Blastocystis spp. odamlarda va ko‘plab hayvonlarda ichakda uchrashi mumkin bo‘lgan, genetik jihatdan xilma-xil anaerob protistdir; ushbu tadqiqot tabiiy ravishda Blastocystis-musbat bo‘lgan ich ketgan yaklarda najas bakterial jamoasi va qisqa zanjirli yog‘ kislotalari profilining Blastocystis-manfiy ich ketgan yaklardan farq qilishi yoki qilmasligini o‘rganadigan eksplorativ, ko‘ndalang kesimli kuzatuv tadqiqotidir. Lhasadagi bitta fermadan olingan 30 ta ich ketgan yak najasi namunasi skriningdan o‘tkazilgan; dastlabki molekulyar skriningda 11 ta namuna musbat topilgan, ularning oltitasida sekvens bilan tasdiqlash muvaffaqiyatli bo‘lgan. Taqqoslovchi tahlil oltita Blastocystis-musbat va tasodifiy tanlangan oltita Blastocystis-manfiy ich ketgan yakda o‘tkazilgan. Bakterial jamoalar 16S rRNA V3–V4 amplikon sekvenslash bilan, najasdagi yetti qisqa zanjirli yog‘ kislotasi esa GC–MS yordamida o‘rganilgan.

Blastocystis-musbat guruhda sirka, propion, moy, valerian, kapron va izomoy kislotalari konsentratsiyalari pastroq bo‘lgan; izovalerian kislotasi bo‘yicha ahamiyatli farq kuzatilmagan. 16S tahlilida musbat guruhda ACE, Chao1, Faith's phylogenetic diversity, kuzatilgan ASVlar soni va Shannon xilma-xilligi tadqiqot belgilagan p<0,01 ahamiyatlilik chegarasiga ko‘ra pastroq bo‘lgan. Bakterial jamoaning umumiy tarkibi ham guruhlar orasida ajralgan; ANOSIM natijasi R=0,9852 va p=0,003 bo‘lgan.

Taksonomik darajada Blastocystis-musbat yaklarda Bacteroidota ning nisbiy ko‘pligi pastroq, Firmicutes_D ning nisbiy ko‘pligi esa yuqoriroq bo‘lgan. Uglevod fermentatsiyasi yoki qisqa zanjirli yog‘ kislotalari hosil bo‘lishi bilan ilgari bog‘langan ayrim bakterial avlodlar ham musbat guruhda kamroq vakillangan. PICRUSt2 tahlili guruhlarning taxminiy mikrob funksional salohiyatida farqlarni ko‘rsatgan; biroq bu natijalar haqiqiy gen ekspressiyasi, ferment faolligi yoki metabolik oqim o‘lchovi emas.

Tadqiqotning asosiy talqin cheklovi sababiylikdir. Har ikki guruh ham ich ketgan hayvonlardan iborat bo‘lgani, sog‘lom nazorat bo‘lmagani, namuna faqat olti hayvon/guruhdan iborat bo‘lgani va parhez, yosh, dori qo‘llash hamda boshqa enterik infeksiyalar keng qamrovli nazorat qilinmagani sababli Blastocystis mikrobiota o‘zgarishlari, SCFA kamayishi yoki ich ketishiga sabab bo‘lgan degan xulosaga kelib bo‘lmaydi.

Blastocystis spp. Musbatligi Ushbu Tadqiqotda Ich Ketishining Sababi Sifatida Isbotlandimi?

Yo‘q. Tadqiqot faqat ich ketgan yaklar ichida Blastocystis-musbat va Blastocystis-manfiy hayvonlarni taqqoslagan; sog‘lom nazorat guruhi va eksperimental infeksiya dizayni bo‘lmagani uchun Blastocystis ich ketishiga yoki kuzatilgan mikrob va metabolik o‘zgarishlarga sabab bo‘lganini ko‘rsatib bo‘lmaydi. Topilmalar Blastocystis musbatligi bilan bog‘liq naqshlardir.

Yaklarda ichak mikrobiotasining ahamiyati

Yaklar Qinghai–Tibet platosining surunkali gipobarik gipoksiya, past harorat, kuchli ultrabinafsha nurlanish va mavsumiy yem cheklanishi kabi atrof-muhit sharoitlariga moslashgan kavsh qaytaruvchi hayvonlardir. Tolaga boy plato yemlaridan foydalanishda oshqozon-ichak mikrob fermentatsiyasi muhim rol o‘ynaydi.

Ichak mikrobiotasi faqat bakteriyalardan iborat emas. Arxeyalar, zamburug‘lar, viruslar va mikrob eukariotlar ham ichak ekotizimining tarkibiy qismlaridir. Shunga qaramay, ushbu tadqiqot ayniqsa najasdagi bakterial jamoalarga qaratilgan va 16S rRNA amplikon sekvenslashdan foydalangan; zamburug‘lar, viruslar yoki bakteriyalarning mutlaq yuklari o‘lchanmagan.

Qisqa zanjirli yog‘ kislotalari nima?

Qisqa zanjirli yog‘ kislotalari ichak mikroorganizmlari, ayniqsa fermentlanadigan uglevodlarni qayta ishlashi natijasida hosil bo‘lishi mumkin bo‘lgan kichik organik kislotalardir. Atsetat, propionat va butirat ichak ekotizimida eng ko‘p o‘rganilgan SCFA lar qatoriga kiradi.

SCFA lar epiteliy hujayralarining energiya metabolizmi, luminal pH, to‘siq yaxlitligi va immun boshqaruv bilan bog‘liq. Ammo najasda o‘lchangan SCFA miqdori faqat bakteriyalar qancha SCFA ishlab chiqarganini aks ettirmaydi. Ishlab chiqarish, ichakdan so‘rilish, mezbon tomonidan foydalanish, tranzit vaqti, najasdagi suv miqdori va mavjud substrat birgalikda najas konsentratsiyasini belgilaydi.

Blastocystis nega o‘z-o‘zidan “patogen” sifatida talqin qilinmaydi?

Blastocystis ko‘plab inson va hayvon populyatsiyalarida aniqlanishi mumkin va mezbon–mikrobiota munosabati tadqiqotdan tadqiqotga farq qilishi mumkin. Ayrim inson tadqiqotlarida Blastocystis mavjudligi yuqoriroq bakterial xilma-xillik bilan bog‘langan bo‘lsa, ayrim ich ketish holatlarida muayyan kichik turlar past xilma-xillik va farqli mikrobiota naqshlari bilan bog‘langan.

Shuning uchun faqat “Blastocystis musbat” bo‘lish barcha mezbonlarda bir xil biologik natijani anglatmaydi. Kichik tur, mezbon turi, klinik holat, parhez, fon mikrobiotasi va atrof-muhit natijalarga ta’sir qilishi mumkin.

Ushbu tadqiqot nega plato yaklariga qaratilgan?

Yuqori balandlikda yashaydigan yaklarning surunkali gipoksiyasi, sovuq, mavsumiy oziqlanish cheklanishi va yuqori tolali yaylov ratsioni ichak fermentatsiyasi va mezbon–mikrob o‘zaro ta’sirini past balandlikdagi hayvonlarnikidan farqlashi mumkin.

Manba bu ekologik kontekst Blastocystis–mikrobiota munosabatini o‘zgartirishi mumkinligini ilmiy asos sifatida ishlatadi. Biroq tadqiqotda kislorodga bog‘liq mezbon javoblari, balandlik gradienti yoki gipoksiya ko‘rsatkichlari o‘lchanmagani sababli “yuqori balandlik Blastocystis ta’sirini kuchaytirdi” degan xulosa chiqarib bo‘lmaydi.

Tadqiqot savoli

Asosiy savol tabiiy Blastocystis musbatligi ich ketgan yaklarda quyidagi to‘rt xususiyat bilan bog‘liqmi:

• najas bakterial jamoasining o‘zgarishi,
• bakterial boylik va xilma-xillikning kamayishi,
• taxminiy mikrob metabolik salohiyatning o‘zgarishi,
• najas SCFA konsentratsiyalarining pasayishi.

Sog‘lom nazorat guruhining yo‘qligi nega muhim?

Manfiy guruh sog‘lom hayvonlardan tashkil topmagan. Bu yaklar ham ich ketgan. Demak, ikki guruhning umumiy jihati ich ketishdir; tadqiqot Blastocystis holati ushbu buzilgan klinik kontekst ichida qo‘shimcha mikrobiota/metabolit naqshi bilan bog‘liq yoki bog‘liq emasligini taqqoslaydi.

Ushbu dizayn Blastocystis-manfiy ich ketgan yak bilan Blastocystis-musbat ich ketgan yak o‘rtasidagi farqni ko‘rsatishi mumkin; biroq sog‘lom yak ichak ekotizimi qanday bo‘lishini yoki Blastocystis ning sog‘lom holatdan ich ketishiga o‘tishdagi rolini ko‘rsata olmaydi.

Boshqa chalg‘ituvchi o‘zgaruvchilar

Yosh, jins, tana holati, batafsil yem iste’moli, emlash tarixi, yaqindagi antimikrob yoki antiparazitar qo‘llanish hamda ich ketish og‘irligi individual darajada tizimli ravishda mavjud emas.

Bundan tashqari, bakterial, virusli, protozoy va gelmint kelib chiqishli muqobil ich ketish sabablari keng qamrovli tarzda skrining qilinmagan. Shu sababli kuzatilgan mikrobiota va SCFA farqlarining bir qismi Blastocystis dan boshqa klinik yoki ekologik o‘zgaruvchilar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Blastocystis tur/kichik turini tasdiqlash

Taxminan 600 bp lik small-subunit rRNA sohasi PCR orqali amplifikatsiya qilingan. Qo‘llangan primerlar Bs-RD5-F va Bs-BhRDr-R. PCR mahsulotlari agaroz gel elektroforezi bilan tekshirilgan va muvaffaqiyatli mahsulotlar bidirectional Sanger sekvenslashga yuborilgan.

Oltita tasdiqlangan sekvens GenBank PP439446.1 va OR117711.1 referenslari bilan %99,84 o‘xshashlik ko‘rsatgan. Sekvenslar PX888047–PX888052 accession raqamlari bilan GenBank ga yuklangan.

Bu natija Blastocystis spp. identifikatsiyasini qo‘llab-quvvatlagan; biroq muayyan ST kichik turini ishonchli aniqlamagan. Shu sababli tadqiqot mikrobiota natijalarini muayyan Blastocystis kichik turiga bog‘lab bo‘lmaydi.

Zoonotik yuqish haqida nima deyish mumkin?

Ushbu tadqiqot zoonotik yuqishni tekshirmaydi. Yaklardan, odamlardan, boshqa hayvonlardan va umumiy ekologik manbalardan bir vaqtda hamda kichik tur aniqligi darajasida sekvenslar olinmagani uchun insonga yoki insondan yakkaga yuqish ko‘rsatib bo‘lmaydi.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Namuna olish dizayni

Najas namunalarini saqlash

Yangi najas to‘g‘ridan-to‘g‘ri rektumdan yoki defekatsiyadan darhol keyin steril bir martalik material bilan olingan, quruq muzda tashilgan va laboratoriyada −80 °C da saqlangan.

Blastocystis PCR protokoli

Taxminan 200 mg najasdan Omega Fecal DNA Kit yordamida genomik DNA ajratib olingan. Blastocystis SSU rRNA sohasi Bs-RD5-F va Bs-BhRDr-R primerlari bilan ko‘paytirilgan.

25 µL PCR aralashmasida 12,5 µL 2× Taq PCR Master Mix, har bir primerdan 1,0 µL, taxminan 100 ng template DNA va nuclease-free water ishlatilgan. Termal sikl; 95 °C da 5 daqiqa boshlang‘ich denaturatsiya, 35 sikl davomida 95 °C da 15 soniya, 59 °C da 15 soniya va 72 °C da 45 soniya, so‘ng 72 °C da 10 daqiqa final extension tarzida bajarilgan.

16S rRNA amplikon sekvenslash

Bakterial tahlil uchun 16S rRNA genining V3–V4 gipero‘zgaruvchan sohasi 338F va 806R primerlari bilan ko‘paytirilgan.

Amplifikatsiya 95 °C da 3 daqiqa boshlang‘ich denaturatsiya; 30 sikl davomida 95 °C da 30 soniya, 55 °C da 30 soniya, 72 °C da 45 soniya; yakunda 72 °C da 10 daqiqa ko‘rinishida bajarilgan.

Extraction blank va no-template PCR nazoratlarida amplikon aniqlanmagan. Kutubxonalar Illumina MiSeq da 2 × 300 bp paired-end shaklida sekvenslangan.

Sekvenslash sifati natijasi

Bioinformatik ishlov berish quvuri

Demultiplekslangan sekvenslar QIIME 2 v2023.9 bilan ishlov berilgan. Primer va past sifatli bazalar olib tashlangach denoising, paired-end birlashtirish, dereplication, error correction va chimera removal DADA2 bilan bajarilgan.

DADA2 o‘xshashlikka asoslangan OTU klasterlari o‘rniga exact amplicon sequence variant yaratgan. Taksonomik klassifikatsiyada Genome Taxonomy Database release R214 va q2-feature-classifier naïve Bayes classifier ishlatilgan; confidence threshold 0,7 bo‘lgan.

Xloroplast, mitoxondriya va bakteriya bo‘lmagan sekvenslar chiqarib tashlangan; xilma-xillik tahlilidan oldin namunalar minimal sekvenslash chuqurligiga rarefy qilingan.

Alfa xilma-xillik tahlili

ACE va Chao1 boylik baholarini; Faith's phylogenetic diversity filogenetik xilma-xillikni; observed ASVs kuzatilgan variantlar sonini; Pielou evenness jamoaning teng taqsimlanishini; Shannon va Simpson esa boylik hamda taqsimlanish tuzilishini turli usulda aks ettiradi.

Good's coverage bo‘yicha guruhlar orasida farq aniqlanmagan. Rarefaction egri chiziqlarining plato hosil qilishi mavjud namunalarda sekvenslash chuqurligi kuzatilgan bakterial xilma-xillikni tavsiflash uchun yetarli ekanini ko‘rsatadi; bu namuna soni yetarli degani emas.

Beta xilma-xillik va guruhlarning ajralishi

Beta xilma-xillik namunalarning bakterial jamoa tarkiblari bir-biridan qanchalik farq qilishini baholaydi. Bray–Curtis dissimilarity asosida PCoA va NMDS qo‘llangan, shuningdek PCA va UPGMA ishlatilgan.

ANOSIM dagi yuqori musbat R qiymati o‘rganilgan 12 ta namunada guruhlararo tarkib farqlari guruh ichidagi farqlardan kuchliroq ekanini ko‘rsatadi. Namuna kichik bo‘lgani sababli natija tashqi populyatsiyalarga umumlashtirilmasligi kerak.

Filum darajasidagi tarkib

Firmicutes/Bacteroidota kabi nisbatlardan yolg‘iz universal “dysbiosis ko‘rsatkichi” sifatida foydalanmaslik kerak. Taksonomik nisbatlarga mezbon turi, parhez, oshqozon-ichak qismi, namuna tayyorlash, sekvenslash usuli va kasallik konteksti ta’sir qiladi.

Avlod darajasidagi muhim naqshlar

Blastocystis-musbat guruhda eng ko‘p avlodlar qatorida Arthrobacter_B (%10,20), Romboutsia_B (%8,94) va Faecousia (%8,04) bo‘lgan. Blastocystis-manfiy guruhda Faecousia (%16,17), Cryptobacteroides (%8,11) va Paraprevotella (%3,58) ajralib turgan.

LEfSe tahlili musbat guruhda Firmicutes_D, Actinobacteriota, Bacilli, Micrococcaceae, Planococcaceae, Bacillales_A, Peptostreptococcales va Arthrobacter_B; manfiy guruhda esa Bacteroidota, Bacteroidia, Bacteroidales, Oscillospiraceae_88309, Spirochaetota, Verrucomicrobiota, Faecousia va Alloprevotella kabi taksonlarni farqlovchi sifatida ko‘rsatgan.

Bu taksonlarni “Blastocystis diagnostik biomarkeri” deb qabul qilmaslik kerak. Tashqi tasdiqlash va diagnostik samaradorlik tahlili o‘tkazilmagan.

Mikrob birga uchrashish tarmog‘i

Tarmoq tahliliga faqat namunalarning kamida %50 ida uchragan va o‘rtacha nisbiy ko‘pligi %0,1 dan yuqori bo‘lgan avlodlar kiritilgan. Spearman korrelyatsiyasining mutlaq qiymati kamida 0,70 va Benjamini–Hochberg tuzatilgan q qiymati <0,05 bo‘lganda bog‘lanish saqlangan.

Masalan Enterenecus; Phocaeicola_A_858004, Porcincola, Agathobacter_164119 va Pygmaiobacter bilan musbat korrelyatsiya ko‘rsatgan. Faecousia UBA644, UBA5905 va UBA6857 bilan musbat; Neoscardovia esa QALR01, UBA1732 va UBA1259 bilan manfiy korrelyatsiya ko‘rsatgan.

Ushbu tarmoq statistik birgalikda o‘zgarish naqshini ko‘rsatadi. Bir bakteriya boshqasini bevosita qo‘llab-quvvatlashi yoki bostirishi haqida xulosa chiqarib bo‘lmaydi.

Qisqa zanjirli yog‘ kislotalarini o‘lchash

Taxminan 200 mg eritilgan najas 1,8 mL %0,5 fosfor kislotasida gomogenlashtirilgan; 15.000×g da 10 daqiqa, 4 °C da sentrifugalangan. Supernatant ethyl acetate bilan ekstraksiya qilingan va 0,22 µm PTFE filtrdan o‘tkazilgan.

Ichki standart sifatida 1 mM 4-metilvalerian kislotasi ishlatilgan. Yetti nuqtali kalibratsiya seriyasi tayyorlangan va qabul qilish uchun R² ≥0,99 sharti qo‘llangan.

GC–MS qurilmasi Agilent 7890B gaz xromatografi va Agilent 5977B mass-selective detector kombinatsiyasidir. HP-FFAP kolonnasi 30 m × 0,25 mm ichki diametr × 0,25 µm plyonka qalinligiga ega.

Bir µL namuna splitless rejimda 250 °C inlet haroratida kiritilgan, geliy 1,0 mL/daqiqa doimiy oqimda tashuvchi gaz sifatida ishlatilgan. Oven dasturi 50 °C da 1 daqiqa; 10 °C/daqiqa bilan 180 °C gacha; keyin 20 °C/daqiqa bilan 240 °C gacha ko‘tarilish va 240 °C da 5 daqiqa ushlab turish tarzida bo‘lgan.

Electron ionization 70 eV da amalga oshirilgan va selected-ion-monitoring rejimi qo‘llangan.

GC–MS usulini tasdiqlash

SCFA natijalari

Najasdagi SCFA Kamayishi Mikrob SCFA Ishlab Chiqarishining Kamayganini Bevosita Isbotlaydimi?

Yo‘q. Najas SCFA konsentratsiyasiga mikrob ishlab chiqarishdan tashqari ichakdan so‘rilish, mezbon foydalanishi, oshqozon-ichak tranziti, najasdagi suv miqdori va mavjud substrat ta’sir qiladi; shu sababli tadqiqotda o‘lchangan past najas SCFA qiymatlari kamaygan mikrob ishlab chiqarishiga mos kelishi mumkin, ammo ishlab chiqarish tezligining bevosita o‘lchovi emas.

SCFA va bakterial tarkibni birgalikda talqin qilish

Musbat guruhda Bacteroidota va Alloprevotella, Faecalibacterium, Caproiciproducens, Intestinimonas, Angelakisella va Roseburia kabi uglevod fermentatsiyasi yoki SCFA ishlab chiqarilishi bilan ilgari bog‘langan ayrim taksonlarning kamroq vakillanishi SCFA natijalari bilan bir yo‘nalishdagi naqshdir.

Biroq funksiya tur va hatto shtamm darajasida farq qilishi mumkin. 16S V3–V4 amplikon ma’lumoti bakteriya aslida qaysi metabolitlarni qaysi tezlikda ishlab chiqarishini o‘lchamaydi.

PICRUSt2 Natijalari Haqiqiy Metabolik Faollikni O‘lchaydimi?

Yo‘q. PICRUSt2 16S rRNA taksonomik profillari va referens genom ma’lumotidan foydalanib jamoaning ehtimoliy genetik va metabolik funksional salohiyatini hisoblaydigan bashorat usulidir; haqiqiy gen miqdori, transkripsiya, oqsil, ferment faolligi, metabolik oqim yoki SCFA ishlab chiqarilishi bevosita o‘lchanmagan.

MetaCyc asosidagi bashoratlar

Blastocystis-musbat guruhda glikoliz, TCA/glioksilat bypassi va metionin/gomoserin metabolizmi bilan bog‘liq ayrim taxminiy yo‘llar yuqoriroq vakillangani bildirilgan.

Manfiy guruhda ASPASN-PWY va hujayra qobig‘i/glikan biosintezi bilan bog‘liq COLANSYN-PWY va NAGLIPASYN-PWY kabi yo‘llar ko‘proq bashorat qilingan.

KEGG asosidagi bashoratlar

Musbat guruhda keton tanachalari sintezi/parchalanishi, yog‘ kislotasi metabolizmi, tarmoqlangan zanjirli aminokislotalar parchalanishi, ABC transporters, phosphotransferase system va tryptophan metabolism bilan bog‘liq yo‘llarning taxminiy vakilligi yuqoriroq bo‘lgan.

Manfiy guruhda tarmoqlangan zanjirli aminokislotalar biosintezi, folate one-carbon pool, glycosaminoglycan degradation, biotin metabolism va lipopolysaccharide biosynthesis kabi yo‘llar ko‘proq vakillangan deb taxmin qilingan.

Ushbu ko‘rinadigan funksional farqlarni tasdiqlash shotgun metagenomics, metatranscriptomics yoki metabolomics kabi bevosita molekulyar o‘lchovlarni talab qiladi.

Statistik tahlil

Statistikalar SPSS 27.0 yordamida bajarilgan. Har bir yak mustaqil eksperimental birlik deb qabul qilingan; texnik takror bo‘lsa hayvon boshiga bitta qiymat olish uchun o‘rtacha qiymat hisoblangan.

Normallik Shapiro–Wilk, dispersiya bir xilligi Levene testi bilan baholangan. Normal va teng dispersiyali ma’lumotlar independent-samples Student's t-test; normal, ammo teng bo‘lmagan dispersiyali ma’lumotlar Welch's t-test; normal taqsimlanmagan ma’lumotlar Mann–Whitney U bilan taqqoslangan.

Asosiy ikki tomonlama ahamiyatlilik chegarasi p<0,01. Ko‘p taksonomik va taxminiy funksional taqqoslashlarda Benjamini–Hochberg false-discovery-rate tuzatishi qo‘llangan va q<0,01 ahamiyatli deb qabul qilingan. Tuzatishdan keyin ahamiyatini saqlamagan natijalar eksplorativ deb baholangan.

LEfSe uchun alohida Kruskal–Wallis va pairwise Wilcoxon testlarida p<0,05 va LDA score ≥2,0 tanlash mezoni ishlatilgan.

Manbadagi p-chegarasi talqiniga e’tibor

Manbaning abstract qismida Pielou evenness p=0,011 va Simpson p=0,037 qiymatlari musbat guruhda pastroq deb bildirilgan. Biroq usul bo‘limida tadqiqotning asosiy ikki tomonlama statistik ahamiyatlilik chegarasi p<0,01 deb belgilangan.

Shu sababli ushbu ikki alfa xilma-xillik metrikasi yo‘nalish bo‘yicha pastroq bo‘lsa-da, asosiy chegaraga ko‘ra statistik ahamiyatli deb qabul qilinmasligi kerak. ACE, Chao1, Faith's PD, observed ASVs va Shannon esa p<0,01 shartini qanoatlantiradi.

Tadqiqot taklif qilgan gipotetik biologik yo‘l

Mualliflar muhokama qilgan mexanizm bevosita tasdiqlangan sababiy zanjir emas, mavjud natijalarni birlashtiruvchi gipotezadir:

1. Blastocystis musbatligi muayyan bakterial jamoa tuzilishi bilan birga kuzatiladi.
2. SCFA hosil bo‘lishi bilan bog‘langan ayrim taksonlarning nisbiy vakilligi kamayadi.
3. Najasda bir nechta SCFA ning konsentratsiyasi pastroq o‘lchanadi.
4. Past SCFA mavjudligi epiteliy va immun gomeostazga ta’sir qilishi mumkin deb taxmin qilinadi.

Oxirgi bosqich ushbu tadqiqotda bevosita o‘lchanmagan. Intestinal permeability, tight-junction proteins, GPR43 expression, cytokines va histopathology baholanmagan.

Veterinariya nuqtayi nazaridan talqin

Blastocystis PCR testi yaklarda ich ketishining keng qamrovli diagnostik tekshiruvining bir qismi bo‘lishi mumkin. Ammo musbat PCR natijasi o‘z-o‘zidan ich ketish sababini belgilamaydi va muayyan davolash tanlovini tasdiqlamaydi.

Klinik tekshiruvda parhez, gidratatsiya, dori tarixi, ich ketish og‘irligi va bakterial, virusli, protozoy yoki gelmint kelib chiqishli boshqa infeksiyalar ham baholanishi kerak.

Manba tegishli najas boshqaruvi va yem/suvni fekal kontaminatsiyadan himoya qilish kabi umumiy biologik xavfsizlik choralarining fekal–oral ta’sirlanishni kamaytirishi mumkinligini bildiradi.

Probiotik, prebiotik, SCFA qo‘shimchasi yoki o‘simlik formulalarining Blastocystis bilan bog‘liq yak kasalligida samaradorligi ushbu tadqiqot bilan tasdiqlanmagan; ular isbotlangan davolash sifatida taqdim etilmasligi kerak.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan natijalar

Blastocystis-musbat ich ketgan yaklar najasida oltita SCFA konsentratsiyasi Blastocystis-manfiy ich ketgan yaklarnikidan past.

Musbat va manfiy ich ketgan yak guruhlarining bakterial jamoa tarkiblari o‘rganilgan namunada aniq ajralgan.

ACE, Chao1, Faith's PD, observed ASVs va Shannon xilma-xilligi tadqiqotning p<0,01 asosiy ahamiyatlilik chegarasi ostida musbat guruhda pastroq.

Bacteroidota va fermentatsiya/SCFA bilan bog‘langan ayrim taksonlar musbat guruhda pastroq nisbiy ko‘plik ko‘rsatgan.

PICRUSt2 guruhlarning taxminiy funksional salohiyatida farqlar borligini ko‘rsatgan.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan natijalar

Blastocystis ich ketishiga sabab bo‘lgani ko‘rsatilmagan.

Blastocystis kuzatilgan bakterial o‘zgarishlarga bevosita sabab bo‘lgani ko‘rsatilmagan.

Past najas SCFA darajalari bevosita past mikrob SCFA ishlab chiqarish tezligini anglatishi ko‘rsatilmagan.

Sog‘lom yaklarning mikrobiota profilini ushbu tadqiqotdan chiqarib bo‘lmaydi.

PICRUSt2 natijalari haqiqiy gen ekspressiyasi yoki metabolik oqim o‘lchovi emas.

Co-occurrence tarmog‘idagi korrelyatsiyalar bevosita mikrob o‘zaro ta’siri emas.

Taksonomik farqlar diagnostik biomarker sifatida tasdiqlanmagan.

Muayyan Blastocystis kichik turiga xos patogenlik xulosasi chiqarib bo‘lmaydi.

Yak–inson zoonotik yuqishi ko‘rsatilmagan.

Probiotik, prebiotik, SCFA yoki o‘simlik mahsulotlari Blastocystis davosi ekani ko‘rsatilmagan.

Asosiy cheklovlar

Kelajakdagi tadqiqotlar

Natijalarni tasdiqlash uchun kattaroq, longitudinal va bir nechta fermani qamrab oladigan tadqiqotlar zarur. Sog‘lom va ich ketgan yaklarni birgalikda baholash yetishmayotgan referens holatni ta’minlashi mumkin.

Batafsil yosh, jins, tana holati, parhez, dori tarixi va klinik og‘irlik ma’lumotlari to‘planishi; bakterial, virusli, protozoy va gelmint ko-infeksiyalar keng qamrovli tekshirilishi kerak.

Blastocystis uchun subtype-resolved tahlil o‘tkazilishi; mikrob funksiyasi shotgun metagenomics, metatranscriptomics yoki metabolomics bilan bevosita tekshirilishi kerak.

Mezbon darajasidagi biologik mexanizmni baholash uchun intestinal to‘siq yaxlitligi, tight-junction oqsillari, SCFA retseptorlari, sitokinlar, histopatologiya, hazm bo‘lish va ishlab chiqarish ko‘rsatkichlari kabi natijalar kerak.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl sarlavha: Blastocystis spp. Positivity Is Associated with Altered Fecal Bacterial Communities and Reduced Short-Chain Fatty Acid Concentrations in Diarrheic Yaks.

Mualliflar: Qiang Zhang; Ziye Zhu; Ziyi Xu; Muhammad Safdar; Wentong Liu; Kun Li.

Corresponding authors: Wentong Liu; Kun Li.

Muassasalar: Agriculture, Rural Affairs, Water Resources and Science & Technology Bureau of Lixian County; College of Veterinary Medicine, Nanjing Agricultural University; School of Basic Medicine, Hubei University of Arts and Science; Department of Breeding & Genetics, Cholistan University of Veterinary and Animal Sciences; Institute of Molecular Biology and Biotechnology, Foundation for Research and Technology-Hellas.

Jurnal: Veterinary Sciences.

Nashriyot: MDPI, Basel, Switzerland.

Nashr ma’lumoti: Veterinary Sciences 2026, 13(9), 910.

DOI: 10.3390/vetsci13090910.

Maqola tarixi: Qabul qilingan 13 iyul 2026; qayta ko‘rib chiqilgan 31 avgust 2026; qabul qilingan 1 sentabr 2026; nashr qilingan 4 sentabr 2026.

Manba turi: Original tadqiqot maqolasi; eksplorativ, ko‘ndalang kesimli va kuzatuv hayvon tadqiqoti.

Taqriz: Veterinary Sciences taqriz qilinadigan ochiq kirishli jurnaldir.

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Asosiy namuna: Lhasadagi bitta fermadan 2025 yilda olingan ich ketgan yak najasi namunalari.

Yakuniy taqqoslash: 6 Blastocystis-musbat va 6 Blastocystis-manfiy ich ketgan yak.

Sog‘lom nazorat: Yo‘q.

Blastocystis aniqlash usuli: SSU rRNA PCR + bidirectional Sanger sequencing.

Blastocystis sekvenslari: GenBank PX888047–PX888052.

Kichik tur: Ishonchli tayinlanmagan.

Bakterial profil usuli: 16S rRNA V3–V4 amplicon sequencing; Illumina MiSeq 2 × 300 bp.

Bioinformatika: QIIME 2 v2023.9; DADA2; GTDB release R214; q2-feature-classifier.

Xom sekvenslash: 2.751.028 read.

Sifatdan keyingi sekvenslash: 2.620.949 read; %95,27 retention.

Xom 16S ma’lumotiga kirish: NCBI Sequence Read Archive BioProject PRJNA1414128.

Alfa xilma-xillik: ACE, Chao1, Faith's phylogenetic diversity, observed ASVs, Pielou's evenness, Shannon, Simpson va Good's coverage.

Beta xilma-xillik: Bray–Curtis; PCA; PCoA; NMDS; UPGMA; ANOSIM 999 permutations.

Differensial takson tahlili: LEfSe; LDA ≥2,0.

Co-occurrence tarmog‘i: Avlod darajasidagi Spearman korrelyatsiyasi; ≥%50 namunalarda mavjudlik; o‘rtacha relative abundance >%0,1; |ρ| ≥0,70; BH q<0,05.

Funksional bashorat: PICRUSt2; MetaCyc va KEGG. Bevosita funksional o‘lchov emas.

SCFA usuli: Gas chromatography–mass spectrometry.

GC–MS: Agilent 7890B + 5977B mass-selective detector; HP-FFAP column.

O‘lchangan SCFA lar: Acetic, propionic, butyric, isobutyric, valeric, isovaleric va caproic acids.

Statistika: SPSS v27.0; Shapiro–Wilk; Levene; Student's t-test; Welch's t-test; Mann–Whitney U; Benjamini–Hochberg FDR.

Asosiy ahamiyatlilik chegarasi: Ikki tomonlama p<0,01; ko‘p takson/funksiya taqqoslashlarida q<0,01. LEfSe o‘z tanlash protokolida p<0,05 ishlatgan.

Statistik hisobot izohi: Abstract da Pielou's evenness p=0,011 va Simpson p=0,037 bilan pastroq deb bildirilgan; bu ikki qiymat usul bo‘limida belgilangan p<0,01 asosiy ahamiyatlilik chegarasiga mos kelmaydi.

Asosiy SCFA natijasi: Musbat guruhda sirka, propion, moy, valerian, kapron va izomoy kislotalari pastroq; izovalerian kislotasida ahamiyatli farq yo‘q.

ANOSIM: R=0,9852; p=0,003.

Etika qo‘mitasi: Ethics Committee of Nanjing Agricultural University; NJAU.No20240910164; tasdiq sanasi 10 sentabr 2024.

Axborotlangan rozilik: Qo‘llanilmaydi.

Moliyalashtirish: Key R&D and Transformation Projects of the Xizang Autonomous Region, XZ202601ZY0138; National Natural Science Foundation of China, 32102692.

Ma’lumotlar mavjudligi: 16S xom ma’lumotlari PRJNA1414128; Blastocystis SSU rRNA sekvenslari PX888047–PX888052.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvini bildirmagan.

Muallif hissalari: Konseptuallashtirish Kun Li; metodologiya, dasturiy ta’minot, formal tahlil, tadqiqot va ma’lumot kuratsiyasi Qiang Zhang, Ziye Zhu va Ziyi Xu; validatsiya Kun Li va Wentong Liu; resurslar, vizualizatsiya, rahbarlik, loyiha boshqaruvi va moliyalashtirishni jalb qilish Kun Li; dastlabki matn Kun Li va Wentong Liu; ko‘rib chiqish/tahrirlash Kun Li va Muhammad Safdar deb bildirilgan.

Asosiy metodologik cheklov: Kichik namunali ko‘ndalang kesimli dizayn, sog‘lom nazoratning yo‘qligi, bitta ferma, yetarli bo‘lmagan mezbon/parhez metadata, boshqa enterik patogenlar tizimli istisno qilinmagani va Blastocystis kichik turi aniqlanmagani sababli sababiylik o‘rnatib bo‘lmaydi.

Funksional talqin cheklovi: 16S nisbiy ko‘plik ma’lumoti bakteriyalarning mutlaq sonini; PICRUSt2 haqiqiy gen yoki metabolik faollikni; najas SCFA konsentratsiyasi esa bevosita ichak mikrob ishlab chiqarish tezligini o‘lchamaydi.

Veterinariya qo‘llash cheklovi: Blastocystis PCR musbatligi ich ketish sababini o‘z-o‘zidan belgilamaydi va maxsus davolash uchun yetarli emas.

Vizual foydalanish izohi: Manba CC BY litsenziyasida. Verianla muqova vizualida manba grafiklarini aynan qayta ishlab chiqarish o‘rniga yak, Blastocystis, bakterial jamoa o‘zgarishi va kamaygan SCFA aloqasini ilmiy jihatdan to‘g‘ri, mustaqil va sxematik tarzda ko‘rsatish afzal.