Bu tədqiqat Braziliyadakı Centro-Dia para Idosos (CDI) gündüz qayğı mərkəzlərinin yaşlı şəxslərlə eyni ailədə yaşayan insanların rəsmi əmək bazarında iştirakını və gəlirini dəyişdirib-dəyişdirmədiyini araşdırır. CDI, asılılıq vəziyyətində olan yaşlı və əlil şəxslərə gün ərzində qayğı, qidalanma, gigiyena dəstəyi, dərmanların idarə edilməsi, sosial və məşğuliyyət fəaliyyətləri təqdim edən ictimai gündüz qayğı xidmətidir. Tədqiqatçılar CadÚnico, CDI qeydləri, poçt indeksi koordinatları və RAIS rəsmi məşğulluq qeydlərini birləşdirərək 2012–2019 dövründə coğrafi yaxınlığa əsaslanan fərqlərin fərqi dizaynı qururlar. Əsas nümunədə 2015 və ya 2016-cı ildə açılmış CDI-dən 1 km daxilində yaşayan və ailəsində ən azı bir 60 yaş və yuxarı şəxs olan fərdlər müalicə, 1–2 km arasında yaşayan oxşar fərdlər isə nəzarət qrupu kimi müəyyən edilir. Statik DiD əmsalları rəsmi məşğulluq ehtimalında 0,0025, minimum əməkhaqqı ilə ifadə olunan gəlirdə isə 0,0156 artım göstərir. Nəzarət qrupunun müalicədən əvvəlki orta göstəricilərinə görə bunlar təxminən %1,49 və %4,32 nisbi artıma uyğun gəlir. Bununla belə, tədqiqat faktiki CDI istifadəsini və ya qayğıya ayrılan vaxtın nə qədər azaldığını birbaşa ölçmədiyindən, nəticələr mərkəzə çıxışın potensial ailə üzvlərinə təsirini əks etdirir.

Dinamik nəticələr əsas nümunədə müalicədən əvvəlki dövrlərdə sistematik əhəmiyyətli fərqlərin olmadığını və CDI açıldıqdan sonra rəsmi məşğulluq və gəlir əmsallarının ümumilikdə müsbət hala gəldiyini göstərir. Tətbiq ilində rəsmi məşğulluq əmsalı 0,0021 olduğu halda, müalicədən sonrakı dördüncü dövrdə 0,0068-ə; gəlir əmsalı isə 0,0145-dən 0,0268-ə yüksəlir. Bu nümunə təsirin yalnız açılış ilində görünmədiyini və bəzi nəticələrdə zaman keçdikcə güclənə bildiyini göstərir.

Heterogenlik təhlili mühüm gender fərqi ortaya qoyur. Qadınlarda rəsmi məşğulluq əmsalı müsbət və statistik baxımdan əhəmiyyətlidir; nəzarət qrupunun başlanğıc səviyyəsinə görə nisbi artım təxminən %2,50-dir. Qadınların gəlirində isə statistik baxımdan əhəmiyyətli artım yoxdur. Kişilərdə rəsmi məşğulluq təsiri əhəmiyyətli deyil, gəlir əmsalı isə müsbət və güclü şəkildə əhəmiyyətlidir; nisbi gəlir artımı təxminən %5,82-dir. Bu nəticə ictimai qayğıya çıxışın qadınların rəsmi işə daxil olmasını asanlaşdıra biləcəyi, lakin gəlir qazancının eyni ölçüdə qadınlara yansımadığı bir nümunə ilə uyğundur. Tədqiqat bunun səbəbini əməkhaqqı strukturu, peşə seçimi, ayrı-seçkilik və ya digər əmək bazarı mexanizmləri arasında səbəbli şəkildə ayırmır.

Başlanğıcda işsiz olanlarda təsirlər daha güclüdür: rəsmi məşğulluqda təxminən %5,39 və gəlirdə %13,65 nisbi artım bildirilir. Ailəsində uşaq olmayan şəxslərdə də həm rəsmi məşğulluq, həm də gəlir artır; uşaqlı ailələrdə məşğulluğa əhəmiyyətli təsirin görünməməsi isə yaşlılara qayğı yükünün azalmasının başqa qayğı öhdəlikləri davam etdikdə əmək təklifini daha məhdud dəyişdirə biləcəyi şərhi ilə uyğundur. Lakin tədqiqat uşaq qayğısına ayrılan vaxtı da birbaşa ölçmür.

Əhalinin qocalması niyə əmək təklifi probleminə çevrilir?

Yaşlı əhalinin artması yalnız səhiyyə və sosial yardım sistemlərinin imkanları ilə bağlı deyil. Qayğı xidmətləri ailə daxilində təmin edilməli olduqda əmək qabiliyyətli yaşda olan ailə üzvlərinin vaxtı da qayğı ilə ödənişli iş arasında bölünür. Buna görə uzunmüddətli qayğı siyasətləri yaşlı şəxsin rifahı ilə yanaşı ailə üzvlərinin məşğulluğu, gəliri və iqtisadi müstəqilliyi üzərində də təsir göstərə bilər.

Mənbə bildirir ki, Braziliyada 60 yaş və yuxarı əhalinin payı 2010-cu ildə %9,3-dən 2022-ci ildə %15,8-ə yüksəlib. Mənbədəki daha uzun tarixi qrafik 1950 üçün %3,8, 1960 üçün %4,8, 1970 üçün %5,1, 1980 üçün %6,1, 1991 üçün %7,3, 2000 üçün %7,5, 2010 üçün %9,3 və 2022 üçün %15,8 dəyərlərini göstərir.

Mənbənin Şəkil 1 üçün öz qeydində tarix aralığı səhvən “2012–2019” kimi yazılıb. Qrafikin oxu və mətndəki əhali siyahıyaalınması izahı isə açıq şəkildə 1950–2022 dövrünə aiddir. Verianla bu mənbədaxili uyğunsuzluğu düzəldilmiş orijinal məlumat kimi gizlətmir.

Centro-Dia para Idosos (CDI) Nədir və Ailənin Əmək Təklifinə Necə Təsir Edə Bilər?

Centro-Dia para Idosos, asılılıq vəziyyətində olan yaşlı və əlil şəxslərə gün ərzində strukturlaşdırılmış qayğı göstərən, axşam isə istifadəçinin evinə qayıtdığı ictimai sosial yardım xidmətidir; nəzəri əmək təklifi mexanizmi ailə üzvünün gün ərzində üzərinə düşən qeyri-rəsmi qayğı yükünün bir hissəsini institusional qayğıya ötürərək ödənişli və rəsmi işə ayıra biləcəyi vaxtı artırmasıdır.

CDI-nin təqdim etdiyi qayğı

CDI Braziliyanın Vahid Sosial Yardım Sisteminin sosial müdafiə strukturu daxilində fəaliyyət göstərir. Məqsəd sosial təcridi, tərk edilməni və lazımsız institusionallaşdırmanı önləmək; yaşlı şəxsin ailə və icma mühitində yaşamağa davam etməsini dəstəkləməkdir.

Mənbədə göstərilən xidmətlərə fərdiləşdirilmiş qayğı planları, gigiyena dəstəyi, nəzarətli qidalanma, dərman tətbiqi, əyləncə və məşğuliyyət fəaliyyətləri, hüquqlar və sosial yardımlar barədə istiqamətləndirmə, habelə səhiyyə və digər sosial xidmətlərlə koordinasiya daxildir.

Xidmət pulsuzdur. Bir bölmə hər növbədə ən çox 30 istifadəçi qəbul edə və gündə 10 saata qədər qayğı göstərə bilər. İstifadəçi günün sonunda evinə qayıdır. Bəzi yerli idarəetmələrin həftəsonu və ya bayram günlərində əlavə fəaliyyətlər təklif edə bildiyi və iştirak proqramının ailə ilə birlikdə çevik şəkildə planlaşdırıla bildiyi qeyd olunur.

CDI-nin yayılması

Mənbəyə görə 2012–2019 arasında Braziliyada 170 bələdiyyədə ümumilikdə 221 CDI bölməsi yaradılıb. Regional sıxlıq bərabər deyil; ən aşağı sıxlıq Şimal, ən yüksək sıxlıq isə Cənub-Şərq bölgəsindədir.

Əsas empirik təhlil bütün açılışları eyni anda istifadə etmək əvəzinə 2015 və 2016 kohortlarına yönəlir. Bu seçim müxtəlif açılış illərinin məruzqalma müddəti və iqtisadi kontekst baxımından daha çox heterogenlik yaratmasını məhdudlaşdırmağa yönəlib.

Dörd məlumat bazası necə birləşdirilir?

Tədqiqat dörd inzibati/coğrafi məlumat mənbəyini bir araya gətirir.

• CadÚnico: aşağıgəlirli və sosial proqramlardan yararlanan ailələrin milli qeydiyyatıdır; ünvan, ailə kimliyi, gender, yaş və digər sosial-iqtisadi məlumatları təqdim edir.
• CDI məlumat bazası: mərkəzlərin ünvanı, açılış ili, hədəf əhalisi və iş saatları kimi məlumatları ehtiva edir.
• CEP poçt indeksi məlumat bazası: ünvanları coğrafi koordinatlarla uyğunlaşdırmağa kömək edir.
• RAIS: rəsmi məşğulluq münasibətlərini və minimum əməkhaqqı ilə ifadə olunan gəlir ölçüsünü təqdim edən inzibati əmək bazarı məlumat bazasıdır.

Təhlil dövrü 2012–2019-dur. Başlanğıcın 2012 olması tədqiqatçıların bundan əvvəl identifikasiya edilmiş CadÚnico məlumatlarına çıxışının olmaması ilə; 2019-da bitməsi isə RAIS-ə çıxış və COVID-19 dövrünün potensial təsirlərindən yayınmaq səbəbi ilə izah olunur.

Müalicə və nəzarət qrupunda kimlər var?

Əvvəlcə CDI və ailə ünvanları coğrafi olaraq uyğunlaşdırılır. Sonra ailəsində ən azı bir 60 yaş və yuxarı şəxs olmayan ailələr çıxarılır. Fərdlər 2012-ci ildə ən azı 12 yaşında olmalıdır; beləliklə izləmə dövrünün sonunda əmək yaşına çatmış ola biləcək şəxslər əhatə olunur.

Niyə 1 km və 1–2 km müqayisəsindən istifadə olunur?

Yaxınlıqdakı ailələrin oxşar yerli əmək bazarı, məhəllə və sosial-iqtisadi şəraiti paylaşmasının müalicə və nəzarət qruplarını müşahidə olunmayan bir çox yerli xüsusiyyət baxımından daha müqayisəolunan etməyə kömək edəcəyi gözlənilir.

Bununla belə, məsafə təsadüfi təyin edilməyib. CDI-lərin harada qurulacağı yerli ehtiyac, təşkilati imkan, əhali və ya başqa amillərlə əlaqəli ola bilər. Buna görə DiD dizaynının etibarlılığı, CDI olmasaydı müalicə və nəzarət qruplarının zamanla oxşar meyllər göstərəcəyi şərti paralel meyllər fərziyyəsinə əsaslanır.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Dinamik fərqlərin fərqi modeli

Əsas dinamik tənlik:

\[ Y_{it} = \sum_{t=-4}^{4} \beta_t \left( Treat_i \times Time_t \right) + \mu_i + \theta_t + \epsilon_{it}. \tag{1} \]

\(Y_{it}\), fərd \(i\)-nin dövr \(t\)-dəki iki nəticədən birini təmsil edir: rəsmi məşğulluq göstəricisi və ya minimum əməkhaqqı ilə ifadə olunan gəlir. \(Treat_i\), fərdin müalicə qrupunda olub-olmadığını; \(Time_t\), CDI açılışına görə nisbi zamanı; \(\beta_t\), hər nisbi dövrdəki müalicə təsirini; \(\mu_i\), fərd sabit təsirini; \(\theta_t\), dövr sabit təsirini; \(\epsilon_{it}\), xəta terminini göstərir.

Dövr \(t=-1\) istinad dövrüdür. Standart xətalar eyni ailədəki şəxslərin nəticələri bir-biri ilə əlaqəli ola bildiyi üçün ailə səviyyəsində klasterləşdirilir.

Statik DiD modeli

Müalicədən sonrakı orta təsir aşağıdakı modellə qiymətləndirilir:

\[ Y_{it} = \alpha \left( Treat_i \times Post_{it} \right) + \gamma_i + \delta_t + \psi_{it}. \tag{2} \]

\(Post_{it}\), CDI açılışından sonrakı dövrlərdə 1 olan göstəricidir. \(\alpha\), müalicə və nəzarət qruplarının müalicədən əvvəldən müalicədən sonraya dəyişmələri arasındakı fərqi təmsil edir.

İdentifikasiya fərziyyələri

Mənbə üç əsas fərziyyəni açıq şəkildə müzakirə edir.

Öncədən reaksiya olmaması: CDI açılmamışdan əvvəl ailələr gələcək mərkəzin mövcudluğuna reaksiya verərək iş davranışını dəyişməməlidir. Müəlliflər yalnız bir mərkəzin gələcəkdə açılacağını bilməyin qeyri-rəsmi qayğı ehtiyacını faktiki olaraq aradan qaldırmadığını müdafiə edirlər.

Şərti paralel meyllər: CDI açılmasaydı 0–1 km və 1–2 km qruplarındakı əmək bazarı nəticələri oxşar meyl izləməlidir. Əsas hadisə-tədqiqatı nəticələrində müalicədən əvvəlki əmsalların kiçik və statistik baxımdan əhəmiyyətsiz olması bu fərziyyəyə dəstək kimi istifadə olunur.

Homogen müalicə təsirləri: Standart DiD müxtəlif şəxslər və kohortlarda təsirin oxşar olduğunu fərz edə bilər. Müəlliflər açılış vaxtındakı heterogenliyi azaltmaq üçün əsas nümunəni yalnız 2015 və 2016 kohortları ilə məhdudlaşdırır və daha geniş kohortları möhkəmlik təhlilində ayrıca araşdırırlar.

CDI-lərin Əsas Əmək Bazarı Təsiri Nə Qədərdir?

Əsas statik modeldə CDI-yə çıxış rəsmi məşğulluq göstəricisində 0,0025, yəni təxminən 0,25 faiz bəndi mütləq artım və minimum əməkhaqqı ilə ifadə olunan gəlir ölçüsündə 0,0156 artımla əlaqəlidir; nəzarət qrupunun müalicədən əvvəlki orta göstəricilərinə görə bunlar müvafiq olaraq təxminən %1,49 və %4,32 nisbi artımdır.

Burada faizlə faiz bəndini ayırmaq vacibdir. Rəsmi məşğulluq nəticəsi 0–1 göstəricisi olduğuna görə 0,0025 əmsalı təxminən 0,25 faiz bəndi mütləq dəyişməyə uyğun gəlir. %1,49 isə bu mütləq dəyişmənin 0,168 başlanğıc nəzarət ortalamasına görə nisbi böyüklüyüdür.

Mənbədə Cədvəl 2-nin üstündəki mətn eyni əmsallar üçün %1,76 rəsmi məşğulluq və %2,97 gəlir artımı yazır. Lakin bu iki nisbət göstərilən əmsallar və Cədvəl A.1-dəki nəzarət başlanğıc ortalamaları ilə yenidən hasil edilə bilmir. Mənbənin xülasə və girişindəki %1,49 və %4,32 dəyərləri isə birbaşa yenidən hasil edilə bildiyindən Verianla bu dəyərləri əsas nisbi təsir istinadı kimi istifadə edir.

Dinamik təsirlər zamanla necə dəyişir?

Əsas nümunədə müalicədən əvvəlki \(-4\), \(-3\) və \(-2\) dövrlərinin əmsalları həm rəsmi məşğulluq, həm də gəlir üçün əhəmiyyətli deyil. Bu, əsas spesifikasiyadakı paralel meyllər fərziyyəsini dəstəkləyir; lakin paralel meyllərin riyazi olaraq “sübut edildiyi” mənasına gəlmir.

CDI açıldıqdan sonra gəlir təsiri bütün 0–4 dövrlərində müsbətdir və ən azı %5 əhəmiyyətlilik səviyyəsində statistik baxımdan əhəmiyyətlidir. Rəsmi məşğulluq təsiri isə açılış ilində %10 səviyyəsində, birinci və ikinci illərdə %5 səviyyəsində, üçüncü ildə %10 səviyyəsində və dördüncü ildə yenidən %5 səviyyəsində əhəmiyyətlidir.

Qadınlar və Kişilər CDI-yə Çıxışdan Eyni Şəkildə Təsirlənirlərmi?

Xeyr. Əsas heterogenlik təhlilində qadınlar üçün əhəmiyyətli nəticə rəsmi məşğulluğun artması, kişilər üçün isə gəlirin artmasıdır: qadınların rəsmi məşğulluq əmsalı 0,0036 olub təxminən %2,50 nisbi artıma uyğun gəlir, kişilərin gəlir əmsalı isə 0,0262 olub təxminən %5,82 nisbi artıma uyğun gəlir.

Dinamik nəticələrdə qadınların rəsmi məşğulluq təsiri açılış ilində 0,0029, birinci ildə 0,0030 və ikinci ildə 0,0042-dir. Kişilərdə gəlir təsiri isə açılış ilindən başlayaraq müsbətdir və dördüncü ildə 0,0459-a çatır.

Bu fərq “qadınlar CDI-dən yalnız məşğulluq, kişilər isə yalnız əməkhaqqı qazanır” şəklində universal mexanizm sübutu deyil. Təhlil əməkhaqqı strukturu, peşə bölgüsü, iş saatı, ayrı-seçkilik və ya iş keyfiyyəti kimi mümkün kanalları ayrıca ölçmür.

Başlanğıcda işsiz olanlarda təsir niyə daha böyükdür?

İşsiz qrupdakı nisbi nisbətlərin böyük görünməsinin səbəblərindən biri başlanğıc səviyyələrinin aşağı olmasıdır. Nəzarət qrupunda müalicədən əvvəlki rəsmi məşğulluq ortalaması yalnız 0,0427, gəlir ortalaması isə 0,0762-dir. Buna görə mütləq əmsallar kiçik olsa da başlanğıc səviyyəsinə görə nisbi dəyişmə böyükdür.

Mənbə bunu qayğı səbəbindən rəsmi işdən kənarda qalmış şəxslər üçün CDI-nin daha güclü vaxt azadetmə təsiri yarada bilməsi kimi şərh edir. Lakin tədqiqat fərdin həqiqətən yaşlılara qayğını üzərinə götürüb-götürmədiyini və ya qayğı saatlarını ölçmədiyindən bu mexanizm birbaşa sınaqdan keçirilməyib.

Bundan əlavə, başlanğıcda məşğul olan alt qrupun dinamik təhlilində \(t=-2\) dövründə rəsmi məşğulluq əmsalı -0,0103 və p=0,0398-dir. Bu əhəmiyyətli müalicədən əvvəlki fərq həmin alt qrup üçün paralel meyl şərhinin əsas nümunədəki qədər təmiz olmadığını göstərir.

Uşaqlı və uşaqsız ailələr

Uşaqsız ailələrdə dinamik əmsalların xüsusilə müalicədən sonrakı daha gec dövrlərdə gücləndiyi görünür. Dördüncü ildə rəsmi məşğulluq əmsalı 0,0101, gəlir əmsalı 0,0298-dir və hər ikisi p<0,01 səviyyəsində əhəmiyyətlidir.

Mənbə bu nümunəni yaşlılara qayğının CDI tərəfindən qismən üzərinə götürüldüyü halda uşaqsız ailədə qayğı göstərən şəxsin vaxtının daha çox azad ola bilməsi ilə əlaqələndirir. Uşaqlı ailələrdə isə uşaq qayğısı davam etdiyi üçün rəsmi işə dönüş daha məhdud ola bilər. Bu şərh məntiqi baxımdan məlumatlarla uyğundur, lakin uşaq qayğısı və ya vaxt istifadəsi məlumatları ilə birbaşa sınaqdan keçirilməyib.

Möhkəmlik: daha çox açılış kohortu

Əsas təhlil yalnız 2015–2016 açılışlarından istifadə etdiyi halda ilk möhkəmlik testi 2014–2017 dövrünü, sonra isə 2012–2019-dakı bütün açılış kohortlarını əhatə edir.

Mənbə mətnində bunlar 2014–2017 üçün təxminən %1,38 rəsmi məşğulluq və %4,19 gəlir; bütün 2012–2019 kohortları üçün isə %1,37 və %3,87 nisbi artım kimi verilir. Əsas təsirin işarəsi bu alternativ nümunələrdə qorunur.

Bununla belə, bütün 2012–2019 kohortlarını istifadə edən dinamik Əlavə Cədvəl C.2-də \(t=-7\) dövrünün rəsmi məşğulluq əmsalı -0,0053 və p=0,0596; gəlir əmsalı isə -0,0237 və p=0,0123-dür. Bu erkən müalicədən əvvəlki sapma daha geniş kohort pəncərəsində paralel meyl dəstəyinin əsas 2015–2016 nümunəsindəki qədər təmiz olmadığını göstərir. Buna görə əsas iki-kohort spesifikasiyasının nəticələri metodoloji baxımdan daha mərkəzi tutulmalıdır.

Möhkəmlik: mərkəzə məsafə dəyişdirildikdə nə baş verir?

Mənbə müalicə radiusunu həm genişləndirir, həm də daraldır.

Daha dar 0,5 km radiusunda əmsalların böyüməsi daha yaxın ailələrin xidmət haqqında daha çox məlumata və ya mərkəzə daha asan fiziki çıxışa malik olması ilə uyğun ola bilər. Lakin məsafə randomizə edilmədiyindən bu nəticə birbaşa “məsafə doza-cavab mexanizmi” kimi sübut olunmayıb.

Tədqiqatın güclü tərəfləri

• Fərd səviyyəsində sosial yardım qeydlərini rəsmi əmək bazarı qeydləri ilə birləşdirir.
• Ünvanları və CDI yerlərini coğrafi olaraq uyğunlaşdıraraq yerli müqayisə aparır.
• Eyni fərdləri 2012–2019 arasında izləyən panel strukturundan istifadə edir.
• Əsas statik nəticələri dinamik hadisə-tədqiqatı əmsalları ilə dəstəkləyir.
• Gender, başlanğıc məşğulluğu və uşağın mövcudluğuna görə heterogenlik təhlilləri təqdim edir.
• Açılış kohortlarını və məsafə təriflərini dəyişdirərək möhkəmlik yoxlamaları aparır.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Əsas 2015–2016 kohortlarında CDI-yə çıxış rəsmi məşğulluq və gəlirdə müsbət orta dəyişmə ilə əlaqəlidir.
• Əsas statik əmsallar nəzarət qrupunun başlanğıc ortalamasına görə təxminən %1,49 rəsmi məşğulluq və %4,32 gəlir artımına uyğun gəlir.
• Qadınlarda əhəmiyyətli nəticə rəsmi məşğulluğun artması; kişilərdə əhəmiyyətli nəticə gəlirin artmasıdır.
• Başlanğıcda işsiz olan fərdlərdə nisbi təsirlər daha böyükdür.
• Uşaqsız ailələrdə rəsmi məşğulluq və gəlir nəticələri daha nəzərəçarpan görünür.
• Əsas təsirin müsbət işarəsi daha geniş kohort və alternativ məsafə təhlillərinin əksəriyyətində qorunur.
• Əsas 2015–2016 hadisə-tədqiqatı əmsalları müalicədən əvvəl sistematik əhəmiyyətli fərq göstərmir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi və ya birbaşa ölçmədiyi nəticələr

• CDI-dən faktiki olaraq hansı ailə üzvlərinin istifadə etdiyi birbaşa müşahidə olunmur.
• Qeyri-rəsmi qayğıya sərf olunan saatlar birbaşa ölçülmür.
• Məşğulluq təsirinin yalnız qayğı vaxtının azalması vasitəsilə yarandığı sübut edilmir.
• Qadınlarda gəlir qazancının niyə görünmədiyi mexaniki olaraq ayrılmır.
• CDI-nin yaşlı şəxsin sağlamlığı, həyat keyfiyyəti və ya qayğı keyfiyyəti üzərindəki təsiri bu tədqiqatın əsas nəticəsi deyil.
• 1 km və 1–2 km sərhədləri randomizə edilməyib.
• Nəticələr bütün Braziliya əhalisinə eyni böyüklükdə ümumiləşdirilə bilməz; nümunə CadÚnico-da olan, yaşlı şəxs yaşayan və CDI yaxınlığında məskunlaşan daha həssas ailələrə yönəlir.
• Daha geniş 2012–2019 kohort təhlilində bəzi erkən müalicədən əvvəlki əmsalların əhəmiyyətli olması bütün möhkəmlik spesifikasiyalarında paralel meyllərin qüsursuz olduğunu dəstəkləmir.

Siyasət baxımından elmi cəhətdən təhlükəsiz nəticə

Tədqiqatın nəticələri yaşlılara qayğının yalnız səhiyyə və sosial müdafiə məsələsi deyil, həm də ailə üzvlərinin əmək bazarı ilə əlaqəsinə təsir göstərə bilən infrastruktur məsələsi olduğunu dəstəkləyir. CDI-yə bənzər ictimai gündüz qayğı xidmətlərinin genişləndirilməsi, xüsusilə qayğı yükü səbəbindən rəsmi işdən uzaq qalmış şəxslər üçün iqtisadi nəticələr yarada bilər.

Lakin nəticələr “hər yeni CDI bu qədər məşğulluq yaradır” şəklində mexaniki siyasət əmsalına çevrilməməlidir. Mərkəzdən istifadə, yerli əmək tələbi, qayğı ehtiyacının şiddəti, nəqliyyat, ailə daxilində digər qayğı öhdəlikləri və mövcud alternativ qayğı xidmətləri müxtəlif bölgələrdə təsiri dəyişə bilər.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal başlıq: Thriving Through Care: The Impact of Elderly Care Centers on Family Labor Supply

Müəlliflər: Bruna Martins; Daniel Da Mata.

Mənbə tarixi: 1 oktyabr 2026.

Qurumlar: Bruna Martins — FGV Saúde. Daniel Da Mata — São Paulo School of Economics – FGV.

Corresponding author: Yüklənmiş mənbə ayrıca corresponding-author işarəsi vermir.

Mənbə növü: İlkin versiya / working paper; inzibati mikroməlumatlı kvazi-eksperimental əmək və qayğı iqtisadiyyatı tədqiqatı.

Mənbənin statusu: PDF-də “Preliminary version—Please do not cite or circulate” xəbərdarlığı var. Buna görə hakemli və ya version-of-record tədqiqat kimi təqdim edilməməlidir.

DOI: Etibarlı şəkildə təsdiqlənməyib; əlavə edilməyib.

Xarici biblioqrafik təsdiq: Tədqiqatın cari başlığı və iki müəllifi 10 sentyabr 2026 tarixli 7th Meeting of the Society of Family and Gender Economics proqramında təsdiqlənir. Daha köhnə LACEA 2025 versiyasında başlıq “Thriving Through Care: The Impact of Elderly Care Centers on Family Labor” kimi göstərilir.

JEL: J14, J18, J22, I38.

Açar sözlər: Aging; Elderly Care; Family labor; Labor Market Outcomes; Gender inequality.

Maliyyələşdirmə: Bruna Martins Coordenação de Aperfeiçoamento de Pessoal de Nível Superior (CAPES) dəstəyini bildirir.

Maraqlar toqquşması: Mənbədə “Declarations of interest: none” bəyanatı var.

Əsas məlumat mənbələri: Cadastro Único para Programas Sociais (CadÚnico), CDI məlumat bazası, CEP poçt indeksi/coğrafi koordinat məlumat bazası və Relação Anual de Informações Sociais (RAIS).

Təhlil dövrü: 2012–2019.

Əsas müalicə kohortları: 2015 və 2016-cı illərdə açılan CDI-lər.

Müalicə qrupu: 2012-ci ildə ən azı 12 yaşında olan, ailəsində ən azı bir 60+ şəxs bulunan və CDI-dən 1 km-dən daha yaxın yaşayan fərdlər.

Nəzarət qrupu: Eyni əsas şərtləri ödəyən və CDI-dən 1–2 km uzaqlıqda yaşayan fərdlər.

Əsas nəticələr: Rəsmi məşğulluq göstəricisi və minimum əməkhaqqı ilə ifadə olunan gəlir.

Əsas metod: Dinamik və statik difference-in-differences; fərd və dövr sabit təsirləri; ailə səviyyəsində klasterləşdirilmiş standart xətalar.

Əsas nümunə ölçüsü: Əlavə Cədvəl A.1-də tam əsas nümunə 1.654.600 şəxs-il müşahidəsi, 206.825 şəxs və 81.818 ailədən ibarətdir. Müalicə qrupunda 64.977, nəzarət qrupunda 141.848 şəxs var.

Məlumatların əlçatanlığı: Mənbədə ayrıca Data Availability bölməsi yoxdur. Müəlliflər CadÚnico-nun identifikasiya edilmiş məlumatlarına 2012-dən əvvəl və RAIS-ə 2019-dan sonra çıxışlarının olmadığını bildirirlər.

Müəllif töhfələri / CRediT: Mənbə ayrıca CRediT/müəllif töhfəsi bölməsi vermir.

Lisenziya: Açıq Creative Commons lisenziyası təsdiqlənməyib. Mənbədə həmçinin dövriyyəyə buraxılmamasını istəyən ilkin versiya qeydi var.

Mənbədaxili uyğunsuzluq 1: Xülasə/giriş əsas nisbi təsirləri %1,49 rəsmi məşğulluq və %4,32 gəlir kimi verir və bu nisbətlər Cədvəl 2 əmsallarının Cədvəl A.1-dəki nəzarət başlanğıc ortalamalarına bölünməsi ilə yenidən hasil edilə bilir. Cədvəl 2-nin üstündəki %1,76 və %2,97 ifadələri isə eyni göstərilən rəqəmlərlə yenidən hasil edilə bilmir.

Mənbədaxili uyğunsuzluq 2: Qocalma qrafikinin oxu 1950–2022 olduğu halda Şəkil 1 qeydi səhvən 2012–2019 intervalını göstərir.

Əlavə cədvəl yığım problemləri: Əlavə Cədvəl C.2-də dövr +7 rəsmi məşğulluq p-dəyəri “6773” formasında; Əlavə Cədvəl C.4-də dövr −4 gəlir standart xətası isə digər statistikalarla uyğunsuz görünən “0.00118” formasında yazılıb. Bu iki dəyər əsas nəticələrin şərhinə daxil edilməyib.

Əsas metodoloji məhdudiyyət: Coğrafi yaxınlıq CDI istifadəsinin özü deyil. Tədqiqat faktiki xidmət istifadəsini, qeyri-rəsmi qayğı saatlarını və ya qayğı yükünün hansı ailə üzvündən nə qədər azaldığını birbaşa müşahidə etmir. Buna görə əsas nəticə CDI açılışı və yerli çıxışın uyğun/potensial ailə üzvlərinə təsiridir.

Nəşr etikası qeydi: Mənbə “Please do not cite or circulate” ilkin versiya xəbərdarlığı daşıdığından, ictimai Verianla nəşrindən əvvəl müəllif icazəsinin və ya mənbədən istifadə uyğunluğunun ayrıca yoxlanması tövsiyə olunur.