Bu tədqiqatda istifadə olunan kiçik açıq iqtisadiyyat ümumi tarazlıq modeli, qadın və kişi ev təsərrüfatı üzvlərinin bazar işi, ev istehsalı və asudə vaxt arasında zaman bölgüsünü; istehlak, investisiya, kapital yığımı və xarici aktiv qərarları ilə eyni sistem daxilində həll edən kəmiyyət struktur modelidir. Müəlliflər Kolumbiya üçün izah olunmayan əməkhaqqı fərqini modeldə işəgötürənlərin qadın əməyini eyni məhsuldarlıq səviyyəsindəki kişi əməyinə nisbətən daha baha qəbul etməsini təmsil edən ayrı-seçkilik pazı ilə əlaqələndirirlər. Əsas əks-faktual təcrübədə təxminən %13 olan əməkhaqqı fərqinə uyğun ayrı-seçkilik yarıya endirildikdə model ÜDM-in ilk təsirdə %4,73 və yeni uzunmüddətli tarazlıqda %6,63 artdığını; ümumi məşğulluğun müvafiq olaraq %6,30 və %6,02 yüksəldiyini; investisiyanın əvvəlcə %12,74 artdıqdan sonra uzun müddətdə %6,63 artıma yaxınlaşdığını hesablayır. Qadın məşğulluğu təxminən %17 artarkən kişi məşğulluğu bir qədər azalır. Bu nəticələr müşahidəyə əsaslanan siyasət qiymətləndirilməsindən deyil, kalibrə edilmiş struktur modelin əks-faktual simulyasiyasından əldə edilmişdir.

Modeldə əməkhaqqı fərqinin azalması qadınların əməkhaqqını və bazar əməyini artırarkən onların ev istehsalını və asudə vaxtını azaldır. Kişilər isə artan ortaq ev təsərrüfatı gəlirindən faydalanaraq bazar iş saatlarını müəyyən qədər azalda bilərlər. Buna görə ayrı-seçkiliyin azalması hər iki cins üçün rifah artımı yaratsa da, modeldə kişi rifahındakı artım qadın rifahındakı artımdan daha böyükdür. Qadın rifahı dinamik ölçüdə %1,41 və statik ölçüdə %2,22; kişi rifahı isə müvafiq olaraq %4,38 və %5,28 artır. Ev təsərrüfatının ümumi rifahının dinamik dəyəri ilə bağlı mənbədə uyğunsuzluq vardır: nəticələr mətnində %3,45 göstərildiyi halda Cədvəl 6-da dəyər %3,35-dir; statik dəyər hər iki yerdə %4,22-dir.

Xərcsiz ayrı-seçkiliyin azaldılması tədqiqatın ən əlverişli və yuxarı hədd xarakterli ssenarisidir. Qadın məşğulluğuna verilən subsidiya istehlak vergisi ilə maliyyələşdirildikdə eyni yarıya endirmə halında uzunmüddətli ÜDM artımı %1,66-ya düşür; əməkhaqqı fərqinin tam bağlandığı istehlak vergisi ssenarisində ÜDM artımı %2,67-yə qədər yüksəlsə də, qazanclar xətti deyil və qadın rifahı əməkhaqqı fərqinin təxminən %8 olduğu səviyyədə maksimuma çatır. Kişi əməyinə vergi ilə maliyyələşdirmə isə kapital yığımı və ev təsərrüfatı gəliri kanallarını daha birbaşa pozduğu üçün daha zəif makroiqtisadi nəticələr yaradır. Həssaslıq təhlilində uzunmüddətli ÜDM artımı istifadə olunan əvəzləmə elastikliklərindən asılı olaraq təxminən %4,0 ilə %15,7 arasında dəyişdiyindən, %6,63-lük əsas qiymətləndirmə universal sabit deyil, seçilmiş struktur parametrlər altında mərkəzi ssenaridir.

Tədqiqat problemi: əməkhaqqı fərqi niyə makroiqtisadi problem kimi modelləşdirilir?

Tədqiqatın çıxış nöqtəsi qadın və kişilərin müşahidə olunan əməkhaqları arasındakı fərqin yalnız fərdi gəlir bölgüsünə deyil, iqtisadiyyatda əmək təklifinə, ev təsərrüfatı daxilində zaman istifadəsinə, istehlaka, investisiyaya və kapital yığımına da təsir göstərə bilməsidir. Müəlliflərin yanaşmasında qadınların aşağı əməkhaqqı onların bazardan kənar vaxta və ev istehsalına ayırdığı zamanın fürsət xərcini azaldır; eyni zamanda əməkhaqqı nisbəti vasitəsilə ev təsərrüfatı daxilində bazarlıq çəkisinə təsir edir. Beləliklə, əməkhaqqı ayrı-seçkiliyi təkcə əmək bazarı nəticəsi olaraq qalmır, ev təsərrüfatı qərarları və istehsal sistemi boyunca yayılan ümumi tarazlıq təhrifinə çevrilir.

Mənbə tədqiqatı Kolumbiyanı xüsusilə inkişaf etməkdə olan kiçik açıq iqtisadiyyat nümunəsi kimi nəzərdən keçirir. Tədqiqatın istifadə etdiyi empirik çərçivədə son illərin izah olunmayan əməkhaqqı fərqi təxminən %13-dür. Müəlliflər bu izah olunmayan komponenti insan kapitalı, peşə, sektor və məşğulluq növü kimi müşahidə edilə bilən amillərlə izah olunmayan əməkhaqqı fərqinin struktur qarşılığı kimi modeldəki ayrı-seçkilik parametrinə uyğunlaşdırırlar. Bu uyğunlaşdırma izah olunmayan fərqin bütövlükdə birbaşa ayrı-seçkiliyin xalis səbəb-nəticə ölçüsü olduğu demək deyil; bu, modelin kəmiyyət identifikasiya seçimidir.

Əməkhaqqı fərqi ilə zaman istifadəsi birlikdə nəzərdən keçirilir

Mənbə əməkhaqqı məlumatlarını ev daxilində ödənişsiz iş və ödənişli iş müddətləri ilə birlikdə nəzərdən keçirir. DANE Milli Zaman İstifadəsi Sorğusundan bildirilən dəyərlər qadınların ödənişli iş müddətinin kişilərdən daha az, ödənişsiz iş müddətinin isə nəzərəçarpacaq dərəcədə daha çox olduğunu göstərir. Tədqiqat kalibrasiyada pandemiyanın təsirini azaltmaq üçün 2016-2017 dalğasını əsas götürür; 2020-2021 dalğasının COVID-19 səbəbindən qeyri-adi ola biləcəyini qeyd edir.

Bu cədvəl birbaşa səbəbiyyət sübutu deyil. Model əməkhaqqı fərqi ilə zaman bölgüsü arasındakı əlaqəni struktur mexanizm daxilində təmsil edir: qadın əməkhaqqının yüksəlməsi ev istehsalına sərf olunan zamanın fürsət xərcini artırır; nəticədə ev təsərrüfatı qadın vaxtının daha böyük hissəsini bazar işinə yönəldə bilər.

Əməkhaqqı ayrı-seçkiliyi bu modeldə necə təmsil olunur?

Əməkhaqqı ayrı-seçkiliyi, firmaların qadın əməyini eyni məhsuldarlıqdakı kişi əməyinə nisbətən əlavə xərc daşıyırmış kimi qiymətləndirməsini təmsil edən \(D_F\) ayrı-seçkilik pazı ilə modelləşdirilir; bu paz qadın əməyinin firma baxımından effektiv xərcini \(W_F + D_F\) səviyyəsinə qaldırarkən kişi əməyi üçün müvafiq xərc yalnız \(W_M\)-dir.

Mənbə tədqiqatında qadın və kişi əməyinin məhsuldarlığının bərabər olduğu fərz edilir; bazar əməyi tərkibində qadın əməyinin çəkisi \(\theta=0{,}50\) kimi götürülür. Buna baxmayaraq, firmanın qadın əməyinə tələb şərtində əməkhaqqına \(D_F\) əlavə olunur:

\[P_t^H(1-\alpha)\frac{X_t}{L_t}\theta\left(\frac{L_t}{N_{F,t}^{d}}\right)^{1/\sigma_L}=W_{F,t}+D_F\]

Kişi əməyi üçün eyni şərt ayrı-seçkilik pazını ehtiva etmir:

\[P_t^H(1-\alpha)\frac{X_t}{L_t}(1-\theta)\left(\frac{L_t}{N_{M,t}^{d}}\right)^{1/\sigma_L}=W_{M,t}\]

Beləliklə, \(D_F\) azaldıqda qadın əməyinin firma tərəfindən qəbul edilən effektiv xərci azalır. Ümumi tarazlıq daxilində bu dəyişiklik qadın əməyinə tələbi, əməkhaqlarını, ev təsərrüfatı daxilində zaman bölgüsünü, ümumi əmək girişini və kapital tələbini birlikdə təsirləndirir. Modeldə ayrı-seçkilik parametri əsas kalibrasiyada \(D_F=0{,}29\) kimi müəyyən edilmişdir. Müəlliflərin hesablamasına görə, bu dəyər başlanğıc sabit vəziyyətdə qadın əməkhaqqının təxminən %35-nə bərabər paz ölçüsüdür.

Tədqiqat əməkhaqqı fərqini \((W_M-W_F)/W_F\) şəklində ölçür. Bu tərif altında %13 fərq qadın/kişi əməkhaqqı nisbətinin təxminən \(W_F/W_M=0{,}885\) olmasına uyğun gəlir. Əsas təcrübə ayrı-seçkilik pazını bu fərqi təxminən %6,5 səviyyəsinə endirəcək şəkildə azaldır.

Ev təsərrüfatı: istehlak, ev istehsalı və asudə vaxt eyni fayda problemində

Təmsilçi ev təsərrüfatı iki agentdən ibarətdir: qadın \(F\) və kişi \(M\). Hər agentin dövrlük faydası mürəkkəb istehlak \(C_{G,t}\) və asudə vaxt \(L_{G,t}\) üzərindən qurulur:

\[U_{G,t}=\left[\frac{\left((C_{G,t})^b(L_{G,t})^{1-b}\right)^{1-\sigma}}{1-\sigma}+\Omega\right],\qquad G\in\{F,M\}.\]

Burada \(b\) istehlakın faydadakı çəkisini; \(\sigma\) dövrlərarası əvəzləmə elastikliyinin tərsini; \(\Omega\) isə faydanın mənfi olmamasını təmin edən miqyas sabitini təmsil edir. Mürəkkəb istehlak bazardan alınan mal \(C_t^N\) ilə evdə istehsal olunan bazardankənar mal \(C_t^V\) arasında CES quruluşu ilə müəyyən edilir:

\[C_{G,t}=\left[\gamma_G(C_t^N)^{\frac{\sigma_C-1}{\sigma_C}}+(1-\gamma_G)(C_t^V)^{\frac{\sigma_C-1}{\sigma_C}}\right]^{\frac{\sigma_C}{\sigma_C-1}}.\]

\(\gamma_G\) müvafiq agentin bazar malına üstünlük çəkisini; \(\sigma_C\) bazar və bazardankənar istehlak arasındakı əvəzləmə elastikliyini göstərir. Ev istehsalı da qadın və kişi ev əməyini CES birləşməsində istifadə edir:

\[C_t^V=\left[\gamma_V(V_{F,t})^{\frac{\sigma_V-1}{\sigma_V}}+(1-\gamma_V)(V_{M,t})^{\frac{\sigma_V-1}{\sigma_V}}\right]^{\frac{\sigma_V}{\sigma_V-1}}.\]

Hər agentin bir dövr üzrə ümumi vaxtı üç istifadəyə bölünür:

\[1=N_{G,t}+V_{G,t}+L_{G,t}.\]

\(N_{G,t}\) bazar işi müddəti, \(V_{G,t}\) ödənişsiz ev istehsalı müddəti, \(L_{G,t}\) isə asudə vaxtdır. Modeldə hər iki agent əmək bazarında həmişə fəaldır; buna görə məşğulluq qərarı əmək qüvvəsində iştirak edib-etməmək deyil, bazar iş saatlarının intensivliyi üzərindən modelləşdirilir. Bu, modelin mühüm məhdudiyyətidir: əmək qüvvəsində iştirakın ekstensiv marjası birbaşa təmsil edilmir.

Ev təsərrüfatı daxilində bazarlıq gücü əməkhaqqı nisbətindən asılıdır

Ev təsərrüfatının ümumi faydası qadın və kişinin faydalarının bazarlıq çəkiləri ilə birləşməsidir:

\[U_t=\zeta_{M,t}U_{M,t}+\zeta_{F,t}U_{F,t}.\]

Mənbə tədqiqatında kişinin bazarlıq çəkisi \(\zeta_{M,t}=1{,}5-W_{F,t}/W_{M,t}\) kimi müəyyən edilir və \(\zeta_{M,t}+\zeta_{F,t}=1\) şərti tətbiq olunur. Əməkhaqları bərabərləşdikdə bazarlıq çəkiləri də bərabərləşir. Əməkhaqqı fərqi qadınların əleyhinə olduqda daha yüksək əməkhaqqına malik tərəfin ev təsərrüfatının fayda funksiyasındakı çəkisi artır. Bu əlaqə əməkhaqqı siyasətinin təkcə bazar gəlirini deyil, ev təsərrüfatı daxilində qərar çəkisini də dəyişdirməsinə imkan verir.

Ev təsərrüfatı bazar istehlakı, hər iki agentin bazar işi/ev işi/asudə vaxt bölgüsü, investisiya, xarici aktivlər və növbəti dövrün kapitalı barədə seçim edir. Model ev təsərrüfatı daxilində tam risk paylaşımı və istehlakın birgə hovuzlanmasını fərz edir. Başqa sözlə, qadın və kişi ayrı-ayrı büdcələrlə deyil, ortaq resurs hovuzu ilə qərar verən vahid ev təsərrüfatı kimi davranırlar. Bu fərziyyə rifah nəticələrinin bölgüsü baxımından mərkəzi əhəmiyyət daşıyır.

Əməkhaqqı fərqini azaltmaq niyə qadınların rifahını eyni dərəcədə artırmır?

Modeldə qadınların daha yüksək əməkhaqqından və daha yüksək ev təsərrüfatı istehlakından əldə etdiyi fayda bazar iş saatlarının artması ilə itirilən asudə vaxt və ev istehsalı istehlakının azalması tərəfindən qismən kompensasiya edildiyinə görə qadın rifahındakı artım kişi rifahındakı artımdan daha kiçikdir; kişilər isə artan ortaq ev təsərrüfatı gəlirindən faydalanarkən bazar iş saatlarını azalda bilirlər.

Bu nəticə “əməkhaqqı bərabərliyinin azalması qadınlara zərər verir” şəklində ümumi empirik hökm deyil. Nəticə tədqiqatın xüsusi fayda funksiyası, ev istehsalının faydadakı rolu, ortaq gəlir hovuzu, bazarlıq çəkisi qaydası və intensiv əmək təklifi fərziyyələri altında yaranan modeldaxili rifah bölgüsüdür. Qadın əməkhaqqının artması qadınların bazar işini güclü şəkildə artırarkən ev əməyini və asudə vaxtı azaldır; kişi bazar əməyi isə az miqdarda geriləyir. Buna görə eyni siyasət hədəfi altında gəlir və zaman istifadəsi təsirləri cinslər arasında simmetrik deyil.

Kiçik açıq iqtisadiyyat və kapital yığımı niyə əlavə olunur?

Modeldə ev təsərrüfatı yalnız əmək təklifini deyil, kapital investisiyasını və xarici aktiv mövqeyini də seçir. Kapital yığımı investisiyanın tənzimlənmə xərci ilə müəyyən edilir:

\[K_{t+1}\leq(1-\delta)K_t+I_t-\frac{\phi_K}{2}\left(\frac{I_t}{I_{t-1}}-1\right)^2.\]

Bu quruluş ayrı-seçkilik azaldıqda istehsalın niyə yalnız əmək vasitəsilə birdəfəlik sıçrayış etmədiyini izah edir. İlk anda kapital əvvəlcədən müəyyən edilmişdir; qadınların bazar əməyindəki artım istehsalı yüksəldir. Daha yüksək əmək girişi kapitalın marjinal məhsulunu və investisiya stimulunu artırır. İnvestisiya yüksəldikcə kapital ehtiyatı zamanla böyüyür; beləliklə ÜDM, istehlak və əməkhaqları yeni uzunmüddətli səviyyələrə tədricən yaxınlaşır.

Kiçik açıq iqtisadiyyatın bağlanması xarici aktiv mövqeyinə həssas xarici faiz dərəcəsi ilə təmin edilir. Bu mexanizm ev təsərrüfatlarının investisiya artımının bir hissəsini xarici borclanma ilə maliyyələşdirməsinə imkan verir. Açıq və qapalı iqtisadiyyat müqayisəsi uzunmüddətli nəticələrin demək olar ki, eyni olduğunu, əsas fərqin isə qısamüddətli investisiya reaksiyasında yarandığını göstərir.

İstehsal quruluşu: yerli/xarici aralıq mallar və qadın/kişi əmək birləşməsi

Son mal istehsalçısı yerli aralıq mal \(X_t^H\) ilə idxal olunan aralıq mal \(X_t^{IM}\)-ni Armington tipli CES birləşdiricisi ilə birləşdirir:

\[Y_t=\left[\omega^{1/\sigma_H}(X_t^H)^{\frac{\sigma_H-1}{\sigma_H}}+(1-\omega)^{1/\sigma_H}(X_t^{IM})^{\frac{\sigma_H-1}{\sigma_H}}\right]^{\frac{\sigma_H}{\sigma_H-1}}.\]

Yerli aralıq mal istehsalında əvvəlcə qadın və kişi əmək girişləri CES formasında mürəkkəb əmək girişinə çevrilir:

\[L_t=\left[\theta(N_{F,t}^{d})^{\frac{\sigma_L-1}{\sigma_L}}+(1-\theta)(N_{M,t}^{d})^{\frac{\sigma_L-1}{\sigma_L}}\right]^{\frac{\sigma_L}{\sigma_L-1}}.\]

Sonra mürəkkəb əmək və kapital Cobb-Douglas texnologiyasında istifadə olunur:

\[X_t=A_tL_t^{1-\alpha}K_t^{\alpha}.\]

\(\sigma_L\) qadın və kişi bazar əməyinin bir-birini nə dərəcədə asanlıqla əvəz edə bildiyini müəyyən edir. Bu parametr nəticələrin kəmiyyəti üçün kritikdir: iki əmək növü daha çox tamamlayıcı olduqda ayrı-seçkiliyin azalması ümumi əmək tələbini daha çox genişləndirə bilər; onlar asanlıqla əvəz edilə bildikdə firmalar ümumi məşğulluğu daha az artıraraq əmək tərkibini dəyişə bilərlər.

Mal bazarı və xarici ticarətin bağlanmasında xalis ixrac və ÜDM aşağıdakı kimi müəyyən edilir:

\[NX_t=q_tP_t^{EX}X_t^{EX}-q_tP_t^*X_t^{IM},\]

\[GDP_t=P_t(C_t^N+I_t)+NX_t.\]

Ayrı-seçkiliyin azalmasının ümumi tarazlıq ötürmə zənciri

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Kalibrasiya strategiyası

Model üç növ informasiya mənbəyini birləşdirir: ədəbiyyatdan götürülən struktur parametrlər, Kolumbiyanın makroiqtisadi məlumatlarına uyğunlaşdırılan sabit vəziyyət hədəfləri və zaman istifadəsi məlumatları. Kalibrasiya 2010-2019 dövründəki uzunmüddətli şərtləri hədəfləyir; model rüblük tezlikdə işləyir və sabit vəziyyətdə artım olmadığı fərz edilir. İnvestisiya/ÜDM, xarici açıqlıq və xarici borc/ÜDM nisbətləri DANE milli hesablarından; bazar və ev əməyi hədəfləri 2016-2017 DANE zaman istifadəsi sorğusundan götürülür. İzah olunmayan əməkhaqqı fərqi üçün mənbə Ramírez-Giraldo və həmkarlarının 2026 qiymətləndirməsindən istifadə edir.

Modelin yüksəkölçülü qeyri-xətti sabit vəziyyət sistemi analitik şəkildə həll edilmədiyi üçün müəlliflər MATLAB-dakı fsolve prosedurundan istifadə edirlər. Mənbə 10 əsas sabit vəziyyət tənliyini altı kalibrasiya hədəfi ilə birlikdə həll edərək 16 naməlumlu 16 tənlikdən ibarət sistemi ədədi üsulla həll etdiyini bildirir.

Biznes tsikli momentləri modelin hansı tərəflərini əks etdirir?

Müəlliflər ümumi amil məhsuldarlığı şokları ilə simulyasiya edilən modelin makro sıralardakı nisbi dəyişkənlik, buraxılışla birgə hərəkət və davamlılıq xüsusiyyətlərini məlumatlarla müqayisə edirlər. Model istehlakın buraxılışdan daha az, investisiyanın isə buraxılışdan daha dəyişkən olması sıralamasını tutur. Bununla belə, kəmiyyətlər tam uyğun gəlmir; xüsusilə xalis ixracın dəyişkənliyi və buraxılışla mənfi korrelyasiyasının ölçüsü modeldə məlumatlara nisbətən xeyli zəifdir. Bu müqayisə modelin biznes tsiklinin hər ölçüsünü tam yenidən istehsal etmədiyini göstərməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Biznes tsikli simulyasiyası üçün istifadə olunan əlavə parametrlər ümumi amil məhsuldarlığının davamlılığı \(\rho_a=0{,}9\), xarici faiz dərəcəsinin xarici borca həssaslığı \(\phi_A=-0{,}5\), investisiyanın tənzimlənmə xərci \(\phi_K=0{,}001\) və TFP şokunun standart sapması \(\sigma_A=0{,}0025\)-dir.

Əməkhaqqı fərqinin yarıya endirilməsi iqtisadiyyata necə təsir edir?

Əsas və xərcsiz əks-faktual təcrübədə əməkhaqqı fərqinə uyğun ayrı-seçkilik təxminən yarıya endirildikdə model ÜDM-i ilk təsirdə %4,73 və uzun müddətdə %6,63 artırır; ümumi məşğulluq ilk təsirdə %6,30 artarkən qadın məşğulluğu təxminən %17 yüksəlir və investisiya ilk anda %12,74 sıçrayaraq kapital yığımının keçid dinamikasında güclü rol oynadığını göstərir.

İlk dövrdə kapital ehtiyatı dəyişə bilmədiyi üçün istehsal artımı əsasən əmək marjasından gəlir. Qadınların bazar əməyinin sürətlə artması ümumi əməyi yüksəldir. Daha sonra daha yüksək əmək girişi kapitalın marjinal məhsulunu artırdığı üçün investisiya %12,74 sıçrayır; kapital yığıldıqca ÜDM və istehlak da uzunmüddətli səviyyələrə yüksəlir. İstehlakın ilk təsirdəki %3,47 artımının uzunmüddətli ÜDM artımından aşağı qalması, başlanğıcdakı gəlir qazancının bir hissəsinin investisiya sıçrayışını maliyyələşdirməsi ilə əlaqəlidir.

Ümumi məşğulluqdakı artım iki cins üçün eyni istiqamətdə deyil. Qadın bazar əməyi təxminən %17 artarkən kişi bazar əməyi təxminən %1,5-%1,9 azalır. Qadın ev əməyi təxminən %11 azalarkən kişi ev əməyi təxminən %3,5 artır. Beləliklə, modeldə əməkhaqqı ayrı-seçkiliyinin azalması yalnız əməkhaqqı səviyyələrini deyil, ev təsərrüfatı daxilində əmək bölgüsünü də yenidən qurur.

Rifah nəticələri və mənbədaxili ədədi uyğunsuzluq

Dinamik rifah keçid yolu boyunca ömürlük faydanı, statik rifah isə başlanğıc və son sabit vəziyyətləri müqayisə edir. Kapital və istehlak yeni tarazlığa dərhal çatmadığı üçün dinamik qazanclar statik qazanclardan daha aşağıdır. Mənbə mətnində ev təsərrüfatının ümumi dinamik rifah dəyəri ilə bağlı daxili uyğunsuzluq olduğuna görə Verianla cədvəli hər iki dəyəri görünən saxlayır; bu fərq səssizcə düzəldilməmişdir.

Açıq iqtisadiyyat fərziyyəsi nəticələrin əsas mənbəyidirmi?

Müəlliflər eyni təcrübəni xarici ticarət və xarici aktivlərin olmadığı, eyni hədəflərə yenidən kalibrə edilmiş qapalı iqtisadiyyat versiyasında təkrar edirlər. Uzunmüddətli təsirlər iki quruluşda demək olar ki, eynidir. Aydın qısamüddətli fərq investisiyadadır: investisiya açıq iqtisadiyyatda ilk təsirdə %12,74, qapalı iqtisadiyyatda %9,42 artır. Açıq iqtisadiyyatda ev təsərrüfatları investisiya sıçrayışının bir hissəsini xarici borclanma ilə maliyyələşdirə bilirlər; qapalı iqtisadiyyatda investisiya tamamilə daxili mənbələr hesabına ödənilir.

Rifah müqayisəsi də çox yaxındır: ev təsərrüfatının dinamik/statik qazancları açıq iqtisadiyyatda %3,35/%4,22, qapalı iqtisadiyyatda %3,34/%4,21; qadın üçün hər iki quruluşda %1,41/%2,22; kişi üçün açıq iqtisadiyyatda %4,38/%5,28 və qapalı iqtisadiyyatda %4,36/%5,27-dir. Bu nəticələr əsas uzunmüddətli mexanizmin xarici ticarətdən daha çox ev təsərrüfatı daxilində əməyin yenidən bölgüsü və kapital yığımından qaynaqlandığını düşündürür.

Siyasətin maliyyələşdirmə forması nəticəni niyə dəyişir?

Eyni qadın məşğulluğu subsidiyası müxtəlif vergilərlə maliyyələşdirildikdə verginin yaratdığı əlavə təhrif ayrı-seçkilik pazının azalmasından gələn səmərəlilik qazancını qismən geri aldığı üçün nəticə dəyişir; istehlak vergisi alıcılıq qabiliyyətini azaldarkən kişi əməyinə vergi birbaşa kişi əməyinin xərcini və ev təsərrüfatı gəlirini pozaraq kapital yığımı və gəlirin hovuzlanması kanallarını daha güclü zəiflədir.

İstehlak vergisi ilə maliyyələşdirilən qadın məşğulluğu subsidiyası

Hökumət qadın məşğulluğunu subsidiyalaşdıraraq firmaların qəbul etdiyi \(D_F\) pazının bir hissəsini kompensasiya edir və balanslaşdırılmış büdcə şərtində bu subsidiyanı ümumi istehlak vergisi ilə maliyyələşdirir. Bu ssenaridə qadın bazar əməyinin fürsət xərci kanalı işləməyə davam edir, lakin vergi ev təsərrüfatının alıcılıq qabiliyyətini azaldır. Ayrı-seçkiliyin yarıya endirildiyi nöqtədə uzunmüddətli ÜDM artımı xərcsiz ssenaridəki %6,63 əvəzinə %1,66-dır. Əməkhaqqı fərqi tam bağlandıqda ÜDM artımı %2,67-yə çatır; lakin əlaqə konkavdır, yəni fərqin daha da bağlanması getdikcə daha yüksək vergi dərəcəsi tələb etdiyi halda əlavə qazanclar azalır.

Mənbənin davamlı siyasət skanında qadın rifahı ən yüksək səviyyəsinə əməkhaqqı fərqi təxminən %8 olduqda çatır. Fərq daha da bağlandıqda qadınların bazar işinə daha çox yönəlməsi asudə vaxt və ev istehsalı istehlakındakı itkilərlə birlikdə qiymətləndirildikdə modeldaxili qadın rifahını artırmağa davam etmir. Bu, əməkhaqqı bərabərliyi hədəfinin real dünyada qadın rifahını azaldacağının sübutu deyil; modeldəki fayda və zaman bölgüsü quruluşunun yaratdığı əks-faktual nəticədir.

Kişi əməyinə vergi ilə maliyyələşdirmə

İkinci dizaynda qadın məşğulluğu subsidiyası kişi əməyinə qoyulan vergi ilə maliyyələşdirilir. Bu vergi kişi əməyinin firmaya xərcini artırdığı və kişilərin vergidən sonrakı gəlirini azaltdığı üçün ev təsərrüfatı gəlirini, investisiya stimulunu və kapital yığımını birbaşa zəiflədir. Mənbə bu ssenaridə ÜDM-in çox az artdığını və ümumi rifah qazanclarının böyük ölçüdə aradan qalxdığını bildirir. Qadın rifahı əməkhaqqı fərqi bağlanmağa yaxınlaşdıqca sabit qala və ya azala bilər; kişilərin vergidən sonrakı gəlirindəki geriləmə ortaq ev təsərrüfatı gəlirini də təzyiq altında saxlayır.

Mənbədə siyasət ssenarilərinin bütün aralıq nöqtələrini verən xam ədədi sıra təqdim edilmədiyi üçün Verianla mənbə əyrilərini vizual olaraq təqlid edib aralıq dəyərlər yaratmır. Yalnız mətndə açıq şəkildə verilən ədədi nöqtələr və etibarlı şəkildə bildirilən keyfiyyət istiqamətləri ötürülmüşdür.

Həssaslıq təhlili: nəticələrin kəmiyyəti əvəzləmə elastikliklərindən nə dərəcədə asılıdır?

Əlavə tədqiqat bazar istehsalında qadın/kişi əməyinin əvəzləmə elastikliyi \(\sigma_L\) və ev istehsalındakı əvəzləmə elastikliyi \(\sigma_V\) üçün ədəbiyyatdakı aşağı və yüksək dəyərlərdən istifadə edərək modeli yenidən kalibrə edir. İstiqamətli mexanizm bildirilən bütün ssenarilərdə eyni qalarkən kəmiyyətlər çox dəyişir.

Bazar əməyi daha az əvəz edilə bilən olduqda (\(\sigma_L=0{,}8\)) ayrı-seçkiliyin azalması ÜDM-i %12,72 və qadın məşğulluğunu %22,89 artırır. Yüksək əvəz edilə bilmə şəraitində (\(\sigma_L=5{,}26\)) ÜDM artımı %3,99-a düşür. Ev istehsalında aşağı əvəzləmə elastikliyi (\(\sigma_V=0{,}8\)) qadınların evdən bazara zaman keçirməsini məhdudlaşdırır və qadın məşğulluğu %9,72 artır; çox yüksək əvəzləmə elastikliyi (\(\sigma_V=16\)) altında qadın məşğulluğundakı artım %59,68-ə, ÜDM artımı isə %15,65-ə çatır. Buna görə nəticələrin işarəsi bu diapazonda dayanıqlı görünsə də, kəmiyyətlər struktur fərziyyələrdən güclü şəkildə asılıdır.

Əlavə bölmədə həmçinin ədəbiyyatda bildirilən \(\sigma_L=0{,}20\) kimi çox aşağı dəyərin demək olar ki, Leontief tipli əmək birləşməsi yaratdığı, müşahidə olunan əməkhaqqı fərqini yaratmaq üçün ayrı-seçkilik pazının qadın əməkhaqqının təxminən iki qatına çıxmasını tələb etdiyi və ayrı-seçkiliyin yarıya endirilməsinin müəlliflərin real hesab etmədiyi təxminən %75 ÜDM artımı nəticəsini verdiyi bildirilir. Buna görə aşağı əvəzləmə ssenarisi kimi 0,20 əvəzinə 0,80 istifadə edilmişdir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Kalibrə edilmiş model daxilində ayrı-seçkilik pazının azaldılması qadınların bazar əməyini və ümumi istehsalı artırır.
• Xərcsiz yarıya endirmə təcrübəsində ÜDM və istehlak uzun müddətdə %6,63 artır.
• Qadınların bazar məşğulluğundakı artım təxminən %17 olduğu halda kişi bazar məşğulluğu bir qədər azalır.
• İnvestisiyanın ilk təsirdə güclü artması kapital yığımının keçid dinamikasını böyütdüyünü göstərir.
• Model rifahı hər iki cins üçün artırsa da, kişi rifahındakı artımı daha yüksək hesablayır.
• İstehlak vergisi və ya kişi əməyinə vergi ilə maliyyələşdirmə xərcsiz əsas ssenarinin qazanclarını azaldır.
• Əvəzləmə elastiklikləri nəticələrin kəmiyyətini ciddi şəkildə dəyişir; istiqamətli mexanizm araşdırılan həssaslıq diapazonunda qorunur.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi və ya təkbaşına sübut etmədiyi nəticələr

• Nəticələr real dünyada tətbiq edilmiş təsadüfiləşdirilmiş və ya təbii təcrübə xarakterli əməkhaqqı bərabərliyi siyasətinin səbəb-nəticə təsiri deyil.
• %6,63 ÜDM artımı bütün ölkələr üçün keçərli universal əmsal deyil; bu, Kolumbiyaya və modelin əsas parametrlərinə xas əks-faktual nəticədir.
• İzah olunmayan əməkhaqqı fərqinin hamısının ölçülmüş birbaşa ayrı-seçkilik olduğu empirik olaraq sübut edilmir; bu komponent modeldə reduksiya olunmuş formalı ayrı-seçkilik pazına uyğunlaşdırılır.
• Model əmək qüvvəsində iştirakın ekstensiv marjasını ehtiva etmir; qadın və kişilərin bazar iş saatlarının intensivliyini dəyişir.
• Ev təsərrüfatı daxilində tam gəlir/istehlak hovuzlanması və əməkhaqqına əsaslanan bazarlıq gücü fərziyyələri real ev təsərrüfatlarının bütün müxtəlifliyini təmsil etmir.
• Bir sektorlu aqreqatlaşdırılmış quruluş sektorlar və firma növləri arasındakı ayrı-seçkilik, qeyri-rəsmi məşğulluq və peşə seqreqasiyası fərqlərini birbaşa modelləşdirmir.
• Siyasət ssenariləri real büdcə proqramının bütün inzibati, davranış və siyasi xərclərini əhatə etmir.

Mənbə və Metod Qeydi

Mənbə tədqiqatı: The Macroeconomics of Gender Equality: Reducing Wage Gaps in a Developing Economy.

Müəlliflər: Yüklənmiş PDF-nin başlıq səhifəsində sıra Oscar Iván Ávila-Montealegre, Anderson Grajales-Olarte, Juan J. Ospina-Tejeiro və Mario A. Ramos-Veloza şəklindədir. Oscar Iván Ávila-Montealegre məsul müəllif kimi işarələnmişdir. Xarici biblioqrafik yoxlamada tapılan SSRN qeydi eyni başlığı Oscar Avila, Juan J. Ospina-Tejeiro, Anderson Grajales-Olarte və Mario A. Ramos-Veloza sırası ilə göstərir; buna görə müəllif sırası iki versiya/qeyd arasında uyğun gəlmir. Bu Verianla məqaləsi yüklənmiş PDF-dəki sıranı qoruyur və uyğunsuzluğu gizlətmir.

Qurumlar: Yüklənmiş PDF-nin başlıq səhifəsində qurum/affiliasiya sətirləri açıq şəkildə verilməyib; müəlliflərin əlaqə ünvanları banrep.gov.co domenindən istifadə edir. Xarici SSRN qeydi Oscar Avila və Juan J. Ospina-Tejeiro-nu Banco de la República Bogota, Anderson Grajales-Olarte-ni Tilburg University - Center for Economic Research (CentER), Mario A. Ramos-Veloza-nı Banco de la República - Colombia ilə əlaqələndirir. Xarici qeyd ilə yüklənmiş reviziya arasında başqa biblioqrafik fərqlər olduğuna görə bu affiliasiyalar yüklənmiş PDF-nin öz mətni kimi təqdim edilmir.

Mənbə növü və resenziya statusu: Yüklənmiş fayl preprintdir və hər səhifədə tədqiqat məqaləsinin resenziyadan keçmədiyi açıq şəkildə bildirilir. Buna görə nəticələr resenziyalı yekun nəşr statusunda təqdim edilməyib.

Platforma, DOI və versiya uyğunsuzluğu: Xarici biblioqrafik yoxlamada eyni başlıq üçün indekslənmiş SSRN qeydi 29 dekabr 2025 təqdimetmə tarixini və 10.2139/ssrn.5984062 DOI-sini göstərir. Bunun əksinə, yüklənmiş 37 səhifəlik PDF-nin altbilgisində SSRN abstract=7629222 ifadəsi yer alır; bundan əlavə, yüklənmiş faylda 2026 tarixli mənbə və məlumatlar var. Buna görə indekslənmiş SSRN qeydi ilə yüklənmiş PDF-nin eyni reviziya olduğu fərz edilməmiş, elmi məzmun yalnız yüklənmiş PDF-dən götürülmüşdür.

Lisenziya: Yüklənmiş PDF-də yoxlanıla bilən Creative Commons və ya başqa açıq təkrar istifadə lisenziyası göstərilmir. Pulsuz çıxış açıq lisenziya kimi qəbul edilməyib. Mənbə şəkilləri ekran görüntüsü, kəsmə və ya stil transferi yolu ilə təkrar istifadə edilməyib. Ədədi dəyərlər mənbədə açıq şəkildə bildirildiyi həddə müstəqil Verianla cədvəllərində yenidən təşkil edilib.

Jurnal/nəşriyyat: Yüklənmiş fayl müəyyən bir resenziyalı jurnalın dərc edilmiş versiyası kimi müəyyən edilmir. SSRN preprint platforması vasitəsilə dövriyyədədir. Yekun resenziyalı nəşr məlumatı yüklənmiş faylda verilməyib.

JEL təsnifatı: J71, J16, D13, E62.

Mənbə açar sözləri: Gender wage gap, Taste-based discrimination, Home production, Fiscal policy.

Məlumat və kalibrasiya: DANE Milli Hesabları; DANE Milli Zaman İstifadəsi Sorğusu; 2010-2019 makro kalibrasiya dövrü; 2016-2017 zaman istifadəsi dalğası; izah olunmayan əməkhaqqı fərqi üçün Ramírez-Giraldo və həmkarlarının 2026 dekompozisiyası. Model rüblük tezlikdədir.

Ədədi həll: Sabit vəziyyət kalibrasiyası MATLAB fsolve ilə həll edilir. Mənbə 16 tənlik və 16 naməlumdan ibarət sistem müəyyən edir.

Maliyyələşdirmə, maraqlar toqquşması, məlumatların əlçatanlığı və CRediT töhfələri: Yüklənmiş PDF-də ayrı və açıq standart bəyanatlar şəklində bildirilməyib; bu sahələr üçün məlumat uydurulmayıb.

Mənbədaxili mühüm uyğunsuzluq: Ev təsərrüfatının ümumi dinamik rifah artımı nəticələr mətnində %3,45, Cədvəl 6-da isə %3,35 göstərilir. Verianla bu fərqi səssizcə düzəltməyib. Ədədi cədvəl təqdimatında Cədvəl 6 dəyəri ayrıca göstərilib, mətn dəyəri də qeyd olunub.

Vizual yenidənqurma qərarı: Mənbənin zaman istifadəsindəki açıq rəqəmləri və qısa/uzunmüddətli müqayisələri müstəqil HTML cədvəllərinə çevrilmişdir. Keçid yolu və siyasət əyrilərinin aralıq dövr xam nöqtələri dərc edilmədiyi üçün mənbə qrafiklərinin formasını təqlid edən və ya vizualdan aralıq dəyərlər yaradan SVG qrafikləri yaradılmamışdır. Bu seçim saxta dəqiqliyin qarşısını alır.

Verianla Live / Live Figure uyğunluğu: Qismən uyğundur. Mənbədə real zaman sırası xam nöqtələri verilmədiyi üçün kəmiyyət keçid əyrisini hərəkətli şəkildə yenidən istehsal etmək təhlükəsiz deyil. Bunun əvəzində sabit-parametrli metod axını və ya ayrı-seçkilik pazı → zaman bölgüsü → kapital yığımı → ÜDM zəncirini göstərən konseptual Live Figure, sayt mühərriki təsdiqlənibsə, mənbədən törədilmiş və miqyassız izah qatına çevrilə bilər. Əsas elmi faktlar yenə mətn və cədvəllərdə qalmalıdır.