Академиялык изилдөөлөр, түшүнүктүү тил

Verianla | Кыргызча академиялык изилдөөлөр жана илим

04 ноябрь 2026, Шаршемби
VERİANLA Көз карандысыз илимий басма
Verianla on Google Play
Менюну ачуу же жабуу
...
Башкы бет / Коомдук илимдер / Туруктуулук жана саясат / Айыл Географиялык Окуу Чөйрөсү Катары
Туруктуулук жана саясат

Айыл Географиялык Окуу Чөйрөсү Катары

Социалдык-мейкиндиктик бакубатчылык теңсиздиги бул изилдөөдө үй чарбаларынын экономикалык жана социалдык бакубатчылык деңгээлдеринин айыл ичинде үй чарбасынын өзгөчөлүктөрү менен гана эмес, билим берүү, киреше, үй-бүлө түзүмү жана сугат булагына карата жайгашуу сыяктуу мейкиндик шарттары менен кошо айырмаланышын билдирген изилдөө көйгөйү болуп саналат.

02/11/2026  Veri Anla  104 көрүү
Айыл Географиялык Окуу Чөйрөсү Катары

Социалдык-мейкиндиктик бакубатчылык теңсиздиги бул изилдөөдө үй чарбаларынын экономикалык жана социалдык бакубатчылык деңгээлдеринин айыл ичинде үй чарбасынын өзгөчөлүктөрү менен гана эмес, билим берүү, киреше, үй-бүлө түзүмү жана сугат булагына карата жайгашуу сыяктуу мейкиндик шарттары менен кошо айырмаланышын билдирген изилдөө көйгөйү болуп саналат. Изилдөө Индонезиянын Чыгыш Ява аймагындагы Madiun Regencyге караштуу Jiwan District ичиндеги Kincang Villageда жашаган 69 дыйкан үй чарбасын сүрөттөөчү сандык талаа изилдөөсү аркылуу караган. Бакубатчылык классификациясы 21 BKKBN көрсөткүчүнө негизделген; билим деңгээли, жашы, айлык киреше, багуусундагы адамдардын саны жана турак жай абалы сыяктуу өзгөрмөлөр IBM SPSS Statistics 26 менен сүрөттөөчү түрдө талданган; ал эми айыл чарба жер тилкелеринин Bengawan Madiun дарыясына чейинки түз сызыктагы аралыгы GIS колдонулуп үч аралык тилкесинде бааланган.

69 үй чарбанын ичинен 20 (%29,0) “under-prosperous”, 15 (%21,7) KS-I, 14 (%20,3) KS-II, 12 (%17,4) KS-III жана болгону 8 (%11,6) KS-III+ катары классификацияланган. Ошентип, үлгүнүн %50,7 бөлүгү бакубатчылыктын эң төмөнкү эки баскычында жайгашкан. Үй чарба башчыларынын %47,8 бөлүгү башталгыч мектепти гана бүтүргөн; %79,7 бөлүгүнүн айлык үй чарба кирешеси 2 миллион IDRден төмөн.

Билим деңгээли менен бакубатчылык деңгээлинин үлгү ичиндеги түзүлүшү көңүл бурууга арзыйт: төмөн бакубатчылык тобундагы 20 үй чарбанын баарында үй чарба башчысы башталгыч мектеп бүтүрүүчүсү; D3 деңгээлиндеги үч жана бакалавр деңгээлиндеги үч үй чарба башчысынын баары KS-III+ тобунда. Кирешенин бөлүштүрүлүшү да бакубатчылык баскычтары менен кошо акырындап өзгөрөт. Бирок изилдөө хи-квадрат, регрессия же башка себептик/инференциялык модель билдирбегендиктен, бул үлгүлөрдү “билим же киреше өзү эле бакубатчылыкка себеп болду” деп чечмелөөгө болбойт.

Мейкиндик жагынан авторлор төмөн бакубатчылыктагы үй чарбалары табигый сугатка жеткиликтүүлүк чектүүрөөк болгон түндүк бөлүктө көбүрөөк топтолгонун; жогорку бакубатчылык деңгээлдери болсо Bengawan Madiun дарыясына жакыныраак борбордук жана түштүк бөлүктөрдө көбүрөөк байкаларын билдиришет. Бирок бул көрүнүш сүрөттөөчү карталоого жана визуалдык кароого гана негизделген. Формалдуу мейкиндиктик автокорреляция же маанилүү кластерлешүү тести колдонулган эмес.

Изилдөөнүн географиялык билим берүү жагынан өзгөчө тарабы — айылды изилдөө аймагы катары гана эмес, ошондой эле потенциалдуу коомчулукка негизделген, мектептен тышкаркы географиялык окуу чөйрөсү катары баалоосу. Сугат тармагы, айыл чарба жер тилкелери, жергиликтүү экономикалык айырмачылыктар жана үй чарбаларынын күнүмдүк ишмердүүлүгү катышуучулук карталоо, мейкиндиктик сабаттуулук жана жергиликтүү экологиялык чечим кабыл алуу сыяктуу билим берүү ишмердиктери үчүн реалдуу жашоо контекстин түзө алат. Ошол эле учурда, изилдөөдө дыйкандардын мейкиндиктик/геомейкиндиктик сабаттуулугу түз өлчөнгөн эмес жана эч кандай билим берүү кийлигишүүсү жүргүзүлгөн эмес.

Изилдөөнүн негизги көйгөйү

Дыйкандар жергиликтүү азык-түлүк коопсуздугу үчүн маанилүү өндүрүүчүлөр болгону менен, алардын айыл чарба өндүрүшүнө кошкон салымы экономикалык бакубатчылыгы автоматтык түрдө жогору экенин билдирбейт. Булак изилдөө Kincang Villageда айыл чарбасына негизделген жашоо каражаттары дарыя жана сугат шарттарына күчтүү көз каранды болгонуна карабастан, бул табигый артыкчылык айылдын бардык бөлүктөрүнө тең бөлүштүрүлбөй турган көйгөйдөн чыгат.

Айылдын борбордук жана түштүк бөлүктөрү сугат булагына салыштырмалуу жакшыраак жетсе, түндүк бөлүктөрүндө сууга жетүү чектүүрөөк. Мындан тышкары, билим деңгээли, киреше, үй чарба түзүмү, турак жай шарттары жана институционалдык маалыматка жетүү сыяктуу социалдык жана экономикалык өзгөчөлүктөр да үй чарбаларынын ыңгайлашуу жөндөмүнө таасир этиши мүмкүн.

Ошондуктан изилдөөнүн суроосу “кайсы үй чарбалар жакыр?” деген менен гана чектелбейт. Кеңири суроо — бакубатчылык деңгээлдери үй чарбасынын өзгөчөлүктөрү жана сугат булагына карата мейкиндиктик жайгашуу менен бирге кандай бөлүштүрүлөт жана бул көрүнүш коомчулукка негизделген географиялык билим берүү үчүн эмнени билдирет.

“Географиялык ийгилик ажырымы” стандарттуу өлчөмбү?

Жок. Булакта колдонулган “geographic success gap” өзүнчө стандартташтырылган индекс же эсептелген метрика эмес. Авторлор бул терминди айыл ичинде айыл чарба жана экономикалык мүмкүнчүлүктөр сууга, маалыматка жана башка ресурстарга жетүүгө жараша айырмаланарын концептуалдык түрдө түшүндүрүү үчүн колдонушат.

Демек, изилдөөдө “географиялык ийгилик ажырымы = X балл” түрүндө өлчөө жок. Бул сөз айкашы картага түшүрүлгөн жана сүрөттөлгөн теңсиздикке берилген интерпретациялык аталыш.

Эмне үчүн изилдөө географиялык билим берүү алкагында каралат?

Изилдөө мектеп класста жүргүзүлгөн эмес жана окуучуларга география сабагы өткөрүлгөн эмес. Географиялык билим берүү менен байланыш адамдар жашаган жерлерин, экологиялык ресурстарды жана мейкиндиктик мамилелерди күнүмдүк жашоодо кантип түшүнө алышат деген суроодон түзүлөт.

Кичи дыйкандар үчүн суунун кайдан келерин, кайсы айыл чарба жерлерине оңой жетерин, кайсы тилкелер аярлуу экенин жана экономикалык мүмкүнчүлүктөр айыл ичинде кантип бөлүштүрүлгөнүн түшүнүү теориялык география билими күнүмдүк чечимдер менен айкалышкан окуу мейкиндигин түзө алат.

Ошондуктан булак айылды потенциалдуу коомчулукка негизделген, мектептен тышкаркы географиялык окуу чөйрөсү катары баалайт. Бул азыркы изилдөөдө ишке ашырылган билим берүү программасынын ийгилик натыйжасы эмес; табылгалардан өнүктүрүлгөн билим берүүчү интерпретация жана келечектеги колдонмо сунушу.

Slovin Формуласы Бул Изилдөөдө Кантип Колдонулган?

Slovin формуласы изилдөөдөгү 224 дыйкан үй чарбасынан %10 ката чеги кабыл алынып, болжол менен канча үй чарба үлгүгө алынышы керектигин аныктоо үчүн колдонулган; булак \(N=224\) жана \(e=0{,}10\) маанилери менен болжол менен \(n=69\) натыйжасына жетип, талаа изилдөөсүн 69 үй чарбада жүргүзгөн.

Булакта берилген формула:

\[ n=\frac{N}{1+Ne^2} \]

Бул изилдөөдөгү маанилер ордуна коюлганда:

\[ n=\frac{224}{1+224(0{,}10)^2} =\frac{224}{3{,}24} \approx 69 \]

\(n\) үлгүгө алынуучу үй чарбалардын санын; \(N\) жалпы изилдөө популяциясын; \(e\) болсо булакта %10 деп тандалган ката чегин билдирет.

Формуланын изилдөөдөгү милдети үлгү көлөмүн гана аныктоо. Slovin формуласы өзү эле үлгүнүн өкүлчүлүгүн, өлчөөлөрдүн тактыгын же натыйжалардын себептүүлүгүн кепилдебейт.

Үлгү кантип түзүлгөн?

Булак Kincang Villageда жалпы 224 дыйкан үй чарбасын аныктаган. Популяция өз алдынча дыйкандар менен айыл чарба жумушчуларын айырмалоо максатында жер ээлик/статус жагынан бөлүнгөн. Андан кийин булак кокустук үлгү алуу жана Slovin формуласы колдонулганын билдирет.

Бирок өз алдынча дыйкандар менен айыл чарба жумушчуларынын 69 адамдык акыркы үлгүдөгү өзүнчө саны же ар бир катмардан үлгү бөлүштүрүүнүн так ыкмасы кабарланган эмес. Ошондуктан бул детал Verianla тарабынан толукталбайт.

Булак изилдөөнүн метод бөлүмүнөн Verianla үчүн өз алдынча түзүлгөн метод схемасы; булакта өзүнчө метод сүрөтү жок.

GIS менен сугатка жетүү кантип аныкталган?

Изилдөөчүлөр ар бир катышуучунун айыл чарба жер тилкесинен негизги гидрологиялык колдоо тутуму катары кабыл алынган Bengawan Madiun дарыясына чейинки Евклид аралыкты эсептешкен. Евклид аралык эки чекиттин ортосундагы түз сызык аралык; ал чыныгы жолдун узундугу же канал боюнча агып өтүүчү суунун аралыгы эмес.

ТилкеДарыяга түз сызык аралык
Zone A≤500 m
Zone B501–1500 m
Zone C>1500 m

Булак бул зоналарды multiple-ring buffer ыкмасы менен түзгөнүн билдирет. Бирок ар бир аралык тилкесинде канча үй чарба болгону же бакубатчылык класстарынын тилкелер боюнча так сандык бөлүштүрүлүшү макалада таблица түрүндө берилген эмес.

BKKBNнин 21 Көрсөткүчтүү Бакубатчылык Классификациясы Бул Изилдөөдө Эмнени Өлчөйт?

BKKBNнин 21 көрсөткүчтүү үй-бүлөлүк бакубатчылык алкагы изилдөөдө үй чарбаларынын акчалай кирешесин гана эмес, тамактануу, кийим-кече, турак жай, саламаттык сактоого жетүү, үй-бүлөнү пландоо, балдардын мектепке баруусу, активдер, сабаттуулук, коомдук катышуу жана ушуга окшогон жашоо шарттарын бирге баалап, үй чарбаларын бакубатчылыктын беш деңгээлинин бирине жайгаштыруу үчүн колдонулган.

Булак бул улуттук алкактын 21 көрсөткүчүн колдонот, бирок ар бир бакубатчылык баскычына өтүү үчүн BKKBNнин деталдуу расмий чечим алгоритмин макалада кайра бербейт. Ошондуктан Verianla булакта жок классификация босоголорун чыгарбайт.

21 бакубатчылык көрсөткүчүнүн баары

NoКөрсөткүчБулакта билдирилген бөлүштүрүү
1Күнүнө тамактануу саны1 тамак: 11 (%15,9); 2: 9 (%13,0); 3: 24 (%34,8); 4: 25 (%36,2)
2Ар башка иш-аракеттер үчүн ар башка кийимБар: 54 (%78,3); жок: 15 (%21,7)
3Чатыр материалыАсбест: 7 (%10,1); черепица: 29 (%42,0); саман: 8 (%11,6); цинк: 25 (%36,2)
4Пол материалыЖыгач: 10 (%14,5); керамика: 46 (%66,7); цемент: 5 (%7,2); топурак: 8 (%11,6)
5Дубал материалыБамбук: 13 (%18,8); кирпич: 26 (%37,7); жарым дубал: 7 (%10,1); шыбалган дубал: 23 (%33,3)
6Саламаттык кызматын издөө жолуАкушерка/жергиликтүү саламаттык кызматкери: 23 (%33,3); өз алдынча дарылануу: 10 (%14,5); дарыгер: 28 (%40,6); шаман/kyai: 8 (%11,6)
7Үй-бүлөнү пландоого катышууОоба: 48 (%69,6); жок: 21 (%30,4)
8Контрацептив колдонууОоба: 44 (%63,8); жок: 25 (%36,2)
97–15 жаштагы балдардын мектепке баруусуБаары мектепте: 44 (%63,8); жок дегенде бири мектептен тышкары: 5 (%7,2); бул жаштагы бала жок: 20 (%29,0)
10Эт/сүт/тоок этин керектөө>4 жолу/апта: 32 (%46,4); 1–2: 12 (%17,4); 3–4: 17 (%24,6); эч качан: 8 (%11,6)
11Үй-бүлө мүчөлөрүнө жаңы кийим сатып алуу>2 жолу/жыл: 48 (%69,6); 1 жолу: 9 (%13,0); 2 жолу: 1 (%1,4); эч качан: 11 (%15,9)
12Жер жана имарат аянты<40 m²: 15 (%21,7); 40–60: 5 (%7,2); 61–80: 18 (%26,1); >80: 31 (%44,9)
13Туруктуу кирешеси бар үй-бүлө мүчөлөрүнүн саны1 адам: 8 (%11,6); 2 адам: 25 (%36,2); 3 адам: 36 (%52,2)
1460 жаштан төмөн үй-бүлө мүчөлөрүнүн латын тамгаларын окуу сабаттуулугуБар: 59 (%85,5); жок дегенде бир окуй албаган мүчөсү бар үй чарба: 10 (%14,5)
15Ишенимге ылайык ибадатты көбөйтүү жыштыгыАзырынча эмес: 11 (%15,9); сейрек: 9 (%13,0); ар дайым: 19 (%27,5); көп учурда: 30 (%43,5)
16Актив/жыйым деңгээли<500 миң IDR: 11 (%15,9); 500 миң–5 миллион: 10 (%14,5); >5 миллион: 39 (%56,5); жок: 9 (%13,0)
17Үй-бүлө мүчөлөрүнүн чогуу тамактануусуОоба: 43 (%62,3); жок: 26 (%37,7)
18Коомдук иш-чараларга катышууКатышат: 65 (%94,2); катышпайт: 4 (%5,8)
19Гезит/журнал/радио/TV аркылуу маалыматка жетүүБар: 49 (%71,0); жок: 20 (%29,0)
20Үзгүлтүксүз кайрымдуулук берүүОоба: 45 (%65,2); жок: 24 (%34,8)
21Ассоциация/фонддо жетекчилик ролуБар: 20 (%29,0); жок: 49 (%71,0)

Бул 21 көрсөткүч бирге каралганда, булак үч башка катмарга көңүл бурат. Материалдык жетишсиздик бардык үй чарбаларда бирдей эмес, бирок бир бөлүгүндө тамактануу жана турак жай көйгөйлөрү көрүнөт. Адам капиталы жагынан латын тамгаларын окуу сабаттуулугу кеңири таралганына карабай, формалдуу билим деңгээли төмөн. Социалдык капиталда болсо коомдук иш-чараларга катышуу абдан жогору, бирок расмий жетекчилик ролу кыйла чектелүү.

Үй чарба башчыларынын билим деңгээли

Билим деңгээлиҮй чарба саныҮлүш
Башталгыч мектеп33%47,8
Орто мектеп / junior high school18%26,1
Лицей12%17,4
D3 / орто кесиптик даража3%4,3
Бакалавр3%4,3

Булактын көз карашында бул жерде маанилүү нерсе %47,8 башталгыч мектеп үлүшү гана эмес. Изилдөөчүлөр формалдуу билимдин төмөн болушу дыйкандардын жаңы айыл чарба технологияларын, институционалдык колдоону жана мейкиндиктик маалыматты колдонуу мүмкүнчүлүгүн чектей турган адам капиталы көйгөйү болушу мүмкүн экенин талкуулашат. Бирок бул мүмкүнчүлүк изилдөөдө түз текшерилген эмес.

Жаш түзүмү

Жашn%
18–251521,74
26–352028,99
36–451826,09
46–551014,49
56 жана андан жогору68,70

26–45 жаш арасындагы эки топтун жалпы саны 38 адам жана үлгүнүн болжол менен %55,1 үлүшүнө туура келет. Булак муну айыл чарбаны жаңылоо жана коомчулукка негизделген окутуу үчүн потенциалдуу мүмкүнчүлүк катары чечмелейт. Бирок жаштын инновация кабыл алууга чыныгы таасири изилдөөдө өлчөнгөн эмес.

Айлык үй чарба кирешеси

Айлык кирешеn%
<1 миллион IDR2536,23
1–2 миллион IDR3043,48
2–3 миллион IDR1014,49
>3 миллион IDR45,80

25+30=55 үй чарба, башкача айтканда %79,7 бөлүгү айына 2 миллион IDRден аз киреше билдирген. Булак бул киреше деңгээли үй чарбаларынын билимге, технологияга жана айыл чарба инновациясына инвестиция салуу мүмкүнчүлүгүн чектеши мүмкүн экенин талкуулайт.

Багуусундагы адамдардын саны

Багуусундагы адамn%
12028,99
22536,23
31217,40
41014,49
>422,90

Булак кийин бакубатчылык деңгээли менен багуусундагы адамдардын санын Таблица 30-да кесилишкен таблицага салууга аракет кылат. Бирок Таблица 30-дун уячалары, мамыча жыйынтыктары, Таблица 4 жана Таблица 30-дун астындагы түшүндүрмө бири-бирине туура келбегендиктен, Verianla бул кесилишкен таблицадан так сандык жыйынтык чыгарбайт.

Турак жай абалы

Турак жай классыn%
Туруктуу курулуш4057,97
Жарым туруктуу курулуш2028,99
Жашоого жараксыз курулуш913,04

Булак чатыр, пол жана дубал материалдарын 21 бакубатчылык көрсөткүчүнүн ичинде өзүнчө деталдуу баалайт. Турак жай шарттары физикалык ыңгайлуулук катары гана эмес, үй чарба ресурстары оңдоо/тейлөө үчүн канчалык колдонулары жана саламаттык шарттары билим алуу менен эмгек жөндөмүнө кандай таасир этиши мүмкүн экени контекстинде чечмеленет.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Бакубатчылыктын беш деңгээли

Бакубатчылык деңгээлиn%
Under-Prosperity2029,0
Prosperous Family I (KS-I)1521,7
Prosperous Family II (KS-II)1420,3
Prosperous Family III (KS-III)1217,4
Prosperous Family III+ (KS-III+)811,6

Алгачкы эки баскыч бирге 35 үй чарбаны, башкача айтканда %50,7 үлүшүн камтыйт. Эң жогорку KS-III+ баскычында болсо болгону 8 үй чарба бар.

Билим менен бакубатчылыктын кесилишкен таблицасы

Бакубатчылык деңгээлиБашталгыч мектепОрто мектепЛицейD3Бакалавр
Under-Prosperity200000
KS-I132000
KS-II014000
KS-III021000
KS-III+00233
Жалпы33181233

Таблица үлгүнүн ичинде дээрлик баскычтуу билим–бакубатчылык түзүлүшүн көрсөтөт. Бирок изилдөөчүлөр инференциялык маанилүүлүк тестин билдиришкен эмес. Ошондой эле билим, киреше, сугатка жетүү жана башка үй чарба өзгөчөлүктөрү бир убакта өзгөрүшү мүмкүн болгондуктан, бул таблица билимдин көз карандысыз себептик таасирин бөлүп көрсөтпөйт.

Киреше менен бакубатчылыктын кесилишкен таблицасы

Бакубатчылык деңгээли<1 миллион IDR1–2 миллион IDR2–3 миллион IDR>3 миллион IDR
Under-Prosperity20000
KS-I51000
KS-II01400
KS-III0660
KS-III+0044

Булак ичиндеги дал келбестик: Жогорудагы уячалар 2–3 миллион IDR мамычасында жалпы 10 үй чарбаны берет жана булак Таблица 3 да ошол киреше тобунда 10 үй чарбаны билдирет. Бирок Таблица 29-дун басылып чыккан “Total” сабында бул мамыча 12 деп берилген. Verianla бул уячаны үнсүз оңдоп, булак маалыматы катары көрсөтпөйт; карама-каршылыкты ачык белгилейт.

Багуусундагы адам саны боюнча кесилишкен таблицадагы көйгөй

Булак Таблица 30-дагы багуусундагы адамдардын саны × бакубатчылык уячалары мурда берилген Таблица 4 бөлүштүрүүсүнө туура келбейт. Ошол эле Таблица 30-дун айрым мамыча жыйынтыктары да өз уячалары менен шайкеш эмес жана таблицанын астындагы баяндоо таблицадагыдан башка сандарды берет.

Ошондуктан “чоңураак үй-бүлөлөрдүн бакубатчылыгы жогору” деген байланыш булакта талкууланганы менен, Verianla муну так сандык табылга катары кабыл албайт. Булак өзү да бул түшүндүрмөнүн убактылуу экенин жана туруктуу кирешеси бар адамдардын саны бакубатчылык деңгээли менен бирге кесилишкен таблицада берилбегенин белгилейт.

Түндүк–түштүк мейкиндиктик көрүнүшү

Булак Сүрөт 1-дин илимий интерпретациясынан Verianla үчүн нөлдөн жасалган масштабсыз концептуалдык схема. Булак картасынын чыныгы геометриясы, координаттары жана картографиялык дизайны көчүрүлгөн эмес.

Түндүк–Түштүк Бакубатчылык Көрүнүшү Себептүүлүктүн же Статистикалык Мейкиндиктик Кластерлешүүнүн Далилиби?

Жок. Булак карта төмөн бакубатчылыктагы үй чарбалары түндүктө, жогору бакубатчылыктагы үй чарбалары болсо борбордо жана түштүктө көбүрөөк көрүнгөн сүрөттөөчү көрүнүштү берет; изилдөө формалдуу мейкиндиктик автокорреляция тестин колдонгон эмес, сугатка жакындык бакубатчылыкка көз карандысыз себептик таасир берерин өлчөгөн эмес жана айыл чарба өндүрүмдүүлүгү, топурак түшүмдүүлүгү же жеке жер тилкесинин көлөмү сыяктуу мүмкүн болгон түшүндүрүүчү өзгөрмөлөрдү түз текшерген эмес.

Физикалык география жалгыз түшүндүрмө эмес

Булак борбор менен түштүктөгү жогорку бакубатчылык көрүнүшүн дарыяга жакындык менен гана түшүндүрүү экологиялык детерминизмге алып келерин өзгөчө белгилейт. Авторлордун интерпретациясына ылайык, экологиялык ресурстар билимге жетүү, технологиялык маалымат, институционалдык колдоо, рынок байланыштары жана үй чарбаларынын ыңгайлашуу жөндөмү менен бирге бааланышы керек.

Ошондуктан “дарыяга жакын адам бай, алыс адам жакыр болот” деген жалпы мыйзам чыгарууга болбойт. Булакта байкалганы — белгилүү бир айылда, белгилүү бир кесилиштик үлгүдө пайда болгон бирге-бөлүштүрүү көрүнүшү.

“Маалымат чөлү” эмнени билдирет?

Булак түндүк четинде чектелүү экологиялык ресурстар менен чектелүү институционалдык/технологиялык маалыматка жетүү бирге болушу мүмкүн экенин жана бул кандайдыр бир “informational desert” түзүшү мүмкүн экенин талкуулайт. Бирок изилдөө дыйкандардын маалымат тармактарын же айыл чарба кеңеш берүү кызматтарына жетүүсүн түз өлчөбөгөндүктөн, бул интерпретация өзүнчө тастыкталган өзгөрмө эмес.

Коомчулукка негизделген географиялык билим берүү сунушу

Изилдөөнүн билим берүүчү сунушу — расмий класстык билим берүүнү жалгыз окуу жолу деп эсептебөө. Айылдын учурдагы коомдук түзүмү бул көз карашты колдогон айрым байкоолорду берет: үй чарбаларынын %94,2 бөлүгү коомдук иш-чараларга катышат, %62,3 бөлүгү үй-бүлө ичинде чогуу тамактанат жана диний/коомдук жыйындар кеңири тараган социалдык байланыш чөйрөлөрүн түзөт.

Авторлор сугат тармагын жана айыл чарба тилкелерин катышуучулук менен карталоону; GIS колдоосу бар айыл чарба кеңеш берүү ишмердиктерин; жергиликтештирилген түшүм пландоону жана экологиялык мониторингди келечектеги коомчулукка негизделген географиялык окуу жолдорунун катарында талкуулашат.

Булардын эч бири азыркы изилдөөдө колдонулган жана таасири өлчөнгөн билим берүү кийлигишүүсү эмес. Алар изилдөөнүн маалыматтарынан иштелип чыккан колдонмо сунуштар.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

  • 69 үй чарбанын %29,0 бөлүгү under-prosperous жана %11,6 бөлүгү KS-III+ катары классификацияланган.
  • Бакубатчылыктын эң төмөнкү эки баскычы үлгүнүн %50,7 бөлүгүн түзөт.
  • Үй чарба башчыларынын %47,8 бөлүгү башталгыч мектепти гана бүтүргөн.
  • Үй чарбаларынын %79,7 бөлүгү айына 2 миллион IDRден аз киреше билдирген.
  • Төмөн бакубатчылыктагы 20 үй чарбанын баарында үй чарба башчысынын билим деңгээли башталгыч мектеп.
  • D3 жана бакалавр бүтүргөн үй чарба башчыларынын баары бул үлгүдө KS-III+ тобунда.
  • Төмөн бакубатчылыктагы үй чарбалары булак картада түндүк бөлүктө көбүрөөк топтолгон көрүнөт.
  • Жогорку бакубатчылык баскычтары борбордо жана түштүктө көбүрөөк көрүнөт.
  • Коомдук иш-чараларга катышуу %94,2 менен жогору.
  • 60 жаштан төмөн мүчөлөр арасында латын тамгаларын окуй алган үй чарбалардын үлүшү %85,5.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

  • Сугатка жетүү бакубатчылыкты себептик түрдө жогорулатары далилденген эмес.
  • Төмөн билим өзү эле жакырчылыкка себеп болору далилденген эмес.
  • Билим–бакубатчылык же киреше–бакубатчылык кесилишкен таблицалары үчүн статистикалык маанилүүлүк тести билдирилген эмес.
  • Түндүк–түштүк айырмасы формалдуу мейкиндиктик кластер түзөрү текшерилген эмес.
  • Дыйкандардын геомейкиндиктик же мейкиндиктик сабаттуулугу түз өлчөнгөн эмес.
  • Айыл чарба өндүрүмдүүлүгү өлчөнгөн эмес.
  • Топурак түшүмдүүлүгү өлчөнгөн эмес.
  • Жеке айыл чарба жер тилкесинин көлөмү жана деталдуу айыл чарба практикалары өлчөнгөн эмес.
  • Коомчулукка негизделген географиялык билим берүү дыйкандардын бакубатчылыгын жогорулатары текшерилген эмес.
  • Kincang Village жыйынтыктарын бүтүндөй Чыгыш Явага же Индонезиянын дыйкан үй чарбаларына автоматтык түрдө жалпылоого болбойт.

Негизги чектөөлөр

Бир айыл: Үлгү Kincang Villageдагы 69 үй чарбадан гана тургандыктан, натыйжаларды бүтүндөй Чыгыш Явага жалпылоо чектелүү.

Кесилиштик дизайн: Маалыматтар бир убакыт кесиминде чогултулган. Мезгилдик киреше өзгөрүүлөрү же узак мөөнөттүү демографиялык өзгөрүүлөр көзөмөлдөнгөн эмес.

Сүрөттөөчү талдоо: Булак өзгөрмөлөрдүн ортосундагы мамилелерди кесилишкен таблицалар жана карталоо аркылуу көрсөтөт, көп өзгөрмөлүү себептик модель колдонбойт.

Мейкиндиктик тест жок: Картадагы түндүк–түштүк бөлүнүү формалдуу мейкиндиктик автокорреляция тести менен тастыкталган эмес.

Геомейкиндиктик сабаттуулук өлчөнгөн жок: Изилдөөнүн географиялык билим берүү жагындагы борбордук интерпретацияларынын бири болгонуна карабай, дыйкандардын мейкиндиктик сабаттуулугу түз текшерилген эмес.

Жер тилкесинин көлөмү өлчөнгөн жок: Айыл чарба чарбасынын көлөмү бакубатчылыкка таасир этиши мүмкүн болгон өзгөрмө болгонуна карабай, жеке жер тилкелеринин көлөмү өлчөнгөн эмес.

Айыл чарба өндүрүмдүүлүгү өлчөнгөн жок: Дарыяга жакындык өндүрүш көрсөткүчүнө кантип айланары түз көрсөтүлгөн эмес.

Топурак түшүмдүүлүгү өлчөнгөн жок: Түндүк менен борбор/түштүк арасындагы айырманын бир бөлүгү топурак өзгөчөлүктөрүнө байланыштуу болушу мүмкүн; изилдөө бул өзгөрмөнү текшерген эмес.

Таблица 29 дал келбестиги: 2–3 миллион IDR жалпы уяча 12 деп басылган, башка булак маалыматтары жана сап жыйынтыгы 10 көрсөтөт.

Таблица 30 дал келбестиги: Багуусундагы адам/бакубатчылык кесилишкен таблицасын мурдагы багуусундагы адамдардын бөлүштүрүүсү жана өзүнүн түшүндүрмө тексти менен шайкеш келтирүү мүмкүн эмес. Verianla бул таблицадан жаңы так жыйынтык чыгарган эмес.

Келечектеги изилдөө сунуштары

Булак чоңураак жана узак мөөнөттүү маалымат топтомдорун колдонууну, дыйкандардын мейкиндиктик сабаттуулугун түз өлчөөнү, жер тилкесинин көлөмү менен айыл чарба практикаларын маалымат топтомуна кошууну жана коомчулукка негизделген географиялык окуу колдонмолорун чындап баалоону сунуштайт.

Катышуучулук сугат жана жер тилкесин карталоо, кичи дыйкандардын геомейкиндиктик технологияны колдонууда туш болгон тоскоолдуктары жана айыл ичиндеги мейкиндиктик теңсиздикти формалдуу статистикалык кластерлешүү тесттери менен тастыктоо кийинки изилдөөлөр үчүн ачык багыттар.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталышы: The Village as a Geographical Learning Environment: Socio-Spatial Welfare Inequality Among Farm Households in Madiun, Indonesia

Авторлор: Ravi Bornanda Atharika, Budijanto, Alex Hennerdal, Ravinesh Rohit Prasad.

Авторлордун ирети: Булактагы ирет ошол бойдон сакталган.

Тең салым: Булакта тең биринчи авторлук же тең салым билдирүүсү жок.

Жооптуу автор: Ravi Bornanda Atharika.

Аффилиация 1: Department of Geography, Universitas Negeri Malang, Malang, Indonesia.

Аффилиация 2: Department of Human Geography, Stockholm University, Stockholm, Sweden.

Аффилиация 3: School of Arts and Humanities, Fiji National University, Lautoka, Fiji.

Автор-аффилиация дал келүүсү: Ravi Bornanda Atharika жана Budijanto — Аффилиация 1; Alex Hennerdal — Аффилиация 2; Ravinesh Rohit Prasad — Аффилиация 3.

Журнал: Future Space: Studies in Geo-Education.

Жарыя түрү: Scientific Paper; сүрөттөөчү сандык, кесилиштик үй чарба талаа изилдөөсү.

Том / сан: Vol. 03, No. 04 (2026).

Барактар: 479–497.

DOI: 10.69877/fssge.v3i4.118.

Расмий DOI шилтемеси: https://doi.org/10.69877/fssge.v3i4.118

E-ISSN: 3031-9927.

P-ISSN: 3032-6974.

Жөнөтүлгөн күнү: 25 январь 2026.

Ревизия жүктөлгөн күнү: 28 август 2026.

Акыркы кабыл алуу күнү: 13 сентябрь 2026.

Жарыя күнү: PDFде өзүнчө онлайн жарыя күнү көрсөтүлгөн эмес; Garuda библиографиялык жазуусу 4 октябрь 2026 күнүн көрсөтөт.

Жарыялоочу: Garuda жана DOAJ жазууларында CV Bumi Spasial / Bumi Spasial.

Рецензиялоо: DOAJ журнал жазуусу double-anonymous peer review экенин билдирет.

Лицензия: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Изилдөө жери: Kincang Village, Jiwan District, Madiun Regency, East Java, Indonesia.

Изилдөө популяциясы: 224 дыйкан үй чарба.

Үлгү: 69 үй чарба.

Үлгү көлөмүн аныктоо ыкмасы: Slovin формуласы, e=0,10.

Үлгү алуу: Булак кокустук үлгү алуу колдонулганын билдирет; популяцияны өз алдынча дыйкандар жана айыл чарба жумушчулары боюнча жер ээлик/статусуна жараша бөлөт. Акыркы үлгүнүн катмарларга так бөлүштүрүлүшү берилген эмес.

Үй чарба маалыматы: BKKBN үй-бүлөлүк бакубатчылык алкагына негизделген 21 көрсөткүч жана социалдык-экономикалык/демографиялык өзгөрмөлөр.

Маалымат чогултуу ыкмасы: Структураланган маек жана анкета.

Статистикалык программа: IBM SPSS Statistics, Version 26.

Статистикалык талдоо: Бир өзгөрмөлүү сүрөттөөчү талдоо жана кесилишкен таблицалар. Булак хи-квадрат, регрессия, p-маани, ишеним аралыгы же эффект көлөмүн билдирбейт.

Мейкиндиктик талдоо: GIS менен айыл чарба жер тилкесинин Bengawan Madiun дарыясына Евклид аралыгы; multiple-ring buffer аркылуу Zone A ≤500 m, Zone B 501–1500 m жана Zone C >1500 m.

GIS программасы: Булак конкреттүү GIS программасын же версиясын билдирбейт.

Формалдуу мейкиндиктик автокорреляция: Колдонулган эмес; булак муну келечектеги изилдөө темасы катары калтырат.

Бакубатчылык класстары: Under-Prosperity; Prosperous Family I (KS-I); Prosperous Family II (KS-II); Prosperous Family III (KS-III); Prosperous Family III+ (KS-III+).

Каржылоо: Булакта өзүнчө каржылоо билдирүүсү жок.

Этика комитети: Булакта өзүнчө этика комитети/IRB аталышы же бекитүү номери берилген эмес.

Маалыматтандырылган макулдук: Булакта өзүнчө макулдук билдирүүсү жок.

Маалымат жеткиликтүүлүгү: Булакта өзүнчө Data Availability Statement жок.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Булакта өзүнчө Conflict of Interest билдирүүсү жок.

Авторлордун салымдары: Булакта өзүнчө CRediT/автордук салымдар бөлүмү жок.

Булак ичиндеги редакциялык көйгөйлөр: Айрым таблица мамычаларынын аталыштарында мазмунга тиешеси жок көчүрүлгөн сөз айкаштары бар. Андан да маанилүүсү, Таблица 29-дагы бир жалпы уяча жана Таблица 30-дагы багуусундагы адам/бакубатчылык маалыматтары булактын башка сандары менен шайкеш келбейт. Verianla бул көйгөйлөрдү үнсүз оңдогон эмес.

Негизги интерпретациялык чектөө: Билим, киреше, үй чарба түзүмү жана мейкиндиктик жайгашуу менен бакубатчылык деңгээлинин ортосундагы көрүнүштөр кесилиштик жана сүрөттөөчү мүнөздө; көз карандысыз себептик таасирлер эмес.

Мейкиндиктик интерпретациялык чектөө: Түндүк–түштүк бакубатчылык көрүнүшү визуалдык/сүрөттөөчү карталоого негизделген жана формалдуу кластерлешүү тести менен тастыкталган эмес.

Билим берүүчү интерпретациялык чектөө: Айылды коомчулукка негизделген географиялык окуу чөйрөсү катары колдонуу жана дыйкандардын мейкиндиктик сабаттуулугун өнүктүрүү — изилдөөнүн интерпретация жана сунуш катмары; азыркы изилдөөдө билим берүү кийлигишүүсү жүргүзүлгөн эмес.


Бөлүшүү:

Пикирлер текшерилгенден кийин жарыяланат. Пикириңиз жактыруу процессине жөнөтүлүп, ылайыктуу деп табылганда көрүнөт.

Пикир калтырыңыз

E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген