Çok boyutlu ticaret mesafesi, ülkeler arasındaki ticaret sürtünmesini yalnız fiziksel uzaklıkla değil; coğrafi mesafeye ek olarak jeopolitik ayrışma, düzenleyici farklılık ve sürdürülebilirlik koşullarındaki farklılıklarla birlikte ele alan kavramsal bir mesafe yapısıdır. Arrázola-Navarro ve çalışma arkadaşları, 2014–Temmuz 2026 döneminden Scopus'ta seçilen 83 bilimsel belgeyi PRISMA, hermeneutik nitel yorumlama, grounded theory kodlaması ve ordinal kategori analiziyle inceleyerek geleneksel gravity modelinin “mesafe” kavramını bu dört bileşenli çerçeveye genişletmektedir. Çalışmanın sonucu ampirik bir yeni ticaret katsayısı değil, gelecekte PPML, OLS, fixed-effects veya benzeri modellerle sınanması gereken kavramsal bir gravity-model önerisidir.

Literatür taraması 14.991 kayıtla başlamış; dönem, konu alanı, belge türü, dil, yayın aşaması, anahtar kelime ve açık erişim filtreleri sonrasında 1208 belgeye ulaşılmıştır. Başlık ve özet incelemesinde 1104 kayıt çıkarılmış, 104 tam metin değerlendirilmiş ve bunların 21'i tematik nedenlerle elenerek 83 çalışma nihai analiz korpusuna alınmıştır.

Grounded theory sürecinde 21 açık kod üç ana kategori altında toplanmıştır: sürdürülebilirlik, jeopolitik ve düzenleme. 0–3 ordinal yoğunluk ölçeğinde ortalama puanlar jeopolitik için 2,48, düzenleme için 2,40 ve sürdürülebilirlik için 2,27'dir. Kaynak, son yıllarda jeopolitik içeriğin özellikle öne çıktığını; düzenleme ve sürdürülebilirliğin de uluslararası ticaretin yeniden yapılanmasında giderek daha merkezi hale geldiğini bildirmektedir.

Kategori puanları arasındaki en güçlü bibliyografik ve kavramsal ilişki sürdürülebilirlik ile düzenleme arasındadır (\(\rho=0.58,\;p<0.001\)). Jeopolitik ile düzenleme arasında \(\rho=0.36,\;p<0.001\), sürdürülebilirlik ile jeopolitik arasında \(\rho=0.26,\;p=0.017\) bulunmuştur. Bu korelasyonlar ülkelerin gerçek ticaret akışları arasında hesaplanan ekonomik etki katsayıları değildir; 83 belgedeki kategori yoğunluklarının birlikte görülme örüntüleridir.

Önerilen kavramsal yapı, ticaret akışlarının ekonomik kütle ile çok boyutlu ticaret mesafesinin bir fonksiyonu olduğunu ileri sürmektedir. Çok boyutlu mesafe coğrafi, jeopolitik, düzenleyici ve sürdürülebilirlik boyutlarını kapsar. Kaynak, bu boyutlara ilişkin beklenen pozitif, negatif veya bağlama bağlı işaretleri literatüre dayalı teorik hipotezler olarak sunmakta ve bunların gelecekte gerçek bilateral ticaret verileriyle ekonometrik olarak doğrulanmasını istemektedir.

Gravity modeli uluslararası ticarette neyi açıklamaya çalışır?

Uluslararası ticaretin gravity veya çekim modeli, iki ekonomi arasındaki ticaret akışını ülkelerin ekonomik büyüklüğü ile aralarındaki ticaret maliyetleri veya mesafe arasındaki ilişki üzerinden açıklar. Temel sezgi, ekonomik olarak daha büyük iki ülkenin daha fazla ticaret yapmaya eğilimli olduğu; fiziksel ve ekonomik sürtünmeler yükseldikçe bilateral ticaretin azalma eğilimi gösterdiğidir.

Tinbergen'in temel gösterimi kaynakta Denklem 1 olarak:

\[ T_{ij}=A\frac{Y_iY_j}{d_{ji}} \]

biçiminde verilmektedir. \(T_{ij}\), \(i\) ve \(j\) ülkeleri arasındaki bilateral ticaret akışını; \(Y_i\) ve \(Y_j\), ülkelerin ekonomik büyüklüğünü; \(d_{ji}\), coğrafi mesafeyi; \(A\) ise ticareti kolaylaştıran veya zorlaştıran diğer unsurları temsil eder.

Bu ifade fiziksel Newton yasasının doğrudan ekonomik uygulaması değildir. Gravity adı, büyük ekonomik kütlelerin daha güçlü ticaret ilişkisi oluşturması ve mesafenin ilişkiyi zayıflatması biçimindeki matematiksel analojiden gelir.

Klasik model nasıl yapısal gravity modeline dönüştü?

Kaynağın teorik incelemesi Tinbergen'den Anderson, Bergstrand, Deardorff, Anderson–van Wincoop, Baldwin–Taglioni, Head–Mayer ve Yotov ve çalışma arkadaşlarına uzanan matematiksel gelişimi izlemektedir.

Baldwin–Taglioni yaklaşımının kaynakta verilen panel gösterimi:

\[ \ln T_{ij,t} = \alpha_{ij} + \theta_{i,t} + \theta_{j,t} + \beta Z_{ij,t} + \varepsilon_{ij,t} \]

şeklindedir. \(\alpha_{ij}\), ülke çiftine özgü sabit etkiyi; \(\theta_{i,t}\) ve \(\theta_{j,t}\), zamanla değişen ihracatçı ve ithalatçı etkilerini; \(Z_{ij,t}\), bilateral açıklayıcı değişkenleri temsil eder.

Kaynağın modern panel gravity standardı olarak sunduğu PPML spesifikasyonu:

\[ X_{ij,t} = \exp\left( \pi_{i,t} + \chi_{j,t} + \mu_{ij} + \beta Policy_{ij,t} + \epsilon_{ij,t} \right) \]

biçimindedir. \(X_{ij,t}\) nominal bilateral ticaret akışını; \(\pi_{i,t}\) ve \(\chi_{j,t}\), zamanla değişen ihracatçı/ithalatçı etkilerini; \(\mu_{ij}\), ülke çifti fixed effect'ini; \(Policy_{ij,t}\), araştırılan ticaret politikası değişkenlerini gösterir.

Ticarette Çok Boyutlu Mesafe Nedir?

Çok boyutlu ticaret mesafesi, iki ülke arasındaki ticaret sürtünmesini yalnız kilometre cinsinden coğrafi uzaklıkla değil; coğrafi uzaklığın yanında jeopolitik ayrışma, düzenleyici farklılık ve sürdürülebilirlik koşullarındaki farklılıklarla birlikte kavramsallaştıran bir yapıdır; çalışmanın temel yeniliği bu genişletilmiş “mesafe” yorumudur.

Kaynağın önerdiği kavramsal model ilk olarak:

\[ Trade\ flows=f(economic\ mass,\ multidimensional\ trade\ distance) \]

biçiminde ifade edilir.

Ardından çok boyutlu mesafe:

\[ D_{ij}^{M} = f\left( DIST_{ij}, DIST_{ij}^{GEO}, DIST_{ij}^{REG}, DIST_{ij}^{SUS} \right) \]

şeklinde tanımlanır.

Kaynağın çevreleyen anlatımına göre \(D_{ij}^{M}\), \(i\) ve \(j\) ülkeleri arasındaki çok boyutlu ticaret mesafesini temsil eder. \(DIST_{ij}\) coğrafi mesafedir; \(DIST_{ij}^{GEO}\) jeopolitik mesafe, \(DIST_{ij}^{REG}\) düzenleyici mesafe ve \(DIST_{ij}^{SUS}\) sürdürülebilirlik mesafesidir.

Kaynak-içi terminoloji notu: Denklem 13'ün değişken açıklamasında \(D_{ij}^{M}\) için “multidimensional trade relationship” ifadesi kullanılırken aynı denklemden hemen önceki açıklamada ve çalışmanın genel kavramsal çerçevesinde “multidimensional trade distance” denilmektedir. Verianla bu iki ifadeyi kaynak adına sessizce eşitlememektedir; makalenin merkezî kavramı yazarların sonuç bölümündeki kullanıma uygun olarak çok boyutlu ticaret mesafesi şeklinde aktarılmıştır.

Sürdürülebilirlik mesafesi neyi ifade ediyor?

Kaynağın sürdürülebilirlik boyutu, iki ekonominin çevresel performans, ESG koşulları, enerji dönüşümü, tedarik zinciri dayanıklılığı ve ilgili standartlara uyum düzeylerindeki farklılıkların ticaret maliyetine veya pazar erişimine ek bir sürtünme yaratabilmesi fikrine dayanır.

Kaynakta örnek gösterge ailesi olarak ülke sürdürülebilirlik sıralamaları, ESG risk skorları, Environmental Performance Index, Human Development Index, Worldwide Governance Indicators, çevresel standartlar, Supply Chain Resilience Index ve Energy Transition Index yer almaktadır.

Bu göstergelerin hepsinin aynı kavramı ölçtüğü veya birbirinin yerine doğrudan kullanılabileceği kaynakta gösterilmemektedir. Bunlar gelecekteki ekonometrik operasyonelleştirme için önerilen aday göstergelerdir.

Jeopolitik mesafe neyi ifade ediyor?

Jeopolitik mesafe; siyasi rekabet, yaptırımlar, çatışmalar, diplomatik ayrışma, stratejik ittifak farklılıkları veya düşük siyasi yakınlığın ticarette yarattığı ek belirsizlik ve maliyetleri ifade etmek üzere kullanılmaktadır.

Kaynak önerilen göstergeler arasında Geopolitical Risk (GPR), UN Voting Similarity, strategic alliances ve global value chain'e ileri katılımı saymaktadır. Friend-shoring, nearshoring, de-risking ve bölgeselleşme de literatürde jeopolitik risk altında tedarikçi ve üretim yeri seçiminin değişmesine ilişkin kavramlar olarak ele alınmaktadır.

Düzenleyici mesafe neyi ifade ediyor?

Düzenleyici mesafe, ülkeler arasındaki teknik, sağlık, çevre, dijital, gümrük ve kurumsal kuralların farklılaşmasından doğan pazar erişimi ve uyum maliyetlerini ifade eder. Çalışma regulation boyutunu yalnız ticareti kısıtlayan bir engel olarak değil, bazı durumlarda standartlaşma, kalite güvencesi, kurumsal güven ve gümrük kolaylaştırması yoluyla ticareti destekleyebilecek bir yapı olarak da değerlendirir.

Kaynağın Tablo 9'unda Trade Agreements pozitif, Non-Tariff Measures negatif, Environmental Regulation bağlama bağlı ± ve International Institutional Governance pozitif beklenen işaretle verilmektedir.

Düzenleme neden modelde merkezî bir bağlayıcı mekanizma olarak görülüyor?

Çalışmanın tartışma bölümündeki teorik mantıkta jeopolitik şokların kurumsal ve düzenleyici tepkiler yaratabileceği, bu tepkilerin bilateral ticaret maliyetlerini değiştirebileceği ve maliyet değişimlerinin ticaret ortaklarının yeniden hizalanmasını teşvik edebileceği ileri sürülmektedir.

Sürdürülebilirlik ise iki biçimde sisteme katılır: ülkelerin yeni düzenleyici gereksinimlere uyum kapasitesini etkileyen bir moderatör ve ESG/çevresel standartların yerine getirilmesinden doğan ek bir uyum-maliyeti kanalı.

Bunlar çalışmanın literatür sentezinden geliştirdiği teorik önermelerdir; yeni ülke paneli üzerinde tahmin edilmiş yapısal katsayılar değildir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Araştırma tasarımı

Çalışma hermeneutik paradigma içinde nitel-yorumlayıcı bir yöntem kullanmaktadır. Bilimsel metinlerdeki anlam örüntüleri sistematik literatür taramasıyla çıkarılmış, grounded theory prosedürleri kullanılarak kavram ve kategorilere dönüştürülmüş ve ardından kategorilerin yoğunluğu ile birlikte görülme örüntüleri nicel yardımcı ölçütlerle değerlendirilmiştir.

Scopus taraması nasıl yapılmıştır?

Literatür seçimi 24 Temmuz 2026 tarihinde Scopus'ta başlatılmıştır. Başlık, özet ve anahtar kelime alanlarında kullanılan temel sorgu:

("gravity model" OR "gravity equation" OR "trade gravity model")

şeklindedir.

PRISMA seçim süreci

Grounded theory analizi nasıl yürütülmüştür?

Kaynak dört aşamalı bir süreç tanımlar:

1. Phase I: PRISMA ile tanımlama, tarama, eligibility ve inclusion.
2. Phase II — Open coding: metinlerden fikir, kavram ve anlam birimlerinin çıkarılması.
3. Phase III — Axial coding: açık kodların daha büyük kategori ve alt kategoriler altında gruplanması.
4. Phase IV — Selective coding + triangulation: merkez kategorilerin bütünleştirilmesi ve kavramsal gravity-model çerçevesinin oluşturulması.

Kodlama ve kavramsal ilişkilendirme için ATLAS.ti version 26 kullanılmıştır. Süreç tek yönlü değildir; yazarlar tekrar inceleme, kodlama, karşılaştırma ve kategori iyileştirmesinin iteratif olarak sürdüğünü belirtmektedir.

Ordinal kategori ölçeği

İki kodlayıcı arasındaki güvenilirlik

İki kodlayıcı 83 belgenin tamamını birbirlerinin puanlarını bilmeden bağımsız değerlendirmiştir. Ordinal ölçek nedeniyle Cohen'in lineer ağırlıklı Kappa katsayısı kullanılmıştır.

Bu değerler kodlayıcıların tamamen özdeş değerlendirme yaptığını göstermez. Kaynak üç kategori için de uyumu “moderate” olarak sınıflandırmaktadır. Daha sonraki yoğunluk ve korelasyon analizleri iki kodlayıcının consensus scores değerlerine dayanmaktadır.

21 açık kod hangi üç kategori altında toplandı?

Bu “coded quotes” değerleri tekil ülke gözlemleri veya ticaret vakaları değildir. Literatür metninde ilgili kavramlarla ilişkilendirilen kodlanmış alıntı birimlerinin sayılarıdır. Ayrıca kaynak Tablo 8'de kategori seviyesinde 78, 77 ve 78 “coded quotes” değerleri raporlanmaktadır; kaynak Tablo 6'daki alt-kod alıntılarından Tablo 8 değerlerine hangi toplulaştırma kuralıyla geçildiğini ayrıntılı olarak açıklamadığından Verianla bu iki seviyeyi aritmetik olarak birbirine eşitlememektedir.

Üç ana kategorinin yoğunluğu

Kaynak Şekil 4 bu eğilimleri heatmap olarak sunmaktadır. Ancak yıllık hücrelerin kesin sayısal değerleri ayrı bir tabloda yayımlanmadığından Verianla heatmap renklerinden ara değer tahmin etmemekte ve sahte sayısal zaman serisi üretmemektedir.

Spearman Korelasyonları Ticaret Akışlarında Nedensellik Gösterir mi?

Hayır. Çalışmadaki Spearman katsayıları gerçek ülke çiftlerinin ticaret miktarları veya politika şokları arasında değil, 83 literatür belgesindeki uzlaşıya dayalı ordinal kategori puanları arasında hesaplanmıştır; dolayısıyla sürdürülebilirlik, jeopolitik veya düzenlemenin ticaret akışını belirli bir yüzdeyle nedensel olarak değiştirdiğini göstermez.

Testler iki yönlü olarak \(\alpha=0.05\) anlamlılık eşiğinde yürütülmüştür. Kaynak bunları açıkça bibliyografik ve kavramsal co-occurrence / thematic-intensity ilişkileri olarak yorumlamaktadır.

Metodolojik üçgenleme neyi bir araya getiriyor?

Çalışma üç merkez kategorinin modele alınmasını yalnız tek bir ölçüte dayandırmamaktadır. Grounded theory kodları, consensus ordinal yoğunlukları, yıllık literatür eğilimleri ve Spearman birlikte-görülme örüntüleri birlikte değerlendirilmiştir.

Kaynak-içi ifade notu: Tablo 8'in hemen öncesindeki paragraf bu yakınsamayı “proposed severity model” ifadesiyle ilişkilendirmektedir. Makalenin geri kalanında önerilen yapı bir gravity model olduğundan Verianla “severity model” ifadesini yeni bir ayrı model gibi çoğaltmamıştır; kaynakta bulunan terminolojik uyumsuzluk olarak değerlendirilmiştir.

Önerilen model için değişken ve göstergeler

Kaynak, “+” işaretini ticaret akışıyla beklenen pozitif ilişki; “−” işaretini negatif ilişki; “±” işaretini ise ülkenin kurumsal, düzenleyici ve politika koşullarına göre yön değiştirebilecek ilişki olarak açıklamaktadır.

Bu işaretler çalışmada ekonometrik olarak tahmin edilmemiştir. Özellikle sürdürülebilirlik, jeopolitik ve düzenleyici boyutlardaki işaretler 83 çalışmadan sentezlenen teorik hipotezlerdir.

Kaynak-içi sınıflandırma notu: Denklem 13 coğrafi mesafeyi \(DIST_{ij}\) ile jeopolitik mesafeden ayrı bir bileşen olarak tanımlarken Tablo 9'un görsel yapısı DIST, BORDER, LANG ve LPI'yi “Geopolitical Distance” bloğu altında gösterir. Verianla bu farkı sessizce yeniden sınıflandırmamaktadır.

Önerilen Kavramsal Gravity Modeli Ampirik Olarak Doğrulanmış mı?

Hayır. Çalışma çok boyutlu gravity modelini 83 çalışmanın sistematik ve nitel sentezinden geliştiriyor; yeni bilateral ticaret panelinde PPML, OLS, fixed effects veya başka bir ekonometrik yöntemle Denklem 12–13'ün katsayılarını tahmin etmiyor ve yazarlar ampirik doğrulamayı açıkça gelecekteki araştırma görevi olarak bırakıyor.

Çalışmanın üç teorik önermesi

1. Jeopolitik şok → düzenleyici tepki: Jeopolitik riskler devlet ve kurumların piyasa erişimi koşullarını değiştiren düzenleyici tepkiler üretmesine yol açabilir; friend-shoring, nearshoring ve trade diversification bu ortamın yeniden yapılanma stratejileridir.
2. Düzenleyici tepki → bilateral ticaret maliyeti: Üretim standartları ile çevresel, sosyal ve yönetişim gereksinimleri dış pazara uyum süresi ve maliyetlerini değiştirebilir.
3. Ticaret maliyeti → ticaret ortağının yeniden hizalanması: Ülkeler daha düşük jeopolitik risk ve daha uyumlu düzenleyici koşullar taşıyan partnerlere yönelerek ticaret ve global value chain ilişkilerini yeniden yapılandırabilir.

Sürdürülebilirlik bu yapıda hem düzenlemeye uyum kapasitesini etkileyen bir moderatör hem de geleneksel düzenleyici maliyetin üzerine eklenebilecek çevresel, sosyal ve governance uyum maliyetlerinin kaynağı olarak ele alınmaktadır.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

• 2014–2026 literatüründe jeopolitik, düzenleyici ve sürdürülebilirlik unsurları uluslararası ticaretin yeniden yapılanmasıyla tekrarlayan biçimde ilişkilendirilmektedir.
• 83 belgede en yüksek ortalama kategori yoğunluğu jeopolitiğe aittir: 2,48.
• Düzenleme ortalama 2,40, sürdürülebilirlik 2,27 yoğunluk göstermiştir.
• Sürdürülebilirlik ile düzenleme puanları arasında orta düzeyde pozitif bibliyografik ilişki bulunmaktadır: ρ=0,58.
• Düzenleme, kaynak tartışmasında jeopolitik ve sürdürülebilirlik etkilerini bilateral ticaret maliyetlerine bağlayan önemli kavramsal kanal olarak ele alınmaktadır.
• Geleneksel coğrafi mesafe kavramının güncel ticaret parçalanmasını açıklamak üzere daha geniş bir mesafe çerçevesiyle tamamlanması teorik olarak desteklenmektedir.
• Çalışma gelecekteki ampirik gravity spesifikasyonları için aday değişken ve beklenen ilişki yönleri önermektedir.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar ve sınırlılıklar

• Jeopolitik mesafenin ticareti belirli bir yüzde azalttığı bu çalışma tarafından tahmin edilmemiştir.
• Düzenleyici veya sürdürülebilirlik göstergelerinin nedensel etkileri ölçülmemiştir.
• Spearman katsayıları ülke düzeyi ekonomik nedensellik değil literatür-kategori birlikte yoğunluğudur.
• Önerilen model bilateral trade data üzerinde ampirik olarak valide edilmemiştir.
• Tablo 9'daki beklenen işaretler ölçülmüş regression coefficients değildir.
• Çalışma yalnız Scopus'ta yer alan ve uygulanan seçim kriterlerini geçen literatürü kapsamaktadır; Scopus dışındaki ilgili araştırmalar eksik olabilir.
• Uluslararası ticaretin hızlı teknolojik, jeopolitik ve düzenleyici değişimi gelecekte modelin yeni değişkenlerle güncellenmesini gerektirebilir.
• 83 belge içindeki kategori kodlamasında kodlayıcılar arası uyum orta düzeydedir; tam bir özdeş kodlama yoktur.
• Heatmap'in kaynak görselinde bulunan yıllık renk yoğunluklarından kesin sayısal seri çıkarılamaz.

Gelecekte model nasıl sınanabilir?

Kaynak, çok boyutlu mesafenin gerçek bilateral trade-flow verileriyle ampirik olarak test edilmesini önermektedir. Yazarların doğrudan saydığı olası ekonometrik yöntemler şunlardır:

• Poisson Pseudo-Maximum Likelihood (PPML),
• Ordinary Least Squares (OLS),
• Fixed Effects (FE),
• Random Effects (RE),
• ve eşdeğer ekonometrik teknikler.

Bu sonraki aşamada temel bilimsel soru, önerilen jeopolitik, düzenleyici ve sürdürülebilirlik göstergelerinin klasik ekonomik kütle, coğrafi mesafe ve structural-gravity fixed effects kontrol edildikten sonra bilateral ticaret akışları hakkında gerçekten ek açıklayıcı bilgi sağlayıp sağlamadığı olacaktır. Bu soru mevcut makalede yanıtlanmış değildir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün çalışma: Conceptual Gravity Model and Reconfiguration of International Trade.

Yazarlar: Aníbal Alfonso Arrázola-Navarro, Leonardo Antonio Díaz-Pertuz, José Fernando Acosta-López, Estrella Del Carmen Camacho-Alvis, María Nela Portillo Hernández ve Elodys Arévalo Ribon.

Sorumlu yazar: Aníbal Alfonso Arrázola-Navarro.

Sorumlu yazar iletişimi: coordinadorinvestigacionfacultadceac@unisinu.edu.co veya anybal39@gmail.com.

Kurumlar: Faculty of Economic, Administrative, and Accounting Sciences, Universidad del Sinú, Montería, Colombia; Business Administration Program, Universidad del Sinú, Montería, Colombia; Secretaría de Educación, Departamento del Magdalena, Santa Marta, Colombia.

Dergi: Economies.

Yayınevi: MDPI.

Cilt / sayı / makale: 14(10), 481.

DOI: 10.3390/economies14100481.

Gönderim: 18 Ağustos 2026.

Revizyon: 21 Eylül 2026.

Kabul: 8 Ekim 2026.

Yayın: 17 Ekim 2026.

Akademik editör: Lourenco Paz.

Kaynak türü: Review; sistematik literatür taraması, grounded theory ve kavramsal model geliştirme çalışması.

Hakemlik durumu: Dergide yayımlanmış Version of Record.

Lisans: Creative Commons Attribution (CC BY).

Anahtar kelimeler: geopolitics; trade regulation; sustainability.

Temel veri kaynağı: Scopus'ta seçilen 83 bilimsel belge.

Literatür dönemi: 2014–Temmuz 2026.

Scopus sorgu tarihi: 24 Temmuz 2026.

Temel sorgu: ("gravity model" OR "gravity equation" OR "trade gravity model").

Belge dilleri: İngilizce ve İspanyolca.

Belge türleri: Makale, kitap, kitap bölümü ve konferans bildirileri; tez, dissertation, editorial, letter, correction ve gray literature dışlanmıştır.

Seçim yöntemi: PRISMA.

Nitel analiz: Hermeneutik paradigma; qualitative–interpretive synthesis; open coding, axial coding ve selective coding.

Yazılım: ATLAS.ti version 26.

Ordinal skala: 0=yok, 1=zayıf, 2=orta, 3=güçlü.

Kodlayıcı sayısı: İki bağımsız kodlayıcı.

Güvenilirlik: Lineer ağırlıklı Cohen's Kappa; sustainability 0,5613, geopolitics 0,5509, regulation 0,5905.

Kategori ilişki testi: Consensus ordinal scores üzerinden Spearman rank correlation; iki yönlü test; \(\alpha=0.05\).

Ana kavramsal sonuç: Traditional geographic distance kavramının geographic + geopolitical + regulatory + sustainability bileşenlerini kapsayan multidimensional trade distance çerçevesine genişletilmesi.

Yeni ekonometrik tahmin: Yoktur. Denklem 12–13 kavramsal spesifikasyondur.

Yeni bilateral trade dataset: Yoktur.

Finansman: Çalışma dış finansman almamıştır.

Institutional Review Board: uygulanabilir değil.

Informed consent: uygulanabilir değil.

Veri erişilebilirliği: Çalışmada sunulan verilerin makul talep üzerine sorumlu yazardan alınabileceği belirtilmiştir.

Çıkar çatışması: Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

AI kullanım beyanı: Yazarlar AI'nin manuscript editing ve revision aşamalarında dil akışını ve metin açıklığını geliştirmek için kullanıldığını bildirmiştir.

Yazar katkıları: Kavramsallaştırma Aníbal Alfonso Arrázola-Navarro; metodoloji Aníbal Alfonso Arrázola-Navarro, Estrella Del Carmen Camacho-Alvis ve Elodys Arévalo Ribon; yazılım Aníbal Alfonso Arrázola-Navarro; doğrulama Leonardo Antonio Díaz-Pertuz ve José Fernando Acosta-López; biçimsel analiz Aníbal Alfonso Arrázola-Navarro, Estrella Del Carmen Camacho-Alvis ve Elodys Arévalo Ribon; araştırma Aníbal Alfonso Arrázola-Navarro; kaynaklar María Nela Portillo Hernández; veri kürasyonu Aníbal Alfonso Arrázola-Navarro, Estrella Del Carmen Camacho-Alvis ve Elodys Arévalo Ribon; ilk taslak Aníbal Alfonso Arrázola-Navarro; gözden geçirme/düzenleme Aníbal Alfonso Arrázola-Navarro, Leonardo Antonio Díaz-Pertuz, José Fernando Acosta-López ve María Nela Portillo Hernández; görselleştirme ve proje yönetimi Aníbal Alfonso Arrázola-Navarro; danışmanlık Leonardo Antonio Díaz-Pertuz ve José Fernando Acosta-López.

Temel yöntemsel sınırlılık: Önerilen model bilimsel literatürün sentezinden türetilmiştir ve gerçek bilateral trade data üzerinde henüz ampirik olarak sınanmamıştır. Kaynak gelecekte PPML, OLS, FE, RE veya eşdeğer yöntemlerle doğrulama önermektedir.

Kaynak-içi terminoloji notu 1: Denklem 13'te \(D_{ij}^{M}\) genel anlatımda multidimensional trade distance olarak sunulurken değişken açıklamasında multidimensional trade relationship yazılmıştır.

Kaynak-içi yapı notu 2: Denklem 13 geographic distance ile geopolitical distance'ı ayrı gösterirken Tablo 9, DIST/BORDER/LANG/LPI değişkenlerini görsel olarak geopolitical-distance bloğu altında listeler. Verianla kaynak adına yeni bir sınıflandırma üretmemiştir.

Kaynak-içi ifade notu 3: Table 8 açıklamasında “proposed severity model” ifadesi geçmektedir; makalenin geri kalanının gravity-model bağlamıyla uyumsuz olduğu için ayrı bir model olarak yorumlanmamıştır.