Input–Output Relatedness (IOR), ni kipimo cha uhusiano baina ya sekta katika kiwango cha 0–100 kinachotathmini kwa pamoja umuhimu wa jamaa wa mtiririko elekezi wa bidhaa na huduma za kati kati ya sekta mbili za kiuchumi, katika mauzo yote ya baina ya sekta ya msambazaji na katika ununuzi wote wa baina ya sekta ya mnunuzi. Utafiti unaochunguzwa unajenga mitandao ya uzalishaji yenye uzani na mwelekeo inayotegemea IOR kutoka kwenye majedwali linganifu ya pembejeo–mazao ya EU-27 ya Eurostat ya 2010 na 2022 na kuchunguza nafasi ya kimuundo ya tasnia bunifu katika uchumi wa Ulaya. Makundi tisa ya sekta bunifu yenye data inayopatikana yaliunganishwa katika nodi moja ya Creative Industries (CI), na mtandao wa nodi 55 pamoja na sekta nyingine 54 ukachambuliwa.

Matokeo yanaonyesha kuwa tasnia bunifu ni mojawapo ya nodi zilizo katikati sana na zenye muunganisho mkubwa katika mtandao wa baina ya sekta wa EU-27 mwaka 2010 na 2022. Katika mtandao mkuu wa IOR > 0,5, nodi ya CI iko nafasi ya kwanza katika in-strength na out-strength katika miaka yote miwili, na pia nafasi ya kwanza katika betweenness centrality. Thamani ya eigenvector centrality ni 1,00 katika miaka yote miwili na inashika nafasi ya kwanza miongoni mwa sekta. Hii inaonyesha kuwa tasnia bunifu si tu zina idadi kubwa ya miunganisho ya moja kwa moja, bali pia zina uhusiano imara na sekta nyingine muhimu kimuundo katika mtandao.

Hata hivyo, umaarufu wa kati katika mtandao hauonyeshi kwamba tasnia bunifu husababisha moja kwa moja uvumbuzi, usambazaji wa maarifa, uthabiti wa kiuchumi au ulinganifu wa mnyororo wa thamani. Utafiti unapima muundo wa mahusiano ya moja kwa moja ya uzalishaji; uhamishaji wa maarifa, utendaji wa kampuni, matokeo ya uvumbuzi na taratibu za uratibu wa kiuchumi hazijajaribiwa kando. Zaidi ya hayo, kuunganisha tasnia bunifu katika nodi moja iliyojumlishwa kunahitaji matokeo ya centrality kufasiriwa kwa tahadhari.

Tatizo kuu la utafiti

Fasihi pana kuhusu tasnia bunifu imejikita katika makundi bunifu, mkusanyiko wa kikanda, ubunifu, uhamaji wa wafanyakazi, uhusiano wa ujuzi na usambazaji wa maarifa. Kinyume chake, nafasi ya kimuundo ya shughuli bunifu ndani ya mfumo wa uzalishaji wa baina ya sekta wa uchumi imechunguzwa kwa kiwango kidogo zaidi.

Utafiti huu unahamisha mkazo kutoka swali la “tasnia bunifu hujikusanya wapi?” kwenda swali la “tasnia bunifu zinahusiana na sekta zipi katika uchumi, ziko wapi ndani ya mtandao, na nafasi hii ilibadilikaje kati ya 2010–2022?”

Swali kuu la utafiti ni hili: tasnia bunifu zimewekwa vipi kwa upande wa muunganisho na centrality katika mtandao wa pembejeo–mazao wa baina ya sekta wa EU-27, na nafasi hii ya kimuundo ilibadilikaje kati ya 2010 na 2022?

Dhana ya tasnia bunifu

Katika utafiti wa chanzo, tasnia bunifu zinachukuliwa kama sekta zilizo katika makutano ya ubunifu, utamaduni, shughuli za kiuchumi, miliki bunifu na teknolojia. Katika mfumo wa uainishaji wa Tume ya Ulaya, vitabu na magazeti, elimu ya kitamaduni, usanifu na sanaa za kuona, matangazo, usanifu majengo, nyaraka–maktaba–urithi wa kitamaduni, muziki, sanaa za maonesho na uzalishaji wa kisanaa, redio na televisheni, programu na michezo, pamoja na shughuli za video/filamu, hujumuishwa katika tasnia bunifu.

Hata hivyo, kiwango cha undani cha majedwali ya pembejeo–mazao ya Eurostat hakitoshi kutenganisha shughuli hizi zote moja moja. Kwa hiyo, utafiti unawakilisha baadhi ya shughuli bunifu za kina kwa makundi mapana zaidi ya NACE Rev. 2, na baadhi nyingine hauwezi kuzijumuisha katika modeli kama vitengo tofauti vya data.

Mfumo wa kinadharia

Mfumo wa kinadharia katika Kielelezo 1 cha chanzo una tabaka nne. Katika tabaka la kwanza, ubunifu na mtaji wa kiakili, uzalishaji wa thamani ya kiishara, wingi wa maarifa, ushirikiano baina ya sekta na mitandao yenye utofauti hufafanuliwa kama sifa kuu za tasnia bunifu.

Tabaka la pili linaeleza jinsi sifa hizi zinavyojengeka ndani ya mfumo wa kiuchumi kupitia mitandao ya eneo, makundi, ushirikiano, mahusiano baina ya mashirika na mwingiliano baina ya sekta.

Tabaka la tatu linagawanya uhusiano baina ya sekta katika njia kuu tatu: mahusiano ya kazi na ujuzi; mahusiano ya maarifa, uvumbuzi na Utafiti na Maendeleo; na mahusiano ya uzalishaji. Sehemu ya kiempiria ya utafiti inalenga kipengele cha uzalishaji cha kundi la tatu, yaani mahusiano ya pembejeo–mazao.

Katika tabaka la nne kuna majukumu mapana zaidi ya kiuchumi kama ujumuishaji wa mtandao, ubadilishanaji wa maarifa, usambazaji wa uvumbuzi na ulinganifu wa mnyororo wa thamani. Utafiti haupimi matokeo haya moja kwa moja; unajadili kwa nini nafasi ya kimuundo ndani ya mtandao wa uzalishaji inaweza kuwa muhimu kwa taratibu hizo.

Fahirisi ya Input–Output Relatedness Inapima Nini?

IOR inaunganisha kwa uzani sawa umuhimu wa mtiririko fulani wa kiuchumi wa baina ya sekta kwa msambazaji na umuhimu wake kwa mnunuzi. IOR ya juu inaonyesha uhusiano wa uzalishaji wenye mwelekeo ulio na nguvu kwa kiasi kati ya sekta mbili; thamani ya juu peke yake haimaanishi usababishi, uvumbuzi au utendaji wa kiuchumi.

Milinganyo ya IOR yenye mwelekeo

Uhusiano wenye mwelekeo kutoka sekta \(i\) kwenda sekta \(j\):

\[ IOR_{ij} = \frac{1}{2} \left( \frac{F_{ij}}{\sum_k F_{ik}} + \frac{F_{ij}}{\sum_k F_{kj}} \right) \times 100 \tag{1} \]

Uhusiano katika mwelekeo wa kinyume ni:

\[ IOR_{ji} = \frac{1}{2} \left( \frac{F_{ji}}{\sum_k F_{jk}} + \frac{F_{ji}}{\sum_k F_{ki}} \right) \times 100 \tag{2} \]

Hapa \(F_{ij}\) ni thamani, kwa euro milioni, ya bidhaa na huduma ambazo sekta \(i\) hutoa kwa sekta \(j\). \(\sum_k F_{ik}\) inaonyesha jumla ya mauzo ya baina ya sekta ya sekta \(i\); \(\sum_k F_{kj}\) inaonyesha jumla ya ununuzi wa baina ya sekta wa sekta \(j\).

Uwiano wa kwanza hupima uzito wa mtiririko huo katika jumla ya mauzo ya baina ya sekta ya sekta msambazaji. Uwiano wa pili hupima uzito wa mtiririko huo huo katika jumla ya ununuzi wa baina ya sekta wa mnunuzi. Uwiano huo miwili hupewa uzani sawa, hukokotolewa wastani na kuzidishwa kwa 100.

Kwa kuwa sehemu zote mbili zinatokana na kugawanya kitengo kilekile cha fedha kwa kitengo hicho hicho, IOR haina kipimo. Katika mbinu ya chanzo, thamani ya IOR hufasiriwa kati ya 0 na 100.

Kwa nini matriki ya IOR si linganifu?

\(IOR_{ij}\) na \(IOR_{ji}\) zinahusisha mitiririko tofauti ya kiuchumi na jumla tofauti za mauzo/ununuzi. Kwa mfano, uzito wa kiuchumi wa uhusiano wa jamaa wa uzalishaji kutoka tasnia bunifu kwenda mawasiliano ya simu si lazima uwe sawa na uzito wa uhusiano kutoka mawasiliano ya simu kwenda tasnia bunifu. Kwa hiyo mtandao una mwelekeo.

Kutoka makundi 64 ya sekta hadi mtandao wa nodi 55

Seti ya data ya Eurostat mwanzoni ina makundi 64 ya sekta. Makundi tisa ya sekta yanayochukuliwa kuwakilisha shughuli bunifu yaliunganishwa katika nodi moja ya CI kwa madhumuni ya uchambuzi. Miamala kati ya sekta hizi tisa ikawa miamala ya ndani ya nodi iliyounganishwa na haikuonyeshwa kama miunganisho tofauti ya mtandao.

Kwa hivyo mtandao una:

• nodi 54 za sekta zisizo bunifu,
• nodi 1 iliyounganishwa ya Creative Industries,
• jumla ya nodi 55

ndani yake. Baada ya kuondoa miunganisho ya kujirejelea, idadi ya juu ya kinadharia ya miunganisho yenye mwelekeo ni \(55\times54=2970\).

Kwa nini kizingiti cha IOR kilitumika?

Katika mitandao ya pembejeo–mazao kunaweza kuwa na idadi kubwa ya mitiririko midogo sana ya kiuchumi. Miunganisho yote ikihifadhiwa, mtandao huwa karibu umejaa kabisa na inakuwa vigumu kutofautisha mahusiano imara ya kimuundo kwa kuona na kwa uchambuzi.

Baada ya uchambuzi wa unyeti, chanzo kilitumia \(IOR>0.5\) kama kizingiti kikuu. Kizingiti hiki kinahifadhi %93,9 ya strength ya jumla yenye uzani katika mtandao wa 2010 na %93,5 katika mtandao wa 2022 huku kikitenganisha sehemu kubwa ya miunganisho dhaifu.

Vipimo vya mtandao vinaeleza nini?

Ubadilishaji kutoka IOR kwenda umbali wa mtandao

Kwa vipimo vinavyotegemea shortest-path kama betweenness na closeness, uhusiano mkubwa wa kiuchumi unapaswa kuwakilishwa na umbali mfupi zaidi katika mtandao. Kwa sababu hiyo chanzo kilibadilisha uzani wa IOR kuwa:

\[ d_{ij}=\frac{1}{IOR_{ij}} \]

umbali kwa mabadiliko haya. IOR inapoongezeka, umbali wa mtandao hupungua. Eigenvector centrality ilikokotolewa moja kwa moja kwa kutumia uzani asilia wa IOR.

Mbinu na Matokeo ya Utafiti

Ulinganisho wa mitandao ya EU-27 ya 2010 na 2022

Ni muhimu kusoma vipimo hivi vinne kwa pamoja. Mtandao una miunganisho mingi kidogo mwaka 2022, lakini uzani wa wastani wa jumla wa miunganisho unapungua. Kwa hiyo mtandao wa uzalishaji wa Ulaya hauonyeshi mabadiliko ya mwelekeo mmoja kuelekea “miunganisho mingi zaidi na wakati huo huo yenye nguvu zaidi”.

Mtandao wa Uzalishaji wa Disassortative Unamaanisha Nini?

Mtandao wa disassortative ni mtandao ambao nodi zenye kiwango kikubwa cha miunganisho zina mwelekeo wa kuhusiana na nodi zenye miunganisho michache badala ya kujikusanya na nodi nyingine zenye miunganisho mingi. Katika utafiti huu, kuwa hasi kwa mahusiano ya degree–ANND na strength–ANNS kunaonyesha kuwa mtandao wa baina ya sekta wa EU-27 una muundo huu; hata hivyo, muundo huu pekee hauthibitishi utaratibu wa usambazaji wa maarifa au uthabiti.

Kuwa hasi zaidi kwa uhusiano wa strength–ANNS wenye uzani kunaonyesha kuwa muundo wa disassortativity unaonekana zaidi katika ukubwa wa miunganisho kuliko katika idadi yake.

Ukaguzi wa OLS

Matokeo ya OLS yanaelekea upande mmoja na matokeo ya uhusiano. Hasa, katika uhusiano wa strength–ANNS, takribani %67–68 ya utofauti ulioelezwa inaonyesha kuwa muundo wa disassortative wa mtandao wenye uzani ni wenye nguvu zaidi kuliko uhusiano unaotegemea degree.

Miunganisho mikubwa inayotoka ya tasnia bunifu mwaka 2022

Miunganisho mikubwa inayoingia ya tasnia bunifu mwaka 2022

Muundo huu unaonyesha kuwa tasnia bunifu hazihusiani tu na sekta za utamaduni na burudani, bali pia na mazingira mapana ya kiuchumi kama Utafiti na Maendeleo, huduma za kitaalamu, mawasiliano ya simu, biashara, utawala wa umma na huduma za kijamii.

Matokeo ya centrality

Kuwa kwa tasnia bunifu mara kwa mara katika nafasi ya kwanza kwa in-strength, out-strength na betweenness kunaonyesha kuwa sekta hii ina nafasi imara si tu kwa idadi ya miunganisho, bali pia kwa mahusiano makubwa ya kiuchumi na upatanishi ndani ya mtandao.

Kupungua kwa closeness kutoka 6.06 hadi 5.02 na kushuka kwa nafasi kutoka ya kwanza hadi ya pili kunaonyesha kudhoofika kwa kiasi kwa ukaribu wa jamaa wa nodi ya CI na sehemu nyingine ya mtandao.

Kupungua kwa betweenness kutoka 0.459 hadi 0.384 pia kunaonyesha kuwa jukumu la upatanishi halijatoweka kabisa, lakini kipimo chake halisi kimepungua. Hata hivyo, tasnia bunifu ziko nafasi ya kwanza katika miaka yote miwili.

Eigenvector centrality

Eigenvector centrality kwa tasnia bunifu ni 1.00 mwaka 2010 na 2022, na nodi hiyo iko nafasi ya kwanza miongoni mwa sekta zote katika miaka yote miwili. Matokeo haya yanaonyesha kuwa tasnia bunifu si tu huunda miunganisho mingi, bali pia zimeunganishwa na sekta ambazo zenyewe zina nafasi ya kati katika mtandao.

Je, Centrality ya Juu ya Tasnia Bunifu Inathibitisha Usambazaji wa Ubunifu?

Hapana. Betweenness, strength au eigenvector centrality ya juu inaweza kupendekeza kuwa tasnia bunifu zina nafasi ya kimuundo inayofaa kwa uhamishaji wa maarifa na usambazaji wa uvumbuzi; lakini utafiti haupimi moja kwa moja mtiririko wa maarifa, matokeo ya uvumbuzi, utendaji wa kampuni au athari za spillover za kisababishi. Taratibu hizi zinajadiliwa katika chanzo kama hitimisho zinazowezekana.

Unyeti wa kizingiti

Kizingiti kinapoongezwa kutoka 0.5 hadi 1, idadi ya miunganisho inapungua kutoka 1751 hadi 1127. Hata hivyo, %83,2 ya strength ya mtandao wenye uzani inahifadhiwa na nafasi kuu ya centrality ya tasnia bunifu haibadiliki kwa kiasi kikubwa. Matokeo haya yanaunga mkono kwamba ugunduzi mkuu wa kimuundo hautegemei chaguo moja tu la kichujio.

Kipengele cha bei cha mabadiliko ya 2010–2022

Majedwali ya pembejeo–mazao ya 2010 na 2022 yametolewa kwa bei za sasa. Kwa hiyo mabadiliko ya weighted strength kati ya miaka hiyo miwili huenda yasiwakilishe tu mabadiliko katika mahusiano ya uzalishaji halisi au ya kimwili. Mabadiliko ya viwango vya bei vya sekta kwa kasi tofauti yanaweza pia kuathiri uzani wa mitiririko ya fedha.

Matokeo yanayoungwa mkono na utafiti

• Tasnia bunifu zina nafasi iliyounganishwa kwa kiwango kikubwa na ya kati kimuundo katika mtandao wa baina ya sekta wa EU-27 mwaka 2010 na 2022.
• Nodi ya CI iko katika nafasi za juu kwa in-strength, out-strength na betweenness katika miaka yote miwili.
• Eigenvector centrality ni 1.00 na nafasi ya kwanza katika miaka yote miwili.
• Mtandao wa uzalishaji wa EU-27 mwaka 2022 una density, idadi ya miunganisho na average degree zilizo juu kidogo kuliko mwaka 2010.
• Average strength ilipungua katika kipindi hicho.
• Mtandao unaonyesha muundo wa disassortative katika mitazamo ya degree na strength.
• Disassortativity ni kubwa hasa katika uhusiano wa strength–ANNS wenye uzani.
• Tasnia bunifu zinaonyesha mahusiano imara na Utafiti na Maendeleo wa kisayansi, huduma za kitaalamu, mawasiliano ya simu, biashara na sekta nyingine zenye maarifa mengi.
• Matokeo makuu ya centrality kwa ujumla yanadumu katika mitandao ya IOR > 0.5 na IOR > 1.

Matokeo ambayo utafiti hauungi mkono

• Haijathibitishwa kuwa centrality ya juu ya tasnia bunifu ndiyo sababu ya moja kwa moja ya uvumbuzi.
• Usambazaji wa maarifa na utendaji wa kampuni haujapimwa moja kwa moja.
• Centrality si ushahidi wa kisababishi wa uthabiti wa kiuchumi.
• Haiwezi kusemwa kuwa nchi zote wanachama wa EU zina muundo sawa wa mtandao; utafiti unachukulia EU-27 kama uchumi mmoja uliojumlishwa.
• Tofauti zote za strength za 2010–2022 haziwezi kuhusishwa na mabadiliko katika muundo wa uzalishaji halisi; data ziko katika bei za sasa.
• Nafasi ya centrality ya nodi iliyounganishwa ya CI haimaanishi kwamba kila sekta ndogo bunifu, ikitazamwa peke yake, ina centrality ya kiwango kilekile.
• Hakuna matokeo tofauti ya mtandao kwa shughuli bunifu ambazo hazijafunikwa na kiwango cha undani cha data ya chanzo.

Mipaka

Kizuizi cha kwanza ni ujumlishaji wa kijiografia. EU-27 imechukuliwa kama mfumo mmoja wa kiuchumi; tofauti za kimuundo kati ya Lithuania, Ujerumani, Hispania au nchi nyingine wanachama hazionekani.

Kizuizi cha pili ni ujumlishaji wa sekta. Makundi tisa mapana ya data yaliunganishwa katika nodi moja ya CI. Kwa kuwa nodi iliyounganishwa ina shughuli nyingi tofauti, jumla ya idadi ya miunganisho na kiwango cha centrality huenda zisiwakilishe moja kwa moja muundo wa kila sekta ndogo bunifu.

Kizuizi cha tatu ni wigo wa data. Elimu ya kitamaduni, usanifu na sanaa za kuona, nyaraka–maktaba–urithi wa kitamaduni na baadhi ya shughuli za maonesho na uzalishaji wa kisanaa haziwezi kufuatiliwa kwa kujitegemea katika undani wa pembejeo–mazao wa Eurostat.

Kizuizi cha nne ni uchaguzi wa kizingiti. Kichujio cha IOR huondoa miunganisho dhaifu sana na kurahisisha muundo wa mtandao; vizingiti tofauti vinaweza kubadilisha moja kwa moja thamani zinazotegemea degree na density ya mtandao.

Kizuizi cha tano ni bei ya data. Kwa kuwa majedwali ya 2010 na 2022 yako katika bei za sasa, mfumuko wa bei na mabadiliko ya bei maalumu kwa sekta yanaweza kuathiri mahusiano ya pembejeo–mazao yenye uzani.

Kizuizi cha sita ni kiwango cha tafsiri. Utafiti unapima kujengeka kwa kimuundo; haujaribu moja kwa moja usambazaji wa maarifa, spillover ya uvumbuzi, uratibu, uthabiti wa kiuchumi, ulinganifu wa mnyororo wa thamani au mwingiliano wa kiwango cha kampuni.

Maelezo ya Chanzo na Mbinu

Kichwa asili: Creative Industries in the EU-27 Intersectoral Network: A Relatedness-Based Input–Output Analysis

Waandishi: Deimantė Krisiukėnienė; Asta Gaigalienė.

Mwandishi anayewajibika: Deimantė Krisiukėnienė.

Taasisi: Faculty of Economics and Management, Vytautas Magnus University, Kaunas, Lithuania.

Jarida: Economies.

Mchapishaji: MDPI.

Rekodi ya bibliografia: 2026, Juzuu 14, Toleo 9, Makala 367.

DOI: 10.3390/economies14090367.

Tarehe: Imepokelewa 16 Juni 2026; imerekebishwa 24 Agosti 2026; imekubaliwa 24 Agosti 2026; imechapishwa 2 Septemba 2026.

Leseni: Creative Commons Attribution (CC BY).

Aina ya chanzo: Uchambuzi wa kiempiria wa mtandao wa kiuchumi wenye uzani na mwelekeo unaotegemea majedwali ya pembejeo–mazao ya baina ya sekta ya Eurostat.

Miaka ya data: 2010 na 2022.

Wigo wa kijiografia: EU-27; nchi wanachama hazikuundwa kama mitandao tofauti bali kama mfumo mmoja uliounganishwa wa kiuchumi.

Kitengo cha fedha: Euro milioni, bei za msingi, bei za sasa.

Chanzo cha data: Hifadhidata linganifu ya supply-use/input-output ya Eurostat.

Programu: RStudio 2025.05.0+496.pro5 na kifurushi cha R igraph.

Muundo wa mtandao: Mtandao wa nodi 55 wenye uzani na mwelekeo; sekta nyingine 54 + nodi moja iliyojumlishwa ya Creative Industries.

Mbinu kuu: Input–Output Relatedness (IOR) yenye mwelekeo; \(IOR>0.5\) kichujio kikuu; density; degree; in-degree; out-degree; strength; in-strength; out-strength; ANND; ANNS; uhusiano wa Spearman; regresha ya ziada ya OLS; betweenness; closeness; eigenvector centrality.

Ubadilishaji wa umbali wa njia: \(d_{ij}=1/IOR_{ij}\).

Ukaguzi wa uthabiti: Mtandao usiochujwa, ulinganisho wa \(IOR>0.5\) na \(IOR>1\); chanzo pia kinataja kwamba vizingiti vikali zaidi vilichunguzwa katika uchambuzi wa unyeti.

Ufadhili: Utafiti ni sehemu ya mradi “Identification and Assessment of Creative Industries Innovation Diffusion Network” unaoungwa mkono na Research Council of Lithuania; nambari ya mradi ni P-PD-24-176.

Maadili: Masharti ya Institutional Review Board na informed consent hayatumiki.

Upatikanaji wa data: Data za pembejeo–mazao zilizotumiwa zinapatikana kwa umma katika hazina ya data ya Eurostat.

Mgongano wa maslahi: Waandishi hawakuripoti mgongano wa maslahi.

Michango ya waandishi: D.K.; uundaji wa dhana, mbinu, uchambuzi wa data, rasimu ya kwanza na mapitio/uhariri. A.G.; uundaji wa dhana na usimamizi.

Kikomo kikuu cha tafsiri: Muunganisho wa mtandao na centrality ni mahusiano ya kimuundo. Si vipimo vya moja kwa moja vya kisababishi vya usambazaji wa uvumbuzi, uthabiti wa kiuchumi, uhamishaji wa maarifa au uratibu wa mnyororo wa thamani.

Kizuizi kikuu cha data: Nodi ya Creative Industries ni muunganiko wa agregati kadhaa pana za NACE na baadhi ya agregati zinaweza pia kujumuisha shughuli zisizo bunifu. Baadhi ya shughuli bunifu haziwezi kuonekana kwa kujitegemea kwa sababu undani wa kisekta hautoshi.