Бул изилдөө экономикалык кризистен, үнөмдөө саясаттарынан жана жамааттык сүйлөшүүлөр системаларындагы укуктук өзгөрүүлөрдөн кийин кесиптик кошуундар татыктуу кирешени кепилдөө үчүн кандай жаңы куралдарга кайрылып жатканын карайт. Кепилденген минималдуу киреше бул изилдөөнүн алкагында мамлекет тарабынан төлөнүүчү социалдык жардам гана эмес; ал эмгек акынын төмөнкү чектери, жамааттык сүйлөшүүлөр, социалдык коргоо, жергиликтүү жөнгө салуу жана мамлекеттик сатып алуулардагы эмгек шарттары аркылуу кирешени коргоого багытталган кеңири укуктук жана институционалдык мейкиндикти билдирет. Испанияны борборго алган, бирок салыштырма түрдө Европа, Швейцария, Улуу Британия, Нидерланд, Дания, АКШ жана Канада мисалдарына чейин жайылган талдоо кесиптик кошуундар салттуу иш берүүчү–кесиптик кошуун сүйлөшүүлөрүнүн чегинен чыгып, мамлекеттик органдар, жарандык коом уюмдары, кварталдык уюмдар жана башка коомдук акторлор менен бирге аракеттенген жаңы стратегиялык мейкиндикти көрсөтөт. Авторлордун негизги синтези үч тенденцияга топтолот: формалдуу жамааттык келишим механизмине караганда сүйлөшүү процессине көбүрөөк маани берүү, сүйлөшүүгө катышкан акторлордун ар түрдүүлүгүнүн өсүшү жана жергиликтүү же аймактык деңгээлдин барган сайын маанилүү болушу. Ошол эле учурда изилдөө бул стратегиялар жакырчылыкты канчалык азайтарын себептик жактан текшерген эксперименттик же эконометрикалык изилдөө эмес; келтирилген сандар жана мисалдар негизинен 2016-2018 мезгилинде жеткиликтүү болгон расмий статистикага, мыйзамдарга, соттук практикага жана салыштырма колдонмолорго таянат.

Изилдөөнүн борборундагы маселе — иштөө өзү эле жетиштүү жашоо кирешесин кепилдей албаган шарттарда кесиптик кошуундар өзүнүн коргоочу функциясын кантип уланта алат деген суроо. Булак айрыкча 2008-жылдан кийинки Улуу рецессия мезгилинде эмгек акыга басым, иштеген жакырчылык жана жамааттык сүйлөшүүлөрдүн бөлүнүп-жарылышы ортосунда түзүлгөн контекстти карайт. Авторлордун мамилесинде чечим улуттук минималдуу эмгек акыны көтөрүү менен гана чектелбейт; жергиликтүү жашоо үчүн жетиштүү эмгек акы демилгелери, элдик мыйзам чыгаруу демилгелери, референдумдар, үч тараптуу келишимдер жана мамлекеттик сатып алууларга социалдык шарттарды киргизүү да кирешени кепилдөөнүн институционалдык куралдары катары бааланат.

Изилдөөнүн баштапкы суроосу: Эмне үчүн иштөө дайыма жетиштүү киреше дегенди билдирбейт?

Макаланын баштапкы чекити — Европада экономикалык кризистен кийин жумуш менен камсыз болуу менен жетиштүү кирешенин ортосундагы байланыштын алсырашына байланыштуу. Авторлор адамдын иш менен камсыз болушу эми бардык учурда татыктуу жашоо шарттарын камсыз кыла турган киреше табат дегенди билдирбей калганын; ошондуктан “иштеген жакырчылык” көрүнүшү маанилүү болуп калганын баса белгилешет. Иштеген жакырчылык — адам иштеп турганына карабастан анын экономикалык ресурстары жетиштүү жашоо шарттарын камсыз кылууга жетпеген абалды билдирет.

Булакта келтирилген Испаниянын Улуттук статистика институтунун маалыматына ылайык, эмгек акынын сатып алуу жөндөмү 2008-2015 аралыгында %8,6 азайган. Eurostat маалыматында төмөн эмгек акы алган кызматкерлердин үлүшү AB-28 үчүн %17,2, Евро аймагы үчүн %15,9 деп көрсөтүлгөн. Eurofound маалыматтары болсо иштеген жакырчылык Европадагы кызматкерлердин болжол менен %10'уна жеткенин көрсөтөт. Авторлор стандарттуу эмес жумуш формаларынын кеңейишин бул көрүнүштүн маанилүү элементтеринин бири катары келтиришет.

Киреше бөлүштүрүүдөгү карама-каршы багыттагы өзгөрүү да изилдөөнүн социалдык-экономикалык фонунун бир бөлүгү. Булакта колдонулган 2017 Дүйнөлүк байлык отчетуна ылайык, 1 миллион АКШ долларынан ашык активге ээ жогорку таза байлыгы бар адамдардын саны Испанияда 2008-2016 мезгилинде 127,1 миңден 202,2 миңге чейин өскөн; бул болжол менен %59 өсүшкө туура келген. Изилдөө бул көрсөткүчтөрдү түздөн-түз себептик модель түзүү үчүн эмес, кризистен кийин эмгек акы менен киреше бөлүштүрүүнүн ар башка багытта өзгөргөнүн көрсөтүү үчүн пайдаланат.

Жамааттык сүйлөшүүлөрдүн алсырашына эмне үчүн өзгөчө көңүл бурулат?

Жамааттык сүйлөшүүлөр кесиптик кошуундар эмгек акыны жана башка эмгек шарттарын иш берүүчүлөр менен жамааттык негизде аныктаган негизги институционалдык механизмдердин бири. Макала Европадагы айрым эмгек укугу реформалары сүйлөшүүлөрдү тармактык деңгээлден ишкана деңгээлине карай борбордон ажыратканын жана сүйлөшүү бирдиктерин бөлүк-бөлүк кылганын баяндайт. Испаниянын мисалында ишкана деңгээлиндеги келишимдерге артыкчылык берүү, жамааттык келишимдер аяктагандан кийинки таасирин чектөө жана белгилүү шарттарда учурдагы келишим жоболорунан четтөөгө жол берген механизмдер кесиптик кошуундардын эмгек акыны аныктоо күчүнө таасир эткен жөнгө салуулар катары бааланат.

Бул өзгөрүү укуктук техника менен гана чектелбейт. Авторлордун суроосу — классикалык жамааттык сүйлөшүүлөрдүн камтуусу же натыйжалуулугу азайганда кесиптик кошуундар кызматкерлердин кирешесин дагы кайсы институционалдык жолдор менен коргой алат? Ошентип, талдоо иш орду же тармактык келишим менен эле чектелбестен, муниципалитеттерге, аймактык башкарууларга, референдумдарга, элдик мыйзам чыгаруу демилгелерине жана мамлекеттик сатып алууларга чейин кеңейет.

Кепилденген Минималдуу Киреше Бул Изилдөөдө Эмнени Камтыйт?

Кепилденген минималдуу киреше бул изилдөөдө бири-бири менен байланышкан эки тармакка жайылган кирешени коргоо алкагы: жумуш менен камсыз кылуу тармагында эмгек акынын минималдуу деңгээлин жамааттык сүйлөшүүлөр же мыйзамдык эмгек акы чектери аркылуу коргоо жана социалдык коргоо тармагында эмгек кирешеси жок же жетишсиз болгон учурда мамлекет тарабынан киреше колдоосун берүү. Макаланын өзгөчө мамилеси — кесиптик кошуундар эки тармакта тең классикалык жамааттык келишимдин тарабы катары гана эмес, ар кандай коомдук жана мамлекеттик акторлор менен кызматташкан актор катары роль ойной аларын көрсөтүшү.

Испаниядагы эмгек акынын төмөнкү чегинин чектөөлөрү

Испанияда улуттук минималдуу эмгек акы бар болгонуна карабастан, булак көп сандагы адамдардын жалпы эмгек акы кирешеси төмөн экенин көрсөтөт. Испаниянын Салык администрациясынын 2016 маалыматтарын көрсөткөн булак Таблица 1-де жалпысынан 17.888.520 жалданма кызматкер бар. Алардын 3.744.384 адамдын жылдык эмгек акы кирешеси улуттук минималдуу эмгек акынын 0-0,5 эсеси, 2.339.133 адамдыкы болсо 0,5-1 эселик аралыкта көрсөтүлгөн. Бул эки топ бирге 6.083.517 адамга жетет.

Бул таблицаны чечмелөөдө эмгек акы диапазону менен мыйзамда белгиленген сааттык же айлык эмгек акы ставкасын аралаштырбоо керек. Таблица адамдардын жыл ичинде алган жалпы эмгек акы жана айлык кирешесин улуттук минималдуу эмгек акы көрсөткүчүнө салыштырып классификациялайт. Кыска мөөнөттүү иш, жылдын бир бөлүгүндө гана иштөө же башка иш формалары жалпы жылдык кирешеге таасир этиши мүмкүн. Булак изилдөөсү бул маалыматты эмгек акы бөлүштүрүүдөгү аялуулукту көрсөтүү үчүн колдонот.

Киреше кепилдигинин социалдык коргоо өлчөмү: Каталония мисалы

Макала кесиптик кошуун стратегиясынын социалдык камсыздоо жана социалдык коргоо тармагына кеңейишин Каталониядагы renda garantida de ciutadania мисалы аркылуу талкуулайт. Булакта каралган жөнгө салуу жакырчылык чегинен төмөн түшүп калбоого багытталган минималдуу кирешени укукка негизделген түрдө түзүү аракети болуп саналат. Бул жөнгө салуунун калыптанышында жарандык платформалар, кварталдык уюмдар жана CCOO, CO.BAS, UGT менен USOC сыяктуу кесиптик кошуундар колдогон элдик мыйзам чыгаруу демилгеси колдонулган.

Булак караган этапта бул укук үчүн айына 664 EUR жана жылына 12 төлөм негиз катары алынган; колдоо адамдын учурдагы кирешесин ушул деңгээлге чейин толуктай тургандай иштелип чыккан. Булак ошол эле мезгилдеги 2018 улуттук минималдуу эмгек акыны 735,90 EUR, активдүү жумушка орноштуруу кирешесин болсо 430,27 EUR деп берет. Бул сандар учурдагы социалдык жардам же эмгек акы деңгээлдери катары эмес, изилдөө караган тарыхый жөнгө салуу алкагы катары окулушу керек.

Кесиптик Кошуундардын Жаңы Стратегияларындагы Үч Жалпы Тенденция Кайсылар?

Изилдөөнүн салыштырма синтезине ылайык, жаңы кесиптик кошуун стратегиялары үч жалпы тенденцияны көрсөтөт: биринчиден, укуктук куралдын формасына караганда тараптардын ортосундагы чыныгы сүйлөшүү жана макулдашуу процесси маанилүү болуп барат; экинчиден, кесиптик кошуундар менен иш берүүчүлөр уюмдарынан турган классикалык эки тараптуу түзүлүш мамлекеттик органдарды, жарандык коом уюмдарын, жарандык платформаларды жана жергиликтүү жамааттарды камтыган кеңири түзүлүшкө айланат; үчүнчүдөн, улуттук деңгээл жалгыз аракет мейкиндиги болбой калат да, муниципалитет, шаар, кантон же аймак деңгээли эмгек акы жана киреше саясатын ишке ашырууга мүмкүн болгон маанилүү катмарга айланат.

Жергиликтүү альянстар жана жамаатка негизделген сүйлөшүүлөр

АКШдагы жамааттын пайдасы жөнүндөгү келишимдер изилдөөдө классикалык иш ордунун чегинен чыккан кесиптик кошуун стратегияларынын мисалдарынын бири. Бул моделдерде кесиптик кошуундар жергиликтүү жамааттык уюмдар менен бирге аракеттенип, жашоо үчүн жетиштүү эмгек акы, кесиптик окутуу, жергиликтүү жумушка алуу, эмгекти коргоо, медициналык камсыздоо жана жумуш кепилдиги сыяктуу маселелерге таасир этүүгө аракет кылышкан. Макала бул түзүлүштөрдүн чектөөлөрүнө да көңүл бурат: иш ордуна негизделген туруктуу өкүлчүлүк жана тилектештик мамилелеринин ордун бошураак коалициялар ээлеши мүчөлүк байланышты жана узак мөөнөттүү уюштуруучулук туруктуулукту кантип камсыз кылуу керек деген суроону жаратат.

Балеар аралдары: Үч тараптуу келишим аркылуу эмгек акыны жогорулатуу

Испанияда өзгөчө белгиленген мисалдардын бири — 28-сентябрь 2017-жылы Балеар Өкмөтү, Mallorca мейманкана иш берүүчүлөр федерациясы жана CCOO менен UGTнин тиешелүү туризм уюмдары ортосунда түзүлгөн үч тараптуу келишим. Булакка ылайык, келишим 2018-2021 мезгилинде мейманкана жана ресторан кызматтарында жалпы %17 эмгек акы өсүшүн караган: 2018-жылы %5, 2019-жылы %5, 2020-жылы %3,5 жана 2021-жылы %3,5. Авторлор үчүн бул мисалдын мааниси өсүш пайызы менен гана эмес, жергиликтүү мамлекеттик бийликтин салттуу иш берүүчү–кесиптик кошуун мамилесине үчүнчү актор катары кошулганында.

Минималдуу эмгек акыны улуттук деңгээлден жергиликтүү деңгээлге өткөрүү

Макала жашоо чыгымдары ар башка болгон жерлерде бирдиктүү улуттук эмгек акы чегинин жетиштүүлүгү талкууланышы мүмкүн экенин көрсөтөт. Швейцариядагы кантон деңгээлиндеги референдумдар, Улуу Британиядагы London Living Wage жана Барселона метрополитен аймагындагы шаардык эмгек акы тууралуу талкуулар ушул көз караштан каралат.

Швейцариянын Neuchâtel кантонундагы процесстин аягында Швейцария Федералдык сотунун 21-июль 2017-жылдагы ATF 143 I 403 чечими кантондун минималдуу эмгек акы жөнгө салуусунун күчүнө киришине жол ачкан. Булакта баштапкы деңгээл саатына 19,78 CHF жана айына 3.100 EUR'дан жогору эквивалент катары берилген. Соттун мамилесинде минималдуу эмгек акынын жакырчылык менен күрөшүүгө жана адамдын ар-намысын коргоого байланышкан социалдык саясат куралы болушу маанилүү орун алган.

Лондон мисалында булак London Living Wage үчүн саатына 10,20 GBP өлчөмүн келтирет. Бул ыкма белгилүү бир географиянын чыныгы жашоо чыгымына жараша эмгек акы чегин түзгөнү менен маанилүү; бирок макала караган мезгилде анын негизги алсыздыгы ыктыярдуу болушу болгон.

Барселона Метрополитен Аймагы үчүн талкууланган 1.048 EUR өлчөмүндөгү шаардык эмгек акы болсо булак жазылган убакта саясий сунуш мүнөзүндө болгон. Булак аны 707,60 EUR улуттук минималдуу эмгек акыдан жогору, жергиликтүү негизги чыгымдарды жакшыраак жабууга багытталган болжолдуу маани катары көрсөтөт. Ошондуктан 1.048 EUR саны макалада ишке киргизилген жана бардык кызматкерлер үчүн милдеттүү улуттук эмгек акы катары эмес, жергиликтүү саясат сунушу катары берилет.

Мамлекеттик Сатып Алуулардагы Социалдык Шарттар Кесиптик Кошуундар үчүн Эмне Үчүн Жаңы Курал?

Мамлекеттик сатып алуулардагы социалдык шарттар мамлекеттик орган кызматты же ишти жеке компанияга тапшырганда баа жана техникалык шарттар менен гана чектелбестен, белгилүү эмгек жана эмгек акы стандарттарын да келишимдин шарты кылууга мүмкүндүк берген куралдар. Изилдөөдө бул механизм салттуу жамааттык сүйлөшүүлөрдүн эмгек акыны коргоо жөндөмү алсырагандан кийин кесиптик кошуундар мамлекеттик органдар менен сүйлөшүү жүргүзүп, жеке подрядчыларга кыйыр түрдө эмгек стандарттарын колдондура ала турган жаңы кийлигишүү мейкиндиги катары бааланат.

Бул моделде кесиптик кошуундардын ролу бир нече этапта пайда болушу мүмкүн. Кесиптик кошуундар адегенде социалдык шарттарды тендердик документтерге киргизүү үчүн мамлекеттик башкаруу менен саясий жана институционалдык сүйлөшүүлөрдү жүргүзө алат. Тендерди уткан компаниядагы кызматкерлердин эмгек акысы жана эмгек шарттары боюнча түздөн-түз жамааттык сүйлөшүү жүргүзө алат. Ошондой эле маалымат алуу жана консультация механизмдери аркылуу подрядчынын келишимдеги социалдык шарттарды сактап жаткан-жатпаганын көзөмөлдөөгө салым кошо алат.

Европа Биримдигинин соттук практикасы: Rüffert'тен RegioPost'ко чейин

Макала мамлекеттик тендерлердеги эмгек акы шарттарынын Европа Биримдигинин укугу менен байланышын үч маанилүү иш аркылуу карайт. Rüffert v Niedersachsen ишинде Европа Биримдигинин Адилет соту мамлекеттик иш тендерине катышкан компаниялардан кызмат аткарылган жерде колдонулган жамааттык келишимдеги минималдуу эмгек акыны төлөөгө милдеттенүүнү талап кылууну кызмат көрсөтүү эркиндиги жагынан көйгөйлүү деп тапкан.

Bundesdruckerei v Dortmund чечиминде да башка мүчө мамлекетте аткарылган кызматка тендер өткөргөн органдын өлкөсүндөгү эмгек акы деңгээлин колдонуу талкууланган; өлкөлөр ортосундагы жашоо чыгымдарынын айырмасы укуктук баалоодо маанилүү болгон.

RegioPost v Landau болсо изилдөөнүн түшүндүрмөсүнө ылайык башкача багыт ачкан. Бул жерде минималдуу эмгек акы шарты жергиликтүү же тармактык жамааттык келишимден эмес, жалпы колдонулуучу мыйзамдык жөнгө салуудан келип чыгышы чечүүчү болгон. Авторлор бул чечимден кийин мамлекеттик тендерлерге минималдуу эмгек акы шарттарын киргизүү үчүн кайрадан кеңири укуктук мейкиндик ачылды деп эсептешет. Ошентсе да, бул бардык жергиликтүү эмгек акы шарттары автоматтык түрдө мыйзамдуу дегенди билдирбейт; чечимдердин укуктук контексттери жана таянган жөнгө салуулары ар башка.

Улуу Британия, Нидерланд жана Дания мисалдары

Улуу Британияда UNISON иштеп чыккан Ethical Care Charter, айрыкча муниципалитеттер жеке компанияларга өткөрүп берген үйдө кам көрүү кызматтарында минималдуу эмгек стандарттарын мамлекеттик сатып алууларга киргизүүнү максат кылган. Булак системага кошулган муниципалитеттердин коомчулукка ачык жарыяланышын саясий акторлорго абройдук басым жараткан механизм катары баалайт.

Нидерландда FNVнин жергиликтүү кам көрүү кызматтарында татыктуу эмгек акы жана эмгек шарттарын мамлекеттик сатып алууларга байланыштыруу боюнча кампаниясы булакта 2017-жылдын февралында кабыл алынган жана жергиликтүү башкарууларга мамлекеттик келишим алган компаниялардын кызматкерлерине ылайыктуу эмгек акы төлөнүшүн камсыз кылуу жоопкерчилигин жүктөгөн улуттук жөнгө салуу менен байланышат.

Копенгагенде жана Даниянын башка шаарларында мамлекеттик курулуш келишимдериндеги эмгек шарттарын курулуш кызматкерлеринин кесиптик кошуундары менен кызматташтыкта кароо талданат. Авторлор бул моделдин кызматкерлер үчүн жакшы шарттарды түзүү мүмкүнчүлүгүнө гана эмес, эрежелерди сактабаган арзан атаандаштыкты чектөө, жумушчу күчүнүн көндүмдөрүн өнүктүрүү жана кесиптик кошуундарды туруктуу ылайыктуулук-көзөмөл булагы катары колдонуу мүмкүнчүлүгүнө да көңүл бурушат.

Швейцарияда мамлекеттик сатып алуу аркылуу альтернативдүү эмгек акы стратегиясы

Женевада мыйзамдык минималдуу эмгек акы демилгеси референдумда четке кагылгандан кийин шаар бийлиги мамлекеттик тендерлерде саатына 25 CHF эмгек акы шартын колдонууга аракет кылганы айтылат. Бул шарт соттор тарабынан жокко чыгарылган. Андан кийин 20-25 CHF аралыгында эмгек акы төлөө тендердик баалоодо жалпы упайдын %20'сына таасир берген критерий болсун деген экинчи механизм да Швейцария Федералдык соту тарабынан жараксыз деп табылган. Сот жогорку эмгек акы менен кызмат сапатынын өсүшүнүн ортосунда жетиштүү байланыш көрсөтүлбөгөнүнө жана бул практика мамлекеттик чыгымдарды көбөйткөнүнө таянган.

Бул мисал изилдөөнүн маанилүү чечмелөө чектөөлөрүнүн бирин көрсөтөт: мамлекеттик сатып алуу кесиптик кошуундар үчүн күчтүү курал болушу мүмкүн, бирок аны колдонуу тиешелүү өлкөнүн конституциялык ыйгарым укуктарын бөлүштүрүүгө, мамлекеттик сатып алуулар укугуна, кызмат көрсөтүү эркиндигине жана эмгек акы шарты кайсы укуктук нормадан келип чыкканына жараша болот.

АКШ жана Канададагы жашоо үчүн жетиштүү эмгек акы практикалары

АКШда Baltimore мамлекеттик подрядчылар төрт адамдан турган үй-бүлөнүн негизги муктаждыктарын жаба ала турган эмгек акы төлөшү керек деген жергиликтүү эрежелердин алдыңкы мисалдарынын бири катары каралат. Ушундай демилгелер Des Moines, Gary, New York City, Jersey City, Milwaukee, Santa Clara жана Los Angeles сыяктуу шаарларга жайылган. Булак 2002-жылдын башында 82 жергиликтүү жашоо үчүн жетиштүү эмгек акы жөнгө салуусу кабыл алынганын жана дагы 70 демилге процесс жүрүп жатканын билдирет.

Канадада Vancouver шаар объекттеринде кызмат көрсөткөн түз жана келишимдик кызматкерлер үчүн жашоо үчүн жетиштүү эмгек акы ыкмасын колдонушу; Huu-ay-aht First Nation жана Port Coquitlam сыяктуу British Columbiaдагы башка жергиликтүү башкаруулардын да окшош практикаларга өтүшү мамлекеттик сатып алууну эмгек акы саясаты менен байланыштырууга боло турган башка мисалдар.

Испанияда Vallès Occidental жана Sevilla

Vallès Occidental аймагында булак 1.071 EUR жергиликтүү минималдуу эмгек акы деңгээлин келтирет жана бул ошол мезгилдеги улуттук минималдуу эмгек акыдан %45,54 жогору экенин билдирет. Практика мамлекеттик мекеменин өз кызматкерлерине гана эмес, тышкы кызмат көрсөтүүчүлөргө да багытталган; үйдө кам көрүү тендерлеринде милдеттүү болгон жана мектеп транспорт келишимдерине да киргизүү пландалганы айтылат.

Sevilla мисалы социалдык шарттардын болушу автоматтык түрдө күчтүү эмгек акы саясаты дегенди билдирбесин көрсөтөт. 2016-жылы кабыл алынган тендер шарттары айлана-чөйрө, жеткиликтүүлүк жана теңдик боюнча деталдарды камтыганы менен, эмгек акы жагынан негизинен колдонуудагы укукту жана жамааттык келишимдерди сактоо милдетинен ары кеткен эмес. Авторлор ушул жерде Эл аралык эмгек уюмунун 94-конвенциясы жана 84-сунуштамасы жетиштүү колдонулбаганын сынга алышат.

ILO 94-конвенциясы эмне үчүн борбордук укуктук шилтеме?

1949-жылдагы ILO 94 Мамлекеттик келишимдердеги эмгек шарттары жөнүндө конвенциясынын негизги логикасы — мамлекеттик тендерди утуп алуу үчүн компаниялардын ортосундагы атаандаштык эмгек акы жана эмгек шарттарына төмөндөтүүчү басым жаратпашы керек. Булактын түшүндүрмөсүнө ылайык, конвенция мамлекеттик ишти же кызматты аткарган подрядчылар тиешелүү аймакта колдонулган эмгек акы жана башка эмгек шарттарын сактоосун камсыз кылган ачык эмгек шарттарын мамлекеттик келишимдерге киргизүүнү көздөйт. Милдеттенме иштин бир бөлүгүн аткарган субподрядчыларга да жайылышы мүмкүн.

Макала жарыяланган контекстте авторлор Испания бул конвенцияны 1971-жылы ратификациялаганына карабастан, 2018-жылы социалдык критерийлерди мамлекеттик сатып алууларга киргизүү үчүн түзүлгөн ведомстволор аралык комиссия тууралуу жөнгө салууда ILO 94-конвенциясына же мамлекеттик тендерлердеги конкреттүү минималдуу эмгек акы шартына ачык шилтеме берилбегенин сын көз менен баалашат.

Изилдөө колдогон жана колдобогон түшүндүрмөлөр

Изилдөө колдогону: Салттуу жамааттык сүйлөшүүлөр алсырай турган айрым укуктук жана экономикалык чөйрөлөрдө кесиптик кошуундар жергиликтүү башкаруулар, жарандык уюмдар жана башка коомдук акторлор менен бирге жаңы кирешени коргоо куралдарын иштеп чыкканын көрсөткөн салыштырма мисалдар бар. Үч тараптуу келишимдер, элдик мыйзам чыгаруу демилгелери, референдумдар, жергиликтүү жашоо үчүн жетиштүү эмгек акы кампаниялары жана мамлекеттик сатып алуулардагы социалдык шарттар бул куралдардын негизги мисалдары. Изилдөөнүн салыштырма синтези сүйлөшүү процессинин маанилүү болушу, акторлордун курамынын кеңейиши жана жергиликтүү/аймактык масштабдын күчөшү боюнча жалпы тенденциялар бар экенин сунуштайт.

Изилдөө колдобогону: Макала бул куралдар кандайдыр бир өлкөдө жакырчылыкты белгилүү бир пайызга азайтарын, эмгек акыны себептик түрдө белгилүү өлчөмдө көтөрөрүн же бир эле саясат ар башка укуктук системаларда бирдей жыйынтык берерин далилдебейт. Бул рандомизацияланган эксперимент, эконометрикалык таасир баалоо же учурдагы 2026 саясат салыштыруусу эмес. Булакта берилген акча суммалары, мыйзамдар жана сот чечимдери изилдөөнүн 2017-2018 мезгилиндеги маалымат чөйрөсүнө таандык жана учурдагы эмгек акы, социалдык жардам же мыйзам деңгээли катары колдонулбашы керек.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөө дизайны

Булак макалада эксперименттик изилдөөлөрдөгү мааниде өзүнчө “материал жана ыкма” бөлүмү жок. Изилдөөнүн ыкмасы — бүт эмгектен көрүнгөн салыштырма социалдык-укуктук талдоо. Авторлор Испаниядагы жамааттык сүйлөшүүлөр жана минималдуу киреше маселесин башка өлкөлөрдөгү кесиптик кошуун жана укуктук практикалар менен салыштырышат; мыйзамдарды, сот чечимдерин, мамлекеттик саясат мисалдарын, кесиптик кошуун кампанияларын жана расмий статистиканы бир аналитикалык алкакта карашат.

1. Экономикалык кризистен кийинки эмгек акы жана иштеген жакырчылык түзгөн контекст аныкталат.
2. Жамааттык сүйлөшүүлөр системасындагы укуктук өзгөрүүлөрдүн кесиптик кошуундардын эмгек акыны аныктоо жөндөмүнө тийгизген таасири талкууланат.
3. Салттуу жамааттык сүйлөшүүлөрдүн сыртында пайда болгон кесиптик кошуун ишмердигинин мейкиндиктери аныкталат.
4. Испаниядагы мисалдар Европа, Швейцария, Улуу Британия, Нидерланд, Дания, АКШ жана Канададагы тандалган практикалар менен салыштырылат.
5. Мамлекеттик сатып алуулар өзгөчө укуктук курал катары ЕБ Адилет сотунун жана улуттук соттордун чечимдери менен бирге каралат.
6. Мисалдардан кесиптик кошуун стратегияларынын жалпы белгилери чыгарылат.

Далилдердин түзүлүшү

Салыштырма мисалдардан чыккан негизги жыйынтыктар

Булак Таблица 1-дин илимий билдирүүсү

PDFтин 6-бетиндеги Таблица 1 Испаниядагы 2016 эмгек акы жана айлык төлөмдөрүн улуттук минималдуу эмгек акынын эселерине жараша классификациялайт. Таблицада жалпысынан 17.888.520 кызматкер жана болжол менен 336,94 миллиард EUR эмгек акы төлөмү камтылат. Бөлүштүрүүнүн эң төмөнкү эки диапазонунда 6.083.517 адамдын болушу авторлорго жалпы эмгек акы кирешесинин төмөн болушу маселесинин масштабын талкуулоого негиз берет. Бирок таблица иш убактысы жана жыл ичинде жумушта болгон мезгил сыяктуу факторлорду өзүнчө түшүндүрбөгөндүктөн, бул сан “иш берүүчүлөр кызматкерлердин %34,01'ине мыйзамдык минималдуу эмгек акыдан төмөн төлөшкөн” деп чечмеленбеши керек.

Булак Таблица 2-нин илимий билдирүүсү

PDFтин 10-бетиндеги Таблица 2 2017-жылдын июль айы үчүн сатып алуу жөндөмү стандартына ылайыкташтырылган айлык минималдуу эмгек акыларды өлкөлөр боюнча салыштырган мамычалуу график. Авторлор бул салыштыруудан Европада бирдиктүү минималдуу эмгек акы деңгээли жок экенин жана өлкөлөр ортосундагы кеңири айырмачылыктарды жашоо чыгымы менен гана түшүндүрүүгө болбой турганын көрсөтүү үчүн колдонушат. Текст болжол менен 1.000-1.600 EUR деңгээлиндеги жогорку топ, 500-900 EUR деңгээлиндеги орто топ жана 200-500 EUR деңгээлиндеги төмөнкү топ болуп үч кеңири кластерди айтат. График бул жерде кайра чыгарылган эмес; илимий билдирүү өз алдынча тексттик түшүндүрмө менен сакталган.

Негизги жыйынтык: Кесиптик кошуун аракетинин институционалдык чеги кеңейүүдө

Изилдөөнүн негизги жыйынтыгы — кесиптик кошуун аракетин иш берүүчү менен түзүлгөн классикалык жамааттык келишимге гана кыскартууга болбойт. Укуктук жана экономикалык шарттар салттуу жамааттык сүйлөшүүлөрдү алсыратканда кесиптик кошуундар ошол эле негизги максатты, башкача айтканда кызматкерлердин жетиштүү кирешесин жана эмгек шарттарын коргоону башка институционалдык каналдарга көчүрө алат.

Биринчи жалпы өзгөчөлүк — сүйлөшүү процессинин формалдуу куралдан да маанилүү болушу. Үч тараптуу жергиликтүү келишим, референдум, элдик мыйзам чыгаруу демилгеси же мамлекеттик тендер шарты ар башка укуктук куралдар; бирок алардын баарында кесиптик кошуун башка акторлор менен сүйлөшүү жүргүзүп, эмгек шарттарына таасир этүүгө аракет кылат.

Экинчи жалпы өзгөчөлүк — акторлордун түзүлүшүнүн кеңейиши. Иш берүүчүлөр уюмдары жана кесиптик кошуундардан турган классикалык эки тараптуу түзүлүш мамлекеттик башкаруулар, кварталдык уюмдар, жарандык платформалар, жарандык коом уюмдары жана башка коомдук коалициялар менен кеңейет.

Үчүнчү жалпы өзгөчөлүк — жергиликтүү жана аймактык масштабдын стратегиялык мааниге ээ болушу. Шаар, муниципалитет, кантон же аймак деңгээлиндеги жашоо чыгымы, тендердик ыйгарым укук жана жөнгө салуу мүмкүнчүлүгү киреше саясатын улуттук деңгээлден тышкары колдонууга боло турган жаңы мейкиндиктерди жаратат.

Изилдөөнүн күчтүү жактары

Макаланын маанилүү күчтүү жактарынын бири эмгек укугун, социалдык коргоону жана мамлекеттик сатып алуулар укугун бири-биринен толук бөлөк тармактар катары карабаганы. Киреше кепилдигин эмгек келишими, мамлекеттик жардам, жергиликтүү саясат жана мамлекеттик чыгымдардын өз ара байланышы аркылуу талкуулайт. Экинчи күчтүү жагы Испаниянын мисалын жалгыз карабастан, ар башка укуктук системалардагы куралдар менен салыштырат. Үчүнчү күчтүү жагы болсо ийгиликтүү демилгелерди гана эмес, Женева мисалындагы соттук жокко чыгаруулар же ыктыярдуу London Living Wage моделинин милдеттүүлүк көйгөйү сыяктуу укуктук жана институционалдык чектөөлөрдү да көрүнүктүү кылат.

Негизги чектөөлөр

Изилдөө системалуу себептик таасир баалоо эмес. Тандалган мисалдардын эмгек акыга, жакырчылыкка, жумуш менен камсыз болууга, мамлекеттик чыгымдарга же кызмат сапатына тийгизген таасирин жалпы статистикалык модель менен өлчөбөйт. Өлкөлөр жана жергиликтүү башкаруулар арасында укук системасы, жашоо чыгымы, жамааттык сүйлөшүүлөрдүн камтуусу жана мамлекеттик сатып алуулар жөнгө салуусу олуттуу айырмаланат. Ошондуктан бир жерде ийгиликтүү көрүнгөн курал башка укуктук системада да ошол эле натыйжа берет деп айтууга болбойт.

Экинчи чектөө убакытка байланыштуу. Колдонулган маанилүү сандык көрсөткүчтөрдүн көбү 2016-2018 мезгилине таандык. Минималдуу эмгек акы өлчөмдөрү, социалдык жардам деңгээлдери, ЕБ мыйзамдарынын чечмелениши жана улуттук жөнгө салуулар кийинки жылдары өзгөргөн болушу мүмкүн. Ошондуктан макала учурдагы укук же учурдагы эмгек акы таблицасы катары эмес, белгилүү тарыхый мезгилде кесиптик кошуун стратегиясынын өзгөрүшүн изилдеген академиялык эмгек катары окулушу керек.

Үчүнчү чектөө маалыматтын келип чыгышына байланыштуу. Макаладагы негизги сандык маанилер авторлордун өз талаа изилдөөсүнөн же оригиналдуу маалымат топтомунан эмес, Испаниянын Салык администрациясы, Eurostat, Eurofound, Испаниянын Улуттук статистика институту жана башка мекемелерден алынган. Ошондуктан макаланын оригиналдуу салымы жаңы эмгек акы маалымат топтомун түзүүдөн көрө, бар статистикалык жана укуктук материалды кесиптик кошуун аракетинин трансформациясы алкагында бирге чечмелөөдө.

Жыйынтык

Изилдөө жамааттык сүйлөшүүлөрдүн алсырашын кесиптик кошуун ишмердигинин аягы катары эмес, кесиптик кошуун аракетин башка институттарга карай кайра уюштурууга түрткү берген процесс катары чечмелейт. Эмгек акы жана киреше кепилдиги үчүн жергиликтүү үч тараптуу келишимдер, референдумдар, элдик мыйзам чыгаруу демилгелери жана мамлекеттик сатып алуулар сыяктуу куралдарды колдонуу кесиптик кошуундардын укуктук жана социалдык-экономикалык өзгөрүүлөргө ылайыкташуу мүмкүнчүлүгүнүн мисалдары катары каралат.

Авторлор өзгөчө белгилеген тармак — мамлекеттик сатып алуулар. Мамлекет чоң көлөмдө товар жана кызмат сатып алган экономикалык актор болгондуктан, тендерге байланыштырылган эмгек шарттары жеке подрядчылардын эмгек акысына жана эмгек стандарттарына таасир этиши мүмкүн. Ошондуктан макала ILOнун 94-конвенциясы менен 84-сунуштамасын натыйжалуураак колдонууга болот деп эсептейт. Бирок мамлекеттик сатып алууну эмгек акы саясаты катары колдонуунун укуктук чектери өлкөлөргө жана колдонулуучу норманын мүнөзүнө жараша өзгөрөт.

Бул алкакта макаланын эң жалпы илимий билдирүүсү мындай: киреше кепилдигин коргоо бир гана эмгек акы мыйзамына же бир гана жамааттык келишим механизминине байланыштуу эмес. Кесиптик кошуун уюштуруусу, социалдык коргоо укугу, жергиликтүү башкаруу ыйгарым укуктары, демократиялык катышуу куралдары жана мамлекеттик сатып алуу саясаты бириккенде жаңы кийлигишүү мейкиндиктери пайда болушу мүмкүн. Изилдөө бул мейкиндиктердин бар экенин жана салыштырма мисалдарын көрсөтөт; кайсы курал бардык шартта эң натыйжалуу экенин далилдебейт.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Оригиналдуу изилдөө: Guaranteed Minimum Income: New Spaces for Trade Union Action

Авторлор: Eusebi Colàs-Neila; Josep Fargas

Мекемелер: Universitat Pompeu Fabra (UPF), Barcelona; Research Group in Labour and Social Security Law (greDTiSS).

Автор идентификаторлору: Eusebi Colàs-Neila ORCID: 0000-0002-1322-1254; Josep Fargas ORCID: 0000-0003-1229-3405.

Corresponding author: Булак PDFде өзүнчө жооптуу автор ачык көрсөтүлгөн эмес; эки автордун тең байланыш маалыматы берилген.

Журнал: Oñati Socio-Legal Series.

Том / номер / беттер: 9(1), 109-127.

ISSN: 2079-5971.

DOI: 10.35295/osls.iisl/0000-0000-0000-1015

Жарыяланган жыл: 2019.

Расмий жарыяланган дата: Басмачынын макала барагында 1-февраль 2019.

Жөнөтүү / кабыл алуу: 26-апрель 2018 / 1-июнь 2018.

Басмачы: Oñati International Institute for the Sociology of Law.

Булак түрү: Салыштырма социалдык-укуктук / эмгек укугу боюнча изилдөө макаласы.

Рецензиялоо: Oñati Socio-Legal Series рецензиялануучу академиялык журнал.

Изилдөөнүн келип чыгышы: Макаланын биринчи версиясы 22-23-июнь 2017-жылы Oñati International Institute for the Sociology of Lawда өткөн “Models of collective bargaining and labour law” семинарында сунушталган.

Лицензия: Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0). Ошондуктан Verianla мазмунунда булак макаланын корголгон сүйлөм түзүлүшү, оригиналдуу таблица/сүрөт дизайны же которулган/адаптацияланган корголгон материал кайра колдонулган эмес; текшерилүүчү фактылар жана илимий байланыштар өз алдынча баяндоо менен түшүндүрүлгөн.

Каржылоо: Булакта өзүнчө жана ачык каржылоо билдирүүсү берилген эмес.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Булакта өзүнчө кызыкчылыктардын кагылышы жөнүндө билдирүү берилген эмес.

Маалымат жеткиликтүүлүгү: Өзүнчө оригиналдуу маалымат топтому же маалымат жеткиликтүүлүгү жөнүндө билдирүү жок. Колдонулган сандык маалыматтар негизинен расмий мекемелер жарыялаган экинчи даражадагы статистикадан алынган.

CRediT/автордук салымдар: Булакта CRediT форматында өзүнчө автордук салым билдирүүсү жок.

Методологиялык чек: Изилдөө эксперименттик, клиникалык же эконометрикалык себептүүлүк изилдөөсү эмес. Тандалган укуктук системалар, сот чечимдери, мыйзамдар, кесиптик кошуун практикалары жана экинчи даражадагы статистика аркылуу салыштырма талдоо жүргүзөт. Ошондуктан берилген жергиликтүү мисалдардан универсалдуу таасир өлчөмү же бардык өлкөлөргө колдонулуучу бирдиктүү саясаттык жыйынтык чыгарууга болбойт.

Убакыттык чек: Эмгек акы, социалдык жардам жана мыйзамдык маанилер булак изилдөө даярдалган мезгилдин маалыматтары. Учурдагы укук же 2026 эмгек акы деңгээлдери катары колдонулбашы керек.

Визуалдык колдонуу эскертүүсү: Булактын Таблица 1 жана Таблица 2 түзүлүштөрү түздөн-түз кайра колдонулган эмес. Verianla үчүн келечекте түзүлө турган визуалдар булактын корголгон дизайнын адаптациялоонун ордуна кесиптик кошуун аракетин, киреше кепилдигин жана мамлекеттик сатып алуунун өз ара байланышын өз алдынча илимий композицияда көрсөтүшү керек.