoxdəyişənli logistika reqressiyası ilə aparılmışdır. Əsas kovariatlar yaş, cins, BMI, CCI və MEWS olmuşdur. Analizlər SPSS 30.0 istifadə edilərək həyata keçirilmiş, testlər iki tərəfli olmuş və statistik əhəmiyyət həddi p<0,05 olaraq qəbul edilmişdir.
İkincili klinik və metabolik nəticələr kəşfiyyat xarakterli qiymətləndirilmiş; çoxsaylı müqayisələr üçün formal multiplicity düzəlişi aparılmamışdır. Buna görə xüsusilə çoxsaylı ikincili p dəyərləri müstəqil səbəb-nəticə sübutu kimi şərh edilməməlidir.
Güclü tərəflər
Tədqiqatın güclü tərəflərinə geniş və seçilməmiş xəstəxana kohortu, T1D və T2D-nin eyni tədqiqat daxilində sənədləşdirilmiş diabeti olmayan müqayisə qrupu ilə qiymətləndirilməsi, kəskin xəstəlik ağırlığı və komorbidlik yükünün modelə daxil edilməsi, ətraflı elektron sağlamlıq qeydlərindən metabolik ağırlaşmaların çıxarılması və təkrar hospitalizasiyalara qarşı cluster-robust analizdən istifadə daxildir.
Məhdudiyyətlər
Retrospektiv müşahidə dizaynı səbəb-nəticə çıxarışını məhdudlaşdırır və kövrəklik, funksional vəziyyət, hospitalizasiya həddi və ya mənbədə olmayan xəstəlik ağırlığı dəyişənləri səbəbindən qalıq qarışdırıcılıq ehtimalını aradan qaldırmır. Elektron sağlamlıq qeydlərində diabet tipi yanlış təsnif edilmiş ola bilər. T1D hospitalizasiyalarının sayı T2D və diabetsiz qruplardan çox daha azdır; buna görə orta ölçülü ölüm fərqlərini aşkarlama gücü məhduddur və “statistik fərq yoxdur” nəticəsi ekvivalentlik demək deyil.
Diabeti olmayan müqayisə qrupu T1D qrupundan xeyli yaşlıdır. Statistik düzəliş aparılsa belə, yaşla bağlı kövrəklik və funksional vəziyyətin bütün tərəfləri tutulmamış ola bilər. BMI məlumatları bütün hospitalizasiyalarda mövcud deyil; bu, seçim qərəzi yarada bilər. Əvvəlki infeksiya tarixi və endokrinoloq/diabet mütəxəssisi iştirakının səviyyəsi əvvəlcədən müəyyən edilmiş dəyişənlər arasında olmadığından araşdırıla bilməmişdir.
Sənədləşdirilmiş diabeti olmayan qrupda diaqnoz qoyulmamış diabet və ya prediabeti olan şəxslər ola bilər; bu ehtimal həmin qrupdakı nəzərə çarpan hiperqlikemiya nisbətləri ilə də uyğundur. Bundan əlavə, birbaşa ICU-ya qəbul edilən hospitalizasiyalar seçim meyarlarına görə istisna edilmişdir. Buna görə tədqiqat ən ağır kəskin xəstələrin bir hissəsini yetərincə təmsil etməyə bilər və nəticələr birbaşa intensiv terapiyaya qəbul edilən kritik xəstələrə avtomatik ümumiləşdirilə bilməz. Tədqiqatın tək bir sağlamlıq sistemi daxilində və universal sağlamlıq əhatəsinin olduğu şəraitdə aparılması da digər sistemlərə ümumiləşdirilə bilməni məhdudlaşdıra bilər.
Mənbə və Metod Qeydi
Özgün tədqiqat: Clinical Outcomes of Urinary Tract Infection and Pneumonia in Hospitalized Patients with Type 1 and Type 2 Diabetes.
Müəlliflər: Eugene Feigin; Hussein Zaitoon.
Məsul müəllif: Hussein Zaitoon.
Qurumlar: Division of Diabetes, Faculty of Medicine, UT Health San Antonio / The University of Texas Health San Antonio, ABŞ; The Institute of Endocrinology and Metabolism, Tel Aviv Sourasky Medical Center, İsrail; The Institute of Pediatric Endocrinology, Diabetes and Metabolism, “Dana-Dwek” Children's Hospital, Tel Aviv Sourasky Medical Center, İsrail.
Jurnal: Diabetology.
Nəşriyyat: MDPI.
Cild / məqalə nömrəsi: 7 / 171.
DOI: 10.3390/diabetology7090171.
Nəşr tarixi: 3 sentyabr 2026.
Redaksiya tarixləri: Qəbul edildi: 10 iyul 2026; yenidən işlənib: 27 avqust 2026; nəşrə qəbul edildi: 31 avqust 2026.
Academic Editor: Boris N. Mankovsky.
Mənbə növü: Hakemli, retrospektiv müşahidə kohort tədqiqatı.
Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY). Verianla mətni mənbə məqalənin özgün cümlə və cədvəl dizaynını kopyalamadan elmi nəticələri müstəqil öyrədici quruluşda təqdim edir. Şəkil 1-in vizual kompozisiyası kopyalanmamış; bildirilmiş kohort seçim sayları ilə müstəqil SVG sxemi yaradılmışdır.
Tədqiqat dövrü: 1 Ocak 2018–31 Mayıs 2026.
Məlumat mənbəyi: Şəxsiyyətsizləşdirilmiş elektron sağlamlıq qeydləri; MDclone sağlamlıq analitikası platforması.
Mərkəz: İsraildəki 1500 çarpayılı üçüncü səviyyəli tibb mərkəzi.
Etik komitə: Tel Aviv Sourasky Medical Center Institutional Review Board; təsdiq nömrəsi TLV-0432-26, 12 fevral 2026.
Məlumatlandırılmış razılıq: Retrospektiv və şəxsiyyətsizləşdirilmiş məlumat quruluşuna görə razılıq tələbi ləğv edilmişdir.
Maliyyələşdirmə: Xarici maliyyələşdirmə alınmadığı bildirilmişdir.
Məlumatların əlçatanlığı: Tədqiqatda istifadə edilən və ya təhlil olunan məlumat dəstlərinin əsaslandırılmış sorğu əsasında məsul müəllifdən əldə edilə biləcəyi bildirilmişdir.
Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşması bildirməmişdir.
Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma, metodologiya, tədqiqat və resurslar H.Z. və E.F.; ilkin qaralama H.Z.; nəzərdən keçirmə və redaktə E.F.; vizuallaşdırma, nəzarət və layihə idarəetməsi H.Z. və E.F. tərəfindən həyata keçirilmişdir.
Əlavə material: Mənbə məqalə S1–S4 əlavə cədvəllərinin olduğunu bildirir. İstifadəçinin təqdim etdiyi əsas PDF-dən başqa əlavə material ayrıca fayl kimi təqdim edilmədiyinə görə Verianla elmi nüvəsi əsas məqalə PDF-ində təsdiqlənə bilən məlumatlarla məhdudlaşdırılmışdır.
Vizual yenidənqurma: Mənbə Şəkil 1-in kohort seçim axını Verianla üçün müstəqil inline SVG kimi yenidən qurulmuşdur. Mənbə Cədvəl 1–3-də elmi baxımdan zəruri məlumatlar mənbə cədvəl düzümü kopyalanmadan yeni HTML cədvəllərində təqdim edilmişdir.
Verianla Live / Live Figure uyğunluğu: Qismən uyğundur. UTI və pnevmoniya qruplarında hipoqlikemiya/hiperqlikemiya nisbətləri Live Compare; kohort seçim sxemi Live Process; düzəliş edilmiş ölüm OR-ları Live Data üçün uyğundur. Tədqiqatda real zaman sırası olmadığından Live Line və ya zaman əsaslı eksperiment animasiyası elmi baxımdan zəruri deyil. Cari Live mühərrik müqaviləsi təsdiqlənmədiyinə görə məqalə HTML-inə xüsusi JavaScript və ya təsdiqlənməmiş runtime kodu əlavə edilməmişdir.
Əsas şərh sərhədi: Tədqiqat müşahidə xarakterlidir. Nəticələr diabet tipinin infeksiyadan sonrakı ölüm üzərində səbəb-nəticə və ya qoruyucu təsirini sübut etmir; xüsusilə T2D-də daha aşağı düzəliş edilmiş ölüm OR-ları qoruyucu təsir kimi şərh edilməməlidir.
Şərh yazın
E-poçt ünvanınız yayımlanmayacaq. Məcburi sahələr * ilə işarələnib