Mikoriza qo‘llash, o‘simlik ildizlari bilan assotsiatsiya hosil qila oladigan mikorizal zamburug‘larni yetishtirish tizimiga qo‘llashga asoslangan biologik o‘simlik oziqlantirish yondashuvidir. Ushbu tadqiqot yopiq sharoitda yetishtirilgan Sahara gibrid bodringida (Cucumis sativus L.) mikoriza qo‘llash hamda qizilmiya ildizi ekstrakti va xamirturush suspenziyasini birgalikda bargdan qo‘llashning o‘simlik o‘sishi va hosildorligiga ta’sirini o‘rgandi. Tajribada mikoriza qo‘llanmagan M0 va urug‘larga 5 g uya⁻¹ mikoriza berilgan M1 omili; bargdan qo‘llashda esa qo‘llanilmagan T0, 5 g L⁻¹ qizilmiya ildizi ekstrakti + 5 g L⁻¹ xamirturush suspenziyasi T1 va 10 g L⁻¹ qizilmiya ildizi ekstrakti + 10 g L⁻¹ xamirturush suspenziyasi T2 taqqoslandi.

Tadqiqot randomizatsiyalangan to‘liq blokli tajriba dizayni (Randomized Complete Block Design, RCBD) va uch takror ishlatilganini, yetishtirish davri davomida uch marta bargdan ishlov berilganini hamda o‘rtacha qiymatlar %5 ehtimollik darajasida Eng Kichik Muhim Farq (Least Significant Difference, LSD_0.05) testi bilan taqqoslanganini bildiradi. Mikoriza qo‘llangan o‘simliklar tekshirilgan barcha belgilarda yuqoriroq o‘rtacha qiymatlar bergan; bargdan qo‘llashlarda 10 g L⁻¹ darajasi eng yuqori o‘rtacha qiymatlar bilan bog‘langan.

Eng yuqori qiymatlarning barchasi M1T2 kombinatsiyasida, ya’ni mikoriza bilan 10 g L⁻¹ qizilmiya ildizi ekstrakti + 10 g L⁻¹ xamirturush suspenziyasi birgalikda qo‘llangan variantda qayd etilgan: o‘simlik bo‘yi 221,93 cm, barglar soni 36,12 barg o‘simlik⁻¹, barg maydoni 40,72 dm² o‘simlik⁻¹, vegetativ quruq massa 117,49 g, mevalar soni 34,26 meva o‘simlik⁻¹ va umumiy hosil 4,44 kg o‘simlik⁻¹ deb xabar qilingan.

Biroq tadqiqot bu natijalarni faqat bitta issiqxona tajribasi doirasida olgan. Mikoriza turi yoki izolati, ildiz kolonizatsiyasi darajasi, qizilmiya ekstraktini tayyorlash usuli, xamirturush turi va qo‘llangan aralashmalarning kimyoviy tarkibi batafsil bayon qilinmagan. Shu sababli o‘lchangan o‘sish va hosildorlik javoblari ko‘rsatilishi mumkin bo‘lsa-da, ularning ostidagi biologik mexanizmlar bevosita o‘lchanib isbotlangan deb bo‘lmaydi.

Tadqiqotning asosiy muammosi

Bodring yopiq sharoitdagi sabzavot yetishtirishda intensiv suv va oziqa boshqaruvini talab qiladigan muhim ekin hisoblanadi. Manba tadqiqot kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlardan foydalanishning iqtisodiy va ekologik yuklari sharoitida bioo‘g‘itlar hamda tabiiy kelib chiqishga ega bargdan qo‘llanadigan vositalar o‘simlik o‘sishi va hosildorligini qo‘llab-quvvatlay oladimi, degan masalani ko‘rib chiqadi.

Tadqiqotchilar, ayniqsa, ikki yondashuvni birgalikda baholagan. Birinchi yondashuv mikoriza zamburug‘larini urug‘ zonasiga qo‘llashdir. Ikkinchi yondashuv esa qizilmiya ildizi ekstrakti bilan xamirturush suspenziyasini bargdan qo‘llashdir. Tajriba dizayni ushbu ikki omilning alohida ta’sirlarini ham, birgalikda qo‘llanganda yuzaga keladigan o‘zaro ta’sirni ham tekshirish imkonini beradi.

Mikoriza nega o‘rganilgan?

Mikorizal zamburug‘lar bilan o‘simlik ildizlari o‘rtasidagi munosabat ildizning samarali so‘rish maydonini kengaytirishi mumkin bo‘lgan biologik hamkorlik sifatida baholanadi. Manba tadqiqot mualliflari mikoriza bilan ishlov berilgan o‘simliklarda kuzatilgan o‘sish ortishini ildiz rivojlanishi, suv va erigan oziqa moddalarining o‘zlashtirilishi yaxshilanishi bilan izohlaydi.

Ammo ushbu tajribada ildiz kolonizatsiyasi darajasi, ildiz uzunligi, suv o‘zlashtirish, mineral moddalar konsentratsiyasi yoki mikorizaning ildizdagi tuzilishi bevosita o‘lchanmagan. Shuning uchun bu izohlar tajribaning bevosita o‘lchangan natijalari emas, balki o‘lchangan o‘sish javoblarini tushuntirish uchun mualliflar taqdim etgan biologik talqinlardir.

Qizilmiya ildizi ekstrakti va xamirturush suspenziyasi nega ishlatilgan?

Manba qizilmiya ildizi ekstrakti va xamirturush suspenziyasi o‘sish regulyatorlariga o‘xshash moddalar, fermentlar va ayrim oziqa elementlarini o‘z ichiga olishi mumkinligini; barg o‘sishi, fotosintetik faollik va uglevodlar to‘planishi kabi jarayonlarni qo‘llab-quvvatlashi mumkinligini ilgari suradi. Barg maydoni bo‘limida aminokislotalar hamda magniy va temir kabi oziqa tarkibiy qismlarining hujayra bo‘linishi, hujayra kengayishi va xlorofill sintezi uchun ahamiyati ta’kidlanadi.

Tadqiqotda ushbu moddalarning haqiqiy kimyoviy tarkibi yoki o‘simlikdagi gormon darajalari o‘lchanmagan. Shu sababli qizilmiya ildizi va xamirturushning ta’siriga oid mexanistik izohlar bevosita analitik o‘lchovlar emas, balki natijalarning mualliflar tomonidan talqin qilinishidir.

Tajriba maydoni va yetishtirish tizimi

Materiallar va usullar bo‘limiga ko‘ra, tajriba Iroqda Al-Muthanna universiteti Qishloq xo‘jaligi fakultetiga qarashli Al-Bandardagi Ikkinchi qishloq xo‘jaligi tadqiqot stansiyasida o‘tkazilgan. Manba koordinatalarni 31.320705° N va 45.303067° E deb beradi. Tajribada Sahara gibrid bodringi ishlatilgan.

Plastik issiqxona tuprog‘i tekislangan va har biri 56 m uzunlikdagi oltita jo‘yakka ajratilgan. Barcha jo‘yaklarga parchalanib yetilgan organik o‘g‘it solingan. Zamburug‘ kasalliklarini oldini olish maqsadida manbada Ridomil fungitsidi 3 kg donum⁻¹ miqdorida qo‘llangani ko‘rsatilgan. Jo‘yaklar orasida 75 cm masofa qoldirilgan va tomchilatib sug‘orish quvurlari jo‘yaklar ustiga joylashtirilgan.

Ekish uyachalari orasida 30 cm masofa saqlangan. Har bir uyaga uchta urug‘ ekilgan, unib chiqishdan ikki hafta o‘tib o‘simliklar siyraklashtirilib har uyada bittadan o‘simlik qoldirilgan. Har bir blokning kirish va chiqish qismida 90 cm masofa qoldirilgani xabar qilingan.

Boshlang‘ich tuproq xususiyatlari

Bu qiymatlar tajribaning boshlang‘ich muhitini tavsiflash uchun muhimdir. Xususan, pH, elektr o‘tkazuvchanligi, organik modda va o‘zlashtiriladigan makroelementlar o‘simlik ildiz muhiti va ishlovlarga javobiga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan asosiy boshlang‘ich o‘zgaruvchilardir. Manba bu tuproq qiymatlarini keltiradi, biroq har birining ishlov ta’siriga mustaqil hissasini tajribada ajratmaydi.

Tajribadagi ikki omil

Mikoriza bilan 10 g L⁻¹ Qizilmiya Ildizi Ekstrakti va Xamirturush Birgalikda Qo‘llanganda Nima Bo‘ldi?

Tadqiqotda o‘lchangan oltita o‘sish va hosildorlik xususiyatining barchasida eng yuqori qiymat M1T2 kombinatsiyasida qayd etilgan. Bu shuni anglatadiki, manba tajriba sharoitida mikoriza qo‘llangan va 10 g L⁻¹ qizilmiya ildizi ekstrakti + 10 g L⁻¹ xamirturush suspenziyasi berilgan o‘simliklar qolgan besh ishlov kombinatsiyasiga qaraganda yuqoriroq o‘simlik bo‘yi, barg soni, barg maydoni, vegetativ quruq massa, meva soni va o‘simlik boshiga umumiy hosil ko‘rsatgan. Bu topilma ushbu kombinatsiyaning tekshirilgan tajriba sharoitida ustunligini qo‘llab-quvvatlaydi; boshqa navlar, tuproqlar va yetishtirish tizimlarida ta’sir hajmi aynan shunday bo‘lishini kafolatlamaydi.

Oltita ishlov kombinatsiyasining bevosita taqqoslanishi

O‘simlik bo‘yi

Mikorizaning asosiy ta’siri bo‘yicha M1 variantining o‘rtacha o‘simlik bo‘yi 208,62 cm, M0 variantiniki esa 179,86 cm deb xabar qilingan. Bargdan qo‘llashlarda T2 o‘rtachasi 206,31 cm, T1 o‘rtachasi 194,52 cm va T0 o‘rtachasi 181,90 cm. Eng yuqori o‘zaro ta’sir qiymati M1T2 da 221,93 cm, eng past qiymat M0T0 da 167,75 cm.

Mualliflar bu ortishni mikorizaning ildiz tizimini hamda suv va oziqa moddalarini o‘zlashtirishni qo‘llab-quvvatlashi mumkinligi, qizilmiya ildizi va xamirturush komponentlarining esa o‘sish regulyatoriga o‘xshash ta’sirlari bilan izohlaydi. Tajribada ildiz morfologiyasi yoki gormon konsentratsiyalari bevosita o‘lchanmagani uchun bu mexanizm tushuntiruvchi talqin sifatida baholanishi kerak.

Barg soni

3-jadvalga ko‘ra M0 va M1 mikoriza asosiy ta’sir o‘rtachalari mos ravishda 29,80 va 33,29 barg o‘simlik⁻¹. T0, T1 va T2 bargdan qo‘llash o‘rtachalari mos ravishda 29,22, 31,22 va 34,18 barg o‘simlik⁻¹. M1T2 kombinatsiyasi 36,12 barg o‘simlik⁻¹ bilan eng yuqori, M0T0 esa 27,45 bilan eng past qiymatni bergan.

Manba matnida ushbu jadvalga oid ayrim sonli nomuvofiqliklar mavjud. Bayon matnida M1 o‘rtachasi 33,92 deb yozilgan bo‘lsa, jadvalda 33,29. Matnda shuningdek 35,47 va 29,09 barg qiymatlari hamda ishlov tuzilmasida mavjud bo‘lmagan 7,5 mL L⁻¹ ifodasi uchraydi. Verianla jadvalida manba 3-jadvalining bevosita katak qiymatlari saqlangan, mos kelmaydigan bayon qiymatlari natija sifatida birlashtirilmagan.

Barg maydoni

Mikoriza qo‘llanmagan o‘simliklarda o‘rtacha barg maydoni 34,17 dm² o‘simlik⁻¹, mikoriza qo‘llangan o‘simliklarda esa 37,92 dm² o‘simlik⁻¹ deb berilgan. Bargdan qo‘llash o‘rtachalari T0 uchun 34,13, T1 uchun 35,87 va T2 uchun 38,13 dm² o‘simlik⁻¹.

M1T2 kombinatsiyasida 40,72 dm² o‘simlik⁻¹ bilan eng yuqori barg maydoni qayd etilgan. M0T0 nazorat kombinatsiyasi 32,62 dm² o‘simlik⁻¹ bilan eng past qiymatni bergan.

Vegetativ quruq massa

Vegetativ quruq massada mikoriza asosiy ta’sir o‘rtachasi M0 da 68,40 g, M1 da 93,80 g bo‘lgan. T0, T1 va T2 variantlarining o‘rtachalari mos ravishda 67,66, 73,54 va 102,11 g.

Eng yuqori quruq massa 117,49 g bilan M1T2 kombinatsiyasida, eng past quruq massa esa 55,43 g bilan M0T0 kombinatsiyasida o‘lchangan. Manba bu ortishni kattaroq barg maydoni, fotosintetik faollik, uglevodlar ishlab chiqarilishi va quruq modda to‘planishi bilan bog‘laydi; biroq fotosintez tezligi yoki uglevod konsentratsiyasi bevosita o‘lchanmagan.

Meva soni

Mikorizaning asosiy ta’sir o‘rtachalari M0 uchun 29,01 va M1 uchun 32,74 meva o‘simlik⁻¹ deb berilgan. Bargdan qo‘llashlarda T0, T1 va T2 o‘rtachalari mos ravishda 28,46, 31,28 va 32,89 meva o‘simlik⁻¹.

M1T2 kombinatsiyasi o‘simlik boshiga 34,26 meva bilan eng yuqori qiymatni bergan. M0T0 nazoratida 26,99 meva o‘simlik⁻¹ qayd etilgan.

O‘simlik boshiga umumiy hosil

Mikoriza qo‘llanmagan M0 o‘simliklarining o‘rtacha umumiy hosili 3,22 kg o‘simlik⁻¹, M1 guruhining o‘rtachasi esa 3,80 kg o‘simlik⁻¹ deb xabar qilingan. Bargdan qo‘llashning asosiy ta’sirida T0 3,01, T1 3,50 va T2 4,03 kg o‘simlik⁻¹ o‘rtacha hosil bergan.

Eng yuqori hosil 4,44 kg o‘simlik⁻¹ bilan M1T2 da, eng past qiymat 2,96 kg o‘simlik⁻¹ bilan M0T0 da o‘lchangan. Manba 7-jadval sarlavhasida birlikni “g plant⁻¹” deb yozgan bo‘lsa-da, shu jadvalning muhokama matni, xulosa va rasmiy maqola annotatsiyasi qiymatlarni kg o‘simlik⁻¹ sifatida beradi. Shu sababli birlikdagi nomuvofiqlik manba qaydida saqlanib, natijalar xulosa va natijalar matnidagi kg o‘simlik⁻¹ birligi bilan ko‘rsatilgan.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Tajriba dizayni

Tadqiqot ikki omilli RCBD tuzilmasidan foydalanadi. Birinchi omil mikoriza qo‘llash, ikkinchi omil qizilmiya ildizi ekstrakti + xamirturush suspenziyasi dozasidir. Manba uch takror ishlatilganini bildiradi. Matematik jihatdan ikki mikoriza darajasi va uch bargdan qo‘llash varianti oltita ishlov kombinatsiyasini hosil qiladi.

Materiallar va usullar bo‘limida ayni paytda “nine experimental units” iborasi ham mavjud. Bu ibora oltita faktorial kombinatsiya va uch takror haqidagi ma’lumot bilan bevosita mos kelmagani sababli umumiy tajriba birliklari soni Verianla tomonidan qayta hisoblanib, manba natijasi sifatida taqdim etilmagan.

Bargdan qo‘llashlar soni

Xulosa bo‘limiga ko‘ra, yetishtirish mavsumi davomida uch marta bargdan purkash amalga oshirilgan. Manba bu uch qo‘llashning aniq sanalari yoki fenologik bosqichlarini batafsil bermaydi. Shu sababli qo‘llash muddatlari bo‘yicha qo‘shimcha dastur tuzilmagan.

LSD_0.05 testi nimani ko‘rsatadi?

Eng Kichik Muhim Farq testi muayyan taqqoslashda ikki o‘rtacha qiymat orasidagi farqning %5 ahamiyatlilik darajasida statistik jihatdan farqlanishi mumkin yoki mumkin emasligini baholash uchun qo‘llanadigan ko‘p martalik taqqoslash yondashuvidir. Manbada M mikorizaning asosiy ta’sirini, T bargdan qo‘llashning asosiy ta’sirini, TM esa ikki omilning o‘zaro ta’sirini bildiradi. Quyidagi qiymatlar tadqiqot jadvallarida bevosita berilgan LSD_0.05 chegaralaridir.

Asosiy ta’sir o‘rtachalari

Tadqiqot bevosita qo‘llab-quvvatlaydigan natijalar

• Manba tajriba sharoitida mikoriza qo‘llash tekshirilgan barcha o‘sish va hosildorlik xususiyatlarida yuqoriroq asosiy ta’sir o‘rtachalari bilan bog‘langan.
• 10 g L⁻¹ qizilmiya ildizi ekstrakti + xamirturush suspenziyasi qo‘llashi T0 va T1 ga qaraganda barcha tekshirilgan xususiyatlarda eng yuqori bargdan qo‘llash o‘rtachalarini bergan.
• M1T2 kombinatsiyasi o‘lchangan oltita xususiyatning barchasida eng yuqori o‘zaro ta’sir qiymatini bergan.
• Mikoriza bilan bargdan qo‘llash o‘rtasida manba jadvallarida statistik jihatdan ahamiyatli o‘zaro ta’sirlar qayd etilgan.
• Tadqiqot natijalari ushbu maxsus tajriba sharoitida mikoriza bilan yuqori dozali qizilmiya ildizi + xamirturush bargdan qo‘llashini birgalikda ishlatish o‘sish va hosildorlik nuqtai nazaridan afzallik berishi mumkinligini qo‘llab-quvvatlaydi.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan xulosalar

• Tajriba barcha bodring navlarida aynan bir xil javob yuzaga kelishini ko‘rsatmaydi.
• 10 g L⁻¹ biologik jihatdan mutlaq optimal doza ekani isbotlanmagan; tajribada 10 g L⁻¹ dan yuqori dozalar sinovdan o‘tkazilmagan.
• Mikoriza turlari yoki izolatlari o‘rtasida taqqoslash o‘tkazilmagan.
• Qizilmiya ildizi ekstraktining alohida va xamirturushning alohida ta’siri ajratilmagan; ikkalasi bir xil bargdan qo‘llashning tarkibiy qismlari sifatida berilgan.
• Ildiz kolonizatsiyasi darajasi, mineral oziqa konsentratsiyasi, fotosintez tezligi, xlorofill miqdori yoki o‘simlik gormonlari o‘lchanmagani sababli taklif qilingan mexanizmlar bevosita tasdiqlanmagan.
• Tadqiqot bir nechta ishlab chiqarish mavsumi va turli joylarda tashqi tasdiqlashni taqdim etmaydi.

Qayta takrorlash nuqtai nazaridan yetishmaydigan ma’lumotlar

Manba mikoriza qo‘llash miqdori 5 g uya⁻¹ ekanini bildirsa-da, ishlatilgan mikoriza zamburug‘ining turi, izolati, spora zichligi yoki inokulum sifatini aniq ko‘rsatmaydi. Qizilmiya ildizi ekstraktini tayyorlash usuli, ekstraksiya erituvchisi, ekstraktning quruq modda tarkibi va ishlatilgan xamirturush organizmining turi ham batafsil bayon qilinmagan.

Uch marta bargdan qo‘llash amalga oshirilgani aytilgan bo‘lsa-da, qo‘llashlarning aniq sanalari, o‘simlik rivojlanish bosqichlari, purkash hajmi va ishlatilgan purkash uskunasi xabar qilinmagan. Bu yetishmovchiliklar bir xil protokolni boshqa tadqiqotchi tomonidan aynan takrorlashni qiyinlashtiradi.

Manbadagi sonli va uslubiy nomuvofiqliklar

• Xulosa tajriba mavsumini 2023-2024, Materiallar va usullar bo‘limi esa 2022-2023 deb beradi.
• Manba ikki mikoriza darajasi, uch bargdan qo‘llash va uch takrorni bildirganiga qaramay, usul matnida “to‘qqiz tajriba birligi” iborasini ishlatadi; bu ma’lumotlar o‘zaro ochiq ravishda mos kelmaydi.
• 3-jadvalda M1 barg soni o‘rtachasi 33,29 bo‘lsa, bayon matnida 33,92 deb yozilgan.
• 3-jadvalning bayon qismida ishlov tuzilmasida bo‘lmagan 7,5 mL L⁻¹ iborasi uchraydi va ayrim o‘rtacha qiymatlar jadvaldan farq qiladi.
• 7-jadval sarlavhasi hosil birligini g o‘simlik⁻¹ deb bersa, shu bo‘lim matni va xulosa kg o‘simlik⁻¹ dan foydalanadi.

Ushbu nomuvofiqliklar sababli Verianla bayonida aniq o‘qiladigan jadval kataklari asos qilib olingan; mos kelmaydigan qiymatlar yashirin tarzda birlashtirilmagan yoki yangi “tuzatilgan” ma’lumotlar to‘plami yaratilmagan.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: THE EFFECT OF MYCORRHIZA AND FOLIAR APPLICATION OF PLANT EXTRACTS ON THE GROWTH AND YIELD OF CUCUMBER UNDER PROTECTED CULTIVATION (CUCUMIS SATIVUS)

Mualliflar: Mohanad Turki Meften; Sara Read Khalaf Al-Khazali; Mohammed Hadi Obaid; Falah Hasan Issa.

Mas’ul muallif: Mohanad Turki Meften.

Muassasalar: College of Agriculture - Al Muthanna University; College of Agriculture - Al-Qadisiyah University; College of Agriculture - Kerbala University.

Jurnal: IPHO-Journal of Advance Research in Agriculture and Environmental Science.

Jild / son: Volume 4, Issue 3.

Sahifalar: 07-12.

Nashr sanasi: Rasmiy jurnal qaydida 1 Mart 2026.

Online ISSN: 3050-8843.

Print ISSN: 3050-9297.

DOI: 10.5281/zenodo.19448740.

Nashriyot / qayd: International Publication House Open (IPHO); tadqiqot shuningdek Zenodo’da DOI qaydi bilan arxivlangan.

Litsenziya: Rasmiy maqola sahifasida Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) deb ko‘rsatilgan.

Manba turi: Yopiq sharoitda o‘tkazilgan tajribaviy o‘simlik yetishtirish tadqiqoti.

Taqriz holati: Maqola jurnal maqolasi sifatida chop etilgan; biroq mavjud rasmiy maqola sahifasida ushbu tadqiqotga xos taqrizchi ismlari, taqriz sanalari yoki baholash hisobotlari ko‘rsatilmaganligi sababli maqolaga xos taqriz jarayoni tafsilotlarini tasdiqlash imkoni bo‘lmagan.

Tajriba joyi: Al-Bandar, Al-Muthanna Governorate, Iroq; manba koordinatalarni 31.320705° N, 45.303067° E deb beradi.

O‘simlik materiali: Bodring (Cucumis sativus L.), Sahara gibridi.

Tajriba dizayni: Randomizatsiyalangan to‘liq blok dizayni (RCBD), manbada uch takror deb xabar qilingan.

Statistika: O‘rtacha qiymatlar LSD testi yordamida α = 0,05 darajasida taqqoslangan.

Mikoriza omili: M0 = inokulyatsiya yo‘q; M1 = urug‘larga 5 g uya⁻¹ mikoriza.

Bargdan qo‘llash omili: T0 = qo‘llash yo‘q; T1 = 5 g L⁻¹ qizilmiya ildizi ekstrakti + 5 g L⁻¹ xamirturush suspenziyasi; T2 = 10 g L⁻¹ qizilmiya ildizi ekstrakti + 10 g L⁻¹ xamirturush suspenziyasi.

Qo‘llashlar soni: Xulosa bo‘limida yetishtirish mavsumi davomida uch marta bargdan purkash amalga oshirilgani ko‘rsatilgan.

Moliyalashtirish: Manbada alohida moliyalashtirish bayonoti aniqlanmagan.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Manbada alohida manfaatlar to‘qnashuvi bayonoti aniqlanmagan.

Ma’lumotlar mavjudligi: Alohida xom ma’lumot fayli yoki ma’lumotlar ombori xabar qilinmagan; natija ma’lumotlari maqoladagi jadvallarda taqdim etilgan.

Muallif hissalari / CRediT: Alohida CRediT yoki muallif hissalari bayonoti xabar qilinmagan.

Asosiy talqin chegarasi: Eng kuchli natija — manba tajriba sharoitida M1T2 kombinatsiyasi tekshirilgan oltita o‘sish va hosildorlik xususiyatining barchasida eng yuqori qiymatni berganidir. Tajriba mexanizmlarni bevosita o‘lchamagan va turli issiqxona, nav, tuproq yoki mavsumlarda tashqi tasdiqlashni amalga oshirmagan.