Baikalin (baicalin), Scutellaria baicalensis Georgi ildizlarida uchraydigan flavon glyukuronid bo‘lib, ushbu tadqiqotda cho‘chqalarning reproduktiv va respirator sindromi virusi (porcine reproductive and respiratory syndrome virus, PRRSV) ga qarshi antiviral hamda kasallik og‘irligini kamaytirish salohiyati o‘rganilgan. Tadqiqot avval birlamchi cho‘chqa alveolyar makrofaglarida (porcine alveolar macrophages, PAMs) bosqichga xos in vitro tajribalarni, so‘ng eksperimental ravishda PRRSV bilan zararlangan 20 ta cho‘chqa bolasida profilaktik oziqlantirish tajribasini qo‘llagan. Baikalin 80 µg/mL gacha PAM hayotchanligini sezilarli kamaytirmagan va PRRSV infeksiya siklida eng kuchli aniqlanadigan antiviral faollik virusning hujayra yuzasiga birikish bosqichida kuzatilgan. Zararlangan cho‘chqa bolalarida virus yuklamasi va nafas yo‘llaridan tarqalishi pastroq, isitma va klinik belgilar yengilroq bo‘lgan. Biroq baikalin virus yuborilishidan ikki kun oldin berila boshlangani sababli tadqiqot shakllangan PRRSV infeksiyasi davolanganini ko‘rsatmaydi.

Hujayra tajribasida baikalin konsentratsiyasi 20 dan 80 µg/mL gacha oshgani sari infeksion virus titri va PRRSV nsp9 mRNA darajasi pasaygan. Attachment bosqichidagi konsentratsiya–javob modelida EC50 9,021 µg/mL deb hisoblangan. Hujayra hayotchanligi tajribasida CC50 197,2 µg/mL ni tashkil etgan.

Bosqichga xos tajribalar muhim farqni ko‘rsatgan: sinovdan o‘tkazilgan sharoitlarda baikalin virusni to‘g‘ridan-to‘g‘ri inaktivatsiya qilmagan; viral kirish, hujayra ichidagi replikatsiya yoki progeny virusning ajralib chiqishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmagan. Ta’sir eng yaqqol bo‘lgan sharoit baikalinning PRRSV PAM yuzasiga birikayotgan paytda mavjud bo‘lishidir. Biroq tadqiqot baikalin to‘g‘ridan-to‘g‘ri viral qobiq oqsiliga, hujayra yuzasidagi attachment omiliga yoki erta infeksiyaning boshqa tarkibiy qismiga ta’sir qilganini aniqlamagan.

Hayvon tajribasida PRRSV + baikalin guruhida besh hayvondan to‘rttasi, faqat PRRSV guruhida esa besh hayvondan bittasi tajriba oxirigacha yetgan. Bu sonli farq sezilarli ko‘rinsa-da, Kaplan–Meier taqqoslashida \(p=0{,}082\), Fisher exact testida esa \(p=0{,}206\) bo‘lganligi sababli yashab qolish farqi statistik jihatdan ahamiyatli emas. Shu sababli yashab qolish natijasi dastlabki topilma sifatida baholanishi kerak.

Nega PRRSV nazorat qilish qiyin bo‘lgan cho‘chqa patogenidir?

PRRSV nasldor hayvonlarda reproduktiv yo‘qotishlar, yosh cho‘chqalarda respirator kasallik va o‘sishning susayishiga sabab bo‘lishi; shuningdek tug‘ma va orttirilgan immun javoblarni buzib, ikkilamchi infeksiyalarga moyillikni oshirishi mumkin bo‘lgan muhim cho‘chqa patogenidir.

Vaksinatsiya, bioxavfsizlik, podani barqarorlashtirish va patogen monitoringi PRRS nazoratining asosiy tarkibiy qismlaridir. Biroq PRRSV ning genetik va antigen xilma-xilligi turli dala shtammlariga qarshi geterologik vaksina himoyasini cheklashi mumkin. Tadqiqotning maqsadi vaksinalar o‘rniga yangi variant qo‘yish emas, balki mavjud nazorat dasturlarini qo‘llab-quvvatlashi mumkin bo‘lgan qo‘shimcha antiviral birikmalarni baholashdir.

Baikalin nima?

Baikalin, Scutellaria baicalensis Georgi ildizlarining asosiy biofaol tarkibiy qismlaridan biri bo‘lgan flavon glyukuroniddir. Oldingi eksperimental tadqiqotlarda turli virusli infeksiyalar va yallig‘lanish modellarida antiviral, antioksidant va immunomodulyator faolliklar qayd etilgan.

PRRSV bo‘yicha oldingi tadqiqotlar baikalinning ayrim shtammlarga qarshi in vitro faolligini ko‘rsatgan bo‘lsa-da, virus hayot siklining qaysi bosqichi asosiy nishon ekani, zararlangan cho‘chqa bolalaridagi himoya samaradorligi darajasi hamda antiviral ta’sir bilan yallig‘lanishdagi o‘zgarish o‘rtasidagi bog‘liqlik to‘liq aniqlanmagan.

Tadqiqot gipotezasi

Mualliflar baikalin PRRSV ga qarshi ikki bir-birini to‘ldiruvchi jarayon orqali himoya berishi mumkinligini ilgari surgan: erta virus–hujayra o‘zaro ta’siriga aralashish va undan keyin yuzaga keladigan proyallig‘lanish javobini susaytirish.

Ushbu gipotezaning birinchi qismi to‘g‘ridan-to‘g‘ri bosqichga xos hujayra tajribalari bilan o‘rganilgan. Ikkinchi qism esa hayvonlarda IL-1β, IL-6, IL-8 va TNF-α o‘lchovlari bilan baholangan. Biroq tadqiqotning kovariatsiya tahlili yallig‘lanishdagi o‘zgarish bevosita baikalin ta’siridami yoki pastroq virus yuklamasining ikkilamchi natijasimi, buni ajrata olmagan.

Baikalin PRRSV infeksiyasining qaysi bosqichida eng kuchli antiviral ta’sir ko‘rsatdi?

Baikalin sinovdan o‘tkazilgan bosqichga xos in vitro sharoitlar ichida eng kuchli aniqlanadigan antiviral faollikni PRRSV ning PAM hujayra yuzasiga birikish bosqichida ko‘rsatdi; virusni to‘g‘ridan-to‘g‘ri inaktivatsiya qilish, viral kirish, hujayra ichidagi replikatsiya va progeny virus ajralishi sharoitlarida esa sezilarli antiviral ta’sir aniqlanmadi. Bu natija attachment bosqichini ko‘rsatadi, ammo baikalinning bevosita molekulyar nishonini aniqlamaydi.

Bosqichga xos tajriba mantiqi

Antiviral birikma “virusni kamaytirishini” ko‘rsatish uning qaysi biologik bosqichda ta’sir qilishini o‘z-o‘zidan tushuntirmaydi. Shu sababli tadqiqotchilar PRRSV hayot siklining turli bosqichlarini alohida tajriba sxemalarida sinab ko‘rgan.

Nega 4 °C ishlatildi?

Attachment tajribasida past harorat virusning hujayra yuzasiga birikishiga imkon berib, energiyaga bog‘liq hujayra ichiga kirish jarayonlarini katta darajada cheklash uchun ishlatilgan. Shu tariqa birikish bosqichi bilan undan keyingi internalizatsiya jarayoni eksperimental ravishda ajratilgan.

Attachment natijasi nishon oqsilni aniqlaydimi?

Yo‘q. PRRSV ning dastlabki hujayra kontakti heparan sulfat va CD169 kabi turli sirt komponentlari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin; CD163 esa samarali infeksiya uchun muhim bo‘lsa-da, ko‘proq internalizatsiya, membrana qo‘shilishi va uncoating jarayonlarida ishtirok etadi.

Baikalin attachment bosqichida ta’sirli bo‘lganligi sababli uning viral qobiq oqsiliga yoki hujayra yuzasi komponentiga aralashishi biologik jihatdan mumkin; biroq manbada to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘lanish, retseptorga bog‘liqlik yoki molekulyar o‘zaro ta’sir tajribasi o‘tkazilmagan. Muayyan molekulyar nishonni belgilash mavjud ma’lumot chegarasidan chiqadi.

Baikalin va baicalein bir xil molekula emas

Manbada baikalinning aglikon shakli bo‘lgan baicalein uchun adabiyotlarda PRRSV ga to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘lanish va EGFR/PI3K–AKT bilan bog‘liq ta’sirlar xabar qilingani muhokama qilinadi. Biroq glyukuronidlanish qutblilik, membrana o‘tkazuvchanligi va oqsilga bog‘lanishni o‘zgartirgani sababli baicalein uchun ko‘rsatilgan mexanizmni baikalin uchun bevosita ko‘chirish mumkin emas.

Bu tadqiqot baikalin PRRSV ni davolashini ko‘rsatadimi?

Yo‘q. Hayvon tajribasida baikalin PRRSV challenge dan ikki kun oldin berila boshlangan va infeksiya davomida yem bilan berilgan; infeksiyadan keyin davolash boshlangan alohida guruh bo‘lmagani uchun tadqiqot shakllangan PRRSV infeksiyasi davolanganini ko‘rsatmaydi. Manba hayvonlardagi topilmalarni profilaktik oziq-ovqat qo‘shimchasi uchun proof-of-concept dalili sifatida cheklaydi.

Profilaktika va terapiya o‘rtasidagi farq

Profilaktik dizaynda birikma patogen bilan uchrashishdan oldin organizmda mavjud bo‘ladi. Davolash dizaynida esa aralashuv infeksiya shakllangandan, virus aniqlangandan yoki klinik belgilar boshlanganidan keyin boshlanadi.

Baikalinning asosiy in vitro faolligi erta attachment bosqichida kuzatilgani bu farqni yanada muhim qiladi. Birikmaning eng kuchli aniqlanadigan ta’siri virus–hujayra kontaktining erta nuqtasida bo‘lsa, birikmaning challenge dan oldin mavjud bo‘lishi tajribaviy jihatdan qulay sharoitdir.

Baikalinni og‘iz orqali qo‘llashdagi yana bir cheklov

Manba baikalinning og‘iz orqali bioo‘zlashtirilishi ichakdagi so‘rilish, metabolizm va enterohepatik qayta ishlanish tufayli cheklanganini bildiradi. Shu sababli yemdagi nominal doza bilan nishon to‘qimadagi faol ekspozitsiya bir xil tushuncha emas.

Mualliflar kelajakda fosfolipid komplekslari, nanopartikullar yoki boshqa yetkazib berish tizimlari kabi formulatsiya strategiyalarini baholashni tavsiya qiladi; bular ushbu tadqiqotda sinovdan o‘tkazilgan amaliyotlar emas.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Hujayra va virus tizimi

Birlamchi porcine alveolar macrophages (PAMs) va yuqori patogen PRRSV-2 shtammi SCSN2020 Chengdu Agricultural College Animal Disease Diagnostic Center tomonidan taqdim etilgan.

PAMlar PRRSV ning tabiiy nishon hujayralari bilan biologik jihatdan bog‘liq birlamchi hujayra tizimini ta’minlagani uchun tadqiqotning antiviral baholashida asosiy hujayraviy model sifatida ishlatilgan.

Hujayra hayotchanligi tajribasi

Baikalin DMSO da eritilgan, 0,22 µm filtr orqali sterilizatsiya qilingan va kultura muhitida quyidagi konsentratsiyalarga suyultirilgan:

10, 20, 40, 60, 80, 100, 200, 300, 400 va 500 µg/mL.

Barcha baikalin quduqlarida DMSO ning yakuniy konsentratsiyasi %0,1 darajada saqlangan. Har bir sharoitda sakkizta texnik takror ishlatilgan va 48 soat inkubatsiyadan so‘ng CCK-8 bilan OD450 o‘lchangan.

Manbada berilgan tenglama:

\[ \text{Cell viability inhibition rate}(\%)= \left( 1- \frac{OD_{450,\ treatment}-OD_{450,\ blank}} {OD_{450,\ mock}-OD_{450,\ blank}} \right)\times100 \]

ko‘rinishidadir.

Manba ichidagi metrik izoh: usul ushbu ifodani “cell viability inhibition rate” deb atagan bo‘lsa, 1-rasm natijalari hujayra hayotchanligini Mock foizi sifatida ko‘rsatadi. Ikki nomlanish manbada bir xil ifoda bilan berilmagani uchun Verianla bu farqni yashirmaydi.

Hujayra toksikligi natijasi

10–80 µg/mL oralig‘ida 48 soat oxirida hujayra hayotchanligi %80 dan yuqori bo‘lib qolgan. 200 µg/mL va undan yuqori konsentratsiyalarda hayotchanlik sezilarli kamaygan; to‘rt parametrli logistik regressiya:

\[ CC_{50}=197{,}2\ \mu g/mL \]

natijasini bergan.

Shu sababli bosqichga xos antiviral tajribalarda 80 µg/mL manbada sinovdan o‘tkazilgan nositotoksik diapazonning yuqori chegaralaridan biri sifatida qo‘llangan.

RT-qPCR

Hujayra, to‘qima va surtmalardan jami RNA ajratib olingan; RNA tozaligi va konsentratsiyasi ScanDrop spektrofotometri bilan o‘lchangan va PrimeScript RT Kit yordamida cDNA sintez qilingan.

PRRSV nusxa soni va PRRSV nsp9 darajalari qPCR bilan baholangan. Nisbiy gen ekspressiyasi β-actin referens geniga nisbatan:

\[ 2^{-\Delta\Delta C_t} \]

usuli bilan hisoblangan.

Virus titrlash

PRRSV namunalari 10 karra ketma-ket suyultirilgan va har bir suyultirish sakkizta texnik quduqqa qo‘llangan. Sitopatik ta’sir uch kun davomida kuzatilgan; %50 to‘qima kulturasi infeksion dozasi Reed–Muench usuli bilan hisoblanib:

log10 TCID50/mL

ko‘rinishida ifodalangan.

Har bir virus titrlashi uchta mustaqil tajribadan iborat bo‘lgan va har bir suyultirishda sakkizta texnik takror ishlatilgan. Statistik tajriba birligi alohida texnik quduqlar emas, mustaqil tajribalardir.

Attachment konsentratsiya–javob natijasi

Attachment tajribasida baikalin 20, 40 va 80 µg/mL konsentratsiyalarda virus titrlarini nazoratga nisbatan sezilarli kamaytirgan va eng katta kamayish 80 µg/mL da kuzatilgan.

5, 10, 20, 40, 60 va 80 µg/mL konsentratsiyalaridan tuzilgan to‘rt parametrli logistik konsentratsiya–javob modelida:

\[ EC_{50}=9{,}021\ \mu g/mL \]

hisoblangan.

nsp9 mRNA darajasi ham xuddi shu attachment sharoitida konsentratsiya oshgani sari kamaygan.

Hayvon tajribasi dizayni

To‘rtta hayvon guruhi

1. Mock: standart yem, PRRSV yo‘q.
2. Baikalin: 0,1 g/kg baikalinli yem, PRRSV yo‘q.
3. PRRSV: standart yem + PRRSV challenge.
4. PRRSV + baikalin: 0,1 g/kg baikalinli yem + PRRSV challenge.

Guruhlar o‘zaro yuqtirishning oldini olish uchun alohida saqlangan. RT-qPCR, ELISA, klinik baholash va gistopatologik baholashni bajargan tadqiqotchilar tegishli o‘lchovlar tugaguncha guruh taqsimotidan bexabar bo‘lgan.

Saqlash sharoitlari

Hayvonlar uch kunlik akklimatizatsiyadan so‘ng taxminan 28 ± 1 °C va %60 ± 5 nisbiy namlik sharoitida saqlangan; yem va suvga erkin kirish ta’minlangan. Tadqiqotga kiritilishidan oldin barcha hayvonlarning PRRSV antigeni va PRRSV ga xos antitanalar bo‘yicha manfiy ekani tasdiqlangan.

Namuna olish

3, 7, 14, 17 va 21-kunlarda qon, orofaringeal surtma va burun surtmasi olingan. O‘lim arafasidagi yoki o‘lgan hayvonlardan, shuningdek tajriba oxirida tirik qolganlardan o‘pka, jigar, buyrak, hilar limfa tuguni, taloq va tegishli boshqa to‘qimalar yig‘ilgan.

Viremiya va viral tarqalish qRT-PCR bilan baholangan.

Yashab qolish farqi statistik jihatdan ahamiyatlimi edi?

Yo‘q. PRRSV + baikalin guruhida 4/5, faqat PRRSV guruhida 1/5 hayvon tajriba oxiriga yetgan bo‘lsa-da, Kaplan–Meier log-rank testi \(p=0{,}082\) va 26-kun yashab qolish nisbatlarining Fisher exact testi \(p=0{,}206\) ni bergan; guruh kichikligi sababli bu natija aniq yashab qolish foydasining isboti emas, dastlabki tavsiflovchi topilmadir.

Klinik kechish

Mock va faqat baikalin guruhlarida rektal harorat tajriba davomida normal diapazonda qolgan. PRRSV guruhida harorat infeksiyadan taxminan besh kun o‘tib ko‘tarilgan, uzoq vaqt 40 °C dan yuqori bo‘lgan va cho‘qqida 41 °C dan oshgan.

PRRSV + baikalin guruhida ham vaqtinchalik isitma yuzaga kelgan; biroq harorat oshish darajasi pastroq bo‘lgan va qiymatlar odatda 39–40 °C oralig‘ida qolgan.

Tana vazni va klinik ballar

Mock va faqat baikalin guruhlari muntazam vazn orttirgan. PRRSV guruhida vazn ortishi keskin bostirilgan va infeksiyaning kech davrida tana vazni pasayishga moyillik ko‘rsatgan.

PRRSV + baikalin guruhida vazn ortishi erta davrda sekin bo‘lsa-da, o‘rta va kech davrda yana oshgan. Klinik ballar ham faqat PRRSV guruhiga nisbatan pastroq bo‘lgan va kech davrda boshlang‘ich darajalarga yaqinlashgan.

Viremiya

Faqat PRRSV guruhida serum virus yuklamasi 3-kuni aniqlanadigan bo‘lgan, 14–17-kunlarda yuqori darajalarga yetgan va 21-kuni kamayganiga qaramay yuqori bo‘lib qolgan.

PRRSV + baikalin guruhida serum PRRSV nusxalari barcha namuna olish davrida pastroq bo‘lgan; 7, 14 va 17-kunlarda kuchli, 3 va 21-kunlarda ham sezilarli kamayishlar xabar qilingan.

Orofaringeal va nazal tarqalish

PRRSV guruhida orofaringeal virus yuklamasi taxminan 14-kuni cho‘qqiga chiqqan. Baikalin berilgan zararlangan hayvonlarda orofaringeal PRRSV nusxalari pastroq bo‘lgan.

Burun surtmasida ham 3-kundan boshlangan, 14-kun atrofida ko‘tarilib keyin pasaygan tarqalish naqshi kuzatilgan; PRRSV + baikalin guruhidagi qiymatlar PRRSV guruhidagidan pastroq bo‘lgan.

Makroskopik patologiya

PRRSV guruhidagi o‘pkalarda to‘q qizil rang o‘zgarishi, aniq kongestiya, gemorragiya va konsolidatsiya sohalari kuzatilgan. Hilar va inguinal limfa tugunlarida ham aniq rang o‘zgarishlari va gemorragik o‘choqlar kuzatilgan.

PRRSV + baikalin guruhida o‘pka kongestiyasi, gemorragiya va konsolidatsiya yengilroq ko‘ringan, lobulyar arxitektura yaxshiroq saqlangan. Shunga qaramay ayrim fokal lezyonlar va yengil kongestiya butunlay yo‘qolmagan.

Gistopatologiya

PRRSV guruhining o‘pkalarida interstitsial pnevmoniya; alveolyar septalarning qalinlashishi, alveolyar bo‘shliqlarning torayishi, bronx va tomirlar atrofida yallig‘lanish hujayralari infiltratsiyasi hamda fokal to‘qima arxitekturasi buzilishi kuzatilgan.

Hilar va inguinal limfa tugunlarida limfoid tashkilot buzilishi, limfotsitlar kamayishi va fokal hujayra shikastlanishi kuzatilgan.

PRRSV + baikalin guruhida alveolyar tuzilma yaxshiroq saqlangan; septal qalinlashish va yallig‘lanish infiltratsiyasi yengilroq ko‘ringan. Limfa tugunlarida ham to‘qima tashkiloti yaxshiroq saqlangan.

Biroq miqdoriy makroskopik va gistopatologik ballar PRRSV + baikalin guruhida pasayish tendensiyasini ko‘rsatgan bo‘lsa-da, PRRSV guruhi bilan farqlar statistik ahamiyat darajasiga yetmagan.

Gistopatologiya usuli

To‘qimalar %4 paraformaldegidda fiksatsiya qilingan, bosqichli etanol qatoridan o‘tkazilgan, parafinga joylangan va 4 µm kesmalar tayyorlangan. Kesmalar gematoksilin-eozin (H&E) bilan bo‘yalgan va Nikon Eclipse 50i mikroskopida baholangan.

Serumdagi yallig‘lanish sitokinlari

IL-1β, IL-6, IL-8 va TNF-α serum konsentratsiyalari ELISA bilan o‘lchangan. PRRSV infeksiyasi to‘rtta sitokinning barchasini oshirgan.

PRRSV + baikalin guruhida to‘rtta sitokin 7 va 14-kunlarda PRRSV guruhiga nisbatan sezilarli darajada past bo‘lgan.

9-rasm tahlilida guruh, vaqt va guruh × vaqt o‘zaro ta’siri doimiy effektlar sifatida; individual cho‘chqa bolasini takroriy o‘lchov omili sifatida kiritgan mixed-effects model ishlatilgan va oldindan belgilangan vaqt nuqtalari taqqoslashlari Šídák tuzatishi bilan amalga oshirilgan.

Baikalin yallig‘lanish sitokinlarini bevosita bostirdimi?

Ushbu tadqiqot buni aniqlay olmadi. PRRSV + baikalin guruhida IL-1β, IL-6, IL-8 va TNF-α pastroq bo‘lsa-da, ayni hayvonlarda virus yuklamasi ham sezilarli pastroq edi; virus yuklamasi kovariat sifatida qo‘shilganda tuzatilgan guruh effektlari ahamiyatli bo‘lib qolmadi va guruhlarning virus yuklamasi taqsimotlari ustma-ust tushmagani uchun kuchli kollinearlik yuzaga keldi. Natijalar bevosita immunomodulyator mexanizm bilan pastroq virus yuklamasiga bog‘liq ikkilamchi yallig‘lanish kamayishini ishonchli ajrata olmaydi.

Nega bu farq muhim?

Kamroq virus kamroq zararlangan makrofag va shuning uchun pastroq yallig‘lanish stimulini keltirib chiqarishi mumkin. Bunday holatda sitokinlar kamayishi uchun baikalinning yallig‘lanish signal yo‘liga mustaqil ravishda bevosita aralashishi shart emas.

Boshqa tomondan, baikalin turli yallig‘lanish modellarida NF-κB, MAPK, oksidativ stress va inflamazoma signali bilan bog‘langan. Ushbu tadqiqot bu biologik ehtimolni inkor etmaydi, biroq PRRSV modelida bevosita sababiy immunomodulyatsiyani isbotlamaydi.

Statistik tahlil

Tahlillar GraphPad Prism 9.5.1 bilan bajarilgan. Hayvon tajribalarida tajriba birligi bitta cho‘chqa bolasidir. Hujayra tajribalarida tajriba birligi texnik quduq emas, mustaqil tajribadir; texnik takrorlar statistik tahlildan oldin mustaqil tajriba ichida o‘rtachalashtirilgan.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan xulosalar

• Baikalin PAMlarda sinovdan o‘tkazilgan nositotoksik diapazonda PRRSV infeksion titrlarini va nsp9 mRNA darajalarini konsentratsiyaga bog‘liq ravishda kamaytirgan.
• Sinovdan o‘tkazilgan hayot sikli sharoitlari orasida eng kuchli aniqlanadigan antiviral faollik attachment bosqichida kuzatilgan.
• Attachment tajribasidagi EC50 9,021 µg/mL deb hisoblangan.
• Hujayra hayotchanligi tajribasidagi CC50 197,2 µg/mL deb hisoblangan.
• Profilaktik parhez baikalinini olgan zararlangan cho‘chqa bolalarida serum virus yuklamasi va respirator viral tarqalish pastroq bo‘lgan.
• Isitma, klinik ballar va vazn yo‘qotish tendensiyasi PRRSV + baikalin guruhida yengilroq bo‘lgan.
• O‘pka va limfa tuguni shikastlanishi gistologik jihatdan yengilroq ko‘ringan; biroq umumiy lezyon ballarida PRRSV guruhiga nisbatan statistik ahamiyatli farq ko‘rsatilmagan.
• IL-1β, IL-6, IL-8 va TNF-α 7 va 14-kunlarda PRRSV + baikalin guruhida pastroq bo‘lgan.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan xulosalar

• Baikalin infeksiya shakllangandan keyin samarali PRRSV davosi ekanini ko‘rsatmaydi.
• Baikalin vaksinalar o‘rnini bosa olishini ko‘rsatmaydi; manba uni potensial qo‘shimcha aralashuv sifatida joylashtiradi.
• Baikalinning attachment bosqichidagi bevosita molekulyar nishonini aniqlamaydi.
• Baikalin viral zarrachaga yoki hujayraviy attachment omiliga bog‘lanishini aniqlamaydi.
• Baikalin sitokinlarni virus yuklamasidan mustaqil bevosita mexanizm bilan kamaytirishini isbotlamaydi.
• 4/5 ga qarshi 1/5 yashab qolish farqi statistik jihatdan aniq ekanini ko‘rsatmaydi.
• Bitta SCSN2020 shtammidagi natijalar barcha PRRSV-1 va PRRSV-2 variantlariga tegishli ekanini ko‘rsatmaydi.
• 0,1 g/kg yem dozasi optimal doza ekanini ko‘rsatmaydi.
• Uzoq muddatli tijoriy poda xavfsizligi yoki samaradorligini tasdiqlamaydi.

Asosiy cheklovlar

1. Profilaktik boshlanish: Baikalin challenge dan ikki kun oldin berilgan.
2. Post-challenge davolash guruhi yo‘q: Shakllangan infeksiyadagi terapevtik samaradorlik noma’lum.
3. Kichik hayvon guruhi: Har guruhda faqat beshta cho‘chqa bolasi bor.
4. Bitta doza: Hayvon tajribasida faqat 0,1 g/kg yem dozasi ishlatilgan.
5. Bitta viral shtamm: SCSN2020 baholangan, genetik jihatdan farqli PRRSV shtammlari sinovdan o‘tkazilmagan.
6. Bitta birlamchi hujayra tizimi: In vitro tahlil PAMlar bilan bajarilgan; MARC-145 kabi boshqa tizimlar ishlatilmagan.
7. Molekulyar nishon noma’lum: Binding va receptor-dependency tajribalari o‘tkazilmagan.
8. Immun mexanizm cheklangan: I tur interferonlar, interferon-stimulated genes, NK faolligi, PRRSV ga xos T hujayralar va neytrallovchi antitanalar o‘lchanmagan.
9. Og‘iz orqali bioo‘zlashtirilish: Baikalinning og‘iz orqali so‘rilishi cheklangan va formulatsiya optimallashtirilmagan.

Manba ichidagi hisobot izohlari

In vitro natijalarning 3.2-bo‘limida hujayra kulturasi uchun “prophylactic dietary baicalin supplementation” iborasi ishlatilgan; aksincha, usullar bo‘limida PAMlarga kultura muhitida baikalin qo‘llangani aniq ta’riflangan. Verianla in vitro usulini Methods 2.4 ga muvofiq beradi va “dietary” so‘zini hujayra tajribasining haqiqiy protsedurasi sifatida takrorlamaydi.

Shuningdek, usullar bo‘limidagi CCK-8 tenglamasi “cell viability inhibition rate” deb atalgan bo‘lsa, natija grafigi “cell viability (% of Mock)” ni ko‘rsatadi. Verianla manba ichidagi bu terminologik farqni yangi formula bilan tuzatmaydi.

Kelajakdagi tadqiqotlar

Manbaga ko‘ra, kelajakdagi tadqiqotlar post-challenge davolash vaqtlarini, doza–javob munosabatini va terapevtik oynani bevosita baholashi kerak.

Antiviral kenglik HP-PRRSV, NADC30-like, NADC34-like va genetik jihatdan farqli PRRSV-1/PRRSV-2 shtammlarida sinovdan o‘tkazilishi kerak.

Baikalinning virusga yoki hujayraviy attachment omillariga bevosita bog‘lanishini aniqlash uchun miqdoriy binding usullari va receptor-dependency tajribalari zarur.

Og‘iz orqali bioo‘zlashtirilishni oshirishga qaratilgan formulatsiya strategiyalari va tijoriy ishlab chiqarish sharoitlaridagi mustaqil tasdiqlashlar yem qo‘shimchasi sifatida standartlashtirishdan oldin alohida baholanishi kerak.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl sarlavha: Antiviral Activity of Baicalin Against PRRSV In Vitro and in Infected Piglets

Mualliflar: Zhiping Lu; Lei Xu; Dike Jiang; Ruijiao Jiang; Tianxiang Chen; Chunlin Fang; Hongli Jiang; Zili Li

Teng hissa: Zhiping Lu va Lei Xu

Mas’ul muallif: Zili Li

Muassasa 1: Key Laboratory of Preventive Veterinary Medicine of Hubei Province, College of Veterinary Medicine, Huazhong Agricultural University, Wuhan 430070, China

Muassasa 2: College of Animal Science and Veterinary Medicine, Chengdu Agricultural College, Chengdu 611130, China

Jurnal: Veterinary Sciences

Nashriyot: MDPI

Nashr turi: Taqrizdan o‘tgan, ochiq kirishli eksperimental tadqiqot maqolasi

Bibliografik qayd: Veterinary Sciences, 2026, 13(9), 915

DOI: 10.3390/vetsci13090915

Yuborilgan: 11 avgust 2026

Tahrir: 31 avgust 2026

Qabul: 2 sentyabr 2026

Nashr: 6 sentyabr 2026

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Asosiy tadqiqot turi: Birlamchi hujayra kulturasida bosqichga xos antiviral tajribalar + eksperimental PRRSV infeksiyali cho‘chqa bolalari tadqiqoti.

Virus: Yuqori patogen PRRSV-2 SCSN2020.

Hujayra tizimi: Primer porcine alveolar macrophages (PAMs).

Asosiy in vitro usullar: CCK-8 hujayra hayotchanligi; TCID50 virus titrlash; qRT-PCR; direct virucidal, attachment, entry, intracellular replication va progeny-release bosqich testlari.

Hayvon namunalari: 20 ta 21 kunlik urg‘ochi Yorkshire cho‘chqa bolasi; to‘rt guruh, n=5.

Hayvonlarda baikalin dozasi: 0,1 g/kg yem; challenge dan ikki kun oldin boshlab tajriba davomida.

Challenge: 3 mL SCSN2020, \(10^6\) TCID50/mL, intranazal.

Asosiy namuna olish kunlari: 3, 7, 14, 17 va 21.

Gistopatologiya: %4 paraformaldegid fiksatsiyasi; 4 µm parafin kesma; H&E; Nikon Eclipse 50i.

Sitokinlar: Serum IL-1β, IL-6, IL-8 va TNF-α; ELISA.

Statistik dastur: GraphPad Prism 9.5.1.

Etika: Chengdu Agricultural College Ethics Committee; protokol 2025030001001; tasdiqlash sanasi 11 mart 2025.

Axborotli rozilik: Qo‘llanilmaydi.

Moliyalashtirish: Tianfu Qingcheng Project (Tianfu Agricultural Master), grant 20221226; Rongcheng Talent Program, grant 20250925.

Ma’lumotlar mavjudligi: Asl hissalar maqola ichida mavjudligi; qo‘shimcha savollar birinchi mualliflarga yo‘naltirilishi mumkinligi bildirilgan.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvini bildirmagan.

Muallif hissalari: Konseptualizatsiya Zili Li va Zhiping Lu; metodologiya Zhiping Lu, Dike Jiang va Lei Xu; dasturiy ta’minot Zhiping Lu va Lei Xu; tasdiqlash Ruijiao Jiang, Tianxiang Chen va Hongli Jiang; formal tahlil Zhiping Lu va Zili Li; tadqiqot Zhiping Lu va Chunlin Fang; resurslar Zhiping Lu va Zili Li; ma’lumotlarni kuratsiya qilish Zhiping Lu va Dike Jiang; dastlabki qoralama Zhiping Lu, Lei Xu va Dike Jiang; ko‘rib chiqish/tahrirlash Tianxiang Chen va Chunlin Fang; vizualizatsiya Zhiping Lu va Lei Xu; nazorat Zili Li; loyiha boshqaruvi Zhiping Lu va Hongli Jiang; moliyalashtirishni olish Zhiping Lu tomonidan bajarilgan.

Eng muhim talqin cheklovi: Hayvon tajribasida baikalin qo‘llanishi infeksiyadan oldin boshlanganligi sababli topilmalar profilaktik oziqlantiruvchi aralashuv uchun proof-of-concept xususiyatiga ega; shakllangan PRRSV infeksiyasini davolashga doir dalil emas.

Yashab qolish cheklovi: 4/5 ga qarshi 1/5 kuzatilgan yashab qolish farqi log-rank va Fisher testlarida statistik ahamiyatga yetmagan.

Immun mexanizm cheklovi: Pastroq sitokin darajalarini bevosita baikalin immunomodulyatsiyasi bilan pastroq virus yuklamasining ikkilamchi ta’siri o‘rtasida ishonchli ajratib bo‘lmagan.

Molekulyar nishon cheklovi: Attachment bosqichi asosiy aniqlanadigan ta’sir nuqtasidir; biroq bevosita viral yoki hujayraviy nishon aniqlanmagan.

Manba ichidagi terminologiya izohi: In vitro natijalarda ishlatilgan “dietary” iborasi hujayra kulturasi usulining haqiqiy qo‘llash shakliga mos kelmaydi; shuningdek CCK-8 tenglama nomi bilan 1-rasmdagi “cell viability” taqdimoti turli terminologiyadan foydalanadi.

Vizualni qayta chizish: PRRSV hayot sikli va attachment ga qaratilgan ta’sir sxemasi, hujayra konsentratsiya–javob mantiqi, hayvon tajribasi dizayni, viremiya/tarqalish vaqt qatorlari va klinik/patologik taqqoslashlar Verianla uchun o‘ziga xos tarzda qayta qurilishi mumkin. Gistopatologiya tasvirlarining o‘zi eksperimental dalil bo‘lgani uchun soxta H&E/mikroskopiya yaratish o‘rniga manba tasviridan litsenziyalangan foydalanish yoki tushuntiruvchi sxema afzal ko‘rilishi kerak.

Verianla Live mosligi: Live Process, Live Line, Live Compare va Live Data uchun yuqori darajada mos. Manbadan tashqari doza–javob yoki davolash natijasini hisoblaydigan foydalanuvchi boshqaradigan simulyatsiya mos emas.