Yeni Keynesyen Dinamik Stokastik Umûmî Muvâzene modeli (New Keynesian Dynamic Stochastic General Equilibrium, NK-DSGE), hâne halklarının, firmaların ve otorite-i nakdiyyenin zamân içindeki iktisâdî kararlarını ve iktisâdın şoklara mukâbelesini aynı bünyevî çerçevede tetkîk eden makro-iktisâdî bir modeldir. Bu çalışma, kadınların OECD memleketlerinde taʿlîm cihetinden erkeklere yetişip birçok yerde onları geçmelerine rağmen ücret farkının niçün devâm edebildiğini îzâh etmek maksadıyla kadın ve erkek hâne âzâlarını ayrı ayrı modelleyen bir NK-DSGE tertîbi kurmaktadır. Modelde hâne âzâları vakitlerini ücretli çalışma, ücretsiz hâne işi, taʿlîm ve boş vakit arasında taksîm eder; human capital, Ben-Porath teknolojisiyle terâküm eder; firmalar kadınların müessir emeğine taste-based discrimination nevʿinden munzam bir maliyet tatbîk eder ve hâne içi müzâkere ağırlığı eşlerin nisbî müessir kazançlarına tâbi olarak değişir.

Model OECD vakit kullanımı ile %10,1’lik headline cinsiyet ücret farkına kalibre edildiğinde, kadınların erkeklerden daha yüksek human capital terâküm ettirdiği, buna rağmen ücret farkının devâm ettiği bir muvâzene husûle getirir. Esâs mekanizma şudur: kadınların piyasa ücretinin discrimination sebebiyle düşmesi, kadın hâne âzâsının müşterek hâne menfaʿatindeki müzâkere ağırlığını azaltır. Müşterek hâne kararı, ağırlığı daha düşük âzâya taʿlîm ve ücretsiz hâne işi gibi meşakkatli lâkin müstahsil faaliyetlerden daha ziyâde yükler. Kadın bu sûretle daha fazla human capital terâküm ettirir; lâkin discrimination wedge doğrudan ücret nisbetine tatbîk olunduğu ve mahâret seviyesinden müstakil bulunduğu için daha yüksek human capital ücret farkını ancak kısmen telâfî eder.

Kalibre edilmiş muvâzenede kadın human capital’i 138,58, erkek human capital’i 121,36 iken müessir-kazanç cinsiyet farkı %10,1’dir. Human capital’in müsâvîlenmiş olduğu farz olunduğunda zuhûr eden ücret-nisbeti farkı ise %21,3’tür. Bu tefrîk modelin esâs mesajıdır: kadınların daha ziyâde mahâret ve human capital’e mâlik olması, mahâretten müstakil bir ücret wedge’ini tamamıyla ortadan kaldırmağa kâfî değildir.

Discrimination parametresi sıfıra indirildiğinde modelde kadınların ücretli çalışma hissesi %11,4’ten %16,6’ya yükselmekte, ücretsiz hâne işi %18,6’dan %11,8’e düşmekte, kadın ücret nisbeti %31,1 artmakta ve umûmî istihsâl %18 yükselmektedir. Lâkin bunlar müşâhede edilmiş bir siyâset ıslâhının teʾsîrleri değil, kalibre edilmiş nazarî modelin counterfactual netîceleridir.

Mekanizma tefrîki, kadın human-capital avantajını meydana getiren esâs unsurun human capital’in hâne istihsâlinde kullanılabilmesi olmadığını göstermektedir. Asıl kanal, ücretlere bağlı endojen hâne içi Pareto ağırlığıdır. Pareto ağırlığı sâbit tutulduğunda kadın human capital’i erkek human capital’inin altına düşmekte ve model, verideki ücret farkı-human capital münâsebetini ters istikâmette üretmektedir.

Araştırmanın mebdeʾi

Çalışma iki uzun devreli OECD örüntüsünün aynı anda mevcûd olmasını îzâha çalışmaktadır. Birincisi, kadınların tahsîl-i âlî seviyesinin erkeklere nisbetle giderek yükselmesidir. İkincisi ise ücret farkının azalmakla beraber tamamen kapanmamasıdır.

Kaynağın Figure 1’i OECD ortalamasını 1998-2024 devresinde göstermektedir. Kadın-erkek tahsîl-i âlî farkı 2000’lerin başında kadınlar lehine dönmekte ve daha sonra genişlemektedir. Cinsiyet ücret farkı aynı devrede azalmakta lâkin sıfıra erişmemektedir.

Figure 1’in sağ panelinde en yeni verileri bulunan 38 OECD memleketi mukâyese edilmektedir. Kadınların tahsîl-i âlîdeki avantajı ile cinsiyet ücret farkı arasındaki kesitsel korelasyon takrîben \( \rho=-0,05 \) seviyesindedir. Bu kıymet iki mütehavvil arasında hemen hemen sıfır doğrusal münâsebet bulunduğunu göstermektedir.

Bu müşâhede tek başına discrimination’ın sebebiyyet delîli değildir. Çalışmanın maksadı, bu örüntünün taste-based labor-market discrimination ile endojen human capital ve hâne içi müzâkerenin aynı modelde bulunması hâlinde üretilebilir olup olmadığını imtihân etmektir.

Kadınlar Daha Fazla Human Capital Terâküm Ettirirken Ücret Farkı Niçün Kapanmıyor?

Modelde kadınların daha fazla human capital terâküm ettirmesi ücret farkını tamamen kapatmaz; zîrâ discrimination, mahsûldarlığı veya mahâreti değil, doğrudan kadınların müessir emeğinin piyasa ücretini azaltan bir wedge olarak modellenmiştir; bu sebeple mahâret artışı wedge’i kısmen telâfî edebilir, lâkin ortadan kaldıramaz.

Human capital ile ücret aynı mütehavvil değildir

Human capital modelde ferdin müstahsil kudretini temsil eder. Ücret ise bu müstahsil kudretin piyasada aldığı fiyatın bir cüzʾüdür. İki mefhûm birbirine merbût olmakla beraber aynı değildir.

Bir kadın daha yüksek \(H_f\) human capital’e mâlik olabilir; lâkin piyasanın kadınların müessir emeğine tatbîk ettiği \(d_f\) discrimination wedge’i ücret nisbetini düşürüyorsa, daha yüksek mahâret tek başına ücret müsâvâtını temîn etmez.

Vakit tahsîsi

Her hâne âzâsı bir birim vakti beş kısma ayırır:

\[ 1=E_{g,t}+L_{g,t}+N_{g,t}+V_{g,t}+\bar O. \]

Burada \(E_{g,t}\) taʿlîm vakti, \(L_{g,t}\) boş vakit, \(N_{g,t}\) ücretli piyasa çalışması, \(V_{g,t}\) ücretsiz hâne işi ve \(\bar O\) modelde mahsûldarlık veya doğrudan menfaʿat husûle getirmeyen diğer faaliyetler için sâbit vakit hissesidir. \(g\in\{f,m\}\), sırasıyla kadın ve erkek hâne âzâsını gösterir.

Kalibrasyonda \(\bar O=0,500\) alınmaktadır. OECD vakit kullanımı verilerindeki kadın ve erkek “diğer faaliyetler” hisselerinin takrîben yarım gün olması sebebiyle müşterek ve cinsiyet bakımından bî-taraf bir kıymet kullanılmaktadır.

Human capital nasıl terâküm ediyor?

Her hâne âzâsının human capital’i Ben-Porath nevʿinden bir hareket muâdelesiyle tekâmül eder:

\[ H_{g,t+1}=(1-\delta_H)H_{g,t}+e^{b_t}E_{g,t}^{\psi}H_{g,t}^{1-\psi}. \]

\(H_{g,t}\) mevcûd human capital stokudur. \(\delta_H\) human capital amortisman nisbetidir. \(E_{g,t}\) taʿlîme tahsîs olunan vakti, \(\psi\) taʿlîmin human-capital istihsâlindeki marjinal rolünü, \(b_t\) ise human-capital istihsâli şokunu temsil eder.

Kalibrasyonda \(\psi=0,750\) ve \(\delta_H=0,0025\) kullanılmıştır.

Muâdelenin iki mühim husûsiyeti vardır. Yeni taʿlîm vakti human capital’i yükseltir ve mevcûd human capital de yeni mahâret istihsâlini destekler. Binâenaleyh mahâret terâkümü hem geçmiş stoka hem de bugünkü taʿlîm kararına tâbidir.

Human capital hâne istihsâlinde de kullanılıyor

Çalışmanın iki menşeʾ modelinden ayrıldığı mühim noktalardan biri, human capital’in yalnız piyasa istihsâlinde değil, hâne istihsâlinde de verimliliği artırmasıdır:

\[ C_t^V= \left[ \gamma_V(H_{f,t}V_{f,t})^{\frac{\vartheta_V-1}{\vartheta_V}} + (1-\gamma_V)(H_{m,t}V_{m,t})^{\frac{\vartheta_V-1}{\vartheta_V}} \right]^{\frac{\vartheta_V}{\vartheta_V-1}}. \]

\(C_t^V\), hânede istihsâl olunan istihlâki; \(H_gV_g\), alâkalı âzânın human capital’i ile ücretsiz çalışma vaktinin terkîbini; \(\vartheta_V\), kadın ve erkek hâne emeği arasındaki ikâme elastikiyetini gösterir.

Benchmark modelde \(\gamma_V=0,5\) alınarak kadın ile erkek arasında dâhilî mahsûldarlık üstünlüğü farz olunmamaktadır.

Hâne İçi Müzâkere Ağırlığı Modelde Nasıl İşliyor?

Hâne içindeki erkek âzânın Pareto ağırlığı nisbî müessir kazançlarla endojen sûrette değişmektedir; kadınların müessir kazancı discrimination sebebiyle düştüğünde erkek âzânın ağırlığı yükselmekte, kadın âzânın müşterek menfaʿatteki \(1-\zeta_t\) hissesi küçülmekte ve hâne daha düşük ağırlıklı âzâya daha fazla meşakkatli lâkin müstahsil faaliyet tahsîs edebilmektedir.

Pareto ağırlığı

Hâne halkı müşterek hayat boyu menfaʿati şu tertîbde azamîleştirir:

\[ E_0\sum_{t=0}^{\infty}\beta^t \left[ \zeta_t U_{m,t}+(1-\zeta_t)U_{f,t} \right]. \]

Erkek âzâya tahsîs olunan ve zamânla değişen Pareto ağırlığı:

\[ \zeta_t= \frac{1}{2} + \frac{w_{m,t}H_{m,t}-w_{f,t}H_{f,t}} {w_{m,t}H_{m,t}}. \]

Müessir saatlik kazançlar müsâvî ise \(\zeta_t=0,5\) olur. Erkek müessir kazancı kadın müessir kazancından yüksek olduğunda \(\zeta_t\) 0,5’in üstüne çıkar ve kadın âzânın müşterek menfaʿatteki ağırlığı \(1-\zeta_t\) azalır.

Benchmark discrimination muvâzenesinde Pareto ağırlığı takrîben 0,601’dir. Discrimination kaldırıldığında kadın ve erkek müessir kazançları müsâvîlenir ve ağırlık 0,5’e döner.

Stratejik human-capital yatırımı faraziyesi

Model, hâne halkının bugünkü taʿlîm kararlarının gelecekteki \(\zeta_{t+1}\) müzâkere ağırlığını nasıl değiştireceğini stratejik sûrette dâhil etmediğini farz eder. Başka bir ifâdeyle hâne âzâsı daha fazla taʿlîm alarak gelecekteki müzâkere kudretini artırmağa çalışan ayrı bir stratejik oyuncu olarak modellenmemiştir.

Bu faraziye modeli hallolunabilir hâlde tutmakta ve mevcûd collective-household yaklaşımıyla muvâfık bir benchmark teşkîl etmektedir; lâkin tam bir non-cooperative household game gelecekteki araştırmalar için ayrı bir tevsiʿ sahasıdır.

Firmalarda taste-based discrimination

Firma hakîkî istihsâl maliyetine kadınların müessir emeği için munzam bir idrâk edilen maliyet ilâve eder:

\[ TC_t(j)= r_tK_t(j) +w_{f,t}H_{f,t}N_{f,t} +w_{m,t}H_{m,t}N_{m,t} +d_fH_{f,t}N_{f,t}. \]

\(d_f\geq0\) kadınların müessir emeğine yönelik taste-based discrimination parametresidir. \(d_f=0\) olduğunda munzam discrimination maliyeti yoktur.

Benchmark kalibrasyonda \(d_f=0,104\) intihâb edilmiştir. Bu kıymet doğrudan ölçülmüş bir discrimination nisbeti değildir; modelin %10,1’lik OECD müessir-kazanç farkını üretmesi için kullanılan reduced-form bünyevî parametredir.

Piyasa istihsâli

Firmalar fizikî sermâye ile kadın ve erkek müessir emeğinin CES terkîbini kullanır:

\[ Y_t(j)=e^{z_t}K_t(j)^\alpha \left[ \gamma_N(H_{f,t}N_{f,t})^{\frac{\vartheta_N-1}{\vartheta_N}} + (1-\gamma_N)(H_{m,t}N_{m,t})^{\frac{\vartheta_N-1}{\vartheta_N}} \right]^{\frac{\vartheta_N(1-\alpha)}{\vartheta_N-1}}. \]

\(\gamma_N=0,5\) olduğu için kadın ve erkek müessir emeğinin dâhilî mahsûldarlığı benchmark modelde müsâvîdir. Cinsiyet farkı mahsûldarlık faraziyesinden değil, \(d_f\) discrimination wedge’inden ve hâne halkının buna verdiği endojen mukâbeleden doğmaktadır.

Nominal katılık ve para siyâseti

Firmalar fiyatlarını Calvo nevʿinden nominal katılık altında tesbît eder. Her devrede yalnız \(1-\theta\) nisbetindeki firmalar fiyatlarını yeniden optimize edebilir; \(\theta=0,75\) alınmıştır.

Merkez bankası faiz haddini enflasyona ve istihsâl açığına cevâb veren, faiz düzleştirmesini hâvî Taylor nevʿinden bir kaide ile tesbît eder. Benchmark feedback katsayıları:

Dört haricî şok

Modelde dört AR(1) süreci bulunmaktadır:

\[ d_t=\rho_d d_{t-1}+\varepsilon_t^d, \]

\[ b_t=\rho_b b_{t-1}+\varepsilon_t^b, \]

\[ z_t=\rho_z z_{t-1}+\varepsilon_t^z, \]

\[ m_t=\rho_m m_{t-1}+\varepsilon_t^m. \]

Bunlar sırasıyla iskonto-faktörü, human-capital istihsâli, umûmî mahsûldarlık ve para siyâseti şoklarını temsil eder. Benchmark tahlîlde devâm parametreleri 0,800’dür.

OECD kalibrasyonu

Ücretli ve ücretsiz çalışma momentleri, OECD Time Use Database’de mukāyese edilebilir verisi bulunan 30 OECD memleketinden ḥesâb edilmiştir. Memleketlerin zamân istiʿmâli anketleri aynı senede icrâ edilmemiştir; istiʿmâl olunan en yeni dalgalar 1999 ile 2024 arasında tebeddül etmektedir. Binâenaleyh kalibrasyon, müşterek bir OECD senesine âʾid senkronize bir panel değildir.

Kalibrasyon neyi iyi, neyi zaʿîf eşleştiriyor?

Bu farklar modelin bütün zamân-istiʿmâli seviyelerini tam olarak îzâḥ etmediğini gösterir. Model cihetleri doğru üretmektedir: erkeklerin daha fazla piyasa çalışması ve boş vakti, kadınların daha fazla taʿlîm ve hâne işi vardır. Lâkin husûsan taʿlîm-boş vakit ayrımında seviye mutâbaḳatı zaʿîftir.

Ayrımcılık Modelden Kaldırıldığında Ne Değişiyor?

\(d_f=0,104\) benchmark iktisâdı ile \(d_f=0\) karşı-olgusal iktisâd mukāyese edildiğinde ücret, zamân istiʿmâli ve istihsâl üzerindeki büyük farklar ortadan kalkmakta; kadın ve erkek human capital’i müsâvîleşirken model istihsâli %18 artırmaktadır, lâkin bunlar nazarî counterfactual kıymetlerdir ve hakīkî bir siyâset müdâhalesinin ölçülmüş teʾsîrleri değildir.

Steady-state mukāyesesi

En büyük zamân taḫsîsi tebeddülü taʿlîmden ziyâde ücretli ve ücretsiz çalışma arasındadır. Kadınların taʿlîm zamânı yalnız 0,3 yüzde puanı azalırken ücretli çalışma 5,2 puan yükselmekte ve ücretsiz hâne işi 6,8 puan düşmektedir.

Niçün kadın human capital’i azalıyor?

Ayrımcılık kaldırıldığında kadın human capital’inin %5,4 azalması “ayrımcılık kadınların mahâretleri için iyidir” sûretinde tefsîr edilmemelidir. Modelde bu azalma, ayrımcılıktan neşʾet eden bozuk hâne-içi zamân taḫsîsinin ortadan kalkmasının netîcesidir.

Kadının ücretli çalışmasının getirisi yükseldiğinde hâne daha fazla kadın zamânını piyasaya sevk eder ve kadının üzerine nisbetsiz sûrette yüklenen taʿlîm ile hâne işi azalır. Aynı anda erkek human capital’i yükselir ve toplam human capital de hafîfçe artar.

Table 4: mekanizmanın tefrîḳi

Tablo, mekanizma husûsunda kuvvetli bir tefrîḳ temîn eder. Human capital’in hâne istihsâlindeki rolü çıkarıldığında kadın human-capital üstünlüğü zâʾil olmamakta, bilʿakis büyümektedir. Fakat Pareto ağırlığı sâbit tutulduğunda işâret tersine dönmektedir.

Binâenaleyh kadın human-capital üstünlüğünün zarûrî kanalı endojen pazarlık ağırlığıdır. Hâne istihsâlindeki human capital ise benchmark modelde kemmî büyüklüğü tahdîd eder ve ücretsiz hâne işinin OECD verileriyle muvâfık seviyelerde kalmasını sağlar.

Hassâsiyet tahlîli

Kadın-erkek human capital farkı \(d_f\) yükseldikçe muntazaman büyümektedir. Menbaʿın diğer sensitivity sweeps netîceleri de \(\vartheta_C\) ve \(\gamma_C\) yükseldikçe kadın human-capital üstünlüğünün büyüdüğünü göstermektedir.

\(\vartheta_C\) pek yüksek kıymetlere çıktığında ücretsiz hâne işi köşe çözüme yaklaşmakta ve solver yakınsamamaktadır. Menbaʿ bunu mekanizmanın tersine dönmesi olarak değil, hâl edicinin adedî hudûdu olarak tefsîr etmektedir.

Refâh tefsîrinin hudûdu

Model tam istihlâk paylaşımını farz eder. Bu sebeble aynı hâne içindeki kadın ile erkek arasındaki utility farkı esasen boş vakit farkından gelir; istihlâk iki âzâ için aynıdır.

Bu sebeble hâne içindeki küçük utility farkı, ayrımcılığın toplam refâh masrafının küçük olduğu mânâsına gelmez. Ayrımcılıksız iktisâdda mürekkeb istihlâk %10,9 daha yüksektir.

Menbaʿ, tek ebeveynli veya tek gelirli kadın hânelerini modellememektedir. Bir zevcin gelirinin ücret cezasını paylaşabildiği iki kişilik hâne, tek gelirli kadınların karşılaştığı refâh zâyiʿâtını olduğundan küçük gösterebilir. Bu teklif mevcut çalışmada ölçülmemiş, ileride heterogeneous-agent model ile sınanması lâzım gelen bir faraziyedir.

Çalışmanın Usûlü ve Bulguları

Çalışma nevʿi

Araştırma nazarî ve kalibre edilmiş bünyevî bir makro-iktisâd modelidir. Parametrelerin mühim bir kısmı literatürden alınmış, bâkīsi OECD zamân-istiʿmâli ve ücret-farkı momentlerini eşleştirmek için seçilmiştir.

Model, veriler üzerinde parametre tahmîni yapan bir DSGE estimation çalışması değildir. Bayesian posterior dağılımları, likelihood-based estimation veya memleket seviyesinde second-moment matching yapılmamıştır.

Modelin üç esas aktörü

Çalışmanın esas şok netîceleri

Human-capital istihsâl şoku

Human-capital istihsâl verimliliğindeki müsbet bir şok ilk anda erkeklerin taʿlîm zamânını taḳrîben 0,10, kadınlarınkini 0,11 yüzde puanı artırmaktadır. Human capital stokları predetermined olduğu için aynı anda hareket etmez; taḳrîben 18. çeyrek civârında taḳrîben %0,032-%0,033 zirve artışına ulaşmaktadır.

Output ilk anda ayrımcılıklı iktisâdda taḳrîben %0,042, ayrımcılıksız iktisâdda %0,039 artar. Etkin-kazanç ücret farkı ilk anda taḳrîben 0,027 yüzde puanı daralır.

Para siyâsetinde sıkılaştırma

Bir standart sapmalık para siyâseti sıkılaştırması çalışmanın dört şoku içindeki en büyük cevâbı üretmektedir. Ayrımcılıklı iktisâdda erkek ücretli çalışma zamânı 0,68, kadın ücretli çalışma zamânı 1,11 yüzde puanı azalır.

Erkeklerin ücretsiz hâne işi 0,42, kadınlarınki 0,93 yüzde puanı artar. Output ilk anda taḳrîben %4,34, piyasa istihlâki %4,75 düşer. Yatırım taḳrîben dördüncü çeyrekte %5,60 civârında dibe iner; hânede istihsâl olunan istihlâk ilk anda taḳrîben %4,90 yükselir.

Enflasyon ilk anda taḳrîben 1,90 yüzde puanı geriler. Etkin-kazanç cinsiyet farkı taḳrîben 0,073 yüzde puanı genişler.

Menbaʿ, bu şokta kadın ücret nisbetinin erkek ücret nisbetinden niçün bir mikdar daha fazla düştüğünü doğuran tam umûmî-muvâzene kanalını tefrîḳ etmediğini sarâhaten kabûl etmektedir. Bu sebeble bu husûsî işâret tebeddülü, îzâḥ edilmiş ve isbât olunmuş ayrı bir mekanizma gibi sunulmamalıdır.

İskonto-faktörü şoku

Menfî iskonto-faktörü şoku outputu ilk anda taḳrîben %0,294 düşürür. Ücret farkı taḳrîben 0,008 yüzde puanı daralır ve daha sonra küçük overshoot hareketleri gösterir.

Ayrımcılıklı ve ayrımcılıksız iktisâdların aggregate responses kıymetleri birbirine hayli yakındır. Müʾellifler bu şokta ayrımcılığın iş devri aktarımı üzerindeki teʾsîrini tâlî derecede değerlendirmektedir.

Müsbet mahsûldarlık şoku

Sticky-price NK bünyesinde müsbet teknoloji şoku ilk anda ücretli çalışmayı azaltmaktadır: erkeklerde taḳrîben 0,21, kadınlarda 0,23 yüzde puanı. Output ilk anda taḳrîben %0,051 geriledikten sonra taḳrîben beşinci çeyrekte %0,13 civârında müsbet zirveye ulaşır.

Etkin-kazanç ücret farkı ilk anda taḳrîben 0,098 yüzde puanı daralmaktadır.

İş devrinin esas tefsîri

Ayrımcılık, aggregate output, consumption ve investment impulse responses kıymetlerini ekser şoklarda dramatik sûrette değiştirmemektedir. Daha bâriz teʾsîri, makro-iktisâdî ayarlamanın kadın ile erkek arasında ne sûretle dağıldığı üzerindedir.

Husûsan para siyâsetindeki sıkılaştırmada kadınların ücretli çalışma zamânı daha şiddetli azalmakta ve ücretsiz hâne işine daha fazla yeniden taḫsîs olunmaktadır. Böylece ayrımcılık toplam devrin büyüklüğünden ziyâde ayarlamanın kim tarafından taşındığını değiştirebilmektedir.

Çalışmanın desteklediği

• Kalibre edilen model, kadınların daha fazla human capital terâküm ettirdiği hâlde ücret farkının devâm ettiği muvâzeneyi üretebilmektedir.
• Modelde bu netîce endojen, ücrete merbût hâne-içi Pareto ağırlığı tarafından hâsıl edilmektedir.
• Human capital’in hâne istihsâlinde istiʿmâli kadın human-capital üstünlüğünün işâretini yaratmaz; benchmark kalibrasyonun zamân-istiʿmâli verileriyle mutâbaḳatına katkıda bulunur.
• Ayrımcılığın kaldırıldığı model counterfactualında kadın ücretli çalışması ve ücret nisbeti yükselirken ücretsiz hâne işi azalır.
• Ayrımcılık kaldırıldığında model outputu ve fizikî sermâyesi %18 yükselir.
• Ayrımcılık parametresi büyüdükçe kadın human-capital üstünlüğü hassâsiyet tahlîlinde büyümektedir.
• Dört aggregate shock’un üçünde ücret farkı ilk anda daralırken para siyâsetinde sıkılaştırmada genişlemektedir.

Çalışmanın desteklemediği

• OECD memleketlerinde müşâhede olunan ücret farkının tamamının hakīkî hayâtda taste-based discrimination tarafından yaratıldığı isbât olunmamaktadır.
• \(d_f=0,104\) hakīkî dünyâda ölçülmüş sebebî bir ayrımcılık nisbeti değildir.
• Outputun %18 artacağı hakīkî bir anti-discrimination reform tecrübesiyle teʾyîd edilmiş değildir.
• Kadınların daha fazla taʿlîm görmesinin hakīkî dünyâda düşük hâne-içi pazarlık kuvvetinden neşʾet ettiği doğrudan ölçülmemiştir.
• Modelde kadın human capital’inin ayrımcılık altında daha yüksek olması, ayrımcılığın taʿlîm veya refâh cihetinden fâʾideli olduğu mânâsına gelmez.
• Ücret şeffâfiyeti veya işe alma denetiminin muʿayyen kemmî teʾsîrleri bu çalışmada simüle edilmemiştir.
• Statistical discrimination modellenmemiştir.
• Meslek intihâbı, kariyer inkıtâʿları ve mesleğe mahsûs human-capital amortismanı endojen değildir.
• Tek ebeveynli hânelerin refâh netîceleri tahlîl edilmemiştir.
• Impulse-response fonksiyonları muʿayyen bir OECD memleketinin ampirik sûrette teʾyîd edilmiş business-cycle cevâbları değildir.

Esas tahdîdler

Birinci: Model yalnız taste-based discrimination istiʿmâl etmektedir. Productivity hakkında noksan maʿlûmâta müstenid statistical discrimination ayrı bir bünyeye mâlik olabilir.

İkinci: Müşâhede olunan ücret farkının tamamı employer-side wedge üzerinden modellenmektedir. Kadınların meslek intihâbı, çocuk doğurma beklentisi, kariyer inkıtâʿları ve skill depreciation vâsıtasıyla zuhûr edebilecek supply-side ücret farkları hâricde bırakılmıştır.

Üçüncü: Kalibrasyon OECD memleketler-arası ortalamalarına müsteniddir. Muʿayyen bir memleketin iş devri volatiliteleri veya impulse-response delilleri doğrudan hedeflenmemiştir.

Dördüncü: Tam istihlâk paylaşımı kullanılan iki âzâlı hâne bünyesi husûsan tek gelirli veya tek ebeveynli kadınların refâh masraflarını temsil etmez.

Beşinci: Hâne âzâları human-capital yatırımının gelecekteki Pareto ağırlığı üzerindeki stratejik teʾsîrini içselleştirmez.

Altıncı: Para siyâsetinde sıkılaştırmada kadın ücret nisbetinin niçün marjinal sûrette daha fazla düştüğünü taʿyîn eden umûmî-muvâzene kanalının tamamı menbaʿda tefrîḳ edilmemiştir.

Siyâset tefsîrinin doğru hudûdu

Modelin mekanizmasına göre ücret farkının menşeʾi piyasa ücretine tatbîk edilen bir kama ise kadın taʿlîmini yalnız daha fazla artırmak bu menşeʾi doğrudan ortadan kaldırmamaktadır.

Bu sebeble müʾellifler ücret şeffâfiyeti, işe alma ayrımcılığının uygulanabilir sûrette denetlenmesi ve firma teşvîklerini değiştirecek tanzîmât gibi doğrudan labor-market wedge üzerinde çalışan siyâsetlerin mekanizmaya daha yakın olduğunu müzâkere etmektedir.

Lâkin çalışma bu siyâsetlerin hiçbirini ayrı bir model tecrübesinde kemmî sûrette mukāyese etmez. Binâenaleyh netîce “muʿayyen siyâset X isbât edilmiş sûrette en iyidir” değil, “ayrımcılık kamasının kendisini hedeflemek modeldeki bozulmanın menşeʾine taʿlîm artışından daha doğrudan ulaşır” şeklinde okunmalıdır.

Menbaʿ ve Usûl Notu

Aslî çalışma: Why Women Study More but Earn Less: Gender Discrimination, Human-Capital Accumulation, and the Business Cycle.

Müʾellifler: Manuel Torres-Favela, Cecilia Y. Cuellar, Jorge O. Moreno.

Corresponding author: Manuel Torres-Favela.

PDF afiliyasyonları: Manuel Torres-Favela — Universidad de Monterrey, Mexico; Cecilia Y. Cuellar — University of Texas at Tyler, USA; Jorge O. Moreno — Universidad Autónoma de Nuevo León, Mexico.

SSRN metadata notu: SSRN, Torres-Favela için Universidad Autónoma de Ciudad Juárez; Cuellar için Universidad Autónoma de Nuevo León ilâve afiliyasyonları da göstermektedir. PDF ile platform metadata’sı arasındaki bu şümûl farkı muhâfaza edilmiştir.

Platform: SSRN.

SSRN kayıd numarası: 7570607.

DOI: 10.2139/ssrn.7570607.

SSRN yükleme târîhi: 6 Teşrîn-i Evvel 2026.

Sayfa adedi: 49.

Menbaʿ nevʿi: Working paper / preprint; nazarî ve kalibre edilmiş New Keynesian DSGE çalışması.

Hakemlik hâli: Menbaʿ sarâhaten hakem değerlendirmesinden geçmediğini beyân etmektedir. Hakemli bir version of record teʾyîd edilmemiştir.

Esas veri menbaʿları: OECD Data Explorer ve OECD Time Use Database; ayrıca model parametreleri için alâkalı makro-iktisâd, human capital, hâne istihsâli ve cinsiyet iktisâdı literatürü.

Kalibrasyon coğrafyası: Zamân-istiʿmâli momentleri mukāyese edilebilir verisi bulunan 30 OECD memleketinin cinsiyete göre ortalamalarına müsteniddir. Memleket anketleri aynı senede yapılmamıştır.

Esas usûl: Kadın ve erkek hâne âzâsını ayrı modelleyen kapalı-iktisâd NK-DSGE; endojen Ben-Porath human-capital terâkümü; piyasa ve hâne istihsâli; ücretlere merbût intra-household Pareto weight; firmalarda taste-based discrimination; Calvo fiyat katılığı; Taylor nevʿinden para siyâseti; steady-state counterfactual, impulse-response ve parametre sensitivity tahlîlleri.

Hâl: Model zero-inflation steady state etrâfında first-order perturbation ile hâl edilmektedir.

Şok tahlîli: Human-capital istihsâli, para siyâseti, iskonto faktörü ve mahsûldarlık şokları; bir standart sapmalık \(0,01\) innovations; 20 çeyreklik IRF ufku.

Finansman: Menbaʿ PDF’de ayrı bir funding statement tesbît edilmemiştir; bu hâl finansman bulunmadığı şeklinde tefsîr edilmemiştir.

Menfaat teʿâruzu: Menbaʿ PDF’de ayrı conflict-of-interest beyânı tesbît edilmemiştir.

Veri erişilebilirliği: Menbaʿ PDF’de ayrı data-availability bölümü tesbît edilmemiştir. Esas kalibrasyon verileri OECD menbaʿlarına müsteniddir.

Müʾellif katkıları: Menbaʿda ayrı CRediT author-contribution bölümü tesbît edilmemiştir.

Ruhsat/telif: PDF üzerinde açık Creative Commons veya muʿâdil yeniden istiʿmâl ruhsatı teʾyîd edilmemiştir. Bu sebeble menbaʿ şekilleri ve metinleri açık ruhsatlı kabûl edilmemeli; Verianla görselleri veriden ve ilmî münâsebetlerden özgün sûrette yeniden inşâ edilmelidir.

Esas tefsîr hudûdu: Netîceler kalibre edilmiş nazarî modelin netîceleridir. Çalışma hakīkî dünyâdaki ücret ayrımcılığının sebebî büyüklüğünü ölçmemekte; muʿayyen anti-discrimination siyâsetlerini tecrübî veya ekonometrik sûrette değerlendirmemektedir.