Qisman Eng Kichik Kvadratlar Strukturaviy Tenglamalarni Modellashtirish (Partial Least Squares Structural Equation Modeling, PLS-SEM), kuzatilmaydigan/latent konstruktlar o‘rtasidagi munosabatlarni indikatorlar orqali baholashga va ayniqsa tushuntirilgan dispersiya hamda prognozga yo‘naltirilgan strukturaviy munosabatlarni baholashga xizmat qiladigan dispersiyaga asoslangan strukturaviy tenglamalarni modellashtirish yondashuvidir. Ushbu tadqiqot Central Java hududining Banjarnegara, Purbalingga, Banyumas, Cilacap, Kebumen va Brebes mintaqalarida faoliyat yurituvchi 160 nafar halal MSME egasi/menejeridan to‘plangan kesimiy so‘rov ma’lumotlarini SmartPLS 4 yordamida tahlil qilib, Digital Marketing Strategy (DMS), Halal Innovation (HI), Islamic Economic Implementation (IEI), Sustainable Development Goals Orientation (SDGs) va MSME Sustainability o‘rtasidagi bevosita, bilvosita va moderator munosabatlarni o‘rganadi.

Manba Table 6 ga ko‘ra, tadqiqotning eng kuchli strukturaviy natijasi Halal Innovation → Islamic Economic Implementation yo‘lidir: β = 0.859, t = 9.969, manba p = 0.000, f² = 0.927 va %95 bootstrap confidence interval 0.669–1.003. Halal Innovation → MSME Sustainability munosabati ham ijobiy va ahamiyatli: β = 0.251, t = 2.366, p = 0.018, f² = 0.062, %95 CI = 0.072–0.504. Bunga qarshi, Digital Marketing Strategy ning MSME Sustainability ga exact bevosita koeffitsiyenti β = −0.037 va p = 0.610 bo‘lgani uchun ahamiyatli emas.

Islamic Economic Implementation → MSME Sustainability yo‘li β = 0.140 va p = 0.083 bilan %5 darajada ahamiyatli emas. Shunga qaramay, manba Halal Innovation bilan sustainability o‘rtasidagi munosabatda IEI uchun “limited, marginal complementary mediation” iborasidan foydalanadi. Ammo indirect effect ga oid exact bootstrap koeffitsiyenti, p-qiymati va ishonch oralig‘i chop etilgan natijalar jadvalida alohida berilmagani sababli ushbu vositachilik ta’sirining miqdoriy kuchini Table 6 dan mustaqil ravishda qayta tasdiqlab bo‘lmaydi.

SDGs Orientation ning MSME Sustainability ga bevosita main effect i β = 0.529 va p = 0.000 bilan ahamiyatli. Biroq tadqiqotning asosiy moderation savoli nuqtai nazaridan ikki interaction term ahamiyatli emas: SDGs × DMS → MSME uchun β = −0.081, p = 0.390; SDGs × HI → MSME uchun β = 0.023, p = 0.747. Demak, ushbu namunada SDGs Orientation raqamli marketing yoki halal innovation bilan sustainability o‘rtasidagi munosabat kuchini statistik jihatdan o‘zgartirishi ko‘rsatilmagan.

Tadqiqot kesimiy bo‘lib, barcha o‘zgaruvchilar asosan ayni respondentlarning self-reported Likert baholariga asoslanadi va namuna purposive sampling orqali faqat Central Java dagi oltita hududdan tanlangan. Shu sababli PLS-SEM path coefficients sababiy tajriba natijalari sifatida talqin qilinmasligi va barcha halal MSME populyatsiyasiga avtomatik umumlashtirilmasligi kerak.

Tadqiqotning asosiy muammosi nima?

Halal MSME larning barqarorligi faqat mahsulotlarning halal standartlariga mos bo‘lishiga bog‘liq emas. Korxonalarning mijozlarga yetib borishi, raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqishi, axloqiy biznes tamoyillarini kundalik boshqaruvga tatbiq etishi hamda iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik barqarorlik maqsadlari bilan bog‘lanishi ham muhim.

Manba ayniqsa to‘rtta tadqiqot bo‘shlig‘ini birlashtiradi. Birinchidan, digital marketing tadqiqotlarining muhim qismi qisqa muddatli savdo yoki customer engagement natijalariga qaratilgan. Ikkinchidan, halal innovation ko‘plab tadqiqotlarda iste’molchilarning xarid qilish niyati va brend xulqi darajasida ko‘rib chiqilgan. Uchinchidan, Islamic economics asosan normativ/axloqiy doira sifatida muhokama qilingan va empirik mediator construct sifatida kamroq sinovdan o‘tkazilgan. To‘rtinchidan, SDGs Orientation ning strategic practices bilan MSME sustainability o‘rtasidagi munosabatlarni haqiqatan kuchaytirishiga oid moderation dalillari cheklangan.

Tadqiqotning uchta asosiy o‘ziga xoslik da’vosi

1. Islamic Economic Implementation ni faqat normativ tamoyil emas, balki o‘lchanadigan mediating construct sifatida modelga kiritish.
2. Digital Marketing Strategy va Halal Innovation ning qisqa muddatli ko‘rsatkichlar o‘rniga uzoq muddatli MSME Sustainability bilan munosabatini o‘rganish.
3. SDGs Orientation ni halal MSME kontekstida boundary condition/moderator sifatida sinash.

Halal MSME Sustainability nimani anglatadi?

Manbada MSME Sustainability, korxonaning uzoq muddatli faoliyat ko‘rsatkichlarini iqtisodiy bardoshlilik, ijtimoiy hissa va ekologik mas’uliyat orqali davom ettirish qobiliyatini ifodalovchi latent construct sifatida ta’riflanadi.

Bu ta’rif faqat moliyaviy foydani qamrab olmaydi. Manba o‘lchovida:

• economic resilience,
• social contribution,
• environmental responsibility

o‘lchovlari birgalikda ko‘rib chiqiladi.

Digital Marketing Strategy (DMS) qanday ta’riflangan?

Digital Marketing Strategy, MSME ning mahsulotlarini targ‘ib qilish, mijozlar bilan o‘zaro aloqani yo‘lga qo‘yish va bozorga kirishni kengaytirish maqsadida digital platforms va online tools dan foydalanish darajasini ifodalaydi.

Manba Table 1 da DMS indikatorlarini quyidagicha beradi:

• social media utilization,
• e-commerce platform adoption,
• online advertising,
• customer engagement,
• platform diversification.

Halal Innovation (HI) nima?

Halal Innovation korxonaning halal va tayyib tamoyillariga mos mahsulot, jarayon, qadoqlash va mahsulot xususiyatlarini ishlab chiqish yoki yaxshilash qobiliyatini ifodalaydi.

Manba Table 1 da quyidagi indikatorlardan foydalanadi:

• product diversification,
• eco-friendly packaging,
• halal traceability,
• branding innovation,
• product quality enhancement.

Bu yerdagi “innovation” faqat butunlay yangi texnologik mahsulot degani emas. Tadqiqotning dala natijalarida yangi mahsulot turi, sifatni yaxshilash, raqamli targ‘ibot, packaging o‘zgarishlari va traceability kabi ko‘proq incremental yangiliklar ham ushbu konstrukt doirasida baholanadi.

Islamic Economic Implementation (IEI) qanday o‘lchangan?

Islamic Economic Implementation halal sertifikatlashdan tashqari korxonaning kundalik faoliyatida Islamic ethical principles ni qo‘llash darajasi sifatida ta’riflanadi.

Manba indikatorlari:

• fairness / ʿadl,
• transparency,
• trust / amanah,
• social responsibility,
• accountability.

Manba kirish qismida maslahah va riba/exploitation taqiqi kabi Islamic moral-economy tamoyillarini ham nazariy fon doirasida muhokama qiladi. Biroq Table 1 dagi o‘lchov indikatorlari yuqoridagi besh o‘lchov bilan cheklangan.

SDGs Orientation nima?

SDGs Orientation korxona o‘z faoliyatini iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik barqaror rivojlanish tamoyillari bilan qay darajada bog‘lashini ifodalaydi.

Manba indikatorlari:

• sustainable production,
• responsible consumption,
• community welfare,
• environmental awareness,
• social responsibility.

PLS-SEM nima va ushbu tadqiqotda nega qo‘llangan?

PLS-SEM latent construct lar o‘rtasidagi murakkab bevosita, mediation va moderation munosabatlarni dispersiyaga asoslangan tarzda baholaydigan strukturaviy tenglamalarni modellashtirish usulidir; ushbu tadqiqotda Digital Marketing Strategy, Halal Innovation, Islamic Economic Implementation, SDGs Orientation va MSME Sustainability kabi kuzatilmaydigan konstruktlarni ularning indikatorlari orqali modellashtirish va explained variance ga yo‘naltirilgan strukturaviy modelni baholash uchun SmartPLS 4 ishlatilgan.

Latent construct nimani anglatadi?

Latent construct bitta o‘lchov qurilmasi bilan bevosita kuzatilmaydigan, bir nechta kuzatiladigan indicator orqali ifodalanadigan nazariy konstrukt. Masalan, “MSME Sustainability” bitta jismoniy son emas; u economic resilience, social contribution va environmental responsibility kabi indikatorlar yordamida o‘lchanishga harakat qilinadi.

PLS-SEM dagi ikki asosiy qatlam

Measurement model, indicatorlar latent constructlarni qanchalik ishonchli va valid tarzda ifodalashini baholaydi.

Structural model, latent constructlarning bir-biri bilan tuzilgan gipotezaviy yo‘llarini baholaydi.

Manba measurement model uchun convergent validity, discriminant validity va composite reliability baholanganini aytadi. Biroq ushbu mezonlarning exact numerical natijalarini ko‘rsatadigan jadval chop etilmagan.

Structural model tomonida esa path coefficients, R², f² va Q² ko‘rib chiqilgani bildiriladi. Path coefficients, f² va R² chop etilgan; Q² ning exact natijasi e’lon qilinmagan.

Namuna hajmi qanday asoslangan?

Manba avval PLS-SEM adabiyotidagi “10-times rule” yondashuviga murojaat qiladi.

Keyin G*Power 3.1 yordamida formal power analysis o‘tkazilgan:

• effect size: \(f^2=0.15\),
• significance level: \(\alpha=0.05\),
• statistical power: 0.80,
• eng murakkab endogenous construct uchun qabul qilingan maksimal predictor: 3,
• minimum required sample: 77,
• actual valid sample: 160.

Shu sababli manba 160 respondent medium structural effects ni aniqlash uchun yetarli ekanini bildiradi.

Biroq chop etilgan Table 6 da MSME Sustainability ga DMS, HI, IEI, SDGs va ikkita interaction term kiritilgani sababli yakuniy modelda uchtadan ortiq strukturaviy termin mavjud. G*Power hisobidagi “maximum three predictors” farazi yakuniy structural specification bilan qanday moslashtirilgani manbada tushuntirilmagan.

Ma’lumotlar qanday to‘plangan?

Questionnaire ham offline, ham Google Forms orqali online qo‘llangan. Offline qo‘llashga qisqa intervyular ham qo‘shilgan.

Shkala:

\[ 1=\text{Strongly disagree} \quad \ldots \quad 5=\text{Strongly agree} \]

ko‘rinishidagi besh balli Likert tuzilmasiga ega.

Manba questionnaire items avvalgi validated scales dan moslashtirilgani va halal MSME kontekstiga adaptatsiya qilinganini bildiradi.

30 kishilik pilot test nima uchun kerak bo‘lgan?

Asosiy ma’lumot to‘plashdan oldin 30 respondent bilan pilot test o‘tkazilgan. Manba bu validity va reliability ni ta’minlash maqsadida qilinganini bildiradi.

Biroq pilot testning exact item statistics, pilot reliability koeffitsiyentlari yoki pilot ishtirokchilari yakuniy 160 respondent ichida bo‘lgan-bo‘lmagani alohida hisobot qilinmagan.

Data screening qanday amalga oshirilgan?

Manba faqat to‘liq to‘ldirilgan questionnaire larni tahlilga kiritgani uchun missing response bo‘lmaganini bildiradi.

Outlier baholashda:

• standardized residual values,
• Mahalanobis distance criteria

ishlatilgan va extreme multivariate outlier topilmagani hisobot qilingan.

PLS-SEM multivariate normality farazini majburiy talab qilmasligi bildirilgan; normality formal prerequisite qilinmagan bo‘lsa-da skewness va kurtosis qiymatlari acceptable ranges ichida ekani aytilgan. Exact skewness/kurtosis jadvali e’lon qilinmagan.

Common method bias qanday tekshirilgan?

Manba Kock yondashuviga asoslangan full collinearity VIF dan foydalangan.

Manba ishlatgan qaror chegarasi:

\[ VIF < 3.3 \]

ko‘rinishida.

Manba hisobot qilingan barcha VIF qiymatlari 3.3 dan past ekanini va shu sababli critical common method bias mavjudligi ehtimoli past deb hisoblanganini bildiradi.

Ayrim item nomlarining ba’zi construct nomlaridan farq qilishi va Digital 3–4, SDGs 3 yoki Syariah 3 kabi tartib raqamlarining jadvalda ko‘rinmasligi e’tiborga molik. Manba ushbu yo‘q tartib raqamlari measurement-model item elimination natijasi ekanini yoki emasligini tushuntirmaydi.

Mediation bilan Moderation o‘rtasidagi farq nima?

Mediation mustaqil o‘zgaruvchining natija bilan munosabati oradagi boshqa construct orqali uzatiladimi-yo‘qmi, shuni tekshiradi; moderation esa mustaqil o‘zgaruvchi bilan natija o‘rtasidagi munosabat kuchi yoki yo‘nalishi uchinchi o‘zgaruvchi darajasiga qarab o‘zgaradimi-yo‘qmi, shuni sinaydi; ushbu tadqiqotda IEI mediator, SDGs Orientation esa moderator sifatida modellashtirilgan.

Ushbu tadqiqotdagi mediation tuzilmasi

Manba ikkita mediation zanjirini konseptual tarzda ko‘rib chiqadi:

\[ DMS \rightarrow IEI \rightarrow MSME\ Sustainability \]

va

\[ HI \rightarrow IEI \rightarrow MSME\ Sustainability \]

Manba mediation tahlili bootstrap indirect effect orqali bajarilganini va bilvosita ta’sirning umumiy mantiqini:

\[ Indirect\ Effect = a\times b \]

tarzida baholashini bildiradi.

Burada \(a\), predictor → mediator yolu; \(b\), mediator → outcome yoludur.

Önemli sınır şudur: kaynak Table 6 doğrudan path coefficients verir fakat actual \(a\times b\) indirect coefficient, indirect bootstrap t-value, p-value veya bias-corrected confidence interval tablosunu yayımlamamaktadır.

Ushbu tadqiqotdagi moderation tuzilmasi

Moderation uchun SmartPLS product-indicator approach qo‘llangan. Manba standardized predictor indicators bilan moderator indicators ko‘paytmasidan interaction terms hosil qilinganini bildiradi.

Tadqiqot topilmasi emas, usulning konseptual ko‘rinishi:

\[ Y = \beta_0 +\beta_1X +\beta_2M +\beta_3(X\times M) +\varepsilon \]

Burada \(X\) predictor, \(M\) moderator olan SDGs Orientation, \(X\times M\) interaction term ve \(\beta_3\) moderation etkisini temsil eder.

Interaction coefficient ahamiyatli bo‘lsa, predictor bilan outcome o‘rtasidagi munosabat moderator darajasiga qarab o‘zgarishiga oid empirik dalil olinadi. Ushbu tadqiqotda ikkala interaction coefficient ham ahamiyatli emas.

Olti hududdagi namuna taqsimoti

Manba metod bo‘limida ishtirok shartlaridan birini “digital marketing ishlatgan bo‘lish” deb beradi. Shu sababli Kebumendagi %97 qiymat inclusion criterion bilan to‘liq mos kelmaydi. Manba bu farqni tushuntirmaydi.

Xuddi shuningdek, natijalar matni halal certification prevalence hududlar bo‘yicha farqlanishini va ayrim hududlarda respondentlarning yarmidan yoki uchdan biridan kamrog‘i certification egasi ekanini aytadi. Biroq metod population va namunani halal-certified MSMEs deb ta’riflaydi; bundan tashqari, e’lon qilingan Table 3 da certification ustuni ko‘rinmaydi. Shu sababli certification darajasi uchun manbadan exact hududiy qiymatlar chiqarib bo‘lmaydi.

Raqamli platformalardan foydalanish darajalari

WhatsApp eng keng tarqalgan platformadir. Manba buni past xarajat, foydalanish qulayligi, mijozlar bilan aloqa va mahalliy ishonch munosabatlari bilan izohlaydi.

Instagram mahsulotlarning vizual taqdimoti; TikTok algorithm-driven discovery va qisqa video; Facebook mahalliy hamjamiyatlar bilan aloqa; YouTube esa hozircha cheklangan ishlatiladigan uzun formatli kontent imkoniyati doirasida muhokama qilinadi.

Manba Shopee, Tokopedia va Lazada kabi formal e-commerce marketplaces pastroq adoption ko‘rsatishini aytadi, biroq Table 4 ushbu platformalarning exact foizlarini e’lon qilmaydi.

Raqamli marketing natijasini to‘g‘ri talqin qilish

Platform adoption yuqori bo‘lishi DMS sustainability ga statistik jihatdan ahamiyatli direct path hosil qilganini anglatmaydi.

Table 6 exact natijasi:

\[ \beta_{DMS\rightarrow MSME}=-0.037,\qquad p=0.610 \]

ko‘rinishida.

Bu munosabat statistik jihatdan ahamiyatli emas va %95 CI = −0.189 dan 0.102 gacha bo‘lib, nolni o‘z ichiga oladi.

Shu sababli “WhatsApp juda ko‘p ishlatiladi, demak raqamli marketing barqarorlikni oshirishi isbotlandi” degan xulosa tadqiqot tomonidan qo‘llab-quvvatlanmaydi.

Halal Innovation amaliyotlarining tarqalishi

Bu foizlar jami %100 ga yetmaydi. Shu sababli jadvalni bir-birini istisno qiluvchi va butun namunani toifalarga ajratuvchi taqsimot sifatida talqin qilish to‘g‘ri emas. Manba buni innovation themes prevalence sifatida taqdim etadi.

Eng ko‘p qayd etilgan mavzu %22 bilan new product development. Traceability %4, environmentally friendly practice %2 darajasida. Manba bu past ko‘rsatkichlarni systemic halal innovation hali dastlabki bosqichda ekanining belgisi sifatida muhokama qiladi.

Traceability nimani anglatadi?

Halal traceability mahsulotning halal maqomi, ishlab chiqarish jarayoni yoki sertifikatlash ma’lumotini supply chain bo‘ylab shaffofroq kuzatish imkonini beruvchi amaliyotlardir. Manba QR code yoki halal certificate bilan bog‘langan barcode tizimlarini misol keltiradi.

Tadqiqot ushbu texnologiyalarning moliyaviy daromadini alohida tajriba bilan o‘lchamaydi. Traceability ushbu tadqiqotda Halal Innovation konstruktining indikatori va dala amaliyoti mavzusidir.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Usulning texnik xulosasi

Manba Table 6: Path coefficients

Manba p = 0.000 ko‘rinishida hisobot beradi. Ushbu jadval qiymati aynan saqlangan; u nol ehtimol degan yangi talqin kiritilmaydi.

Halal Innovation → Islamic Economic Implementation

Bu yo‘l tadqiqotdagi eng katta standardized path coefficient ga ega:

\[ \beta=0.859,\qquad t=9.969,\qquad p=0.000 \]

%95 bias-corrected bootstrap confidence interval:

\[ 0.669 \; \text{ile} \; 1.003 \]

oralig‘ida va nolni o‘z ichiga olmaydi.

Manba bu natijani Halal Innovation darajasi oshgani sari korxona fairness, transparency, amanah, social responsibility va accountability kabi Islamic Economic Implementation o‘lchovlarida yuqoriroq baholar ko‘rsatishi bilan bog‘laydi.

Bu cross-sectional survey munosabati ekanini unutmaslik kerak. Koeffitsiyent innovation axloqiy xulqni eksperimental tarzda “yaratganini” o‘z-o‘zicha isbotlamaydi.

Halal Innovation → MSME Sustainability

Bevosita yo‘l:

\[ \beta=0.251,\qquad t=2.366,\qquad p=0.018 \]

va %95 CI:

\[ 0.072 \; \text{ile} \; 0.504 \]

sifatida berilgan.

Manba buni halal innovation ning uzoq muddatli biznes sustainability konstrukti bilan ijobiy va ahamiyatli munosabati sifatida talqin qiladi.

Bu yerda “sustainability” korxonaning haqiqiy moliyaviy yozuvlaridan tuzilgan bitta obyektiv balans ko‘rsatkichi emas; respondentlarning Likert-scale javoblaridan o‘lchanadigan economic resilience, social contribution va environmental responsibility konstruktidir.

Digital Marketing Strategy → MSME Sustainability

Table 6:

\[ \beta=-0.037,\qquad p=0.610 \]

hisobot qiladi.

%95 CI −0.189 dan 0.102 gacha bo‘lib, nolni o‘z ichiga oladi.

Shu sababli direct relationship ahamiyatli emas.

Manba abstract va conclusion da bu munosabatni “positive but statistically insignificant” deb ta’riflasa-da, exact Table 6 koeffitsiyenti manfiy. Verianla uchun exact numerical source-of-truth sifatida Table 6 koeffitsiyenti saqlanadi.

Bu farq asosiy ilmiy xabarni o‘zgartirmaydi: direct DMS → MSME Sustainability ta’siri statistik jihatdan qo‘llab-quvvatlanmagan.

Digital Marketing Strategy → Islamic Economic Implementation

\[ \beta=-0.104,\qquad p=0.200 \]

natijasi sababli ahamiyatli direct relationship ko‘rsatilmagan.

Bu natija intensivroq digital marketing ishlatadigan korxonalar avtomatik ravishda yuqoriroq Islamic Economic Implementation ko‘rsatadi degan gipotezani ushbu namunada qo‘llab-quvvatlamaydi.

Islamic Economic Implementation → MSME Sustainability

\[ \beta=0.140,\qquad p=0.083 \]

bo‘lgani uchun yo‘l ijobiy ishorali, biroq %5 significance threshold darajasida ahamiyatli emas.

Confidence interval −0.012 dan 0.309 gacha bo‘lib, nolni o‘z ichiga oladi.

Shu sababli Islamic principles ning biznes barqarorligi uchun nazariy ahamiyati bilan ushbu tadqiqotdagi independent direct statistical evidence bir xil narsa emas.

Islomiy Iqtisodiyotning Vositachilik Ta’siri Haqiqatan Isbotlandimi?

Digital Marketing Strategy uchun ahamiyatli IEI vositachiligi hisobot qilinmagan, Halal Innovation uchun esa manba “marginal complementary mediation” iborasidan foydalangan; biroq e’lon qilingan natijalarda indirect-effect bootstrap koeffitsiyenti, t-qiymati, p-qiymati va confidence interval berilmagani sababli Halal Innovation → IEI → Sustainability bilvosita yo‘lining exact statistik kuchini e’lon qilingan jadvaldan mustaqil tarzda tasdiqlab bo‘lmaydi.

Mediation analizi yalnız mediator yolunun varlığına bakılarak değerlendirilmemelidir. Kaynağın kendi yöntem açıklamasına göre indirect effect \(a\times b\) bootstrap confidence interval üzerinden sınanmalıdır.

Halal Innovation → IEI bevosita yo‘li kuchli va ahamiyatli; IEI → MSME Sustainability bevosita yo‘li esa p = 0.083. Shunga qaramay indirect effect bootstrap taqsimoti nazariy jihatdan alohida baholangan bo‘lishi mumkin. Biroq ushbu taqsimotning exact natijasi maqolada jadval ko‘rinishida yo‘qligi sababli Verianla “bilvosita ta’sirning p-qiymati mana bu” deb son yaratmaydi.

SDGs Orientation ning Moderator Roli Qo‘llab-quvvatlandimi?

Yo‘q; SDGs Orientation ning MSME Sustainability bilan bevosita main effect i ahamiyatli bo‘lsa-da, SDGs × Digital Marketing Strategy va SDGs × Halal Innovation interaction terms ning p-qiymatlari mos ravishda 0.390 va 0.747 bo‘lgani uchun tadqiqotning moderation gipotezalari empirik jihatdan qo‘llab-quvvatlanmagan.

SDGs direct effect bilan moderation bir xil narsa emas

SDGs → MSME Sustainability:

\[ \beta=0.529,\qquad p=0.000 \]

sifatida ijobiy va ahamiyatli.

Bu model ichida yuqori SDGs Orientation bilan yuqori MSME Sustainability o‘rtasida bevosita munosabat borligini ko‘rsatadi.

Biroq moderation uchun kerak bo‘lgan asosiy koeffitsiyentlar interaction terms dir.

SDGs × DMS:

\[ \beta=-0.081,\qquad p=0.390 \]

SDGs × HI:

\[ \beta=0.023,\qquad p=0.747 \]

bo‘lgani uchun ikkalasi ham ahamiyatli emas.

Shu sababli “SDG yo‘nalishi barqarorlik bilan bog‘liq” va “SDG yo‘nalishi innovation yoki digital marketing ta’sirini kuchaytiradi” iboralari bir xil ilmiy da’vo emas. Birinchisini Table 6 qo‘llab-quvvatlaydi, ikkinchisini esa qo‘llab-quvvatlamaydi.

R² va f² Qiymatlari Ushbu Tadqiqotda Nimani Anglatadi?

R² endogenous construct dagi dispersiyaning model tomonidan tushuntirilgan qismini ko‘rsatsa, f² muayyan predictor ning tegishli endogenous construct ga qilgan incremental contribution ini baholashda ishlatiladigan effect-size o‘lchovidir; manba IEI uchun R² = 0.35 va MSME Sustainability uchun R² = 0.42 ni hisobot qiladi, biroq Q² qiymatlarini e’lon qilmaydi.

Manba ushbu qiymatlarni behavioral constructs o‘z ichiga olgan model uchun “moderate explanatory power” deb talqin qiladi.

R² = 0.42 MSME Sustainability konstruktidagi dispersiyaning model ichidagi predictor to‘plami bilan ma’lum darajada tushuntirilishini bildiradi; bu qiymat “real dunyoda korxona barqarorligining %42 iga aynan shu omillar sabab” tarzida sababiy talqin qilinmasligi kerak.

Figure 2 da IEI va MSME Sustainability node lari ichida mos ravishda 0.619 va 0.793 sonlari ko‘rinadi. Shakl bu qiymatlar qaysi SmartPLS metrikasini ifodalashini ochiq yozmaydi. Table 7 aniq R² sarlavhasini olgani uchun R² bayonida 0.35 va 0.42 qiymatlari ishlatiladi.

f² natijalari

Table 6 dagi f² qiymatlari:

• DMS → IEI: 0.014
• DMS → MSME: 0.003
• HI → IEI: 0.927
• HI → MSME: 0.062
• IEI → MSME: 0.030
• SDGs → MSME: 0.310
• SDGs × DMS → MSME: 0.013
• SDGs × HI → MSME: 0.002

Manba bayoni innovation ni modelning primary explanatory driver i sifatida ajratib ko‘rsatadi va digital marketing hamda interaction terms ning practical contribution ini zaif deb baholaydi.

Reduced/parsimony model

Manba ikkita ahamiyatsiz interaction term olib tashlanib, alohida reduced structural model baholanganini bildiradi.

Manbaga ko‘ra reduced model dan keyin IEI va MSME Sustainability R² qiymatlari substantively stable qolgan. Biroq reduced model ning exact yangi R² sonlari, yangi path coefficients yoki alohida model jadvali e’lon qilinmagan.

Shuning uchun Verianla faqat “manba R² qiymatlari sezilarli darajada o‘zgarmaganini bildiradi” degan xulosani yetkazishi mumkin; reduced model uchun yangi son yaratib bo‘lmaydi.

Ushbu Tadqiqot Raqamli Marketing Barqarorlikni Oshirishini Isbotlaydimi?

Yo‘q; digital platform dan foydalanish namunada juda keng bo‘lsa-da DMS → MSME Sustainability direct path i β = −0.037 va p = 0.610 bilan ahamiyatli emas, tadqiqot kesimiy va self-reported survey ma’lumotlariga asoslangani sababli raqamli marketing korxona barqarorligini sababiy tarzda oshiradi degan xulosani ushbu tadqiqotdan chiqarib bo‘lmaydi.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan xulosalar

• Halal Innovation → Islamic Economic Implementation yo‘li ijobiy va ahamiyatli.
• Halal Innovation → MSME Sustainability yo‘li ijobiy va ahamiyatli.
• SDGs Orientation → MSME Sustainability main effect i ijobiy va ahamiyatli.
• Digital Marketing Strategy → Islamic Economic Implementation direct path i ahamiyatli emas.
• Digital Marketing Strategy → MSME Sustainability direct path i ahamiyatli emas.
• IEI → MSME Sustainability direct path i %5 darajada ahamiyatli emas.
• SDGs × DMS moderation interaction ahamiyatli emas.
• SDGs × HI moderation interaction ahamiyatli emas.
• Manba Halal Innovation modelning markaziy tushuntiruvchi unsuri ekanini talqin qiladi.
• Namunada WhatsApp eng ko‘p hisobot qilingan raqamli platformadir.
• New Product Development Table 5 da eng yuqori prevalence ko‘rsatgan halal-innovation mavzusidir.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan xulosalar

• Raqamli marketing sustainability ga ahamiyatli direct effect hosil qilgani ko‘rsatilmagan.
• SDGs Orientation DMS yoki HI ta’sirini ahamiyatli tarzda kuchaytirishi ko‘rsatilmagan.
• IEI ning MSME Sustainability ga mustaqil %5 darajadagi ahamiyatli direct effect i mavjud emas.
• Halal Innovation → IEI → Sustainability indirect effect ning exact p-qiymati va confidence interval i e’lon qilinmagan.
• PLS-SEM koeffitsiyentlari randomizatsiyalangan tajribaviy sababiylik dalili emas.
• Platformadan foydalanish foizlari platformalarning sustainability ga sabab bo‘ladigan ta’sir kattaligi emas.
• Traceability yoki environmentally friendly packaging muayyan moliyaviy daromad yaratgani alohida o‘lchanmagan.
• R² qiymatlari real dunyodagi sabablarning foizi emas.
• Tadqiqot barcha Indoneziya halal MSME larini ifodalovchi probability sample emas.

Tadqiqotning asosiy kuchli tomonlari

Tadqiqot digital strategy, innovation, Islamic economic principles va SDG orientation ni bitta structural framework ichida birlashtiradi.

Bevosita yo‘llardan tashqari mediation va moderation mexanizmlarini ham sinaydi.

Sample-size justification uchun faqat oddiy heuristic bilan cheklanmay, G*Power tahlilini ham taqdim etadi.

Bootstrapping 5.000 resample bilan bajarilgan va Table 6 da standardized path coefficient, t-value, p-value, f² hamda bias-corrected confidence interval birgalikda hisobot qilingan.

Common-method-bias uchun alohida full-collinearity VIF baholashi ham o‘tkazilgan.

Tadqiqotning asosiy cheklovlari

Cross-sectional design: Ma’lumotlar bir vaqt kesimida to‘plangan. Manba bu causal inference ni cheklashini va dynamic capabilities ning vaqt davomida rivojlanishini qamrab ololmasligini ochiq aytadi.

Geografik/umumlashtirish chegarasi: Namuna Central Java dagi oltita hududning halal MSME lari bilan cheklangan.

Purposive sampling: Namuna random probability sample emas.

Self-reported data: O‘zgaruvchilar respondent tasavvurlariga asoslanadi. Manba common-method-variance uchun procedural va VIF nazoratlarini ishlatsa-da perceptual bias ni butunlay istisno qilib bo‘lmaydi.

Measurement-model hisobot bo‘shlig‘i: Manba convergent validity, discriminant validity va composite reliability baholanganini aytadi, ammo ularning exact numerical natijalarini e’lon qilmaydi.

Q² hisobot bo‘shlig‘i: Q² ko‘rib chiqilgani aytiladi, biroq exact predictive-relevance natijasi e’lon qilinmagan.

Mediation hisobot bo‘shlig‘i: “Marginal complementary mediation” iborasi ishlatilganiga qaramay indirect effect ning bootstrap coefficient/p/CI jadvali mavjud emas.

Namuna mezoni va natija profili farqi: Barcha respondentlar halal-certified va digital-marketing user bo‘lishi kerakligi aytilgan, ammo natijalar matni certification prevalence past bo‘lishi mumkinligini va Kebumen uchun digital marketing foydalanishi %97 ekanini bildiradi.

Power-analysis predictor soni: G*Power hisobida ko‘pi bilan uch predictor qabul qilingan bo‘lsa, yakuniy MSME structural equation ko‘proq incoming term hisobot qiladi.

DMS ishora farqi: Abstract/conclusion DMS ning direct relationship ini “positive but insignificant” deb ta’riflaydi, ammo Table 6 exact beta −0.037.

Table numbering: Path coefficients jadvali Table 6 deb nomlangan bo‘lsa-da, darhol keyingi bayon “Table 5 presents…” iborasini ishlatadi. Verianla jadvalni chop etilgan sarlavhasi bo‘yicha Table 6 sifatida kuzatadi.

Figure 2 metrika noaniqligi: SmartPLS inner-model tasviridagi 0.619 va 0.793 node qiymatlarining qaysi metrikani ifodalashi figure caption da ko‘rsatilmagan; ularni Table 7 dagi R² = 0.35 va 0.42 bilan aralashtirmaslik kerak.

Manbaning siyosat va amaliyot xulosalari

Manba natijalarni innovation support siyosatlari faqat kosmetik packaging o‘zgarishlari bilan cheklanmasligi kerak degan yo‘nalishda talqin qiladi.

Xususan:

• eco-friendly materials ga arzonroq kirish,
• halal traceability tools,
• sustainable design training,
• digital content creation,
• storytelling,
• digital analytics,
• yanada strategik e-commerce foydalanish salohiyati

tavsiya etiladi.

Ushbu tavsiyalar alohida policy experiment lar bilan sinovdan o‘tkazilgan aralashuv natijalari emas; ular mualliflar structural findings va dala kuzatuvlaridan ishlab chiqqan amaliy xulosalardir.

Kelajakdagi tadqiqotlar

Manba longitudinal research design ni taklif qilib, digital capabilities va halal innovation korxona yetukligi davomida vaqt bo‘yicha qanday rivojlanishini kuzatishni tavsiya etadi.

Shuningdek, bir nechta hudud yoki mamlakatni qamrab olgan comparative studies orqali umumlashtirish imkonini oshirish tavsiya etiladi.

Islamic Economic Implementation va SDGs Orientation o‘lchovlarini objective sustainability indicators va mixed-method approaches bilan boyitish ham kelajak tadqiqot tavsiyalari orasida.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Halal MSME Sustainability: Digital Marketing, Innovation, and Islamic Economics Synergy.

Mualliflar: Hendro Sukoco, Ade Yuliana, Sinta Anggraeni, Melli Andini.

Mualliflar tartibi: Manba PDF va rasmiy jurnal qaydidagi tartib saqlangan.

Teng hissa: Manba PDF da teng birinchi mualliflik yoki teng hissa bayonoti mavjud emas.

Mas’ul muallif: Hendro Sukoco.

Muassasa: Universitas Nahdlatul Ulama Purwokerto.

Jurnal: Economics Development Analysis Journal.

Nashriyot: Department of Economic Development, Faculty of Economics, Universitas Negeri Semarang va Asosiasi Pendidikan Ekonomi LPTK nashriyot tuzilmasi.

Jild / son: Volume 14, Number 4.

Son yili: 2025.

Sahifalar: 574–587.

Article ID: 34455.

DOI: 10.15294/edaj.v14i4.34455.

PDF maqola tarixi: Received October 2025; Accepted January 2026; “Pusblished April 2026”.

Rasmiy onlayn nashr sanasi: 19 Fevral 2026. PDF dagi April 2026 ma’lumoti bilan farq mavjud.

Manba turi: Miqdoriy, cross-sectional survey va PLS-SEM tadqiqot maqolasi.

Taqriz: Jurnalning rasmiy siyosati double-blind peer review jarayonini ko‘rsatadi.

Preprint holati: Manba PDF va rasmiy jurnal sahifasida alohida preprint versiyasi ko‘rsatilmagan.

Litsenziya: Manba PDF da maqolaga xos ochiq Creative Commons qatori ko‘rinmaydi. Jurnalning eski rasmiy copyright siyosati Creative Commons Attribution 3.0 litsenziyasini ko‘rsatadi; ushbu ma’lumot journal-level policy sifatida baholanishi kerak.

Moliyalashtirish: Manba PDF da alohida funding statement mavjud emas.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Manba PDF da alohida conflict-of-interest bayonoti mavjud emas.

Ma’lumotlar mavjudligi: Manba PDF da alohida Data Availability bo‘limi yoki public raw-data repository ko‘rsatilmagan.

CRediT / muallif hissalari: Manba PDF da alohida CRediT yoki author-contribution bo‘limi mavjud emas.

Etika / ishtirokchilarni himoya qilish: Manba voluntary participation, anonymity va confidentiality qo‘llanganini hamda respondentlar questionnaire dan oldin informed consent berganini aniq bildiradi. Alohida institutional ethics committee/approval number hisobot qilinmagan.

Geografik qamrov: Banjarnegara, Purbalingga, Banyumas, Cilacap, Kebumen va Brebes; Central Java, Indonesia.

Population: Manbaga ko‘ra halal-certified MSMEs.

Namuna: 160 valid responses.

Tanlama usuli: Purposive sampling.

Inclusion criteria: Owner/manager bo‘lish; halal-certified MSME yuritish; kamida bir yil faoliyat ko‘rsatish; korxonani targ‘ib qilishda digital marketing ishlatgan bo‘lish.

Pilot: 30 respondent.

Questionnaire: Five-point Likert scale; offline + short interview va Google Forms online qo‘llash.

Power analysis: G*Power 3.1; f² = 0.15, α = 0.05, power = 0.80, maximum three predictors; minimum required sample = 77.

Tahlil dasturiy ta’minoti: SmartPLS version 4.

PLS-SEM: Measurement model va structural model bosqichlari.

Bootstrap: 5.000 resamples.

Outlier: Standardized residual values va Mahalanobis distance; manba extreme multivariate outlier hisobot qilmaydi.

Normality: PLS-SEM uchun strict prerequisite sifatida qo‘llanmagan; manba skewness/kurtosis acceptable ranges ichida ekanini bildirgan, biroq exact qiymatlarni e’lon qilmagan.

Common method bias: Full-collinearity VIF; source threshold 3.3. Hisobot qilingan barcha qiymatlar ushbu chegaradan past.

Measurement-model cheklovi: Convergent validity, discriminant validity va composite reliability sinovdan o‘tkazilgani aytiladi, biroq exact outer-loading/AVE/reliability/discriminant-validity natijalari e’lon qilinmaydi.

Structural-model mezonlari: Path coefficients, R², f² va manba ifodasiga ko‘ra Q². Q² actual value e’lon qilinmagan.

DMS → IEI: β = −0.104; t = 1.281; p = 0.200; f² = 0.014; 95% CI = −0.258–0.058.

DMS → MSME: β = −0.037; t = 0.511; p = 0.610; f² = 0.003; 95% CI = −0.189–0.102.

HI → IEI: β = 0.859; t = 9.969; p = 0.000; f² = 0.927; 95% CI = 0.669–1.003.

HI → MSME: β = 0.251; t = 2.366; p = 0.018; f² = 0.062; 95% CI = 0.072–0.504.

IEI → MSME: β = 0.140; t = 1.732; p = 0.083; f² = 0.030; 95% CI = −0.012–0.309.

SDGs → MSME: β = 0.529; t = 5.356; p = 0.000; f² = 0.310; 95% CI = 0.317–0.706.

SDGs × DMS → MSME: β = −0.081; t = 0.859; p = 0.390; f² = 0.013; 95% CI = −0.334–0.038.

SDGs × HI → MSME: β = 0.023; t = 0.323; p = 0.747; f² = 0.002; 95% CI = −0.073–0.219.

Mediation: Manba DMS uchun IEI mediation ni qo‘llab-quvvatlamaydi, HI uchun esa “marginal complementary mediation” iborasini ishlatadi. Exact indirect-effect bootstrap coefficient, p-value va CI e’lon qilinmagan.

Moderation: SDGs × DMS va SDGs × HI interaction terms ahamiyatli emas.

R²: Islamic Economic Implementation = 0.35; MSME Sustainability = 0.42.

Figure 2 izohi: SmartPLS inner-model tasvirida 0.619 va 0.793 node qiymatlari ko‘rinadi, biroq figure caption bu qiymatlarning metrikasini ta’riflamaydi; Table 7 dagi R² qiymatlari bilan birlashtirilmagan.

Platform adoption: WhatsApp %66, Instagram %46, TikTok %24, Facebook %23, YouTube %1.

Halal Innovation prevalence: New Product %22, Quality Upgrade %12, Digital Promotion %10, Traceability %4, Packaging %2, Environmentally Friendly %2.

Manba ichidagi DMS ishora farqi: Abstract va conclusion direct DMS relationship ni ijobiy, ammo ahamiyatsiz deb ta’riflagan holda Table 6 β = −0.037 ni hisobot qiladi. Exact jadval qiymati o‘zgartirilmagan.

Sample-profile nomuvofiqligi: Inclusion criteria barcha respondentlar halal-certified va digital-marketing user bo‘lishini talab qiladi, ammo natijalar matni certification prevalence hududiy jihatdan past bo‘lishi mumkinligini va Table 3 Kebumen uchun digital marketing foydalanishini %97 deb bildiradi.

Table numbering farqi: Path coefficients jadvali Table 6 sifatida chop etilgan; keyingi paragraf uni “Table 5” deb ataydi.

Asosiy cheklovlar: Cross-sectional design, purposive regional sample, self-reported data, measurement-model natijalarining to‘liq bo‘lmagan raqamli hisobot qilinishi, indirect-effect jadvalining yo‘qligi, Q² qiymatlarining e’lon qilinmagani va ayrim source-internal reporting differences.

Sababiylik chegarasi: Structural path coefficients statistik munosabatlarni ko‘rsatadi; randomized causal effects emas.