Дар ин таҳқиқот кори бозрасӣ маҷмӯи фаъолияти маъмуриест, ки ба пайгирӣ ва назорати вазифаҳо, қонунгузорӣ, идоракунии давлатӣ, мубориза бо коррупсия, шикояту аризаҳо ва равандҳои мониторинг ва арзёбии Вазорати маориф ва варзиши Ҷумҳурии Халқии Демократии Лаос марбут мебошад. Таҳқиқоте, ки Vankeo Xayyalad, Bounsou Xayyasone ва Nilavanh Boupphavanh анҷом додаанд, барои омӯхтани вазъи кунунии иҷрои фаъолияти бозрасӣ дар Вазорат, таҳияи пешниҳодҳои такмил ва арзёбии мувофиқат ва қобили татбиқ будани ин пешниҳодҳо аз тарҳи се-марҳилавии усули омехта истифода кардааст. Дар марҳилаи аввал аз 128 роҳбар ва корманди техникӣ маълумоти пурсишӣ ҷамъоварӣ шуд, дар марҳилаи дуюм бо 10 роҳбар мусоҳибаҳои сохторбандишуда гузаронида шуданд ва дар марҳилаи сеюм пешниҳодҳои таҳияшуда аз ҷониби 12 коршинос арзёбӣ гардиданд.

Дар марҳилаи якуми таҳқиқот сатҳи умумии иҷрои корҳои бозрасӣ дар Вазорат баланд муайян шуд ва ҳамаи самтҳои асосии омӯхташуда дар сатҳи баланд арзёбӣ гардиданд. Дар байни самтҳо Мониторинг ва Арзёбӣ баландтарин миёнаро дошт ва пас аз он Бозрасии Ҳизбӣ ҷой гирифт. Самти Баррасии Шикоятҳо ва Аризаҳо бошад, дар байни самтҳои асосӣ пасттарин миёнаро нишон дод; бо вуҷуди ин, сатҳи умумии ин самт низ ҳамчун баланд тасниф карда шуд.

Дар марҳилаи дуюм пешниҳодҳое таҳия шуданд, аз ҷумла: омода кардани нақшаҳои бозрасӣ ба таври равшан ва иҷрои мунтазами онҳо; татбиқи қавитари қонунгузории бозрасӣ; ҷалби муассисаҳо ва воҳидҳои дахлдор ба равандҳои таҳияи қонунгузорӣ; татбиқи чораҳои ҳуқуқӣ ва интизомии вобаста ба коррупсия; баррасии ҳамаҷониба, дуруст, объективӣ ва одилонаи шикояту аризаҳо; рушди низомҳои мониторинг пас аз бозрасӣ ва баланд бардоштани иқтидори касбии кормандони бозрасӣ.

Арзёбиҳои коршиносон дар марҳилаи сеюм нишон доданд, ки пешниҳодҳо дар маҷмӯъ ҳам аз нигоҳи мувофиқат ва ҳам аз нигоҳи қобили татбиқ будан дар сатҳи баланд қабул шудаанд. Аммо натиҷаҳо ченаки дахолат ё таъсир нестанд, ки нишон диҳанд пас аз татбиқи пешниҳодҳо фаъолияти объективии Вазорат воқеан беҳтар шудааст. Таҳқиқот таҷрибаи мавҷуда ва тарзи арзёбии пешниҳодҳои таҳияшударо аз ҷониби коршиносон меомӯзад.

1. Вазифаи асосии бозрасӣ дар идоракунии маориф

Бозрасӣ танҳо фаъолияти назоратие нест, ки дар он муассиса хато меҷӯяд ё кормандонро ҷазо медиҳад. Дар идоракунии давлатӣ бозрасӣ метавонад вазифаҳои ба ҳам алоқамандро дар бар гирад, аз ҷумла пайгирии он ки вазифаҳо мутобиқи қонунгузорӣ ва ҳадафҳои муассисавӣ иҷро мешаванд ё не, арзёбии натиҷаҳо, муайян кардани камбудиҳо ва пайгирии ислоҳҳои зарурӣ.

Таҳқиқоти манбаъ корҳои бозрасиро дар Вазорати маориф ва варзиши Лаос ҳамчун яке аз ҷузъҳои муҳими идоракунии давлатӣ ва механизми идоракунии дохилимуассисавӣ баррасӣ мекунад. Ба вазифаҳои сохтори бозрасии Вазорат пайгирии татбиқи қонунгузорӣ ва сиёсатҳо, арзёбӣ, пешгирии коррупсия, баррасии шикояту аризаҳо ва пайгирии натиҷаҳои бозрасӣ дохил мешаванд.

Аз ин рӯ, “бозрасӣ”-е, ки дар таҳқиқот арзёбӣ мешавад, танҳо маънои бозрасии мактаб ё мушоҳидаи омӯзгорро надорад. Доираи таҳқиқот сохтори васеътари идоракунии вазоратӣ ва бозрасии давлатиро фаро мегирад.

Кори Бозрасӣ дар Вазорати Маориф ва Варзиш Чиро Дар Бар Мегирад?

Дар таҳқиқот кори бозрасӣ дар Вазорати маориф ва варзиш аз рӯи ҳафт самти асосии амал арзёбӣ шудааст: Бозрасии Ҳизбӣ, Бозрасии Давлатӣ, таҳқиқ-рушд-паҳнсозии қонунгузории бозрасӣ, пешгирии коррупсия ва мубориза бо коррупсия, баррасии шикоятҳо ва аризаҳо, Мониторинг ва Арзёбӣ, инчунин рушди сохтори бозрасӣ ва иқтидори кормандон. Ин самтҳо вазифаҳои идоракунӣ, ҳуқуқӣ, ҳисоботдиҳӣ ва мониторинги муассисавии Вазоратро дар маҷмӯъ ифода мекунанд.

2. Мушкилоти маъмурие, ки таҳқиқот аз он сарчашма гирифтааст

Дар қисми муқаддимавии таҳқиқоти манбаъ зикр мешавад, ки бо вуҷуди мавҷуд будани низоми бозрасӣ, дар амал мушкилоти гуногун идома доранд.

Дар доираи мушкилоти таҳқиқоти манбаъ чунин масъалаҳо баррасӣ шудаанд: дар баъзе самтҳо фаъолияти бозрасӣ ба қадри кофӣ амиқ нест, то тамоми доираи тавсифи вазифаҳоро фаро гирад; дар баъзе воҳидҳо сохторҳои ташкилӣ ба қадри кофӣ қавӣ нестанд; кормандони бозрасӣ аз нигоҳи тахассус, таҷриба ва дониши усулӣ ба рушди бештар ниёз доранд; воситаҳои мониторинг ва арзёбӣ ҳанӯз пурра системавӣ нашудаанд; баъзе равандҳои шикоят ё бозрасии махсус метавонанд ба таъхир афтанд.

Таҳқиқот ҳамчунин зарурати таҳия ё навсозии баъзе қоидаҳо, воситаҳо ва дастурҳои вобаста ба бозрасиро муҳокима мекунад.

Ин замина сабаби он аст, ки муҳаққиқон танҳо саволи “вазъи кунунӣ хуб аст ё бад?”-ро напурсидаанд. Таҳқиқот инчунин барои муайян кардани самтҳои такмил ва омӯхтани он равона шудааст, ки оё ин пешниҳодҳои такмил аз ҷониби коршиносон қобили татбиқ дониста мешаванд ё не.

3. Се ҳадафи асосии таҳқиқот

Таҳқиқот бар се ҳадафи ба ҳамдигар пуркунанда асос ёфтааст.

1. Омӯхтани вазъи кунунии иҷрои корҳои бозрасӣ дар Вазорати маориф ва варзиш.
2. Таҳияи пешниҳодҳои татбиқшаванда барои такмил додани корҳои бозрасӣ.
3. Омӯхтани мувофиқат ва қобили татбиқ будани пешниҳодҳои таҳияшуда тавассути арзёбии коршиносон.

Ин ҳадафҳо ҳамзамон сохтори се-марҳилавии усули таҳқиқотро муайян кардаанд. Марҳилаи аввал вазъи кунуниро чен мекунад, марҳилаи дуюм пешниҳодҳои такмилро таҳия мекунад ва марҳилаи сеюм пешниҳодҳоро арзёбӣ менамояд.

4. Ҳафт самти асосии бозрасӣ

5. Натиҷаҳо дар самти Бозрасии Ҳизбӣ

Бозрасии Ҳизбӣ дар маҷмӯъ дар сатҳи баланд арзёбӣ шудааст.

Дар натиҷаҳои манбаъ, назорати иҷрои қарорҳо ва дастурҳои мақомоти болоии ҳизбӣ яке аз фаъолиятҳое нишон дода мешавад, ки дар ин самт қавитар арзёбӣ шудааст. Бозрасии равандҳои рушди ташкилии воҳидҳои ҳизбӣ низ аз самтҳои нисбатан қавӣ мебошад.

Баръакс, банде, ки ба бозрасии қарорҳои интизомии дохилиҳизбӣ марбут аст, нисбат ба баъзе бандҳои дигари ин самт пасттар арзёбӣ шуда, дар сатҳи миёна мондааст.

Ин тафовут муҳим аст. Баланд будани миёнаи умумии як самти асосӣ маънои онро надорад, ки ҳамаи фаъолияти зерини он бо қувваи яксон иҷро мешавад.

6. Натиҷаҳо дар самти Бозрасии Давлатӣ

Самти Бозрасии Давлатӣ низ дар маҷмӯъ дар сатҳи баланд арзёбӣ шудааст.

Бозрасии иҷрои вазифаҳо, ваколатҳо ва масъулиятҳои роҳбарон ва кормандони техникӣ аз фаъолиятҳое мебошад, ки дар ин самт қавӣ арзёбӣ шудаанд.

Пайгирии ислоҳҳои зарурӣ пас аз натиҷаҳои бозрасӣ низ дар сатҳи баланд арзёбӣ шудааст. Бо вуҷуди ин, матни манбаъ нишон медиҳад, ки баъзе фаъолияти мониторингӣ нисбат ба дигар фаъолияти бозрасии давлатӣ барои такмил бештар кушодаанд.

7. Рушд ва паҳнсозии қонунгузории бозрасӣ

Фаъолияти бозрасӣ танҳо ба татбиқи як қонуни мавҷуда вобаста нест. Донистани қонунгузории амалкунанда аз ҷониби кормандон, мутобиқ кардани қоидаҳо ба ниёзҳои ҷорӣ ва таҳияи дастурҳои татбиқӣ низ метавонанд ба фаъолияти низоми бозрасӣ таъсир расонанд.

Дар ин самт истифодаи қоидаҳои мавҷудаи бозрасӣ дар равандҳои воқеии корӣ баланд арзёбӣ шудааст. Шарҳи мунтазами қонунгузории бозрасӣ ба кормандон тавассути каналҳои гуногуни иртиботӣ низ ҳамчун яке аз ҷиҳатҳои қавӣ муайян шудааст.

Таҳқиқ ва рушди қоидаҳои нав бошад дар ҳамин самт пасттар арзёбӣ шудааст, аммо таснифи умумӣ ҳамоно дар сатҳи баланд боқӣ мондааст.

8. Пешгирии коррупсия ва мубориза бо коррупсия

Дар таҳқиқот мубориза бо коррупсия ҳамчун самти асосии мустақили бозрасӣ арзёбӣ шудааст.

Фаъолиятҳое, ки ба маҳдуд ва пешгирӣ кардани пайдоиши ҳолатҳои коррупсия равона шудаанд, аз арзёбиҳои баландтари ин самт мебошанд. Фаъолияти марбут ба эъломияи молу мулки хизматчиёни давлатӣ низ дар сатҳи баланд арзёбӣ шудааст.

Баръакс, арзёбиҳои вобаста ба таҳқиқ ва татбиқи раванди интизомӣ нисбат ба шахсоне, ки қонунгузории мубориза бо коррупсияро вайрон кардаанд, нисбат ба баъзе бандҳои дигар пасттар монда, дар сатҳи миёна тасниф шудаанд.

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки механизмҳои пешгирии коррупсия ва механизмҳои интизомӣ/ҷазодиҳӣ пас аз содир шудани қонуншиканӣ дар як сатҳ арзёбӣ нашудаанд.

9. Баррасии шикоятҳо ва аризаҳо

Гарчанде самти Баррасии Шикоятҳо ва Аризаҳо дар маҷмӯъ баланд арзёбӣ шудааст, дар байни ҳафт самти асосӣ пасттарин миёнаро доштааст.

Сабт ва нигоҳдории маълумоти вобаста ба шикоятҳо ва аризаҳо аз фаъолиятҳое мебошад, ки қавитар арзёбӣ шудаанд.

Амалҳое, ки истифодаи ҳуқуқи шикоятро барои шахсони воқеӣ, шахсони ҳуқуқӣ ва ташкилотҳо осон мекунанд, низ дар сатҳи баланд арзёбӣ шудаанд.

Баръакс, ба шакли хаттӣ хабар додани қарорҳои вобаста ба баррасӣ ва ҳалли шикоят ба шикояткунанда, шахсе, ки нисбат ба ӯ шикоят пешниҳод шудааст, ва муассисаҳои дахлдор аз фаъолиятҳои пасттар арзёбишуда мебошад.

Пешниҳодҳои минбаъдаи муҳаққиқон барои ин самт ба каналҳои муроҷиат бо ҳифзи махфият, муҳлатҳои равшан, огоҳонии хаттии натиҷа, пойгоҳҳои маълумоти мониторинг ва арзёбии объективитари муроҷиатҳо тамаркуз мекунанд.

10. Чаро Мониторинг ва Арзёбӣ баландтарин самт буд?

Мониторинг ва Арзёбӣ дар марҳилаи якуми таҳқиқот дар байни ҳафт самти асосии бозрасӣ баландтарин миёнаро ба даст овард.

Пайгирӣ ва арзёбии иҷрои нақшаҳои рушди бахши маориф ва варзиш яке аз фаъолияти қавии ин самт мебошад.

Пайгирии пешрафти қарорҳои идоракунии маориф ва варзиш, ки дар сатҳи миллӣ қабул шудаанд, низ баланд арзёбӣ шудааст.

Баръакс, баъзе бандҳои вобаста ба қонунгузории мониторинг-арзёбӣ, воситаҳо, дастурҳои техникӣ ва таҳия ё навсозии ҳуҷҷатҳои арзёбии муштарак бо шарикони рушд нисбат ба дигар фаъолияти ин самт пасттар арзёбӣ шудаанд.

Аз ин рӯ, дар ҷои аввал будани самти Мониторинг ва Арзёбӣ маънои онро надорад, ки дар ин самт ҳеҷ зарурати такмил вуҷуд надорад.

11. Сохтори ташкилӣ ва иқтидори кормандон

Барои кори низоми бозрасӣ танҳо қонунгузорӣ не, балки сохтори мувофиқи муассисавӣ ва кормандони кофӣ, ки метавонанд корро анҷом диҳанд, низ заруранд.

Дар манбаъ рушди сохторҳои ташкилии воҳидҳои бозрасӣ мутобиқи шароити воқеии корӣ ҳамчун яке аз амалҳои баланд арзёбишуда нишон дода мешавад.

Таҳияи нақшаҳои омӯзиш ва рушди мувофиқ ба вазифаҳои кормандони бозрасӣ низ баланд арзёбӣ шудааст.

Татбиқи сиёсатҳои зарурии дастгирӣ барои кормандон бошад нисбат ба дигар бандҳои ҳамин самт пасттар арзёбӣ шудааст.

12. Тартиби умумии марҳилаи аввалро чӣ гуна бояд тафсир кард?

PDF-и манбаъ арзишҳои пурраи миёна ва инҳирофи стандартии самтҳои асосиро дар ҷадвали намоёни натиҷаҳо пешниҳод намекунад. Аз ин рӯ, ин ҷадвал танҳо тартиб ва сатҳи сифатии аз ҷониби муҳаққиқон гузоришшударо меорад; арзиши нави рақамӣ тавлид нашудааст.

13. Пешниҳодҳои асосии таҳиякардаи муҳаққиқон

Пешниҳодҳое, ки аз мусоҳибаҳои марҳилаи дуюм ба даст омаданд, танҳо ба як мушкили бозрасӣ равона нестанд. Онҳо ба самтҳои гуногуни муассисавӣ, аз ҷумла банақшагирӣ, ҳуқуқ, кормандон, технология, бозрасии молиявӣ, равандҳои шикоят ва мубориза бо коррупсия тақсим мешаванд.

14. Пешниҳодҳои муфассал барои низоми шикоят ва ариза

Пешниҳодҳо барои баррасии шикоятҳо ва аризаҳо яке аз самтҳои муфассалтарини такмил дар таҳқиқот мебошанд.

Муҳаққиқон таъмини кормандони кофӣ, буҷет, воситаҳо ва таҷҳизоти техникӣ; рушди каналҳои иртиботӣ, ки махфияти муроҷиаткунандаро ҳифз мекунанд; ва таҳқиқи шикоятҳо аз ҷиҳати мазмун ба таври пурра, объективӣ, дуруст ва одилонаро пешниҳод мекунанд.

Ҷамъоварии саривақтии маълумоти саҳроӣ, ба тарафҳои дахлдор хаттӣ хабар додани натиҷаи баррасӣ ва равшан муайян кардани муҳлати ҷавоб дар қоидаҳо аз пешниҳодҳои дигар мебошанд.

Илова бар ин, пойгоҳҳои маълумоте, ки марҳилаи шикоятҳоро пайгирӣ мекунанд, механизмҳои ҳатмии ҳисоботдиҳӣ ва воҳидҳои махсуси пайгирии раванди пас аз бозрасӣ пешниҳод мешаванд.

15. Ҷойгоҳи рақамисозӣ дар таҳқиқот

Мавзӯи асосии таҳқиқот табдили рақамӣ нест; бо вуҷуди ин, баъзе пешниҳодҳои таҳияшуда тақвияти бозрасиро бо воситаҳои рақамӣ дар бар мегиранд.

Аз ҷумла пайгирии буҷет ва манбаъҳои дастгирӣ, назорати иҷрои тавсияҳои пас аз бозрасӣ, идоракунии маълумоти шикоят ва гузаронидани қонунгузорӣ/дастурҳо ба муҳити рақамӣ аз самтҳои пешниҳодшуда мебошанд.

Ин пешниҳодҳо низоми иттилоотие нестанд, ки дар манбаъ татбиқ ва муваффақияти он чен карда шудааст. Онҳо пешниҳодҳои рушди маъмурие мебошанд, ки муҳаққиқон дар марҳилаи дуюм таҳия кардаанд.

16. Чаро иштироки кормандон пешниҳод мешавад?

Дар манбаъ пешниҳод мешавад, ки кормандони бозрасӣ на танҳо ҳамчун иҷрокунандагони фармон, балки ҳамчун мутахассисоне арзёбӣ шаванд, ки дар марҳилаҳои гуногуни раванди бозрасӣ иштирок мекунанд.

Иштироки кормандон дар банақшагирӣ, ҷамъоварии маълумот, таҳлили мушкилот ва ташаккули натиҷаҳо ҳамчун механизме пешниҳод шудааст, ки метавонад ба дарки фарогиртари вазифаҳои бозрасӣ мусоидат кунад.

Муҳаққиқон инчунин сиёсатҳои кормандиро, аз ҷумла қадрдонии муносиб аз кормандони муваффақ, имкониятҳои рушди касбӣ ва тақвияти механизмҳои ҳифзи ҳуқуқӣ ҳангоми иҷрои вазифаи бозрасӣ муҳокима мекунанд.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Таҳқиқоти Усули Омехта Дар Ин Кор Чӣ Гуна Истифода Шуд?

Таҳқиқоти усули омехта тарҳест, ки дар он равишҳои ҷамъоварии маълумоти миқдорӣ ва сифатӣ дар як таҳқиқот ба таври якдигарро пуркунанда истифода мешаванд. Дар ин таҳқиқот аввал маълумоти миқдории пурсишӣ барои муайян кардани вазъи кунунии бозрасӣ дар Вазорат истифода шуд; баъдан тавассути мусоҳибаҳои сохторбандишуда пешниҳодҳои такмил таҳия гардиданд ва дар марҳилаи охир ин пешниҳодҳо бо пурсиши миқдории коршиносон аз нигоҳи мувофиқат ва қобили татбиқ будан арзёбӣ шуданд. Се марҳила аз ҳам мустақил нестанд; натиҷаҳои марҳилаи аввал барои таҳияи саволҳои мусоҳибаи марҳилаи дуюм асос шуда, марҳилаи дуюм барои омода кардани воситаи арзёбии марҳилаи сеюм замина фароҳам овард.

17. Ҷараёни се-марҳилавии таҳқиқот

18. Гурӯҳи таҳқиқотии марҳилаи аввал

Дар марҳилаи аввал аз маҷмӯъ 128 роҳбар ва корманди техникӣ маълумот ҷамъоварӣ шудааст.

Фоизҳо дар манбаъ ҳамчун натиҷаи алоҳида гузориш нашуда, аз шумораҳои манбаъии 85 ва 43 нафар ба таври арифметикӣ ҳисоб шудаанд. Ин таносубҳо натиҷаи нави таҳқиқотӣ нестанд, балки намоиши омӯзишии сохтори интихоб мебошанд.

Иштирокчиён аз идораҳо, департаментҳо, муассисаҳо, марказҳо, муассисаҳои таълимӣ ва воҳидҳои марбут ба идоракунии маориф ва варзиш, ки ба Вазорат тобеъанд, интихоб шудаанд.

Ин сохтор набояд ҳамчун интихоби миллии эҳтимолӣ, ки тамоми бахши давлатии Лаос ё тамоми ҷомеаро намояндагӣ мекунад, тафсир шавад.

19. 10 роҳбари марҳилаи дуюм

Марҳилаи дуюм аз мусоҳибаҳои сохторбандишуда иборат буд, ки бар асоси натиҷаҳои пурсиши аввал барои фаҳмидани роҳҳои такмил додани низоми бозрасӣ анҷом дода шуданд.

Дар манбаъ гуфта мешавад, ки 10 иштирокчӣ аз Кумитаи Бозрасии Ҳизбии Вазорат, Департаменти Бозрасии Вазорат, воҳидҳои ташкилӣ/бозрасии National University of Laos, воҳидҳои маориф ва варзиши Vientiane Capital ва сохторҳои идоракунии маорифу варзиш дар сатҳи ноҳия интихоб шудаанд.

Ҳадафи ин мусоҳибаҳо тавлиди холҳои нави миқдорӣ набуд, балки муайян кардани мушкилоти амалӣ ва механизмҳои маъмурии қобили такмил тавассути таҷрибаи роҳбарон буд.

20. 12 коршиноси марҳилаи сеюм

Пешниҳодҳое, ки аз мусоҳибаҳо таҳия шуданд, дар марҳилаи сеюм ба гурӯҳи 12-нафараи коршиносон пешниҳод гардиданд.

Гурӯҳи коршиносон роҳбарон аз сохторҳои бозрасии вазорат, воҳидҳои идоракунии ташкилӣ, National University of Laos, Vientiane Capital ва сатҳҳои гуногуни ноҳиявиро дар бар мегирифт.

Арзёбӣ бар ду мафҳуми алоҳида асос ёфтааст:

• Мувофиқат: То чӣ андоза пешниҳод ба хусусияти мушкили бозрасӣ ва ниёзи муассисавӣ мувофиқ дониста шудааст.
• Қобили татбиқ будан: Дараҷае, ки пешниҳод дар шароити мавҷудаи маъмурӣ қобили иҷро дониста шудааст.

Мувофиқ дониста шудани пешниҳод маънои онро надорад, ки он ҳатман ба осонӣ татбиқ мешавад. Аз ин рӯ, дар таҳқиқот ҷудогона арзёбӣ шудани ин ду самт муҳим аст.

21. Сохтори пурсиши марҳилаи аввал

Пурсиш аз ду қисми асосӣ иборат аст.

Қисми аввал ба шакли рӯйхати санҷишӣ барои муайян кардани хусусиятҳои умумии иштирокчиён, аз ҷумла вазифа/мақом, сатҳи таҳсил ва таҷрибаи корӣ таҳия шудааст.

Қисми дуюм вазъи иҷрои корҳои бозрасиро дар Вазорат бо шкалаи 5-дараҷагии рейтингӣ арзёбӣ мекунад.

Муҳаққиқон барои арзёбии сохтор ва мазмуни ин воситаи ченкунӣ аз панҷ коршинос назар гирифтаанд.

22. IOC = 1,00 чиро нишон медиҳад?

Item-Objective Congruence (IOC) нишондиҳандаи мувофиқати мазмунист, ки тавассути арзёбии коршиносон месанҷад, ки банди пурсиш то чӣ андоза бо ҳадаф ё мазмуни мавриди ченкунӣ мувофиқ дониста мешавад.

Таҳқиқоти манбаъ гузориш кардааст, ки пас аз арзёбии панҷ коршинос арзиши IOC барои ҳамаи саволҳо 1,00 буд.

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки коршиносон дар бораи мувофиқати бандҳо бо мазмуни ҳадафшуда арзёбии умумии хеле қавӣ доштанд.

Бо вуҷуди ин, IOC = 1,00 худ аз худ исбот намекунад, ки ҳамаи хусусиятҳои психометрии пурсиш комиланд, ҷавобҳо аз ғараз мустақиланд ё сохтори ченшаванда якандоза аст.

Азбаски манбаъ нақшаи муфассали рамзгузории IOC-ро, ки холҳои коршиносон бо он ҳисоб шудаанд, ба шакли муодила пешниҳод намекунад, дар ин ҷо аз номи манбаъ формулаи нави IOC сохта нашудааст.

Cronbach Алфа 0,966 Чӣ Маъно Дорад?

Cronbach алфа коэффисиенти мутобиқати дохилист, ки арзёбӣ мекунад бандҳои як шкала то чӣ андоза дар маҷмӯъ намунаи ҷавоби мувофиқ ба вуҷуд меоранд. Муҳаққиқон дар санҷиши пешакӣ бо 30 роҳбар ва корманди техникӣ, ки ба гурӯҳи асосии таҳқиқот дохил набуданд, коэффисиенти алфаро 0,966 гузориш кардаанд; ин арзиш барои пурсиши истифодашуда ба мутобиқати дохилии хеле баланд ишора мекунад. Аммо Cronbach алфаи баланд худ аз худ нишон намедиҳад, ки шкала ҳатман эътиборнок, якандоза ё аз ғарази системавӣ мустақил аст.

23. Мантиқи математикии коэффисиенти Cronbach алфа

Мақолаи манбаъ формулаи Cronbach алфаро наменависад. Муодилаи зер таърифи стандартии омӯзишӣ барои шарҳ додани маънои коэффисиенти алфаи гузоришшуда мебошад; он муодилаи нави таҳқиқот нест.

\[ \alpha=\frac{k}{k-1}\left(1-\frac{\sum_{j=1}^{k}s_j^2}{s_T^2}\right) \]

\(\alpha\): Коэффисиенти мутобиқати дохилии Cronbach алфа буда, беандоза аст.

\(k\): Шумораи бандҳо дар шкала.

\(s_j^2\): Дисперсияи мушоҳидашудаи ҳар як банд.

\(s_T^2\): Дисперсияи холи шкала, ки аз ҷамъбасти бандҳо ҳосил мешавад.

Дар муодила тағйирёбии ҷудогонаи бандҳо бо тағйирёбии умумии шкала муқоиса мешавад. Агар бандҳо як сохтори умумиро пайваста инъикос кунанд, тағйирёбии муштараки холи умумӣ нисбатан зиёд шуда, коэффисиенти алфа боло меравад.

Арзиши 0,966 дар ин таҳқиқот ба мутобиқати дохилии пурсиш дар санҷиши пешакӣ тааллуқ дорад. Ин арзиш маънои онро надорад, ки фаъолияти бозрасии Вазорат %96,6 аст.

24. Шкалаи панҷдараҷагии рейтингӣ

Арзёбии коршиносон дар марҳилаи сеюм аз шкалаи 5-дараҷагӣ истифода кардааст.

Манбаъ мегӯяд, ки ин сохтори арзёбӣ бо истифода аз равиши арзёбии Stufflebeam-и соли 1975 таҳия шудааст.

Маънои ин панҷ категория набояд бо ҳудудҳои дақиқи миёнаҳои арифметикӣ омехта карда шавад. Манбаъ ҳамаи фосилаҳои таснифи миёнаро дар ҷадвали алоҳидаи математикӣ гузориш намекунад.

25. Миёнаи арифметикӣ ва инҳирофи стандартӣ барои чӣ истифода мешаванд?

Дар таҳқиқот дар баробари басомад ва фоиз, миёнаи арифметикӣ ва инҳирофи стандартӣ истифода шудаанд.

Миёнаи арифметикӣ маркази умумии ҷавобҳоро ҷамъбаст мекунад. Инҳирофи стандартӣ бошад ба шарҳи он кӯмак мекунад, ки ҷавобҳои иштирокчиён дар атрофи миёна то чӣ андоза паҳн шудаанд.

Манбаъ муодилаҳои ин оморҳоро пешниҳод намекунад. Формулаҳои зер танҳо барои таълими стандартии математикӣ нишон дода шудаанд.

\[ \bar{x}=\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}x_i \]

Дар ин ҷо \(\bar{x}\) миёнаи арифметикӣ, \(x_i\) ҳар як мушоҳида ва \(n\) шумораи мушоҳидаҳоро ифода мекунад.

Таърифи маъмултарини инҳирофи стандартии интихоб чунин аст:

\[ s=\sqrt{\frac{\sum_{i=1}^{n}(x_i-\bar{x})^2}{n-1}} \]

Дар ин ҷо \(s\) инҳирофи стандартиро нишон медиҳад. Фарқи ҳар мушоҳида аз миёна ҳисоб карда мешавад, квадратҳои фарқҳо ҷамъ мешаванд ва мувофиқи андозаи интихоб миқёсбандӣ мешаванд.

Кам будани инҳирофи стандартӣ метавонад наздиктар будани ҷавобҳоро ба ҳам ва калон будани он паҳншавии бештарро нишон диҳад. Аммо он худ аз худ маънои фаъолияти муассисавии баланд ё пастро надорад.

26. Таҳлили маълумот

Дар манбаъ зикр шудааст, ки барои таҳлили миқдорӣ SPSS истифода шудааст.

Дар таҳлилҳо:

• басомад,
• фоиз,
• миёнаи арифметикӣ,
• инҳирофи стандартӣ

истифода шудаанд.

Маълумоти сифатӣ, ки аз мусоҳибаҳои сохторбандишуда ба даст омада буд, ҷамъбаст, мазмунҳои монанд якҷоя ва барои таҳияи пешниҳодҳои такмил тартиб дода шудааст.

Дар манбаъ регрессия, санҷиши коррелятсия, t-тест, ANOVA, арзиши p ё фосилаи эътимод гузориш нашудааст. Аз ин рӯ, таҳқиқот асосан тавсифӣ ва ба такмил нигаронида шудааст.

27. Натиҷаҳои арзёбии коршиносони марҳилаи сеюм

Дар арзёбии коршиносон мувофиқати умумии пешниҳодҳои таҳияшуда баланд ва қобили татбиқ будани умумии онҳо низ баланд муайян шудааст.

Ин ҷадвал тартиби нисбӣ ва сатҳҳои сифатии дар манбаъ гузоришшударо инъикос мекунад. Азбаски дар манбаъ арзишҳои пурраи миёна ба таври намоён дода нашудаанд, рақамҳои нав тавлид нашудаанд.

28. Чаро “мувофиқ” ва “қобили татбиқ” фарқ мекунанд?

Пешниҳод метавонад барои ҳалли мушкили мавҷуда хеле мувофиқ дониста шавад, аммо азбаски барои татбиқ кормандон, буҷет, технология, тағйири қонунгузорӣ ё ҳамоҳангсозии байни муассисаҳо лозим мешавад, амалан иҷрои он душвортар буда метавонад.

Пасттар арзёбӣ шудани қобили татбиқ будани пешниҳодҳо оид ба сохтори ташкилӣ ва рушди кормандони бозрасӣ нисбат ба баъзе гурӯҳҳои дигар ин фарқиятро нишон медиҳад.

Бо вуҷуди ин, дар манбаъ қобили татбиқ будани ин самт номуваффақ ё паст гузориш нашудааст, балки ҳамоно дар категорияи баланд қарор дорад.

29. Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад ва намекунад

30. Ҷиҳатҳои қавии таҳқиқот

Яке аз ҷиҳатҳои муҳими қавии таҳқиқот ин аст, ки он танҳо бо пурсиши якмарҳилавие, ки вазъи кунуниро муайян мекунад, маҳдуд нашудааст.

Пас аз натиҷаҳои миқдории марҳилаи аввал ҷамъоварии маълумоти сифатӣ аз роҳбарон ва аз нав арзёбӣ кардани пешниҳодҳои аз ин маълумот таҳияшуда бо гурӯҳи сеюми коршиносон мантиқи такмилии таҳқиқотро қавӣ мекунад.

Ҷиҳати қавии дуюм ин аст, ки бозрасӣ ҳамчун як фаъолияти ягона не, балки дар ҳафт самти гуногуни маъмурӣ омӯхта шудааст.

Ҷиҳати қавии сеюм гузориш шудани арзёбии мазмунии воситаи ченкунӣ ва маълумоти мутобиқати дохилӣ мебошад. Натиҷаҳои IOC ва Cronbach алфа ба хонанда дар бораи раванди таҳияи пурсиш маълумоти иловагии методологӣ медиҳанд.

31. Маҳдудиятҳои таҳқиқот

Маҳдудияти якум: Натиҷаҳои асосӣ асосан ба арзёбии худи роҳбарон ва кормандони техникӣ такя мекунанд. Худбаҳодиҳӣ ва фаъолияти объективии муассисавӣ як чиз нестанд.

Маҳдудияти дуюм: Таҳқиқот интихоби миллии эҳтимолӣ нест, ки тамоми бахши давлатии Ҷумҳурии Халқии Демократии Лаосро фаро гирад.

Маҳдудияти сеюм: Дар таҳқиқот нишондиҳандаҳои объективии муассисавӣ, аз ҷумла шумораи хатоҳои пас аз бозрасӣ ислоҳшуда, ҳолатҳои коррупсия, вақти ҳалли шикоят ё барқарорсозии маблағ таҳлил нашудаанд.

Маҳдудияти чорум: Пешниҳодҳо аз ҷониби коршиносон мувофиқ ва қобили татбиқ дониста шудаанд; аммо пас аз татбиқи воқеии пешниҳодҳо арзёбии таъсири ченшуда анҷом дода нашудааст.

Маҳдудияти панҷум: Дар манбаъ ҳамаи арзишҳои пурраи миёна ва инҳирофи стандартии самтҳои асосӣ дар шакли ҷадвали намоёни натиҷаҳо дода нашудаанд. Ин имкони таҳлили мустақили рақамиро маҳдуд мекунад.

Маҳдудияти шашум: Таҳқиқот омори тавсифиро истифода мекунад. Моделҳои хулосабарор, ки аҳамияти оморӣ ё омилҳои муайянкунандаро байни гурӯҳҳои гуногуни роҳбарон арзёбӣ кунанд, гузориш нашудаанд.

Маҳдудияти ҳафтум: Дар PDF изҳороти алоҳидаи мубодилаи маълумот, тавзеҳи кумитаи этикӣ/ризоият ё изҳороти маблағгузорӣ ба таври намоён гузориш нашудааст.

32. Паёми асосии таҳқиқот барои амалия

Паёми асосии таҳқиқот ин аст, ки низоми бозрасиро танҳо бо зиёд кардани шумораи бозрасон ё гузаронидани назорати бештар такмил додан мумкин нест.

Сохтори пешниҳодшуда дар манбаъ ба тақвияти ҳамзамони банақшагирӣ, қонунгузории равшан, мониторинги мунтазам, идоракунии шикоятҳо, мубориза бо коррупсия, тахассуси кормандон, ҳамоҳангсозии байни муассисаҳо ва идоракунии рақамии маълумот такя мекунад.

Ин равиш бозрасиро на ҳамчун фаъолияти якдафъаинаи назоратӣ, балки ҳамчун давраи идоракунии муассисавӣ аз марҳилаҳои банақшагирӣ, татбиқ, пайгирӣ ва ислоҳ баррасӣ мекунад.

33. Арзёбии умумии илмӣ

Таҳқиқоти Xayyalad, Xayyasone ва Boupphavanh як таҳқиқоти се-марҳилавии усули омехта мебошад, ки вазъи кунунии фаъолияти бозрасиро дар Вазорати маориф ва варзиши Лаос тавассути арзёбии кормандон ва роҳбарон меомӯзад; баъдан аз назарҳои роҳбарон пешниҳодҳои такмил таҳия карда, онҳоро ба арзёбии коршиносон пешниҳод мекунад.

Таҳқиқот амалҳои мавҷудаи бозрасиро дар маҷмӯъ дар сатҳи баланд муайян мекунад. Бо вуҷуди ин, фарқиятҳо байни самтҳои асосӣ ва зербандҳо нишон медиҳанд, ки натиҷаи “умуман баланд” маънои қувваи яксони ҳамаи равандҳоро надорад.

Мониторинг ва Арзёбӣ дар байни самтҳои асосӣ баландтарин ҷойро мегирад, дар ҳоле ки баррасии шикояту аризаҳо мавқеи нисбатан пасттар дорад. Баъзе фаъолияти зерини вобаста ба интизоми ҳизбӣ, интизоми коррупсионӣ ва огоҳонии хаттии натиҷаи шикоятҳо низ нисбат ба бандҳои дигар пасттар арзёбӣ шудаанд.

Пешниҳодҳои аз мусоҳибаҳо таҳияшуда ба равшан кардани нақшаҳои бозрасӣ, тақвияти татбиқи қонунгузорӣ, ба кор андохтани механизмҳои ҳуқуқии вобаста ба коррупсия, объективитар ва саривақт ҳал кардани шикоятҳо, таъсиси низомҳои мониторинги рақамӣ ва баланд бардоштани иқтидори кормандон тамаркуз мекунанд.

Арзёбиҳои коршиносон нишон медиҳанд, ки ин пешниҳодҳо дар маҷмӯъ арзандаи татбиқ ва қобили татбиқ дониста шудаанд. Аммо таҳқиқот таъсирҳои воқеиро пас аз татбиқи пешниҳодҳо намесанҷад.

Аз ин рӯ, таҳқиқот набояд ҳамчун таҳқиқоти сабабии таъсир, ки “кадом ислоҳот бешубҳа фаъолиятро беҳтар кард”-ро нишон медиҳад, хонда шавад; балки ҳамчун таҳқиқоти рушди маъмурӣ, ки вазъи кунуниро тавсиф мекунад, аз андешаҳои амалкунандагон самтҳои такмилро бароварда мекунад ва ин самтҳоро бо назари коршиносон арзёбӣ менамояд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Ҳувияти библиографии нашри аслии академӣ

Унвони аслӣ: Implementing Inspection Works of the Ministry of Education and Sports

Муаллифон: Vankeo Xayyalad; Bounsou Xayyasone; Nilavanh Boupphavanh.

Муаллифи масъул: Vankeo Xayyalad.

Муассиса: Faculty of Education, National University of Laos.

Маҷалла: Souphanouvong University Journal of Multidisciplinary Research and Development.

Ношир: Souphanouvong University, Lao PDR.

Ҷилд / шумора: 12 / Fast Track.

Саҳифаҳо: 356–363.

DOI: 10.69692/SUJMRD1203F356.

Санаи нашр дар сатҳи мақола: 2 сентябри 2026.

Санаи ирсол: 25 августи 2026.

Санаи бозбинӣ: 27 августи 2026.

Санаи қабул: 2 сентябри 2026.

Пайванди расмии мақола: https://su-journal.com/index.php/su/article/view/1695

Навъи манбаъ: Таҳқиқоти аслии усули омехта, ки дар маҷаллаи академии тақризшаванда нашр шудааст.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0).

Бархӯрди манфиатҳо: Дар манбаъ муҳаққиқон изҳор мекунанд, ки бархӯрди манфиатҳо вуҷуд надорад.

Маблағгузорӣ: Дар мақолаи боршуда изҳороти алоҳидаи маблағгузорӣ ба таври намоён гузориш нашудааст.

Дастрасии маълумот: Дар манбаъ изҳороти алоҳидаи дастрасии маълумот вуҷуд надорад.

Саҳми муаллифон: Дар мақолаи манбаъ бахши алоҳидаи CRediT/саҳми муаллифон вуҷуд надорад.

Ёддошт оид ба санаи библиографӣ

Саҳифаи расмии мақола санаи нашри таҳқиқотро 2 сентябри 2026 нишон медиҳад. Баръакс, дар саҳифаи шумораи Fast Track-и маҷалла санаи 16 феврали 2026 барои шумора дида мешавад, ки бо хронологияи PDF — ирсол дар 25 августи 2026 ва қабул дар 2 сентябри 2026 — мувофиқат намекунад.