Mədəniyyət və turizm inteqrasiyasının innovasiya qabiliyyəti, mədəni resurslarla turizm resurslarının sadəcə yanaşı təqdim edilməsini deyil; texnologiya, məhsul, təcrübə, biznes modeli, istehsal prosesi və dəyər yaratma mexanizmlərinin yenidən qurulması yolu ilə yeni mədəniyyət-turizm formaları yarada bilmək qabiliyyətini ifadə edən mürəkkəb tədqiqat anlayışıdır. Bu tədqiqat rəqəmsal iqtisadiyyatın bu qabiliyyətlə əlaqəsini 2009–2023 dövründə Sarı çayın orta və aşağı axarlarında yerləşən 43 şəhərdən ibarət 645 şəhər-il müşahidəsi əsasında araşdırır. Rəqəmsal iqtisadiyyat və mədəniyyət-turizm inteqrasiyası innovasiya indeksləri entropiya çəkiləndirmə üsulu ilə qurulmuş; ikitərəfli şəhər-il sabit təsirlər modeli, instrumental dəyişən yanaşması, dayanıqlılıq yoxlamaları, vasitəçilik modelləri və şəhər miqyasına görə heterogenlik təhlilləri tətbiq edilmişdir. Nəzarət dəyişənlərinin daxil olduğu əsas modeldə rəqəmsal iqtisadiyyat əmsalı 0,6830-dur və %1 səviyyəsində əhəmiyyətlidir. Bununla belə, tədqiqat bütün regionlar və ya bütün şəhər miqyasları üçün eyni təsiri göstərmir; xüsusilə meqapolislərdə müəyyən edilən mənfi əmsal kiçik alt nümunə və yalnız %10 səviyyəsində əhəmiyyətlilik səbəbindən kəşfiyyat xarakterli nəticə kimi qiymətləndirilməlidir.

Tədqiqat göstərir ki, rəqəmsal iqtisadiyyat mədəniyyət-turizm inteqrasiyası innovasiyası ilə yalnız birbaşa deyil, iki vasitəçilik yolu vasitəsilə də əlaqəlidir. Mədəniyyət və turizmin inkişaf potensialı üzərindən hesablanan vasitəçilik payı %15,95, mədəniyyət və turizm müəssisələrinin rəqəmsallaşması üzərindən hesablanan pay isə %2,62-dir. Bu fərq tədqiqatda regional sənaye ekosisteminin gücləndirilməsi ilə ayrı-ayrı müəssisələrdə rəqəmsal transformasiyanın eyni ölçüdə ötürmə kanalı olmadığının göstəricisi kimi şərh olunur.

Şəhər miqyası təhlili mühüm ayrışma ortaya qoyur. Rəqəmsal iqtisadiyyat əmsalı super-böyük şəhərlərdə 0,7430, böyük şəhərlərdə 0,1839-dur və %1 səviyyəsində əhəmiyyətlidir. Kiçik və orta ölçülü şəhərlərdə 0,1527-lik müsbət əmsal statistik baxımdan əhəmiyyətli deyil. Meqapolislərdə isə əmsal −1,3726-dır; p = 0,0725 olduğuna görə yalnız %10 səviyyəsində marjinal əhəmiyyətlilik daşıyır. Mənbə bu meqapolis nəticəsini resursların rəqəmsal sektorlarda cəmləşərək mədəniyyət-turizm investisiyalarını sıxışdırması və rəqəmsal investisiyaların marjinal gəlirinin azalması ehtimalları ilə müzakirə edir; lakin bu mexanizmləri birbaşa ölçmür.

Tədqiqat problemi və ədəbiyyatdakı boşluq

Rəqəmsal texnologiyalar; böyük verilər, bulud hesablamaları, süni intellekt, virtual reallıq, onlayn platformalar və rəqəmsal məzmun istehsalı vasitəsilə mədəniyyət və turizm sektorlarının məhsullarını, paylama kanallarını, təcrübə formalarını və biznes modellərini dəyişdirə bilər. Bununla belə, mənbə tədqiqat əvvəlki araşdırmaların əksəriyyətinin rəqəmsal iqtisadiyyatın mədəniyyət və ya turizm sektoruna təsirini ayrıca nəzərdən keçirdiyini, yaxud mədəniyyət-turizm inteqrasiyasını bütöv bir nəticə dəyişəni kimi araşdırsa da onun daxili mexanizmlərini kifayət qədər açıqlamadığını irəli sürür.

Tədqiqatın müəyyən etdiyi ikinci boşluq rəqəmsal iqtisadiyyatın inteqrasiya innovasiyasına hansı yollarla təsir etdiyinin kifayət qədər ayrışdırılmamasıdır. Tədqiqat xüsusilə iki mümkün kanalı fərqləndirir: mədəniyyət və turizmin inkişaf potensialı ilə mədəniyyət və turizm müəssisələrinin rəqəmsallaşması.

Üçüncü boşluq şəhər miqyasıdır. Rəqəmsal infrastruktur, resurs sıxlığı, bazar ölçüsü, müəssisə qabiliyyəti və sektor strukturu müxtəlif ölçülü şəhərlərdə eyni deyil. Buna görə də eyni rəqəmsal iqtisadiyyat səviyyəsinin mədəniyyət-turizm innovasiyası ilə əlaqəsinin meqapolislərdə, super-böyük şəhərlərdə, böyük şəhərlərdə və kiçik-orta şəhərlərdə fərqli ola biləcəyi hipotezi sınaqdan keçirilir.

Mədəniyyət və turizm inteqrasiyası innovasiyası nəyi ifadə edir?

Mənbənin konseptuallaşdırmasına görə mədəniyyət və turizm inteqrasiyası innovasiyası mədəniyyət və turizm sektorlarının yalnız paketlənməsi və ya birlikdə marketinqi deyil. O, rəqəmsal texnologiyanın yaratdığı ortaq texnoloji zəmin üzərində mədəni təqdimatın, turizm təcrübəsinin, məzmun paylanmasının, məhsul formasının, biznes məntiqinin və dəyər yaratma proseslərinin yenidən qurulmasını ifadə edir.

Bu yanaşmada mədəni və turistik ünsürlər sektor sərhədlərində kəsişir, bir-birinə nüfuz edir və yenidən təşkil olunur. Nəticədə bilik və yaradıcılıqdan bazar dəyərinə qədər uzanan zəncirdə məhsullar, xidmətlər, təcrübələr, biznes modelləri və institusional strukturlar dəyişə bilər.

Rəqəmsal texnologiyanın rolu

Tədqiqatın nəzəri hissəsində böyük verilər turist üstünlüklərinin və mənbə bazarlarının daha dəqiq təhlili ilə; virtual reallıq və artırılmış reallıq tarixi və mədəni təcrübələrin yeni formalarda təqdim edilməsi ilə; rəqəmsal platformalar paylama, rezervasiya, məzmun paylaşımı və hədəflənmiş marketinqlə; süni intellekt isə məzmun və məhsul inkişafı proseslərinə yeni alətlər verməsi ilə əlaqələndirilir.

Lakin mənbə texnologiyanın mövcudluğunun öz-özlüyündə daha innovativ məhsullar yaratmayacağını da vurğulayır. Texnoloji mənimsəmə qabiliyyəti, yaradıcı insan resursları, turist üstünlüklərinin düzgün anlaşılması, keyfiyyətə nəzarət, təlim xərcləri, məlumat təhlükəsizliyi, texnoloji kilidlənmə və tənzimləyici uyğunluq kimi amillər rəqəmsal transformasiyanın nəticəsini dəyişdirə bilər.

Rəqəmsal iqtisadiyyat mədəniyyət və turizm inteqrasiyası innovasiyasına hansı yollarla təsir edir?

Tədqiqatın araşdırma çərçivəsi üç yolu sınaqdan keçirir: rəqəmsal iqtisadiyyatdan mədəniyyət-turizm inteqrasiyası innovasiyasına birbaşa H1 yolu; mədəniyyət və turizmin inkişaf potensialı üzərindən gedən H2 vasitəçilik yolu; mədəniyyət və turizm müəssisələrinin rəqəmsallaşması üzərindən gedən H3 vasitəçilik yolu. Empirik nəticələr üç hipotezlə uyğun tapıntılar verir, lakin xüsusilə vasitəçilik və instrumental dəyişən təhlillərinin müşahidə xarakterli panel məlumatlarının bütün səbəbiyyət problemlərini aradan qaldırdığı fərz edilməməlidir.

Tədqiqat coğrafiyası niyə Sarı çay bölgəsidir?

Tədqiqat Sarı çayın orta və aşağı axarlarını mədəni resursların zənginliyi, mədəniyyət-turizm siyasətlərinin tətbiqi, şəhər miqyasları arasında aydın inkişaf fərqləri və uzunmüddətli məlumatların mövcudluğu səbəbindən seçir. Nümunə Gansu, Shanxi, Shaanxi, Henan və Shandongdakı cəmi 43 şəhəri əhatə edir.

Mənbədəki Şəkil 2 bu şəhərlərin Sarı çay sistemi, əsas çay xətti və şəhər sərhədləri daxilində coğrafi paylanmasını xəritədə göstərir. Buna görə də tədqiqat milli səviyyədə bütün Çin şəhərlərinin nümunəsi deyil, müəyyən regional şəhər sisteminin panel təhlilidir.

Asılı dəyişən necə ölçülür?

Mədəniyyət və turizm inteqrasiyasının innovasiya qabiliyyəti “baza–daşıyıcı–təsir” məntiqi ilə dörd göstərici əsasında qurulmuşdur. Entropiya çəkiləri belədir:

Bu struktur innovasiyanı yalnız texnologiyanın sayı ilə ölçmür; insan resurslarını, investisiya bazasını, rəqəmsal məzmun müəssisələrini və iqtisadi nəticəni eyni mürəkkəb indeksdə birləşdirir.

Rəqəmsal iqtisadiyyat indeksi necə qurulur?

Rəqəmsal iqtisadiyyat üçün mənbə “daşıyıcı–tətbiq–mühit” məntiqindən istifadə edir. Yuxarı səviyyəli ölçülər və onların ümumi çəkiləri dörd qrupda toplanır:

Alt göstəricilər arasında sabit genişzolaqlı internet abunəçiləri, mobil telefon istifadəçiləri, yeni texnologiya və hesablama infrastrukturu, rəqəmsal məhsul istehsalı və xidmətləri, rəqəmsal texnologiya tətbiqi xidmətləri, internet əsaslı pərakəndə satış və maliyyə, rəqəmsal məzmun-media fəaliyyəti, yüksək texnologiyalı müəssisələr, rəqəmsal inklüziv maliyyə, tədqiqat və inkişaf xərcləri və informasiya texnologiyaları sahəsində çalışanlar yer alır.

İki vasitəçi dəyişən

Mədəniyyət və turizmin inkişaf potensialı dörd əsas ölçüdən formalaşdırılır: ekoloji dəstək potensialı %20,95, mədəniyyət və turizm tələbi potensialı %19,62, mədəniyyət və turizm təklifi potensialı %24,57 və elmi-texnoloji innovasiya potensialı %34,86. Bu mürəkkəb struktur nəqliyyat, ətraf mühit, telekommunikasiya, turizm tələbi, alıcılıq qabiliyyəti, turistik və mədəni təklif, turizm gəliri, çalışanlar, tədqiqat-inkişaf və patentlər kimi çoxsaylı alt göstəriciləri əhatə edir.

Mədəniyyət və turizm müəssisələrinin rəqəmsallaşması isə rəqəmsal mədəniyyət və turizm müəssisələrinin ümumi mədəniyyət və turizm müəssisələrinə nisbəti ilə ölçülür. Bu dəyişən müəssisə səviyyəsində rəqəmsal transformasiyanın regional yayılmasına dair göstərici kimi istifadə olunur.

Entropiya çəkiləndirmə üsulu bu tədqiqatda nə üçün istifadə olunur?

Entropiya çəkiləndirmə üsulu müxtəlif miqyaslarda çoxsaylı göstəricini mürəkkəb indekslərə çevirərkən göstəricilərin məlumat daxilindəki informasiya fərqliliyinə görə çəkiləndirilməsi üçün istifadə olunur. Tədqiqatda bu üsul həm mədəniyyət-turizm inteqrasiyasının innovasiya qabiliyyəti, həm rəqəmsal iqtisadiyyat, həm də mədəniyyət-turizmin inkişaf potensialı kimi çoxölçülü anlayışların vahid göstəriciyə endirilməsində əsas ölçmə vasitəsidir.

Nəzarət dəyişənləri

Əsas ekonometrik modellər şəhər ÜDM-ni, ümumi büdcənin təhsil xərclərini, yol uzunluğu ilə təmsil olunan nəqliyyat əlçatanlığını və ümumi mal idxal-ixrac dəyərinin şəhər ÜDM-nə nisbəti ilə ölçülən xaricə açıqlığı nəzarətdə saxlayır. Şəhər və il sabit təsirləri də modelə daxildir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Panel məlumatları və məlumatların işlənməsi

43 şəhər üçün 2009–2023 arasındakı 15 illik dövr əsas etibarilə 645 şəhər-il müşahidəsi yaradır. Məlumatlar Çin şəhər, turizm, elm-texnologiya və regional iqtisadiyyat statistik illiklərindən, müvafiq şəhərlərin turizm qurumlarından və şəhər illiklərindən, həmçinin EPSDATA məlumat bazasından toplanmışdır.

İndeks məlumatları normallaşdırılmış və entropiya üsulu ilə mürəkkəb ballar hesablanmışdır. ÜDM, təhsil xərcləri və nəqliyyat əlçatanlığı kimi iri miqyaslı nəzarət dəyişənlərinə loqarifmik çevrilmə tətbiq edilmişdir. Çatışmayan müşahidələr mənbədə eksponensial hamarlama və xətti interpolasiya istifadə olunmaqla tamamlanmışdır. Davamlı dəyişənlər kənar qiymətlərin təsirini azaltmaq üçün 1-ci və 99-cu persentillərdə winsorize edilmişdir.

Əsas sabit təsirlər modeli

Tədqiqatın əsas modeli:

\[ C\&T_{it} = \alpha_0 + \alpha_1 Digital_{it} + \alpha_2 Controls_{it} + City_i + Year_t + \varepsilon_{it} \]

Burada \(C\&T_{it}\), i şəhərinin t ilindəki mədəniyyət və turizm inteqrasiyası innovasiya indeksini; \(Digital_{it}\), rəqəmsal iqtisadiyyat indeksini; \(Controls_{it}\), nəzarət dəyişənlərini; \(City_i\) və \(Year_t\), şəhər və il sabit təsirlərini; \(\varepsilon_{it}\) isə xəta terminini göstərir.

Hausman testi üçün mənbə p = 0,000 dəyərini bildirərək təsadüfi təsirlər əvəzinə sabit təsirlər modelinə üstünlük verir.

*** %1, * %10 əhəmiyyətlilik səviyyəsini göstərir. Nəzarət dəyişənləri əlavə edildikdən sonra rəqəmsal iqtisadiyyat əmsalı 0,6955-dən 0,6830-a düşsə də, güclü müsbət və statistik baxımdan əhəmiyyətli qalması H1 ilə uyğundur.

Mənbə əmsalı “rəqəmsal iqtisadiyyat indeksində bir vahid artımın innovasiya indeksində təxminən 0,683 vahid artımla əlaqəli olması” şəklində şərh edir. Bunun indeks əmsalı olduğu unudulmamalıdır; təsviri cədvəldə rəqəmsal iqtisadiyyat indeksinin müşahidə olunan minimumu 0,005, maksimumu isə 0,533-dür.

Vasitəçilik modelləri

İki vasitəçilik yolu üçün istifadə olunan əsas tənlik sistemi belədir:

\[ M_{it} = \beta_0 + \beta_1 Digital_{it} + \beta_2 Controls_{it} + \varepsilon_{it} \]

\[ C\&T_{it} = \gamma_0 + \gamma_1 Digital_{it} + \gamma_2 M_{it} + \gamma_3 Controls_{it} + \epsilon_{it} \]

\(M_{it}\), ayrı-ayrı modellərdə mədəniyyət və turizmin inkişaf potensialı və ya mədəniyyət və turizm müəssisələrinin rəqəmsallaşması dəyişənidir.

Mənbə bu fərqi inkişaf potensialının ətraf mühiti, tələbi, təklifi və innovasiya qabiliyyətini əhatə edən geniş bir “sənaye ekosistemi” kanalı olması; müəssisələrin rəqəmsallaşmasının isə transformasiyanı həyata keçirən müəssisələrlə məhdudlaşan daha dar kanal olması ilə əlaqələndirir. Bundan əlavə, bölgədəki bir çox mədəniyyət-turizm müəssisəsinin hələ də ilkin informasiyalaşdırma və ya investisiya mərhələsində olduğu və rəqəmsal transformasiyanın gəlirlərinin gecikmə ilə reallaşa biləcəyi irəli sürülür.

Endogenlik üçün instrumental dəyişən yanaşması

Tədqiqat mədəniyyət-turizm innovasiyasının rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafını da təşviq edə bilməsi səbəbindən əks səbəbiyyət ehtimalını qəbul edir. Durbin–Wu–Hausman testi endogenlik probleminin mövcudluğu istiqamətində şərh edilmiş və rəqəmsal iqtisadiyyat indeksinin bir dövr gecikdirilmiş dəyəri instrumental dəyişən kimi istifadə olunmuşdur.

Mənbə birinci mərhələ F statistikasının 10-dan yuxarı olduğunu bildirərək zəif alət testinin keçildiyini qeyd edir. İkinci mərhələdəki 0,6449 əmsalı da %1 səviyyəsində əhəmiyyətlidir. Bununla belə, müəlliflər tədqiqatın sonunda ikitərəfli mexanizmin kifayət qədər araşdırılmadığını və gələcəkdə daha dəqiq instrumental dəyişənlərə ehtiyac olduğunu açıq şəkildə bildirirlər.

Dayanıqlılıq təhlilləri

Bu yoxlamaların hamısında rəqəmsal iqtisadiyyat əmsalı müsbət və %1 səviyyəsində əhəmiyyətli qalmışdır. Dayanıqlılıq təhlilləri nəticələrin müəyyən bir nümunə dövründən, tək panel spesifikasiyasından və ya rəqəmsal iqtisadiyyat indeksinin tam göstərici dəstindən asılı olmadığına dair sübut təqdim edir.

Meqapolislərdə rəqəmsal iqtisadiyyat niyə mənfi əmsalla əlaqəli tapıldı?

Mənbə iki mümkün izah təklif edir: rəqəmsal sektorların meqapolislərdə yüksək dərəcədə cəmləşməsinin kapital və siyasət resurslarını mədəniyyət-turizm inteqrasiyasından uzaqlaşdıra biləcəyi “resurs sıxışdırması” təsiri və artıq yüksək rəqəmsallaşma səviyyəsinə çatmış meqapolislərdə əlavə rəqəmsal investisiyanın marjinal gəlirinin azalması. Lakin sektor üzrə əsas vəsait investisiyası məlumatları olmadığı üçün resurs sıxışdırması mexanizmi birbaşa sınaqdan keçirilməmişdir; bundan əlavə, meqapolis nümunəsi N = 30 və p = 0,0725 olduğuna görə mənfi nəticə kəşfiyyat xarakterli hesab edilməlidir.

Şəhər miqyası təsnifatı 2023-cü ilin daimi şəhər əhalisinə əsaslanır: 10 milyondan çox meqapolis, 5–10 milyon super-böyük şəhər, 1–5 milyon böyük şəhər və 1 milyondan az kiçik-orta şəhər kimi təsnif edilmişdir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Araşdırılan 43 şəhər və 2009–2023 dövrü üçün rəqəmsal iqtisadiyyat indeksi ilə mədəniyyət-turizm inteqrasiyasının innovasiya qabiliyyəti arasında güclü müsbət əsas model əlaqəsi mövcuddur.
• Bir dövr gecikdirilmiş rəqəmsal iqtisadiyyat indeksini instrumental dəyişən kimi istifadə edən 2SLS təhlilində müsbət əlaqə qorunur.
• Mədəniyyət və turizmin inkişaf potensialı ilə müəssisələrin rəqəmsallaşması iki ayrı vasitəçilik yolu kimi statistik dəstək alır.
• İnkişaf potensialının vasitəçilik payı müəssisə rəqəmsallaşmasının vasitəçilik payından nəzərəçarpacaq dərəcədə böyükdür.
• Nəticələr şəhər miqyasına görə heterogendir; tək bir əmsal bütün şəhər növlərinə tətbiq edilə bilməz.
• Super-böyük və böyük şəhərlərdə müsbət əlaqə güclüdür.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi və ya qəti nəticəyə bağlamadığı məqamlar

• Rəqəmsal iqtisadiyyatın bütün ölkələrdə və bütün şəhər miqyaslarında eyni ölçüdə fayda verəcəyi göstərilməmişdir.
• Meqapolislərdəki mənfi əmsalın qəti şəkildə resurs sıxışdırması mexanizmindən qaynaqlandığı sübut edilməmişdir.
• Kiçik və orta şəhərlərdə müsbət əmsal statistik baxımdan təsdiqlənmiş təsir deyil.
• Müəssisə rəqəmsallaşmasının %2,62-lik vasitəçilik payının gələcəkdə dəyişməyəcəyi göstərilməmişdir.
• İnstrumental dəyişən təhlili bütün mümkün ikitərəfli əlaqələri və müşahidə olunmayan qarışdırıcı amilləri qəti şəkildə aradan qaldırdığı mənasına gəlmir.
• Sarı çayın orta və aşağı axarlarında əldə edilən əmsalların başqa ölkələr və ya institusional mühitlər üçün birbaşa eyni olacağı nəticəsinə gəlmək olmaz.

Elmi məhdudiyyətlər

Birinci məhdudiyyət meqapolislər üçün irəli sürülən resurs sıxışdırması mexanizminin birbaşa sınaqdan keçirilə bilməməsidir. Tədqiqatçılar şəhər səviyyəsində mədəniyyət-turizm sektoruna xas əsas vəsait investisiyası məlumatlarını əldə edə bilmədiklərini bildirirlər.

İkinci məhdudiyyət alt nümunənin ölçüsüdür. Meqapolislər üçün N = 30, kiçik-orta şəhərlər üçün N = 75 olması statistik gücü məhdudlaşdırır. Buna görə də xüsusilə meqapolis tapıntısı kəşfiyyat xarakterlidir.

Üçüncü məhdudiyyət rəqəmsal iqtisadiyyat ilə mədəniyyət-turizm inteqrasiyası innovasiyası arasındakı əlaqənin ikitərəfli ola bilməsidir. İnstrumental dəyişən təhlili tətbiq edilsə də, tədqiqat dinamik qarşılıqlı təsiri tam şəkildə modelləşdirmir.

Dördüncü məhdudiyyət xarici etibarlılıqdır. Sarı çayın orta və aşağı axarları Çin daxilində inkişaf etməkdə olan region konteksti təqdim edir; fərqli institusional, iqtisadi və rəqəmsal infrastruktur şərtlərinə malik bölgələrdə eyni əlaqələrin yenidən sınaqdan keçirilməsi lazımdır.

Müəlliflər gələcək tədqiqatlar üçün dinamik panel modelləri və ya təbii eksperimentlər kimi daha güclü identifikasiya strategiyalarını, müəssisə səviyyəli mikro məlumatları, fərqli regionlarda xarici etibarlılıq sınaqlarını və daha dəqiq instrumental dəyişənləri təklif edirlər.

Siyasət baxımından mənası

Mənbənin siyasət tövsiyələri rəqəmsal infrastruktur investisiyalarının təkbaşına kifayət etmədiyi fikrinə əsaslanır. Super-böyük və böyük şəhərlərdə müəssisələrin rəqəmsal texnologiyanı məhsul və xidmət innovasiyasına çevirməsi təşviq edilərkən, kiçik və orta şəhərlərdə əsas prioritet baza rəqəmsal infrastrukturunun və yerli müəssisələrin rəqəmsal qabiliyyətinin inkişafına verilir.

Meqapolislər üçün tövsiyə daha ehtiyatlıdır. Böyük rəqəmsal mədəniyyət-turizm investisiyalarının investisiyadan əvvəl və sonra fayda qiymətləndirilməsinə tabe tutulması, “rəqəmsallaşma naminə rəqəmsallaşma” yanaşmasından çəkinilməsi və texnologiyanın turist təcrübəsini və mədəni dəyəri həqiqətən artırıb-artırmadığının qiymətləndirilməsi tövsiyə olunur.

Müəssisə rəqəmsallaşmasının %2,62 ilə nisbətən aşağı vasitəçilik payına görə mənbə qısamüddətli transformasiya hədəflərindən daha çox rəqəmsal bacarıqları, texnologiya xidmət platformalarını və transformasiya xərclərini azaldan uzunmüddətli qabiliyyət inkişafı mexanizmlərini önə çıxarır.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: How the Digital Economy Enhances the Innovation Capacity of Cultural and Tourism Integration: Empirical Evidence from Cities in the Middle and Lower Reaches of the Yellow River.

Müəlliflər: Yuying Chen; Zhihun Duan; Qi Jin; Yajie Li; Qian Wang; Yilan Guo.

Məsul müəllif: Qi Jin.

Qurumlar: School of Culture and Tourism, Henan University; Key Research Institute of Tourism, Henan University; Business School, Hohai University; School of Business, Guangxi University; College of Humanities and Social Sciences, Silla University.

Jurnal: Economies.

Nəşriyyat: MDPI.

Biblioqrafik qeyd: 2026, 14(8), 314.

DOI: 10.3390/economies14080314.

Nəşr prosesi: Qəbul edildi: 3 iyun 2026; yenidən işlənildi: 20 iyul 2026; qəbul olundu: 22 iyul 2026; yayımlandı: 5 avqust 2026.

Mənbə növü: Rəyçi qiymətləndirməsindən keçmiş tədqiqat məqaləsi.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY), açıq giriş.

Maliyyələşdirmə: Henan Philosophy and Social Sciences Planning Project, layihə nömrəsi 2024XWH044.

Məlumatların əlçatanlığı: Panel məlumatlarının əsas mənbələri China City Statistical Yearbook, China Tourism Statistical Yearbook, China Statistical Yearbook on Science and Technology, China Statistical Yearbook for Regional Economy, müvafiq şəhərlərin rəsmi turizm statistikaları və şəhər illikləridir. Rəqəmsal sənaye, rəqəmsal müəssisələr və mədəniyyət-turizm müəssisələrinin rəqəmsallaşması ilə bağlı əlavə məlumatlar EPSDATA-dan əldə edilmişdir. Müəlliflər yeni ilkin məlumat yaratmadıqlarını və təhlil edilmiş məlumat dəstlərinin əsaslandırılmış tələb əsasında məsul müəllifdən əldə edilə biləcəyini bildirirlər.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşması bildirməmişdir.

Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma Yuying Chen və Qi Jin; metod Yuying Chen və Zhihun Duan; yoxlama Yuying Chen və Zhihun Duan; formal təhlil Zhihun Duan; resurslar Qian Wang, Yajie Li və Yilan Guo; məlumatların işlənməsi Zhihun Duan, Yilan Guo və Yajie Li; ilkin layihə Yuying Chen, Zhihun Duan və Qi Jin; nəzərdən keçirmə/redaktə Yuying Chen və Qi Jin; vizuallaşdırma və layihə idarəetməsi Yuying Chen; maliyyələşdirmənin əldə edilməsi Yuying Chen tərəfindən həyata keçirilmişdir.

Mənbədaxili metod qeydi: Xülasə instrumental dəyişən yanaşmasını “gecikdirilmiş dəyişənlər və tarixi qarşılıqlı təsir terminləri” kimi təsvir edir; ətraflı metod və Cədvəl 7 isə açıq şəkildə rəqəmsal iqtisadiyyat indeksinin bir dövr gecikdirilmiş dəyərini bildirir. Mənbədə “historical interaction terms” üçün ayrıca ətraflı model və ya ayrıca nəticələr cədvəli təqdim olunmadığına görə burada ədədi nəticə yaradılmamışdır.

Mənbədaxili cədvəl qeydi: Cədvəl 11-də müəssisələrin rəqəmsallaşmasına ayrılmış M43–M44 blokundakı M43 sütun başlığı vizual cədvəldə “Development Potential of Culture and Tourism” kimi təkrarlanmışdır. Eyni cədvəlin yuxarı başlığı, dəyişən sətirləri və mənbənin izahı ikinci mexanizmin müəssisə rəqəmsallaşması olduğunu göstərir. Bu tipoqrafik uyğunsuzluq mənbə məlumatı səssizcə dəyişdirilməklə aradan qaldırılmamışdır.

Əsas şərh sərhədi: Tapıntılar güclü panel əlaqələri, dayanıqlılıq yoxlamaları və instrumental dəyişən təhlili təqdim edir; bununla belə meqapolis mexanizmi birbaşa ölçülməmişdir, bəzi şəhər miqyası alt nümunələri kiçikdir, ikitərəfli əlaqə tam həll olunmamışdır və nəticələrin fərqli institusional coğrafiyalara ümumiləşdirilməsi ayrıca sınaqdan keçirilməlidir.