Katika utafiti huu, kazi ya ukaguzi ni mkusanyiko wa shughuli za kiutawala zinazohusiana na ufuatiliaji na udhibiti wa majukumu, sheria na kanuni, utawala wa umma, mapambano dhidi ya rushwa, malalamiko na maombi, pamoja na michakato ya ufuatiliaji na tathmini ya Wizara ya Elimu na Michezo ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Watu wa Lao. Utafiti uliofanywa na Vankeo Xayyalad, Bounsou Xayyasone na Nilavanh Boupphavanh ulitumia muundo wa mbinu mseto wa hatua tatu kwa lengo la kuchunguza hali ya sasa ya utekelezaji wa shughuli za ukaguzi katika Wizara, kuandaa mapendekezo ya uboreshaji na kutathmini ufaafu pamoja na uwezekano wa kutekelezwa kwa mapendekezo hayo. Katika hatua ya kwanza, data za dodoso zilikusanywa kutoka kwa wasimamizi na wafanyakazi wa kiufundi 128; katika hatua ya pili, mahojiano yaliyopangwa yalifanywa na wasimamizi 10; na katika hatua ya tatu, mapendekezo yaliyotengenezwa yalitathminiwa na wataalamu 12.

Katika hatua ya kwanza ya utafiti, kiwango cha jumla cha utekelezaji wa kazi za ukaguzi katika Wizara kilionekana kuwa cha juu, na vipengele vyote vikuu vilivyochunguzwa vilitathminiwa katika kiwango cha juu. Miongoni mwa vipengele, Ufuatiliaji na Tathmini ulikuwa na wastani wa juu zaidi, ukifuatiwa na Ukaguzi wa Chama. Kipengele cha Uchunguzi wa Malalamiko na Maombi kilionyesha wastani wa chini zaidi miongoni mwa vipengele vikuu; hata hivyo, kiwango chake cha jumla pia kiliorodheshwa kuwa cha juu.

Katika hatua ya pili, mapendekezo yalitengenezwa kuhusu kuandaa mipango ya ukaguzi kwa uwazi na kuitekeleza mara kwa mara; kutekeleza kwa nguvu zaidi sheria na kanuni za ukaguzi; kushirikisha taasisi na vitengo husika katika michakato ya kuendeleza sheria; kutumia hatua za kisheria na kinidhamu zinazohusiana na rushwa; kuchunguza malalamiko na maombi kwa ukamilifu, usahihi, uadilifu na haki; kuendeleza mifumo ya ufuatiliaji baada ya ukaguzi; na kuongeza uwezo wa kitaaluma wa wafanyakazi wa ukaguzi.

Tathmini za wataalamu katika hatua ya tatu zilionyesha kuwa mapendekezo kwa ujumla yalikubaliwa katika kiwango cha juu kwa upande wa ufaafu na uwezekano wa kutekelezwa. Hata hivyo, matokeo haya si kipimo cha uingiliaji au athari kinachoonyesha kwamba utendaji wa Wizara uliongezeka kwa njia ya kimaumbile baada ya mapendekezo kutekelezwa. Utafiti unachunguza hali ya sasa ya utekelezaji na namna mapendekezo yaliyotengenezwa yalivyotathminiwa na wataalamu.

1. Kazi ya msingi ya ukaguzi katika usimamizi wa elimu

Ukaguzi si shughuli ya udhibiti inayolenga tu kutafuta makosa au kuwaadhibu wafanyakazi. Katika utawala wa umma, ukaguzi unaweza kujumuisha kazi zinazohusiana kama kufuatilia kama majukumu yanatekelezwa kwa mujibu wa sheria na malengo ya taasisi, kutathmini matokeo, kubaini mapungufu na kufuatilia marekebisho yanayohitajika.

Utafiti wa chanzo unachukulia kazi za ukaguzi katika Wizara ya Elimu na Michezo ya Lao kuwa mojawapo ya sehemu muhimu za utawala wa serikali na utaratibu wa usimamizi wa ndani wa taasisi. Majukumu ya muundo wa ukaguzi wa Wizara yanajumuisha kufuatilia utekelezaji wa sheria na sera, tathmini, kuzuia rushwa, kuchunguza malalamiko na maombi, na kufuatilia matokeo ya ukaguzi.

Kwa hiyo, “ukaguzi” unaotathminiwa katika utafiti huu haumaanishi tu ukaguzi wa shule au uchunguzi wa walimu. Wigo wa utafiti ni mpana zaidi na unahusisha usimamizi wa wizara na mfumo wa ukaguzi wa umma.

Kazi ya Ukaguzi katika Wizara ya Elimu na Michezo Inajumuisha Nini?

Katika utafiti, kazi ya ukaguzi katika Wizara ya Elimu na Michezo ilitathminiwa kupitia maeneo saba makuu ya utekelezaji: Ukaguzi wa Chama, Ukaguzi wa Serikali, utafiti-uendelezaji-uenezaji wa sheria na kanuni za ukaguzi, kuzuia rushwa na kupambana na rushwa, uchunguzi wa malalamiko na maombi, Ufuatiliaji na Tathmini, pamoja na kuendeleza muundo wa ukaguzi na uwezo wa wafanyakazi. Maeneo haya kwa pamoja yanawakilisha kazi za usimamizi, kisheria, uwajibikaji na ufuatiliaji wa kitaasisi wa Wizara.

2. Tatizo la kiutawala lililosababisha utafiti

Katika utangulizi wa utafiti wa chanzo, imeelezwa kwamba licha ya kuwepo kwa mfumo wa ukaguzi, changamoto mbalimbali bado zinaendelea katika utekelezaji.

Katika mfumo wa tatizo la utafiti wa chanzo, imejadiliwa kwamba katika baadhi ya maeneo shughuli za ukaguzi haziwezi kufanywa kwa kina cha kutosha kufunika majukumu yote; katika baadhi ya vitengo miundo ya shirika si imara vya kutosha; wafanyakazi wa ukaguzi wanahitaji kuendelezwa kwa upande wa utaalamu, uzoefu na ujuzi wa mbinu; zana za ufuatiliaji na tathmini hazijawa za kimfumo kikamilifu; na baadhi ya michakato ya malalamiko au ukaguzi maalumu inaweza kuchelewa.

Utafiti pia unajadili hitaji la kuendeleza au kusasisha baadhi ya kanuni, zana na miongozo inayohusiana na ukaguzi.

Muktadha huu unaeleza kwa nini watafiti hawakuuliza tu swali “hali ya sasa ni nzuri au mbaya?”. Utafiti pia ulilenga kubaini maeneo ambayo yanaweza kuboreshwa na kuchunguza kama mapendekezo hayo ya uboreshaji yanaonekana kuwa yanaweza kutekelezwa kulingana na wataalamu.

3. Malengo matatu ya msingi ya utafiti

Utafiti umejengwa juu ya malengo matatu yanayokamilishana.

1. Kuchunguza hali ya sasa ya utekelezaji wa kazi za ukaguzi katika Wizara ya Elimu na Michezo.
2. Kuandaa mapendekezo yanayoweza kutumika kuboresha kazi za ukaguzi.
3. Kuchunguza ufaafu na uwezekano wa kutekelezwa kwa mapendekezo yaliyotengenezwa kupitia tathmini ya wataalamu.

Malengo haya pia yaliamua muundo wa mbinu wa hatua tatu wa utafiti. Hatua ya kwanza hupima hali ya sasa, hatua ya pili hutengeneza mapendekezo ya uboreshaji, na hatua ya tatu hutathmini mapendekezo hayo.

4. Vipengele saba vikuu vya ukaguzi

5. Matokeo katika eneo la Ukaguzi wa Chama

Ukaguzi wa Chama ulitathminiwa kwa ujumla katika kiwango cha juu.

Katika matokeo ya chanzo, ukaguzi wa utekelezaji wa maamuzi na maelekezo ya vyombo vya juu vya chama unaelezwa kuwa mojawapo ya shughuli zilizotathminiwa kwa nguvu zaidi katika eneo hili. Ukaguzi wa michakato ya maendeleo ya shirika ya vitengo vya chama pia uko miongoni mwa maeneo yenye nguvu kwa kulinganisha.

Kinyume chake, kipengele kinachohusiana na ukaguzi wa maamuzi ya kinidhamu ndani ya chama kilitathminiwa chini kuliko baadhi ya vipengele vingine katika eneo hili na kubaki katika kiwango cha kati.

Tofauti hii ni muhimu. Kuwa na wastani wa jumla wa juu katika kipengele kikuu hakumaanishi kwamba shughuli zote ndogo ndani ya kipengele hicho zinafanywa kwa nguvu sawa.

6. Matokeo katika eneo la Ukaguzi wa Serikali

Kipengele cha Ukaguzi wa Serikali pia kilitathminiwa kwa ujumla katika kiwango cha juu.

Kukagua utekelezaji wa majukumu, mamlaka na wajibu wa wasimamizi na wafanyakazi wa kiufundi ni miongoni mwa shughuli zilizotathminiwa kwa nguvu katika eneo hili.

Kufuatilia marekebisho yanayohitajika baada ya matokeo ya ukaguzi pia kulitathminiwa katika kiwango cha juu. Hata hivyo, maandishi ya chanzo yanaonyesha kwamba baadhi ya shughuli za ufuatiliaji zina nafasi zaidi ya kuboreshwa ikilinganishwa na shughuli nyingine za ukaguzi wa serikali.

7. Uendelezaji na uenezaji wa sheria za ukaguzi

Shughuli za ukaguzi hazitegemei tu utekelezaji wa sheria iliyopo. Wafanyakazi kujua sheria ipi iko katika nguvu, kurekebisha kanuni kulingana na mahitaji ya sasa na kuandaa miongozo ya utekelezaji pia kunaweza kuathiri utendaji wa mfumo wa ukaguzi.

Katika kipengele hiki, matumizi ya kanuni za ukaguzi zilizopo katika michakato halisi ya kazi yalitathminiwa kwa kiwango cha juu. Kueleza sheria za ukaguzi kwa wafanyakazi mara kwa mara kupitia njia tofauti za mawasiliano pia kulibainishwa kuwa mojawapo ya maeneo yenye nguvu.

Utafiti na uendelezaji wa kanuni mpya ulitathminiwa chini kidogo katika kipengele hicho hicho, lakini uainishaji wa jumla uliendelea kuwa wa kiwango cha juu.

8. Kuzuia rushwa na kupambana na rushwa

Katika utafiti, kupambana na rushwa kulitathminiwa kama kipengele kikuu cha ukaguzi kinachojitegemea.

Shughuli zinazolenga kupunguza na kuzuia kutokea kwa visa vya rushwa ni miongoni mwa zilizotathminiwa juu zaidi katika kipengele hiki. Shughuli zinazohusiana na matamko ya mali ya watumishi wa umma pia zilitathminiwa katika kiwango cha juu.

Kinyume chake, tathmini zinazohusiana na kuchunguza na kutekeleza mchakato wa kinidhamu dhidi ya watu wanaokiuka sheria za kupambana na rushwa zilikuwa chini kuliko baadhi ya vipengele vingine na kuainishwa katika kiwango cha kati.

Matokeo haya yanaonyesha kwamba mifumo ya kuzuia rushwa na mifumo ya kinidhamu/adhabu inayotumika baada ya ukiukaji haikutathminiwa katika kiwango sawa.

9. Uchunguzi wa malalamiko na maombi

Ingawa kipengele kikuu cha Uchunguzi wa Malalamiko na Maombi kilitathminiwa kwa ujumla kuwa cha juu, kilikuwa na wastani wa chini zaidi miongoni mwa vipengele saba vikuu.

Kusajili na kuhifadhi taarifa zinazohusiana na malalamiko na maombi ni miongoni mwa shughuli zilizotathminiwa kwa nguvu zaidi.

Mbinu zinazorahisisha watu binafsi, watu wa kisheria na mashirika kutumia haki yao ya kulalamika pia zilitathminiwa katika kiwango cha juu.

Kinyume chake, kutoa kwa maandishi maamuzi kuhusu uchunguzi na utatuzi wa malalamiko kwa mlalamikaji, mtu anayelalamikiwa na taasisi husika ni mojawapo ya shughuli zilizotathminiwa chini.

Mapendekezo ya baadaye ya watafiti katika eneo hili yalilenga njia za mawasiliano zinazolinda usiri, muda ulio wazi, taarifa ya maandishi kuhusu matokeo, hifadhidata za ufuatiliaji na tathmini ya malalamiko kwa njia yenye uadilifu zaidi.

10. Kwa nini Ufuatiliaji na Tathmini ulikuwa kipengele cha juu zaidi?

Ufuatiliaji na Tathmini ulipata wastani wa juu zaidi miongoni mwa vipengele saba vikuu vya ukaguzi katika hatua ya kwanza ya utafiti.

Kufuatilia na kutathmini utekelezaji wa mipango ya maendeleo ya sekta ya elimu na michezo ni mojawapo ya shughuli zenye nguvu katika kipengele hiki.

Kufuatilia maendeleo ya maamuzi ya usimamizi wa elimu na michezo yaliyochukuliwa katika ngazi ya kitaifa pia kulitathminiwa kwa kiwango cha juu.

Kinyume chake, baadhi ya vipengele vinavyohusiana na sheria za ufuatiliaji na tathmini, zana, miongozo ya kiufundi na kuandaa au kusasisha nyaraka za tathmini ya pamoja na washirika wa maendeleo vilitathminiwa chini kuliko shughuli nyingine ndani ya kipengele hiki.

Kwa hiyo, kuwa kwa Ufuatiliaji na Tathmini katika nafasi ya kwanza hakumaanishi kwamba hakuna hitaji lolote la kuboresha eneo hilo.

11. Muundo wa shirika na uwezo wa wafanyakazi

Ili mfumo wa ukaguzi ufanye kazi, si sheria pekee zinazohitajika; pia inahitajika miundo inayofaa ya taasisi na idadi ya kutosha ya wafanyakazi wenye uwezo wa kutekeleza kazi.

Katika chanzo, kuendeleza miundo ya shirika ya vitengo vya ukaguzi kulingana na mazingira halisi ya kazi kunaelezwa kuwa mojawapo ya mbinu zilizotathminiwa kwa kiwango cha juu.

Kuandaa mipango ya mafunzo na maendeleo inayolingana na majukumu ya wafanyakazi wa ukaguzi pia kulitathminiwa kwa kiwango cha juu.

Utekelezaji wa sera zinazohitajika za kusaidia wafanyakazi ulitathminiwa chini ikilinganishwa na vipengele vingine katika eneo hilo.

12. Mpangilio wa jumla katika hatua ya kwanza unapaswa kufasiriwaje?

PDF ya chanzo haitoi thamani kamili za wastani na mkengeuko wa kawaida wa vipengele vikuu katika jedwali la matokeo linaloonekana. Kwa hiyo, jedwali hili linabeba tu mpangilio na kiwango cha kimaelezo kilichoripotiwa na watafiti; hakuna thamani mpya ya nambari iliyotengenezwa.

13. Mapendekezo makuu yaliyotengenezwa na watafiti

Mapendekezo yaliyotokana na mahojiano katika hatua ya pili hayakulenga tatizo moja tu la ukaguzi. Mapendekezo yamesambazwa katika maeneo tofauti ya taasisi kama upangaji, sheria, wafanyakazi, teknolojia, ukaguzi wa fedha, michakato ya malalamiko na kupambana na rushwa.

14. Mapendekezo ya kina kuhusu mfumo wa malalamiko na maombi

Mapendekezo ya uchunguzi wa malalamiko na maombi ni mojawapo ya maeneo ya uboreshaji yaliyofafanuliwa kwa undani zaidi katika utafiti.

Watafiti wanapendekeza kutoa wafanyakazi, bajeti, vifaa na zana za kiufundi za kutosha; kuendeleza njia za mawasiliano zinazoweza kulinda usiri wa mtu anayewasilisha ombi; na kuchunguza malalamiko kwa ukamilifu, uadilifu, usahihi na haki.

Kukusanya taarifa za eneo kwa wakati, kuwajulisha wahusika kwa maandishi kuhusu matokeo ya uchunguzi na kuweka wazi muda wa majibu katika kanuni ni miongoni mwa mapendekezo mengine.

Pia inapendekezwa kuanzisha hifadhidata zinazoweza kufuatilia hatua ambayo malalamiko yamefikia, mifumo ya lazima ya kuripoti na vitengo maalumu vinavyofuatilia mchakato baada ya ukaguzi.

15. Nafasi ya uwekaji kidijitali katika utafiti

Mada kuu ya utafiti si mabadiliko ya kidijitali; hata hivyo, baadhi ya mapendekezo yaliyotengenezwa yanajumuisha kuimarisha ukaguzi kwa zana za kidijitali.

Hasa, ufuatiliaji wa bajeti na vyanzo vya msaada, ufuatiliaji wa utekelezaji wa mapendekezo yaliyotolewa baada ya ukaguzi, usimamizi wa data za malalamiko na kuhamisha sheria/miongozo katika mazingira ya kidijitali ni miongoni mwa maeneo yaliyopendekezwa.

Mapendekezo haya si mfumo wa taarifa uliotekelezwa na kupimwa mafanikio yake katika chanzo. Ni mapendekezo ya maendeleo ya kiutawala yaliyotengenezwa na watafiti katika hatua ya pili.

16. Kwa nini ushiriki wa wafanyakazi unapendekezwa?

Katika chanzo, inapendekezwa kwamba wafanyakazi wa ukaguzi wasichukuliwe tu kama watekelezaji wa maagizo, bali kama wataalamu wanaoshiriki katika hatua tofauti za mchakato wa ukaguzi.

Ushiriki wa wafanyakazi katika upangaji, ukusanyaji wa data, uchambuzi wa matatizo na kuunda matokeo umewasilishwa kama utaratibu unaoweza kusaidia kuelewa majukumu ya ukaguzi kwa upana zaidi.

Watafiti pia wanajadili sera za wafanyakazi kama kuwapongeza ipasavyo wafanyakazi waliofanikiwa, fursa za maendeleo ya kitaaluma na kuimarisha mifumo ya usalama wa kisheria wakati wa kutekeleza jukumu la ukaguzi.

Mbinu na Matokeo ya Utafiti

Utafiti wa Mbinu Mseto Ulitumikaje Katika Kazi Hii?

Utafiti wa mbinu mseto ni muundo ambao mbinu za kukusanya data za kiasi na ubora hutumiwa ndani ya utafiti mmoja kwa namna inayokamilishana. Katika utafiti huu, data za kiasi za dodoso zilitumiwa kwanza kubaini hali ya sasa ya ukaguzi katika Wizara; baadaye mapendekezo ya uboreshaji yalitengenezwa kupitia mahojiano yaliyopangwa, na katika hatua ya mwisho mapendekezo hayo yalitathminiwa tena kwa dodoso la kiasi la wataalamu kwa upande wa ufaafu na uwezekano wa kutekelezwa. Hatua hizo tatu si huru kutoka kwa nyingine; matokeo ya hatua ya kwanza yalikuwa msingi wa kuandaa maswali ya mahojiano katika hatua ya pili, na hatua ya pili ikawa msingi wa kuandaa chombo cha tathmini katika hatua ya tatu.

17. Mtiririko wa utafiti wa hatua tatu

18. Kundi la utafiti katika hatua ya kwanza

Katika hatua ya kwanza, data zilikusanywa kutoka kwa jumla ya wasimamizi na wafanyakazi wa kiufundi 128.

Asilimia hizi hazikuripotiwa kama matokeo tofauti katika chanzo, bali zilihesabiwa kwa hesabu kutoka kwa idadi za chanzo za watu 85 na 43. Uwiano huu si matokeo mapya ya utafiti, bali ni uwasilishaji wa kueleza muundo wa sampuli.

Washiriki walichaguliwa kutoka ofisi, idara, taasisi, vituo, taasisi za elimu na vitengo husika vya usimamizi wa elimu na michezo vinavyohusiana na Wizara.

Muundo huu haupaswi kufasiriwa kama sampuli ya kitaifa ya uwezekano inayowakilisha sekta yote ya umma au jamii yote ya Lao.

19. Wasimamizi 10 katika hatua ya pili

Hatua ya pili ilihusisha mahojiano yaliyopangwa yaliyolenga kuelewa jinsi mfumo wa ukaguzi unaweza kuboreshwa kwa kuzingatia matokeo ya dodoso la kwanza.

Chanzo kinaeleza kwamba washiriki 10 walichaguliwa kutoka Kamati ya Ukaguzi wa Chama ya Wizara, Idara ya Ukaguzi ya Wizara, vitengo vya shirika/ukaguzi vya National University of Laos, vitengo vya Elimu na Michezo vya Vientiane Capital, na miundo ya usimamizi wa elimu na michezo katika ngazi ya wilaya.

Lengo la mahojiano haya halikuwa kutengeneza alama mpya ya kiasi, bali kubaini matatizo yanayopatikana katika utekelezaji na mifumo ya kiutawala inayoweza kuboreshwa kupitia uzoefu wa wasimamizi.

20. Wataalamu 12 katika hatua ya tatu

Mapendekezo yaliyoundwa kutokana na mahojiano yaliwasilishwa katika hatua ya tatu kwa kundi la wataalamu 12.

Kundi la wataalamu lilijumuisha wasimamizi kutoka miundo ya ukaguzi ya wizara, vitengo vya usimamizi wa shirika, National University of Laos, Vientiane Capital na ngazi mbalimbali za wilaya.

Tathmini ilijengwa juu ya dhana mbili tofauti:

• Ufaafu: Kiwango ambacho pendekezo linaonekana kuendana na asili ya tatizo la ukaguzi na hitaji la taasisi.
• Uwezekano wa kutekelezwa: Kiwango ambacho pendekezo linaonekana kuwa linaweza kutekelezwa katika mazingira ya sasa ya kiutawala.

Pendekezo kuonekana linafaa hakumaanishi kwamba lazima litekelezwe kwa urahisi. Kutathmini vipengele hivi viwili kando katika utafiti ni muhimu kwa sababu hiyo.

21. Muundo wa dodoso la hatua ya kwanza

Dodoso lina sehemu mbili kuu.

Sehemu ya kwanza ni katika mfumo wa orodha ya ukaguzi inayolenga kubaini sifa za jumla za washiriki kama jukumu/nafasi, kiwango cha elimu na uzoefu wa kazi.

Sehemu ya pili inatathmini hali ya utekelezaji wa kazi za ukaguzi katika Wizara kwa kutumia skeli ya tathmini ya ngazi 5.

Watafiti walipata maoni kutoka kwa wataalamu watano ili kutathmini chombo hiki cha upimaji kwa upande wa muundo na maudhui.

22. IOC = 1,00 inaonyesha nini?

Item-Objective Congruence (IOC) ni kiashiria cha ufaafu wa maudhui kinachochunguza, kupitia tathmini za wataalamu, kiwango ambacho kipengele cha dodoso kinaonekana kuendana na lengo au maudhui yanayokusudiwa kupimwa.

Utafiti wa chanzo uliripoti kwamba baada ya tathmini ya wataalamu watano, thamani ya IOC kwa maswali yote ilikuwa 1,00.

Matokeo haya yanaonyesha kwamba wataalamu walikuwa na tathmini ya pamoja yenye nguvu sana kuhusu ulinganifu wa vipengele na maudhui yaliyolengwa.

Hata hivyo, kupata IOC = 1,00 peke yake hakuthibitishi kwamba sifa zote za kisaikometria za dodoso ni kamilifu, kwamba majibu hayana upendeleo au kwamba muundo unaopimwa una dimension moja.

Kwa kuwa chanzo hakitoi kwa mlinganyo mpango mahususi wa usimbaji wa IOC uliotumiwa kuhesabu alama za wataalamu, hakuna fomula mpya ya IOC iliyoundwa hapa kwa niaba ya chanzo.

Cronbach Alfa 0,966 Inamaanisha Nini?

Cronbach alfa ni mgawo wa uthabiti wa ndani unaotathmini kiwango ambacho vipengele vya skeli moja huunda pamoja muundo wa majibu unaolingana. Watafiti waliripoti mgawo wa alfa wa 0,966 katika jaribio la awali lililofanywa kwa wasimamizi na wafanyakazi wa kiufundi 30 ambao hawakujumuishwa katika kundi lengwa la utafiti; thamani hii inaashiria uthabiti wa ndani wa kiwango cha juu sana kwa dodoso lililotumika. Hata hivyo, Cronbach alfa ya juu peke yake haionyeshi kwamba skeli lazima iwe valid, ya dimension moja au huru dhidi ya upendeleo wa kimfumo.

23. Mantiki ya kihisabati ya mgawo wa Cronbach alfa

Makala ya chanzo haiandiki fomula ya Cronbach alfa. Mlinganyo ufuatao ni ufafanuzi wa kawaida wa kielimu uliotolewa kueleza kile mgawo wa alfa ulioripotiwa unachowakilisha; si mlinganyo mpya wa utafiti.

\[ \alpha=\frac{k}{k-1}\left(1-\frac{\sum_{j=1}^{k}s_j^2}{s_T^2}\right) \]

\(\alpha\): Ni mgawo wa uthabiti wa ndani wa Cronbach alfa na hauna dimension.

\(k\): Ni idadi ya vipengele katika skeli.

\(s_j^2\): Ni variance iliyozingatiwa ya kila kipengele.

\(s_T^2\): Ni variance ya alama ya skeli inayotokana na jumla ya vipengele.

Katika mlinganyo, utofauti wa kila kipengele kimoja kimoja unalinganishwa na utofauti wa skeli kwa ujumla. Ikiwa vipengele vinaakisi kwa uthabiti muundo wa pamoja, utofauti wa pamoja wa alama ya jumla huongezeka kwa kulinganisha na mgawo wa alfa huongezeka.

Thamani ya 0,966 katika utafiti huu inahusu uthabiti wa ndani wa dodoso katika jaribio la awali. Thamani hii haimaanishi kwamba utendaji wa ukaguzi wa Wizara ni %96,6.

24. Skeli ya tathmini ya ngazi tano

Tathmini ya wataalamu katika hatua ya tatu ilitumia skeli ya ngazi 5.

Chanzo kinaeleza kwamba muundo huu wa tathmini ulitengenezwa kwa kutumia mbinu ya tathmini ya Stufflebeam ya mwaka 1975.

Maana ya makundi haya matano haipaswi kuchanganywa na mipaka mahususi ya wastani wa kihesabu. Chanzo hakiripoti masafa yote ya uainishaji wa wastani katika jedwali tofauti la kihisabati.

25. Wastani wa kihesabu na mkengeuko wa kawaida hutumika kwa nini?

Katika utafiti, pamoja na frequency na asilimia, wastani wa kihesabu na mkengeuko wa kawaida vilitumika.

Wastani wa kihesabu hufupisha kitovu cha jumla cha majibu. Mkengeuko wa kawaida husaidia kueleza kiwango ambacho majibu ya washiriki yamesambaa kuzunguka wastani.

Chanzo hakitoi milinganyo ya takwimu hizi. Fomula zifuatazo zinaonyeshwa kwa madhumuni ya kawaida ya ufundishaji wa kihisabati pekee.

\[ \bar{x}=\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}x_i \]

Hapa \(\bar{x}\) inaonyesha wastani wa kihesabu, \(x_i\) kila uchunguzi na \(n\) idadi ya uchunguzi.

Ufafanuzi wa kawaida wa mkengeuko wa kawaida wa sampuli ni huu:

\[ s=\sqrt{\frac{\sum_{i=1}^{n}(x_i-\bar{x})^2}{n-1}} \]

Hapa \(s\) inaonyesha mkengeuko wa kawaida. Tofauti ya kila uchunguzi kutoka wastani huhesabiwa, miraba ya tofauti hujumlishwa na matokeo hupimwa kulingana na ukubwa wa sampuli.

Mkengeuko wa kawaida kuwa mdogo unaweza kuonyesha kwamba majibu yako karibu zaidi, na kuwa mkubwa kunaweza kuonyesha kwamba yamesambaa zaidi. Hata hivyo, peke yake haimaanishi utendaji wa taasisi kuwa wa juu au wa chini.

26. Uchambuzi wa data

Chanzo kinaeleza kwamba SPSS ilitumika kwa uchambuzi wa kiasi.

Katika uchambuzi zilitumika:

• frequency,
• asilimia,
• wastani wa kihesabu,
• mkengeuko wa kawaida

zilitumika.

Data za ubora zilizopatikana kutokana na mahojiano yaliyopangwa zilifupishwa, maudhui yanayofanana yakaunganishwa na kupangwa kwa ajili ya kuunda mapendekezo ya uboreshaji.

Katika chanzo, regression, correlation test, t-test, ANOVA, thamani ya p au confidence interval hazijaripotiwa. Kwa hiyo, utafiti ni wa maelezo na unaolenga maendeleo kwa kiwango kikubwa.

27. Matokeo ya tathmini ya wataalamu katika hatua ya tatu

Katika tathmini iliyofanywa na wataalamu, ufaafu wa jumla wa mapendekezo yaliyotengenezwa ulionekana kuwa wa juu, na uwezekano wa jumla wa kutekelezwa pia ulionekana kuwa wa juu.

Jedwali hili linaonyesha mpangilio wa kulinganisha na viwango vya kimaelezo vilivyoripotiwa katika chanzo. Kwa kuwa wastani kamili haukutolewa kwa namna inayoonekana katika chanzo, hakuna namba mpya zilizotengenezwa.

28. Kwa nini “inafaa” na “inaweza kutekelezwa” ni tofauti?

Pendekezo linaweza kuonekana linafaa sana kwa kutatua tatizo la sasa, lakini linaweza kuwa gumu zaidi kutekeleza kwa sababu utekelezaji unahitaji wafanyakazi, bajeti, teknolojia, mabadiliko ya sheria au uratibu wa taasisi mbalimbali.

Uwezekano wa kutekelezwa wa mapendekezo kuhusu muundo wa shirika na maendeleo ya wafanyakazi wa ukaguzi kutathminiwa chini kuliko makundi mengine unaonyesha tofauti hii.

Hata hivyo, katika chanzo uwezekano wa kutekelezwa katika eneo hili haukuripotiwa kuwa umeshindwa au wa chini, bali bado uko katika kundi la juu.

29. Matokeo ambayo utafiti unaunga mkono na ambayo hauthibitishi

30. Nguvu za utafiti

Mojawapo ya nguvu muhimu za utafiti ni kwamba haukuishia kwenye dodoso la hatua moja linalobainisha hali ya sasa pekee.

Baada ya matokeo ya kiasi katika hatua ya kwanza, kukusanya taarifa za ubora kutoka kwa wasimamizi na kutathmini tena mapendekezo yaliyotengenezwa kutokana na taarifa hizo na kundi la tatu la wataalamu kunaimarisha mantiki ya maendeleo ya utafiti.

Nguvu ya pili ni kuchunguza ukaguzi si kama shughuli moja pekee, bali kupitia maeneo saba tofauti ya kiutawala.

Nguvu ya tatu ni kuripoti tathmini ya maudhui ya chombo cha upimaji na taarifa ya uthabiti wa ndani. Matokeo ya IOC na Cronbach alfa yanampa msomaji taarifa ya ziada ya kimethodolojia kuhusu mchakato wa kuandaa dodoso.

31. Mipaka ya utafiti

Kizuizi cha kwanza: Matokeo makuu kwa kiasi kikubwa yanategemea tathmini za wasimamizi na wafanyakazi wa kiufundi wenyewe. Kujitathmini na utendaji wa taasisi unaopimwa kwa njia ya kimantiki si kitu kilekile.

Kizuizi cha pili: Utafiti si sampuli ya kitaifa ya uwezekano inayojumuisha sekta yote ya umma ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Watu wa Lao.

Kizuizi cha tatu: Utafiti haujachambua viashiria vya kimantiki vya utendaji wa taasisi kama idadi ya makosa yaliyorekebishwa baada ya ukaguzi, visa vya rushwa, muda wa kutatua malalamiko au urejeshaji wa fedha.

Kizuizi cha nne: Mapendekezo yalionekana yanafaa na yanaweza kutekelezwa na wataalamu; hata hivyo, hakuna tathmini ya athari iliyopimwa baada ya mapendekezo kutekelezwa kwa kweli.

Kizuizi cha tano: Chanzo hakijatoa thamani zote kamili za wastani na mkengeuko wa kawaida za vipengele vikuu katika mfumo wa jedwali la matokeo linaloonekana. Hali hii inapunguza uwezekano wa uchambuzi huru wa nambari.

Kizuizi cha sita: Utafiti unatumia takwimu za maelezo. Hakuna modeli za inferential zilizoripotiwa zinazotathmini umuhimu wa kitakwimu au sababu bainifu kati ya makundi tofauti ya wasimamizi.

Kizuizi cha saba: Katika PDF, taarifa tofauti ya kushiriki data, maelezo ya kamati ya maadili/idhini au taarifa ya ufadhili haijaripotiwa kwa namna inayoonekana.

32. Ujumbe mkuu wa utafiti kwa upande wa utekelezaji

Ujumbe mkuu wa utafiti ni kwamba mfumo wa ukaguzi hauwezi kuboreshwa kwa kuongeza tu idadi ya wakaguzi au kufanya ukaguzi zaidi.

Muundo unaopendekezwa katika chanzo unatokana na kuimarisha kwa pamoja upangaji, sheria zilizo wazi, ufuatiliaji wa mara kwa mara, usimamizi wa malalamiko, kupambana na rushwa, utaalamu wa wafanyakazi, uratibu wa taasisi na usimamizi wa data za kidijitali.

Mbinu hii inachukulia ukaguzi si kama shughuli ya udhibiti ya mara moja, bali kama mzunguko wa usimamizi wa taasisi unaojumuisha hatua za kupanga, kutekeleza, kufuatilia na kurekebisha.

33. Tathmini ya jumla ya kisayansi

Utafiti wa Xayyalad, Xayyasone na Boupphavanh ni utafiti wa mbinu mseto wa hatua tatu unaochunguza hali ya sasa ya shughuli za ukaguzi katika Wizara ya Elimu na Michezo ya Lao kupitia tathmini za wafanyakazi na wasimamizi; kisha unatengeneza mapendekezo ya maendeleo kutokana na maoni ya wasimamizi na kuyawasilisha mapendekezo hayo kwa tathmini ya wataalamu.

Utafiti unaona utekelezaji wa sasa wa ukaguzi kwa ujumla katika kiwango cha juu. Hata hivyo, tofauti kati ya vipengele vikuu na vipengele vidogo zinaonyesha kwamba matokeo ya “juu kwa ujumla” hayamaanishi kwamba michakato yote ina nguvu sawa.

Ufuatiliaji na Tathmini uko katika nafasi ya juu zaidi miongoni mwa vipengele vikuu, huku uchunguzi wa malalamiko na maombi ukiwa katika nafasi ya chini kwa kulinganisha. Baadhi ya shughuli ndogo zinazohusiana na nidhamu ya chama, nidhamu ya rushwa na taarifa ya maandishi ya matokeo ya malalamiko pia zilitathminiwa chini kuliko vipengele vingine.

Mapendekezo yaliyotengenezwa kutokana na mahojiano yanalenga kuweka wazi mipango ya ukaguzi, kuimarisha utekelezaji wa sheria, kuendesha mifumo ya kisheria inayohusiana na rushwa, kukamilisha malalamiko kwa uadilifu zaidi na kwa wakati, kuanzisha mifumo ya ufuatiliaji ya kidijitali na kuongeza uwezo wa wafanyakazi.

Tathmini za wataalamu zinaonyesha kwamba mapendekezo haya kwa ujumla yalionekana yanafaa kutekelezwa na yanaweza kutekelezwa. Hata hivyo, utafiti haujaribu athari halisi baada ya mapendekezo kutekelezwa.

Kwa hiyo, utafiti huu haupaswi kusomwa kama utafiti wa athari za kisababishi unaoonyesha “ni mageuzi gani hasa yaliongeza utendaji”, bali kama utafiti wa maendeleo ya kiutawala unaoeleza hali ya sasa, unaotambua maeneo ya maendeleo kutokana na maoni ya watendaji na kuyatathmini maeneo hayo kwa maoni ya wataalamu.

Maelezo ya Chanzo na Mbinu

Utambulisho wa bibliografia wa chapisho asilia la kitaaluma

Kichwa asilia: Implementing Inspection Works of the Ministry of Education and Sports

Waandishi: Vankeo Xayyalad; Bounsou Xayyasone; Nilavanh Boupphavanh.

Mwandishi anayewajibika: Vankeo Xayyalad.

Taasisi: Faculty of Education, National University of Laos.

Jarida: Souphanouvong University Journal of Multidisciplinary Research and Development.

Mchapishaji: Souphanouvong University, Lao PDR.

Juzuu / toleo: 12 / Fast Track.

Kurasa: 356–363.

DOI: 10.69692/SUJMRD1203F356.

Tarehe ya kuchapishwa kwa kiwango cha makala: 2 Septemba 2026.

Tarehe ya kuwasilishwa: 25 Agosti 2026.

Tarehe ya marekebisho: 27 Agosti 2026.

Tarehe ya kukubaliwa: 2 Septemba 2026.

Kiungo rasmi cha makala: https://su-journal.com/index.php/su/article/view/1695

Aina ya chanzo: Utafiti asilia wa mbinu mseto uliochapishwa katika jarida la kitaaluma lililopitiwa na wataalamu.

Leseni: Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0).

Mgongano wa maslahi: Katika chanzo, watafiti wanatangaza kwamba hakuna mgongano wa maslahi.

Ufadhili: Katika makala iliyopakiwa, taarifa tofauti ya ufadhili haijaripotiwa kwa namna inayoonekana.

Upatikanaji wa data: Hakuna taarifa tofauti ya upatikanaji wa data katika chanzo.

Michango ya waandishi: Hakuna sehemu tofauti ya CRediT/michango ya waandishi katika makala ya chanzo.

Maelezo kuhusu tarehe ya bibliografia

Ukurasa rasmi wa makala unaonyesha tarehe ya kuchapishwa kwa utafiti kuwa 2 Septemba 2026. Kwa upande mwingine, kuonekana kwa tarehe 16 Februari 2026 kwa toleo katika ukurasa wa toleo la Fast Track la jarida hakuendani na mpangilio wa muda katika PDF, ambao unaonyesha kuwasilishwa tarehe 25 Agosti 2026 na kukubaliwa tarehe 2 Septemba 2026.