Хусусиятҳои окклюзионии дандонҳои ширӣ аломатҳои анатомӣ ва функсионалӣ мебошанд, ки муносибати дандонҳои ширии боло ва поёнро ҳангоми бастани даҳон, фосилаҳои байни дандонҳо ва хусусиятҳои ҷойгиршавӣ, аз ҷумла зичҷойгиршавиро тавсиф мекунанд. Ин таҳқиқоти буришӣ муносибатҳои молярӣ ва канинонӣ, overjet, overbite, газидани кушода, газидани салибӣ, фосилаҳои приматӣ, фосилаҳои физиологӣ ва зичҷойгиршавиро дар дандонҳои ширии кӯдакони томактабии ноҳияи Намаккал дар иёлати Тамил Надӯи Ҳиндустон омӯхтааст. Мувофиқи бахшҳои натиҷаҳо ва ҷадвалҳо, арзёбӣ дар 500 кӯдак анҷом дода шудааст; 254 нафари онҳо духтар ва 246 нафарашон писар буданд. Таҳқиқот паҳншавии хусусиятҳои окклюзиониро дар як нуқтаи муайяни вақт чен мекунад; гузариши кӯдакон ба дандонҳои доимиро дар тӯли вақт пайгирӣ накардааст.

Мувофиқи рақамҳои Ҷадвали 1, дар муносибати моляри дуюми ширӣ дар тарафи рост қадами мезиалӣ дар 285 аз 500 кӯдак, яъне %57,0; сатҳи flush terminal дар 195 нафар, яъне %39,0; қадами дисталӣ дар 22 нафар, яъне %4,4 мушоҳида шудааст. Дар тарафи чап таносубҳои мувофиқ мутаносибан %55,6, %40,4 ва %3,6 буданд. Аз ин рӯ, қадами мезиалӣ дар ҳар ду тараф маъмултарин муносибати молярӣ буд.

Дар муносибати дандонҳои канинонии ширӣ Синфи I категорияи бартаридошта буд: дар тарафи рост %90,4 ва дар тарафи чап %90,6 кӯдакон ҳамчун Синфи I гурӯҳбандӣ шуданд. Мувофиқи Ҷадвали 1, дар тарафи рост Синфи II %8,0 ва Синфи III %1,6; дар тарафи чап бошад Синфи II %7,2 ва Синфи III %1,2 буд. Азбаски ибораи “Синфи II %4” дар хулосаи мақола бо ин арзишҳои ҷадвалӣ мувофиқ нест, дар баёни Verianla фарқи байни арзишҳои ҷадвалӣ ва хулоса ошкоро нигоҳ дошта мешавад.

Фосилаи приматии камони боло дар 328/500 кӯдак (%65,6), фосилаи приматии камони поён дар 242/500 кӯдак (%48,4) ёфт шуд. Паҳншавии умумии фосилаҳои физиологӣ дар камони боло %40,4 ва дар камони поён %38,6 буд. Overjet-и зиёдшуда дар 122/500 кӯдак (%24,4), overbite-и зиёдшуда дар 129/500 кӯдак (%25,8), газидани кушода дар 26/500 кӯдак (%5,2), газидани салибии пеш дар 15/500 кӯдак (%3,0) ва газидани салибии қафо дар 2/500 кӯдак (%0,4) мушоҳида шуд. Ин фоизҳои умумӣ ҳисобҳои мустақими арифметикӣ мебошанд, ки аз ҷамъ кардани шумораи духтарон ва писарон дар Ҷадвали 1-и манбаъ ба даст омадаанд.

Хусусиятҳои асосие, ки дар байни ҷинсҳо мувофиқи ҳадди p<0,05-и манбаъ фарқи маънодор доштанд, инҳо буданд: қадами мезиалии рост (p=0,027), қадами мезиалии чап (p=0,021), канинони рости Синфи II (p=0,011), канинони рости Синфи III (p=0,004), канинони чапи Синфи II (p=0,048), канинони чапи Синфи III (p=0,012) ва фосилаи приматии камони боло (p=0,001). Барои overbite-и зиёдшуда p=0,051 гузориш шудааст, бинобар ин арзиш каме болотар аз ҳадди %5 маънодорӣ мемонад ва дар таҳқиқот аз ҷиҳати оморӣ маънодор ҳисобида намешавад.

Маҳдудияти асосии тафсири таҳқиқот муҳим аст: тарҳи буришӣ танҳо хусусиятҳои окклюзионии дар ҳамон вақт дар кӯдакони санҷидашуда мавҷудбударо нишон медиҳад. Таҳқиқот нишон дода наметавонад, ки кӯдаки муайян дар оянда ҳатман муносибати молярии доимии Angle Синфи I, II ё III пайдо мекунад ё хусусияти барвақти окклюзионӣ худ аз худ сабаби малокклюзияи оянда мешавад. Муаллифон низ таъкид мекунанд, ки барои муайян кардани натиҷаҳо дар дандонҳои доимӣ таҳқиқоти тулонӣ заруранд.

Масъалаи асосии таҳқиқот

Дандонҳои ширӣ дар давраи кӯдакӣ танҳо як қатори муваққатии дандонҳо нестанд. Муносибати дандонҳои ширӣ бо ҳамдигар, тақсимоти фосилаҳо дар дохили камон ва тартиби басташавии ҷоғҳои боло ва поён дар бораи муҳити анатомие маълумот медиҳад, ки баъдтар дандонҳои доимӣ дар он ҷой мегиранд. Аз ин рӯ, дар стоматологияи кӯдакона донистани он ки хусусиятҳои окклюзионии дандонҳои ширӣ дар сатҳи аҳолӣ чӣ гуна паҳн шудаанд, барои фарқ кардани вариантҳои муқаррарӣ аз мушкилоти эҳтимолӣ муҳим аст.

Муаллифони таҳқиқот маҳдуд будани маълумоти эпидемиологии маҳаллӣ дар бораи кӯдакони томактабии ноҳияи Намаккалро ҳамчун асоси тадқиқот нишон медиҳанд. Дар бахши гипотеза пешбинӣ шудааст, ки муносибатҳои молярӣ ва канинонӣ, намунаҳои фосила, overjet, overbite, газидани кушода, газидани салибӣ ва зичҷойгиршавӣ метавонанд байни кӯдакон ва байни гурӯҳҳои духтарон ва писарон фарқ кунанд.

Окклюзия дар Дандонҳои Ширӣ Чист?

Окклюзия дар дандонҳои ширӣ тартиби тамос ва муносибати мавқеии дандонҳои ширии ҷоғҳои боло ва поён ҳангоми бастани даҳон аст. Ин мафҳум танҳо маънои “ба ҳам расидани дандонҳо”-ро надорад; он арзёбии якҷояи муносибати пешу қафои молярҳои дуюми ширӣ, муносибати канинонҳои ширӣ, пӯшиши уфуқӣ ва амудии дандонҳои пеш, фосилаҳои байни дандонҳо, зичҷойгиршавӣ ва газидани салибиро дар бар мегирад.

Дандонҳои ибтидоӣ ё ширӣ қатори дандонҳои давраи кӯдакӣ мебошанд, ки ҳанӯз дандонҳои доимӣ дар даҳон бартарӣ наёфтаанд. Малокклюзия истилоҳи умумиест, ки дуршавии дандонҳо ё камонҳои дандонии боло ва поёнро аз муносибатҳои басташавии муқаррарӣ ифода мекунад. Мавҷуд будани хусусияти окклюзионӣ на ҳамеша маънои беморӣ ё зарурати табобатро дорад; навъ, дараҷа, раванди афзоиш ва рушди умумии стоматологии кӯдак бояд якҷоя арзёбӣ шаванд.

“Мезиалӣ” ва “дисталӣ” чӣ маъно доранд?

Дар стоматология мезиалӣ самт ба сӯи хатти миёнаи камони дандон ва дисталӣ самт дур аз хатти миёнаро ифода мекунад. Таснифи муносибати молярҳои ширӣ дар таҳқиқот ба мавқеи пешу қафои сатҳҳои дисталии молярҳои дуюми ширии боло ва поён нисбат ба якдигар асос меёбад.

Қадами Мезиалӣ, Сатҳи Flush Terminal ва Қадами Дисталӣ Чӣ Маъно Доранд?

Ин се истилоҳ мавқеи сатҳи дисталии моляри дуюми ширии поёнро нисбат ба сатҳи дисталии моляри дуюми ширии боло тавсиф мекунанд: агар сатҳҳо дар як ҳамвории амудӣ бошанд, сатҳи flush terminal; агар сатҳи дисталии моляри поён бештар мезиалӣ бошад, қадами мезиалӣ; ва агар бештар дисталӣ бошад, қадами дисталӣ номида мешавад. Ин тасниф муносибати пешу қафои молярҳоро дар дандонҳои ширӣ тавсиф мекунад; он худ аз худ натиҷаи қатъии муносибати молярҳои доимиро дар оянда муайян намекунад.

Тафсири муносибатҳои молярӣ аз нуқтаи назари рушд

Дар муҳокимаи таҳқиқот, бо такя ба адабиёти қаблӣ, гуфта мешавад, ки қадами мезиалӣ метавонад бо рушди муносибати молярии Angle Синфи I дар дандонҳои доимӣ мувофиқ бошад, дар ҳоле ки қадами дисталӣ метавонад барои рушди Синфи II таваҷҷуҳи бештар талаб кунад. Дар ҳолати сатҳи flush terminal, вобаста ба равандҳои рушд, аз ҷумла афзоиши мандибула ва ҳаракати дандонҳо ба пеш, муносибатҳои гуногуни молярии доимӣ метавонанд ташаккул ёбанд.

Ин шарҳ гузариши бевосита мушоҳидашуда дар таҳқиқоти ҳозираи Намаккал нест. Таҳқиқот кӯдаконро солҳои зиёд пайгирӣ накардааст. Бинобар ин, пешгӯии инфиродӣ ба мисли “ин кӯдак, ки қадами мезиалӣ дорад, ҳатман Синфи I мешавад” аз ҷониби манбаъ исбот нашудааст.

Синфҳои I, II ва III дар Муносибати Канинонҳои Ширӣ Чӣ Гуна Муайян Мешаванд?

Дар таснифи асосёфта ба Foster-Hamilton, ки таҳқиқот истифода кардааст, Синфи I ҳолатест, ки нӯги туберкули канинони ширии боло бо сатҳи дисталии канинони ширии поён ба таври амудӣ ҳамхат аст; дар Синфи II нӯги туберкули канинони боло аз ин нуқтаи истинод бештар мезиалӣ ва дар Синфи III бештар дисталӣ ҷойгир аст. Ин синфҳо муносибати пешу қафои канинонҳои шириро тавсиф мекунанд ва бо таснифи Angle дар дандонҳои доимӣ як ченак нестанд.

Дар ин таҳқиқот муносибати канинонии Синфи I ҳам дар рост ва ҳам дар чап тақрибан %90 буд ва аз ҳама маъмултарин муносибати канинонӣ ба шумор мерафт. Муносибати Синфи II дар духтарон нисбат ба писарон бештар ва Синфи III мувофиқи Ҷадвали 1 танҳо дар писарон мушоҳида шуд.

Фосилаҳои приматӣ чистанд?

Фосилаҳои приматӣ фосилаҳое мебошанд, ки дар минтақаҳои муайяни анатомии дандонҳои ширӣ ҷойгиранд. Мувофиқи таърифи манбаъ, фосилаҳои дар тарафи мезиалии канинони ширӣ дар ҷоғи боло ва дар тарафи дисталии канинони ширӣ дар ҷоғи поён ҳамчун фосилаи приматӣ гурӯҳбандӣ шудаанд.

Мавҷудияти ин фосилаҳо маънои “дандонҳо пароканда ва ғайримуқаррарӣ”-ро надорад. Он яке аз фосилаҳои рушдист, ки метавонад барои ҷуброни фарқи андоза байни дандонҳои ширӣ ва дандонҳои доимии калонтар кӯмак кунад. Муҳокимаи таҳқиқот низ махсусан фосилаҳои приматии камони болоро ҳамчун фазое арзёбӣ мекунад, ки метавонад барои паҳнои бештари мезиалӣ-дисталии дандонҳои доимӣ истифода шавад.

Фосилаи физиологӣ чист?

Фосилаи физиологӣ фосилаҳоро ифода мекунад, ки танҳо бо минтақаи приматӣ маҳдуд нестанд ва байни дандонҳои ширӣ ба таври умумӣ дида мешаванд. Таҳқиқот бо такя ба таснифи Baume дандонҳои шириро дорои фосила ё бефосила арзёбӣ мекунад ва фосилаҳои приматиро аз фосилаҳои физиологӣ/умумӣ ҷудо сабт мекунад.

Зичҷойгиршавӣ чӣ маъно дорад?

Зичҷойгиршавӣ ҳолатест, ки фазои дастрас дар камони дандон барои ҷойгиршавии дурусти дандонҳо нокифоя аст ва дандонҳои баромада якдигарро мепӯшонанд ё номунтазам ҷой мегиранд. Дар Ҷадвали 1 ва Расми 3-и манбаъ зичҷойгиршавии камони боло дар духтарон ва писарон %0, ва зичҷойгиршавии камони поён дар духтарон %8,7 ва дар писарон %6,5 нишон дода шудааст.

Дар матни муҳокимаи манбаъ, баръакс, зичҷойгиршавии камони боло дар духтарон %3,9 ва дар писарон %2,4 навишта шудааст. Ин маълумот бо Ҷадвали 1 ва Расми 3 мувофиқат намекунад. Азбаски маълумоти хоми иштирокчиён мавҷуд нест, мустақилона муайян кардан мумкин нест, ки кадом ифода ченаки аслиро инъикос мекунад; бинобар ин ин ихтилоф ҳамчун маълумоти “ислоҳшуда” пешниҳод нашудааст.

Overjet чист?

Overjet миқдори пешбаромадани дандонҳои пеши боло нисбат ба дандонҳои пеши поён дар самти уфуқӣ аст. Дар таҳқиқот масофаи уфуқӣ байни сатҳи палатиналии дандони пеши болоии аз ҳама пеш ва сатҳи лабиалии дандони пеши поён бо divider ва шкала арзёбӣ шуда, арзишҳои зиёда аз 3 mm ҳамчун overjet-и зиёдшуда гурӯҳбандӣ шудаанд.

Дар манбаъ overjet-и зиёдшуда дар %20,9 духтарон ва %28,0 писарон мушоҳида шудааст. Арзиши p байни гурӯҳҳо 0,062 аст; аз ин рӯ, мувофиқи ҳадди пешакӣ муайяншудаи p<0,05, ин фарқ аз ҷиҳати оморӣ маънодор нест.

Overbite чист?

Overbite нишон медиҳад, ки дандонҳои пеши боло дандонҳои пеши поёнро дар самти амудӣ то чӣ андоза мепӯшонанд. Таҳқиқот пӯшиши зиёда аз 3 mm-ро ҳамчун overbite-и зиёдшуда арзёбӣ кардааст.

Overbite-и зиёдшуда дар духтарон %22,0 ва дар писарон %29,7 буд. Манбаъ p=0,051-ро гузориш мекунад. Гарчанде ки ин арзиш ба 0,05 хеле наздик аст, он аз ҳадди маънодории дар протоколи таҳқиқот истифодашуда болотар аст; бинобар ин набояд ҳамчун “фарқи аз ҷиҳати оморӣ маънодор” пешниҳод шавад.

Газидани кушода чист?

Газидани кушода (open bite) ҳолатест, ки дандонҳои пеши боло ва поён ҳангоми бастани даҳон ба таври амудӣ якдигарро намепӯшонанд. Дар таҳқиқот газидани кушода дар духтарон %3,9 ва дар писарон %6,5 мушоҳида шуд ва фарқи ҷинсӣ аз ҷиҳати оморӣ маънодор набуд (p=0,196).

Дар бахши муҳокима гуфта мешавад, ки одатҳое мисли макидани ангушт ё тела додани забон метавонанд бо газидани кушода алоқаманд бошанд. Аммо дар ин таҳқиқот ин одатҳо ҳамчун тағйирёбандаи ҷудогонаи таъсир чен карда нашудаанд. Аз ин рӯ, бо ин маҷмӯи маълумотҳо нишон дода нашудааст, ки сабаби газидани кушода дар ин кӯдакон маҳз ҳамин одатҳо мебошанд.

Газидани салибии пеш ва қафо чист?

Газидани салибии пеш, мувофиқи таърифи манбаъ, басташавии дандонҳои пеш ё канинонии боло дар тарафи лингвалии дандонҳои пеш/канинонии поён аст. Газидани салибии қафо бошад ҳамчун басташавии молярҳои боло дар мавқеи лингвалӣ нисбат ба молярҳои поён арзёбӣ шудааст.

Газидани салибии пеш дар духтарон %2,8 ва дар писарон %3,3; газидани салибии қафо дар духтарон %0 ва дар писарон %0,8 буд. Ҳеҷ яке аз муқоисаҳои ҷинсӣ ба сатҳи p<0,05 нарасид.

Оё Таҳқиқоти Буришӣ Малокклюзияро дар Дандонҳои Доимӣ Исбот Карда Метавонад?

Не. Таҳқиқоти буришӣ иштирокчиёнро дар як вақти муайян арзёбӣ мекунад ва метавонад паҳншавии хусусиятҳои дар ҳамон вақт мавҷудбударо нишон диҳад; зеро он ҳамон кӯдаконро аз дандонҳои ширӣ то доимӣ пайгирӣ намекунад, наметавонад бевосита исбот кунад, ки хусусияти муайяни дандонҳои ширӣ баъдтар ба кадом малокклюзия табдил меёбад. Тафсирҳои оянданигар дар ин таҳқиқот эҳтимолҳое мебошанд, ки бо донишҳои қаблии рушди стоматологӣ пайваст шудаанд; онҳо пешгӯии инфиродӣ ё натиҷаи сабабият нестанд.

Ин фарқ махсусан ҳангоми хондани тафсири хулосаи таҳқиқот дар бораи “хатари камтари малокклюзия дар дандонҳои доимӣ” муҳим аст. Дар таҳқиқоти ҳозира натиҷаи дандонҳои доимӣ чен карда нашудааст. Таъкиди муаллифон дар бахши натиҷаҳо ба зарурати таҳқиқоти тулонии дарозмуддат низ ин маҳдудиятро дастгирӣ мекунад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Тарҳи таҳқиқот

Таҳқиқот як омӯзиши буришии паҳншавӣ дар кӯдакони томактабии ноҳияи Намаккал, иёлати Тамил Наду мебошад. Ҳар як иштирокчӣ аз рӯйи хусусиятҳои мавҷудаи дандонҳои ширӣ клиникӣ арзёбӣ шудааст; табобат татбиқ нашудааст, таъсири таҷрибавӣ эҷод нашудааст ва кӯдакон дар тӯли вақт пайгирӣ нашудаанд.

Унвон, хулоса ва бахшҳои натиҷаҳо синну соли таҳқиқотро 3-5 сол нишон медиҳанд. Аммо дар бахшҳои гипотеза ва мавод-усул 3-6 сол навишта шудааст. Азбаски манбаъ ин фарқро шарҳ намедиҳад, Verianla синну солро хомӯшона ба як арзиш табдил намедиҳад. Шиносаи асосии библиографии таҳқиқот мувофиқи унвон ва хулоса таҳқиқоти 3-5-сола мебошад; аммо ифодаи 3-6 дар матни усул номуайянии дохилиманбаъӣ аст.

Ҳаҷми намуна чӣ гуна банақшагирӣ шудааст?

Манбаъ хабар медиҳад, ки дар ҳисобкунии намуна сатҳи эътимоди %95, паҳншавии интизории %46 ва ҳадди хатои қабулшавандаи 0,05 истифода шудааст; ҳадди ақали ҳаҷми намуна 381 ҳисоб шуда, шумораи ҳадаф тақрибан то 500 зиёд карда шудааст.

Мақола муодилаи дақиқи математикии истифодашуда барои ҳисобкунии ҳаҷми намунаро нишон намедиҳад. Аз ин рӯ, дар баёни Verianla формулаи муайян ҳамчун муодилаи истифодашудаи муҳаққиқон илова нашудааст. Илова бар ин, хулоса истилоҳи “намунагирии бисёрмарҳила”-ро истифода мебарад, дар ҳоле ки дар бахши усул интихоб аз мактабҳои хусусӣ ва давлатӣ ба таври тасодуфӣ ва истифодаи chit method-и монанд ба қуръакашӣ шарҳ дода шудааст; шумораи марҳилаҳо, шумораи мактабҳои интихобшуда ва чаҳорчӯбаи намунагирӣ дар ҳар марҳила гузориш нашудааст.

Намунаи воқеии таҳлил

Дар бахши натиҷаҳо 500 кӯдак, 246 писар ва 254 духтар гузориш шудаанд. Ин ду рақам маҳз 500-ро ташкил медиҳанд ва ҷамъбасти мавҷуд/номавҷуди ҳар як хусусият дар Ҷадвали 1 низ бо ҳамин андозаи гурӯҳҳо мувофиқ аст.

Дар хулоса бошад, ибораи “дар маҷмӯъ 529 кӯдак муоина шуд” омадааст. Рақами 529 бо ҷамъбасти ҷинсӣ дар ҷадвали натиҷаҳо ва намунаи 500-нафараи бахши усул мувофиқат намекунад. Азбаски схемаи ҷараёни иштирокчиён дода нашудааст, муайян кардан мумкин нест, ки 529 шумораи скринингшуда, мувофиқ донисташуда ё хатои навишт аст. Аз ин рӯ, дар таҳлилҳои миқдорӣ n=500, ки Ҷадвали 1 ва бахши натиҷаҳо дастгирӣ мекунанд, истифода шудааст.

Иҷозаи ахлоқӣ ва шартҳои иштирок

Таҳқиқот аз Institutional Review Board бо рақами VDCW/IEC/349/2023 тасдиқи ахлоқӣ гирифтааст. Аз роҳбарияти мактабҳо иҷозат гирифта шуда, гуфта шудааст, ки роҳбарони муассисаҳо волидонро огоҳ кардаанд ва аз волидон розигии хаттӣ гирифта шудааст.

Шартҳои дохилшавӣ дар манбаъ чунинанд: кӯдакони бе талафоти бармаҳали дандон, дандонҳои бе кариес, кӯдакони бо розигии хаттии волидон ва кӯдаконе, ки дар баҳодиҳии рафтори Frankl 3 ё 4 гирифта, барои ҳамкорӣ мувофиқ буданд. Азбаски манбаъ таърифҳои амалиётии категорияҳои Frankl 3 ва 4-ро алоҳида шарҳ надодааст, дар ин ҷо таърифи иловагии берун аз манбаъ ворид карда нашудааст.

Муоинаи клиникӣ чӣ гуна гузаронида шуд?

Манбаъ хабар медиҳад, ки ADA Type IV клиникӣ истифода шуда, муоина дар рӯшноии табиӣ ва аз ҷониби як муоинакунанда анҷом дода шудааст. Мақола ҳамаи ҷузъиёти амалиётии тартиби ADA Type IV, тамға/модели divider ва шкала ё калибровкаи ченкуниро гузориш намедиҳад.

Инчунин калибровкаи мушоҳидакунанда, эътимоднокии такрори ҳамон ченкунӣ ё нишондиҳандаҳои эътимоднокии мушоҳидакунанда ба монанди kappa/ICC дар манбаъ дода нашудаанд. Азбаски ин маълумот гузориш нашудааст, баъдан илова карда нашудааст.

Паҳншавӣ дар Ин Таҳқиқот Чӣ Маъно Дорад?

Паҳншавӣ таносубест, ки нишон медиҳад хусусияти муайяни окклюзионӣ дар гурӯҳи омӯхташуда дар вақти арзёбӣ то чӣ андоза маъмул аст. Дар ин таҳқиқот, вақте шумораи кӯдакони дорои хусусият ба шумораи умумии духтарон, писарон ё ҳамаи кӯдакон тақсим ва ба фоиз табдил дода мешавад, арзишҳои паҳншавӣ дар графикҳои манбаъ ба даст меоянд; паҳншавӣ бо инсидентсия, ки суръати пайдоиши ҳолатҳои навро дар тӯли вақт ифода мекунад, як мафҳум нест.

Таносуби асосии омӯзишӣ чунин аст; ин ифода дар мақолаи манбаъ ҳамчун муодилаи рақамдор дода нашудааст, балки барои шарҳи табдили рақамҳои Ҷадвали 1 ба фоиз нишон дода шудааст:

\[ \mathrm{Prevalans}(\%)= \frac{\text{İlgili özelliğin görüldüğü kişi sayısı}} {\text{İlgili grubun toplam kişi sayısı}} \times100 \]

Масалан, дар тарафи рост қадами мезиалӣ дар 157 аз 254 духтар мушоҳида шуд:

\[ \frac{157}{254}\times100 \approx 61{,}8\% \]

Арзиши %61,8 барои духтарон дар Расми 1-и манбаъ бо ин ҳисоб тасдиқ мешавад. Ба ҳамин монанд, дар писарон 128/246 ≈ %52,0 аст.

Натиҷаҳои муносибатҳои молярӣ

Қадами мезиалӣ дар ҳар ду тараф дар духтарон нисбат ба писарон бештар буд ва мувофиқи арзишҳои p-и манбаъ фарқ аз ҳадди маънодории оморӣ гузашт. Гарчанде сатҳи flush terminal дар писарон аз ҷиҳати рақамӣ бештар буд, бо p=0,065 дар рост ва p=0,053 дар чап он аз ҷониби манбаъ маънодор ҳисобида намешавад.

Арзишҳои “мезиалӣ %57, дисталӣ %4, flush %39” дар хулоса аз ҷиҳати рақамӣ бо ҷамъбасти тарафи рост дар Ҷадвали 1 мувофиқанд: мезиалии рост 285/500=%57,0; дисталии рост 22/500=%4,4; flush-и рост 195/500=%39,0. Азбаски хулоса ин арзишҳоро ошкоро “тарафи рост” намегӯяд, ин нукта ҳамчун номуайянии пешниҳод нигоҳ дошта мешавад.

Натиҷаҳои муносибатҳои канинонӣ

Муносибати канинонии Синфи I дар ҳар ду ҷинс ва ҳар ду тараф тақрибан дар ҳудуди %89-92 буд ва муносибати бартаридошта мебошад. Муносибати Синфи II дар ҳар ду тараф дар духтарон нисбат ба писарон бештар ва p<0,05 мебошад. Муносибати Синфи III дар ҷадвал дар духтарон умуман мушоҳида нашуда, дар писарон дар рост %3,3 ва дар чап %2,4 сабт шудааст.

Набояд фаромӯш кард, ки фарқи оморӣ бо андозаи клиникӣ як чиз нест. Мақола танҳо арзишҳои p-ро пешниҳод мекунад; таносуби хатар, odds ratio, фосилаи эътимод ё дигар андозаи таъсирро намедиҳад.

Ибораи “Синфи I %90, Синфи II %4, Синфи III %2” дар хулоса бо Ҷадвали 1 пурра мувофиқ нест. Ҷамъбасти тарафи рост аз Ҷадвали 1 мутаносибан %90,4, %8,0 ва %1,6; тарафи чап %90,6, %7,2 ва %1,2 мебошад. Аз ин рӯ, арзиши %4 барои Синфи II дар хулоса аз маълумоти ҷадвал мустақиман барқарор намешавад.

Фосилаҳои приматӣ, физиологӣ ва зичҷойгиршавӣ

*Огоҳии мутобиқати манбаъ: Гарчанде Ҷадвали 1 ва Расми 3 барои зичҷойгиршавии камони боло дар ҳар ду гурӯҳ “0 мавҷуд” нишон медиҳанд, дар ҷадвал p=0,341 навишта шудааст ва матни муҳокима инчунин дар духтарон %3,9 ва дар писарон %2,4 зичҷойгиршавии камони болоро гузориш мекунад. Ин се маълумот ба ҳам пурра мувофиқат намекунанд. Бе маълумоти хом боэътимод муайян кардан мумкин нест, ки арзиши p аз кадом мушоҳидаҳо ба даст омадааст ё фоизҳои муҳокима ба кадом сатр тааллуқ доранд.

Қавитарин натиҷаи вобаста ба фосила фосилаи приматии камони боло буд: дар писарон %72,8, дар духтарон %58,7 ва p=0,001. Дар фосилаи приматии камони поён ва фосилаҳои физиологии боло ва поён таносубҳо дар писарон аз ҷиҳати рақамӣ бештар буданд, аммо арзишҳои p аз 0,05 болотар буданд.

Натиҷаҳои overjet, overbite, газидани кушода ва газидани салибӣ

Overjet ва overbite-и зиёдшуда дар байни ин панҷ хусусият ду натиҷаи аз ҳама маъмул буданд. Дар писарон ҳар ду нисбат аз духтарон бештар буд; аммо барои overjet p=0,062 ва барои overbite p=0,051 буд, бинобар ин дар ҳадди %5-и истифодашуда фарқи маънодори ҷинсӣ нишон дода нашуд.

Таҳлили оморӣ чӣ гуна гузаронида шуд?

Мақола нишон медиҳад, ки маълумот бо SPSS Version 25 таҳлил шудааст. Барои арзёбии нормалӣ будан Shapiro-Wilk test истифода шуда, маълумот бо басомад ва тақсимот тавсиф шудааст ва сатҳи маънодории оморӣ %5, яъне p<0,05 қабул шудааст.

Арзиши p нишондиҳандаи оморист, ки то чӣ андоза ба гипотезаи сифр мувофиқ будани фарқи мушоҳидашуда ё фарқи аз он шадидтарро арзёбӣ мекунад. Дар қоидаи қароргирии ин таҳқиқот, муқоисаҳои p<0,05 “аз ҷиҳати оморӣ маънодор” ҳисобида шудаанд. Аммо арзиши p худ аз худ андозаи фарқ, аҳамияти клиникӣ ё сабабиятро нишон намедиҳад.

Маҳдудияти муҳими бозтавлидпазирӣ вуҷуд дорад: мақола дақиқ ном намебарад, ки арзишҳои p барои гурӯҳҳои духтарон ва писарон дар Ҷадвали 1 бо кадом санҷиши муқоисавӣ ҳисоб шудаанд. Shapiro-Wilk ҳамчун санҷиши нормалӣ будан зикр шудааст; аммо санҷиши дақиқи инференсиалӣ барои муқоисаи шумораҳои категориявии “мавҷуд/номавҷуд” байни ҷинсҳо дар матни манбаъ шарҳ дода нашудааст. Аз ин рӯ, дар баёни Verianla тахмин нашудааст, ки санҷиши хи-квадрат, Fisher exact ё дигар санҷиш истифода шудааст.

Фарқҳои ҷинсие, ки дар манбаъ маънодор дониста шудаанд

• Қадами мезиалии рост: духтарон %61,8, писарон %52,0; p=0,027.
• Қадами мезиалии чап: духтарон %60,6, писарон %50,4; p=0,021.
• Канинони рости Синфи II: духтарон %11,0, писарон %4,9; p=0,011.
• Канинони рости Синфи III: духтарон %0, писарон %3,3; p=0,004.
• Канинони чапи Синфи II: духтарон %9,4, писарон %4,9; p=0,048.
• Канинони чапи Синфи III: духтарон %0, писарон %2,4; p=0,012.
• Фосилаи приматии камони боло: духтарон %58,7, писарон %72,8; p=0,001.

Ин фарқҳо танҳо ба тақсимоти гурӯҳҳои духтарон ва писарон дар намунаи омӯхташуда дахл доранд. Таҳқиқот синну сол, вазъи иҷтимоӣ-иқтисодӣ, одатҳои даҳонӣ, афзоиши ҷоғ ё дигар омилҳои эҳтимолии омехтакунандаро бо модели бисёртағйирёбанда ислоҳ накардааст; ҳадди ақал дар матни манбаъ чунин модел гузориш нашудааст.

Тафсири асосии муаллифон дар муҳокима

Муаллифон маъмултарин будани қадами мезиалӣ ва бартарии муносибати канинонии Синфи I-ро дар маҷмӯъ дар заминаи хусусиятҳои мусбати дандонҳои ширӣ тафсир мекунанд. Баланд будани фосилаҳои приматии боло, махсусан дар писарон, аз нуқтаи назари фазои камон, ки метавонад барои баромадани дандонҳои доимии васеътар истифода шавад, муҳокима шудааст.

Overjet ва overbite-и зиёдшуда нисбат ба газидани кушода ва газидани салибӣ бештар мушоҳида шуданд. Муаллифон мегӯянд, ки ин хусусиятҳо дар ҳолати зарурӣ барои арзёбии барвақт муҳим буда метавонанд. Аммо ин таҳқиқот самаранокии ягон дахолати ортодонтӣ, натиҷаи табобати барвақт ё раванди табиии ояндаи кӯдакони табобатнашударо санҷидааст.

Хулосаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Дар 500 кӯдаки омӯхташуда қадами мезиалӣ маъмултарин категорияи муносибати молярии ширӣ дар ҳар ду тараф буд.
• Муносибати канинонии ширии Синфи I бо тақрибан %90 дар ҳар ду тараф ва ҳар ду ҷинс бартарӣ дошт.
• Фосилаҳои приматии камони боло махсусан маъмул буданд ва дар писарон нисбат ба духтарон паҳншавии аз ҷиҳати оморӣ баландтар нишон доданд.
• Overjet ва overbite-и зиёдшуда нисбат ба газидани кушода ва салибӣ бештар мушоҳида шуданд.
• Дар баъзе категорияҳои муносибатҳои молярӣ ва канинонӣ байни гурӯҳҳои духтарон ва писарон фарқҳои оморӣ гузориш шуданд.
• Газидани салибии қафо дар намунаи омӯхташуда хеле кам буд.

Умумисозиҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

Таҳқиқот исбот намекунад, ки ин кӯдакон дар оянда ҳатман окклюзияи доимии муқаррарӣ хоҳанд дошт. Он нишон намедиҳад, ки хусусияти дандонҳои ширӣ сабаби малокклюзияи баъдӣ мешавад. Он умумисозии натиҷаҳои Намаккалро ба тамоми Ҳиндустон ё кишварҳои дигар бо ҳамин таносубҳо тасдиқ намекунад. Таҳқиқот самаранокии табобати ортодонтиро арзёбӣ намекунад ва барои қарори клиникии табобат худ ба худ модели прогностикии кофӣ намесозад.

Илова бар ин, таҳқиқот мустақиман насанҷидааст, ки макидани ангушт, тела додани забон ё дигар одатҳои даҳонӣ сабаби газидани кушодаи мушоҳидашуда мебошанд; чунин механизмҳо танҳо дар заминаи адабиёти қаблӣ муҳокима шудаанд.

Маҳдудиятҳои асосии методологӣ ва ҳисоботӣ

• Аз сабаби тарҳи буришӣ гузариши воқеӣ аз дандонҳои ширӣ ба доимӣ пайгирӣ нашудааст.
• Дар манбаъ синну сол ҳам 3-5 ва ҳам 3-6 сол нишон дода шудааст.
• Гарчанде дар хулоса 529 кӯдак гуфта шудааст, натиҷаҳо ва ҷадвалҳо бо n=500 мувофиқанд.
• Паҳншавии Синфи II-и канинонӣ дар хулоса бо арзишҳои Ҷадвали 1 мувофиқ нест.
• Дар бораи зичҷойгиршавии камони боло Ҷадвали 1/Расми 3 ва матни муҳокима ба ҳам мухолифанд.
• Марҳилаҳои “намунагирии бисёрмарҳила” муфассал гузориш нашудаанд.
• Санҷиши дақиқе, ки арзишҳои p-и Ҷадвали 1-ро ба даст овардааст, нишон дода нашудааст.
• Фосилаҳои эътимод ва андозаҳои таъсир пешниҳод нашудаанд.
• Барои калибровкаи муоинакунанда ва эътимоднокии такрори ченкунӣ коэффисиенти рақамӣ гузориш нашудааст.
• Дар таҳқиқот меъёри таркибии “малокклюзияи умумӣ” муайян нашудааст; хусусиятҳои гуногуни окклюзионӣ ҷудогона арзёбӣ шудаанд.

Аҳамияти илмии таҳқиқот

Саҳми боэътимодтарини таҳқиқот тавсифи муфассали хусусиятҳои окклюзионии дандонҳои ширӣ дар гурӯҳи кӯдакони томактабии омӯхташудаи Намаккал мебошад. Таҳқиқот махсусан дар бораи тақсимоти қадами мезиалии молярӣ, муносибати канинонии Синфи I ва фосилаҳои камони дандон дар ин намуна маълумоти маҳаллии эпидемиологӣ медиҳад.

Ин маълумот метавонад барои стоматологияи кӯдакона ва таҳқиқоти скрининги ортодонтӣ маълумоти ибтидоӣ диҳад; аммо барои муайян кардани натиҷаи дандонҳои доимӣ таҳқиқоти тулонӣ, ки ҳамон кӯдаконро дар тӯли вақт пайгирӣ мекунанд, заруранд. Бахши натиҷаҳои худи манбаъ низ зарурати таҳқиқоти тулонии бештарро барои муайян кардани гузариш ба окклюзияи оптималии дандонҳои доимӣ таъкид мекунад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: PREVALENCE OF OCCLUSAL TRAITS IN PRESCHOOLER’S OF 3-5 YEARS OLD OF NAMAKKAL DISTRICT TAMIL NADU: A CROSS- SECTIONAL STUDY

Муаллифон: Kamatchi Mohanraj; Aishwaryaa Kandhan; Vinodh Selvaraj; Gawtaman M.; Manoharan Muthusamy; Vijayakumar.

Муаллифи масъул: Kamatchi Mohanraj.

Аффилиатсия: PDF барои муаллифони 1-5 аффилиатсияи Department of Paediatric Dentistry, Vivekanandha Dental College for Women-ро нишон медиҳад. Аффилиатсияи ҷудогонаи муаллифи шашум Vijayakumar дар бахши библиографии намоёни PDF нишон дода нашудааст.

Саҳми баробар: Дар манбаъ изҳороти саҳми баробар/ҳаммуаллифи аввал дида нашудааст.

Маҷалла: European Journal of Pharmaceutical and Medical Research (EJPMR).

Ҷилд / шумора / саҳифа: 13(1), 314-320.

ISSN: ISSN (O) 2394-3211; ISSN (P) 3051-2573.

DOI: 10.5281/zenodo.18093982.

Пайванди доимии DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.18093982

Сомонаи маҷалла: https://www.ejpmr.com/

Санаи қабул: 4 Декабр 2025.

Санаи бозбинӣ: 25 Декабр 2025.

Санаи нашр: 1 Январ 2026.

Навъи манбаъ: Research Article; таҳқиқоти мушоҳидавии буришии паҳншавӣ дар одамон мебошад. Таҳқиқоти дахолати клиникӣ ё пайгирии longitudinal нест.

Вазъи рецензия: EJPMR худро маҷаллаи рецензияшаванда муаррифӣ мекунад ва дар тартиби расмии арзёбӣ истифодаи рецензияи дуҷонибаи кӯрро зикр мекунад. Мақола дар низоми пайгирии маҷалла ҳамчун кори қабулшуда намоён аст. Ҳисоботҳои инфиродии рецензентон дар ин баррасӣ арзёбӣ нашудаанд.

Литсензия: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Тасдиқи ахлоқӣ: Institutional Review Board, VDCW/IEC/349/2023.

Розигӣ: Манбаъ хабар медиҳад, ки аз волидон розигии хаттӣ ва аз масъулони мактаб иҷозат гирифта шудааст.

Намуна: Мувофиқи натиҷаҳо ва Ҷадвали 1, 500 кӯдак; 254 духтар ва 246 писар. Ибораи 529 кӯдак дар хулоса бо дигар бахшҳо мувофиқ нест.

Синну сол: Дар унвон, хулоса ва натиҷаҳо 3-5 сол; дар гипотеза ва бахши усул 3-6 сол навишта шудааст. Манбаъ ин фарқро шарҳ намедиҳад.

Намунагирӣ: Хулоса стратегияи намунагирии бисёрмарҳиларо гузориш мекунад. Дар усул гуфта мешавад, ки намуна аз мактабҳои хусусӣ ва давлатӣ гирифта шуда, интихоб бо усули қуръа/chit анҷом дода шудааст; ҷараёни муфассали марҳилаҳои намунагирӣ гузориш нашудааст.

Арзёбии клиникӣ: Ҳамчун муоинаи клиникии ADA Type IV дар рӯшноии табиӣ ва аз ҷониби як муоинакунанда тавсиф шудааст.

Хусусиятҳои асосии ченшуда: Муносибати молярҳои ширӣ, муносибати канинонҳои ширӣ, overjet, overbite, газидани кушода, газидани салибии пеш ва қафо, фосилаҳои приматӣ, фосилаҳои физиологӣ ва зичҷойгиршавӣ.

Омор: SPSS Version 25; санҷиши нормалии Shapiro-Wilk; басомад ва тақсимот; ҳадди маънодорӣ p<0,05. Санҷиши дақиқи инференсиалие, ки арзишҳои p-и муқоисаи ҷинсӣ дар Ҷадвали 1-ро ба даст овардааст, дар манбаъ ошкоро нишон дода нашудааст.

Маблағгузорӣ: Дар манбаъ изҳороти ҷудогонаи маблағгузорӣ дида нашудааст.

Сипос: Муаллифон ба шуъбаи Pedodontics & Preventive Dentistry дар Vivekanandha Dental College for Women, Tiruchengode изҳори сипос мекунанд.

Бархӯрди манфиатҳо: Дар матни манбаъ изҳороти алоҳидаи намоёни бархӯрди манфиатҳо муайян нашудааст.

Дастрасии маълумот: Изҳороти алоҳида дар бораи дастрасии маълумоти хоми сатҳи иштирокчиён дода нашудааст. Нашр рақамҳо ва фоизҳои ҷамъбастшударо дар Ҷадвали 1 ва чор график пешниҳод мекунад.

Саҳми муаллифон / CRediT: Дар манбаъ изҳороти алоҳидаи CRediT ё саҳми муаллифон дида нашудааст.

Маҳдудияти асосии тафсир: Натиҷаҳои буришӣ паҳншавии хусусиятҳои мавҷудаи дандонҳои шириро нишон медиҳанд; натиҷаи инфиродӣ дар дандонҳои доимӣ, сабабият ё самаранокии табобати ортодонтиро исбот намекунанд.