Yeni Keynesyen Dinamik Stokastik Genel Denge modeli (New Keynesian Dynamic Stochastic General Equilibrium, NK-DSGE), hanehalkları, firmalar ve para otoritesinin zaman içindeki ekonomik kararlarını ve ekonominin şoklara tepkisini aynı yapısal çerçevede inceleyen makroekonomik bir modeldir. Bu çalışma, kadınların OECD ülkelerinde erkekleri eğitim açısından yakalayıp birçok yerde aşmasına rağmen ücret farkının neden devam edebildiğini açıklamak için kadın ve erkek hane üyelerini ayrı modelleyen bir NK-DSGE yapısı kurmaktadır. Modelde hane üyeleri zamanlarını ücretli çalışma, ücretsiz ev işi, eğitim ve boş zaman arasında paylaştırır; insan sermayesi Ben-Porath teknolojisiyle birikir; firmalar kadın etkin emeğine taste-based discrimination türünde ek bir maliyet uygular ve hane içi pazarlık ağırlığı eşlerin göreli etkin kazançlarına bağlı olarak değişir.
Model OECD zaman kullanımına ve %10,1’lik headline cinsiyet ücret farkına kalibre edildiğinde kadınların erkeklerden daha yüksek insan sermayesi biriktirdiği, buna rağmen ücret farkının devam ettiği bir denge üretmektedir. Temel mekanizma şudur: kadınların piyasa ücretinin ayrımcılık nedeniyle düşmesi, kadın hane üyesinin ortak hane faydasındaki pazarlık ağırlığını azaltır. Ortak hane kararı daha düşük ağırlıklı üyeye eğitim ve ücretsiz ev işi gibi zahmetli fakat üretken faaliyetlerden daha fazla yükler. Kadın böylece daha fazla insan sermayesi biriktirir; ancak ayrımcılık kaması doğrudan ücret oranına uygulandığı ve beceri seviyesinden bağımsız olduğu için daha yüksek insan sermayesi ücret farkını yalnız kısmen telafi eder.
Kalibre edilmiş dengede kadın insan sermayesi 138,58, erkek insan sermayesi 121,36 iken etkin-kazanç cinsiyet farkı %10,1’dir. İnsan sermayesi eşitlenmiş gibi düşünüldüğünde ortaya çıkan ücret-oranı farkı ise %21,3’tür. Bu ayrım modelin ana mesajıdır: kadınların daha fazla beceri ve insan sermayesine sahip olması, beceriden bağımsız bir ücret kamasını tamamen ortadan kaldırmak için yeterli değildir.
Ayrımcılık parametresi sıfıra indirildiğinde modelde kadınların ücretli çalışma payı %11,4’ten %16,6’ya yükselmekte, ücretsiz ev işi %18,6’dan %11,8’e düşmekte, kadın ücret oranı %31,1 artmakta ve toplam üretim %18 yükselmektedir. Ancak bunlar gözlenmiş bir politika reformunun etkileri değil, kalibre edilmiş teorik modelin counterfactual sonuçlarıdır.
Mekanizma ayrıştırması, kadın insan-sermayesi avantajını yaratan temel unsurun insan sermayesinin ev üretiminde kullanılabilmesi olmadığını göstermektedir. Asıl kanal ücretlere bağlı endojen hane içi Pareto ağırlığıdır. Pareto ağırlığı sabit tutulduğunda kadın insan sermayesi erkek insan sermayesinin altına düşmekte ve model verideki ücret farkı-insan sermayesi ilişkisini ters yönde üretmektedir.
Araştırmanın çıkış noktası
Çalışma iki uzun dönemli OECD örüntüsünün aynı anda var olmasını açıklamaya çalışmaktadır. Birincisi, kadınların yükseköğretim düzeyinin erkeklere göre giderek yükselmesidir. İkincisi ise ücret farkının azalmakla birlikte tamamen kapanmamasıdır.
Kaynağın Figure 1’i OECD ortalamasını 1998-2024 döneminde göstermektedir. Kadın-erkek yükseköğretim farkı 2000’lerin başında kadınlar lehine dönmekte ve daha sonra genişlemektedir. Cinsiyet ücret farkı aynı dönemde azalmakta ancak sıfıra ulaşmamaktadır.
Figure 1’in sağ panelinde en güncel verileri bulunan 38 OECD ülkesi karşılaştırılmaktadır. Kadınların yükseköğretimdeki avantajı ile cinsiyet ücret farkı arasındaki kesitsel korelasyon yaklaşık \( \rho=-0,05 \) düzeyindedir. Bu değer iki değişken arasında neredeyse sıfır doğrusal ilişki olduğunu göstermektedir.
Bu gözlem tek başına ayrımcılığın nedensel kanıtı değildir. Çalışmanın amacı bu örüntünün taste-based labor-market discrimination ile endojen insan-sermayesi ve hane içi pazarlığın aynı modelde bulunması halinde üretilebilir olup olmadığını sınamaktır.
Kadınlar Daha Fazla İnsan Sermayesi Biriktirirken Ücret Farkı Neden Kapanmıyor?
Modelde kadınların daha fazla insan sermayesi biriktirmesi ücret farkını tamamen kapatmaz, çünkü ayrımcılık üretkenliği veya beceriyi değil doğrudan kadın etkin emeğinin piyasa ücretini azaltan bir kama olarak modellenmiştir; bu nedenle beceri artışı kamayı kısmen telafi edebilir ancak ortadan kaldırmaz.
İnsan sermayesi ile ücret aynı değişken değildir
İnsan sermayesi, modelde bireyin üretken kapasitesini temsil eder. Ücret ise bu üretken kapasitenin piyasada aldığı fiyatın bir parçasıdır. İki kavram birbirine bağlı olmakla birlikte aynı değildir.
Bir kadın daha yüksek \(H_f\) insan sermayesine sahip olabilir, fakat piyasanın kadın etkin emeğine uyguladığı \(d_f\) ayrımcılık kaması ücret oranını düşürüyorsa daha yüksek beceri tek başına ücret eşitliğini garanti etmez.
Zaman tahsisi
Her hane üyesi bir birim zamanı beş parçaya ayırır:
\[ 1=E_{g,t}+L_{g,t}+N_{g,t}+V_{g,t}+\bar O. \]
Burada \(E_{g,t}\) eğitim zamanı, \(L_{g,t}\) boş zaman, \(N_{g,t}\) ücretli piyasa çalışması, \(V_{g,t}\) ücretsiz hane işi ve \(\bar O\) modelde üretkenlik veya doğrudan fayda üretmeyen diğer faaliyetler için sabit zaman payıdır. \(g\in\{f,m\}\), sırasıyla kadın ve erkek hane üyesini gösterir.
Kalibrasyonda \(\bar O=0,500\) alınmaktadır. OECD zaman kullanım verilerindeki kadın ve erkek “diğer faaliyetler” paylarının yaklaşık yarım gün olması nedeniyle ortak ve cinsiyet-nötr bir değer kullanılmaktadır.
İnsan sermayesi nasıl birikiyor?
Her hane üyesinin insan sermayesi Ben-Porath tipi bir hareket denklemiyle gelişir:
\[ H_{g,t+1}=(1-\delta_H)H_{g,t}+e^{b_t}E_{g,t}^{\psi}H_{g,t}^{1-\psi}. \]
\(H_{g,t}\) mevcut insan sermayesi stokudur. \(\delta_H\) insan sermayesi amortisman oranıdır. \(E_{g,t}\) eğitim için ayrılan zamanı, \(\psi\) eğitimin insan-sermayesi üretimindeki marjinal rolünü, \(b_t\) ise insan-sermayesi üretim şokunu temsil eder.
Kalibrasyonda \(\psi=0,750\) ve \(\delta_H=0,0025\) kullanılmıştır.
Denklem iki önemli özelliğe sahiptir. Yeni eğitim zamanı insan sermayesini yükseltir ve mevcut insan sermayesi de yeni beceri üretimini destekler. Dolayısıyla beceri birikimi hem geçmiş stok hem de bugünkü eğitim kararına bağlıdır.
İnsan sermayesi ev üretiminde de kullanılıyor
Çalışmanın iki kaynak modelden ayrıldığı önemli noktalardan biri, insan sermayesinin yalnız piyasa üretiminde değil ev üretiminde de verimliliği artırmasıdır:
\[ C_t^V= \left[ \gamma_V(H_{f,t}V_{f,t})^{\frac{\vartheta_V-1}{\vartheta_V}} + (1-\gamma_V)(H_{m,t}V_{m,t})^{\frac{\vartheta_V-1}{\vartheta_V}} \right]^{\frac{\vartheta_V}{\vartheta_V-1}}. \]
\(C_t^V\), evde üretilen tüketimi; \(H_gV_g\), ilgili üyenin insan-sermayesi ile ücretsiz çalışma zamanının bileşimini; \(\vartheta_V\), kadın ve erkek ev emeği arasındaki ikame esnekliğini gösterir.
Benchmark modelde \(\gamma_V=0,5\) alınarak kadın ve erkek arasında içsel üretkenlik üstünlüğü varsayılmamaktadır.
Hane İçi Pazarlık Ağırlığı Modelde Nasıl Çalışıyor?
Hane içindeki erkek üyenin Pareto ağırlığı göreli etkin kazançlarla endojen olarak değişmektedir; kadınların etkin kazancı ayrımcılık nedeniyle düştüğünde erkek üyenin ağırlığı yükselmekte, kadın üyenin ortak faydadaki \(1-\zeta_t\) payı küçülmekte ve hane daha düşük ağırlıklı üyeye daha fazla zahmetli fakat üretken faaliyet tahsis edebilmektedir.
Pareto ağırlığı
Hanehalkı ortak yaşam boyu faydayı şu yapıda maksimize eder:
\[ E_0\sum_{t=0}^{\infty}\beta^t \left[ \zeta_t U_{m,t}+(1-\zeta_t)U_{f,t} \right]. \]
Erkek üyeye atanan zamanla değişen Pareto ağırlığı:
\[ \zeta_t= \frac{1}{2} + \frac{w_{m,t}H_{m,t}-w_{f,t}H_{f,t}} {w_{m,t}H_{m,t}}. \]
Etkin saatlik kazançlar eşitse \(\zeta_t=0,5\) olur. Erkek etkin kazancı kadın etkin kazancından yüksek olduğunda \(\zeta_t\) 0,5’in üzerine çıkar ve kadın üyenin ortak fayda içindeki ağırlığı \(1-\zeta_t\) azalır.
Benchmark ayrımcılık dengesinde Pareto ağırlığı yaklaşık 0,601’dir. Ayrımcılık kaldırıldığında kadın ve erkek etkin kazançları eşitlenir ve ağırlık 0,5’e döner.
Stratejik insan-sermayesi yatırımı varsayımı
Model, hanehalkının bugünkü eğitim kararlarının gelecekteki \(\zeta_{t+1}\) pazarlık ağırlığını nasıl değiştireceğini stratejik biçimde içselleştirmediğini varsayar. Başka bir ifadeyle hane üyesi daha fazla eğitim alarak gelecekteki pazarlık gücünü artırmaya çalışan ayrı bir stratejik oyuncu olarak modellenmemiştir.
Bu varsayım modeli çözülebilir tutmakta ve mevcut kolektif-hane yaklaşımıyla uyumlu bir benchmark oluşturmaktadır; ancak tam bir non-cooperative household game gelecekteki araştırmalar için ayrı bir genişleme alanıdır.
Firmalarda taste-based discrimination
Firma gerçek üretim maliyetine kadın etkin emeği için ek bir algılanan maliyet ekler:
\[ TC_t(j)= r_tK_t(j) +w_{f,t}H_{f,t}N_{f,t} +w_{m,t}H_{m,t}N_{m,t} +d_fH_{f,t}N_{f,t}. \]
\(d_f\geq0\) kadın etkin emeğine yönelik taste-based discrimination parametresidir. \(d_f=0\) olduğunda ek ayrımcılık maliyeti yoktur.
Benchmark kalibrasyonda \(d_f=0,104\) seçilmiştir. Bu değer doğrudan ölçülmüş bir ayrımcılık oranı değildir; modelin %10,1’lik OECD etkin-kazanç farkını üretmesi için kullanılan reduced-form yapısal parametredir.
Piyasa üretimi
Firmalar fiziksel sermaye ile kadın ve erkek etkin emeğinin CES bileşimini kullanır:
\[ Y_t(j)=e^{z_t}K_t(j)^\alpha \left[ \gamma_N(H_{f,t}N_{f,t})^{\frac{\vartheta_N-1}{\vartheta_N}} + (1-\gamma_N)(H_{m,t}N_{m,t})^{\frac{\vartheta_N-1}{\vartheta_N}} \right]^{\frac{\vartheta_N(1-\alpha)}{\vartheta_N-1}}. \]
\(\gamma_N=0,5\) olduğu için kadın ve erkek etkin emeğinin içsel üretkenliği benchmark modelde eşittir. Cinsiyet farkı üretkenlik varsayımından değil, \(d_f\) ayrımcılık kamasından ve hanehalkının buna verdiği endojen tepkiden doğmaktadır.
Nominal katılık ve para politikası
Firmalar fiyatlarını Calvo tipi nominal katılık altında belirler. Her dönemde yalnız \(1-\theta\) oranındaki firmalar fiyatlarını yeniden optimize edebilir; \(\theta=0,75\) olarak alınmıştır.
Merkez bankası faiz oranını enflasyon ve üretim açığına cevap veren, faiz düzleştirmesi içeren Taylor tipi bir kuralla belirler. Benchmark geri besleme katsayıları:
| Parametre | Değer | Anlam |
|---|---|---|
| \(\phi_{\pi}\) | 1,500 | Enflasyona faiz tepkisi |
| \(\phi_y\) | 0,500 | Üretim açığına faiz tepkisi |
| \(\rho_i\) | 0,800 | Faiz oranı kalıcılığı / smoothing |
Dört dışsal şok
Modelde dört AR(1) süreç bulunmaktadır:
\[ d_t=\rho_d d_{t-1}+\varepsilon_t^d, \]
\[ b_t=\rho_b b_{t-1}+\varepsilon_t^b, \]
\[ z_t=\rho_z z_{t-1}+\varepsilon_t^z, \]
\[ m_t=\rho_m m_{t-1}+\varepsilon_t^m. \]
Bunlar sırasıyla iskonto-faktörü, insan-sermayesi üretimi, toplam üretkenlik ve para politikası şoklarını temsil eder. Benchmark analizde kalıcılık parametreleri 0,800’dür.
OECD kalibrasyonu
Ücretli ve ücretsiz çalışma momentleri OECD Time Use Database’te karşılaştırılabilir veri bulunan 30 OECD ülkesinden hesaplanmıştır. Ülkelerin zaman kullanım anketleri aynı yılda yapılmamıştır; kullanılan en güncel dalgalar 1999 ile 2024 arasında değişmektedir. Bu nedenle kalibrasyon ortak bir OECD yılına ait senkronize panel değildir.
| Parametre / hedef | Değer | Kaynak veya işlev |
|---|---|---|
| Fiziksel sermaye payı \(\alpha\) | 0,333 | RBC/NK literatürü |
| İskonto faktörü \(\beta\) | 0,990 | RBC/NK literatürü |
| Fiziksel sermaye amortismanı \(\delta_K\) | 0,025 | RBC/NK literatürü |
| Ters dönemler arası ikame esnekliği \(\sigma\) | 2,000 | RBC/NK literatürü |
| Mal çeşitleri ikame esnekliği \(\epsilon\) | 9,000 | RBC/NK literatürü |
| Calvo fiyat katılığı \(\theta\) | 0,750 | RBC/NK literatürü |
| Yatırım ayarlama maliyeti \(\kappa\) | 5,000 | RBC/NK literatürü |
| Utility normalization \(\Omega\) | 5,000 | Normalizasyon |
| Piyasa-ev malları ikame esnekliği \(\vartheta_C\) | 1,800 | İlgili literatür |
| Kadın-erkek piyasa emeği ikame esnekliği \(\vartheta_N\) | 4,333 | İlgili literatür |
| Eğitimin insan-sermayesi getirisi \(\psi\) | 0,750 | İlgili literatür |
| İnsan sermayesi amortismanı \(\delta_H\) | 0,0025 | İlgili literatür |
| Diğer faaliyetlerin sabit zaman payı \(\bar O\) | 0,500 | OECD residual time |
| Kadın piyasa üretkenlik ağırlığı \(\gamma_N\) | 0,500 | Eşit üretkenlik varsayımı |
| Kadın ev üretkenlik ağırlığı \(\gamma_V\) | 0,500 | Eşit üretkenlik varsayımı |
| Tüketim ağırlığı \(\mu\) | 0,783 | Erkek piyasa çalışma payını eşleştirir |
| Piyasa malı ağırlığı \(\gamma_C\) | 0,716 | Kadın piyasa çalışma payını eşleştirir |
| Kadın-erkek ev işi ikame esnekliği \(\vartheta_V\) | 3,643 | Erkek ev işi payını eşleştirir |
| Ayrımcılık faktörü \(d_f\) | 0,104 | %10,1 etkin-kazanç farkını eşleştirir |
Kalibrasyon neyi iyi, neyi zayıf eşleştiriyor?
| Moment | OECD | Model | Durum |
|---|---|---|---|
| Erkek ücretli çalışma payı | 0,174 | 0,174 | Kalibrasyon hedefi |
| Kadın ücretli çalışma payı | 0,114 | 0,114 | Kalibrasyon hedefi |
| Erkek ücretsiz ev işi | 0,089 | 0,089 | Kalibrasyon hedefi |
| Etkin-kazanç ücret farkı | 0,101 | 0,101 | Kalibrasyon hedefi |
| Kadın ücretsiz ev işi | 0,172 | 0,186 | Hedeflenmemiş; yaklaşık %8 yüksek |
| Erkek eğitim zamanı | 0,022 | 0,041 | Yaklaşık %86 yüksek |
| Kadın eğitim zamanı | 0,023 | 0,047 | Yaklaşık %104 yüksek |
| Erkek boş zaman | 0,219 | 0,196 | Yaklaşık %10 düşük |
| Kadın boş zaman | 0,190 | 0,153 | Yaklaşık %19 düşük |
Bu farklar modelin bütün zaman-kullanım seviyelerini tam olarak açıklamadığını gösterir. Model yönleri doğru üretmektedir: erkeklerin daha fazla piyasa çalışması ve boş zamanı, kadınların daha fazla eğitim ve ev işi vardır. Ancak özellikle eğitim-boş zaman ayrımında düzey uyumu zayıftır.
Ayrımcılık Modelden Kaldırıldığında Ne Değişiyor?
\(d_f=0,104\) benchmark ekonomisi ile \(d_f=0\) karşı-olgusal ekonomi karşılaştırıldığında ücret, zaman kullanımı ve üretim üzerindeki büyük farklar ortadan kalkmakta; kadın ve erkek insan sermayesi eşitlenirken model üretimi %18 artırmaktadır, ancak bu sonuçlar teorik counterfactual değerlerdir ve gerçek bir politika müdahalesinin ölçülmüş etkileri değildir.
Steady-state karşılaştırması
| Değişken | Ayrımcılık var | Ayrımcılık yok | Değişim |
|---|---|---|---|
| Kadın ücretli çalışma payı | 0,114 | 0,166 | +%45,3 |
| Erkek ücretli çalışma payı | 0,174 | 0,166 | −%4,8 |
| Kadın boş zaman | 0,153 | 0,171 | +%12,3 |
| Erkek boş zaman | 0,196 | 0,171 | −%12,5 |
| Kadın ücretsiz ev işi | 0,186 | 0,118 | −%36,4 |
| Erkek ücretsiz ev işi | 0,089 | 0,118 | +%33,1 |
| Kadın eğitim payı | 0,047 | 0,044 | −%5,4 |
| Erkek eğitim payı | 0,041 | 0,044 | +%8,0 |
| Kadın insan sermayesi | 138,584 | 131,102 | −%5,4 |
| Erkek insan sermayesi | 121,355 | 131,102 | +%8,0 |
| Toplam insan sermayesi | 259,939 | 262,204 | +%0,9 |
| Kadın ücret oranı | 0,289 | 0,379 | +%31,1 |
| Erkek ücret oranı | 0,367 | 0,379 | +%3,2 |
| Kadın etkin saatlik kazancı | 40,061 | 49,687 | +%24,0 |
| Erkek etkin saatlik kazancı | 44,562 | 49,687 | +%11,5 |
| Üretim | 53,385 | 62,973 | +%18,0 |
| Fiziksel sermaye | 450,187 | 531,039 | +%18,0 |
| Bileşik tüketim | 34,067 | 37,776 | +%10,9 |
| Evde üretilen tüketim | 17,872 | 15,529 | −%13,1 |
En büyük zaman tahsisi değişimi eğitimden çok ücretli ve ücretsiz çalışma arasındadır. Kadınların eğitim zamanı yalnız 0,3 yüzde puanı azalırken ücretli çalışma 5,2 puan yükselmekte ve ücretsiz ev işi 6,8 puan düşmektedir.
Neden kadın insan sermayesi azalıyor?
Ayrımcılık kaldırıldığında kadın insan sermayesinin %5,4 azalması “ayrımcılık kadınların becerileri için iyidir” şeklinde yorumlanmamalıdır. Modelde bu azalma, ayrımcılık kaynaklı bozuk hane içi zaman tahsisinin ortadan kalkmasının sonucudur.
Kadının ücretli çalışmasının getirisi yükseldiğinde hane daha fazla kadın zamanını piyasaya yönlendirir ve kadın üzerine orantısız biçimde yüklenen eğitim ve ev işi azalır. Aynı anda erkek insan sermayesi yükselir ve toplam insan sermayesi de hafifçe artar.
Table 4: mekanizmanın ayrıştırılması
| İnsan sermayesi ev üretiminde mi? | Pareto ağırlığı | \(H_f-H_m\) | Ücret-oranı farkı | Etkin-kazanç farkı | Paradoks üretiliyor mu? |
|---|---|---|---|---|---|
| Evet | Endojen | +17,23 | %21,3 | %10,1 | Evet |
| Hayır | Endojen | +34,05 | %39,0 | %15,7 | Evet |
| Evet | Sabit, \(\zeta=0,5\) | −11,73 | %10,7 | %18,4 | Hayır |
| Hayır | Sabit, \(\zeta=0,5\) | −40,53 | %9,7 | %39,0 | Hayır |
Tablo mekanizma konusunda güçlü bir ayrım sağlar. İnsan sermayesinin ev üretimindeki rolü çıkarıldığında kadın insan-sermayesi avantajı kaybolmamakta, aksine büyümektedir. Ancak Pareto ağırlığı sabitlendiğinde işaret tersine dönmektedir.
Dolayısıyla kadın insan-sermayesi avantajının gerekli kanalı endojen pazarlık ağırlığıdır. Ev üretimindeki insan sermayesi ise benchmark modelde nicel büyüklüğü sınırlar ve ücretsiz hane işinin OECD verileriyle uyumlu seviyelerde kalmasını sağlar.
Duyarlılık analizi
| \(d_f\) | Kadın insan sermayesi | Erkek insan sermayesi | Ücret-oranı farkı | Etkin-kazanç farkı |
|---|---|---|---|---|
| 0,000 | 131,10 | 131,10 | %0,0 | %0,0 |
| 0,030 | 133,00 | 127,96 | %6,7 | %3,0 |
| 0,060 | 135,11 | 125,04 | %12,9 | %5,9 |
| 0,104 | 138,58 | 121,36 | %21,3 | %10,1 |
| 0,150 | 142,78 | 118,34 | %29,0 | %14,4 |
| 0,200 | 147,57 | 116,29 | %35,8 | %18,6 |
| 0,300 | 155,94 | 115,20 | %44,5 | %24,8 |
Kadın-erkek insan sermayesi farkı \(d_f\) yükseldikçe monoton biçimde büyümektedir. Kaynağın diğer sensitivity sweeps sonuçları da \(\vartheta_C\) ve \(\gamma_C\) yükseldikçe kadın insan-sermayesi avantajının büyüdüğünü göstermektedir.
\(\vartheta_C\) çok yüksek değerlere çıktığında ücretsiz ev işi köşe çözüme yaklaşmakta ve solver yakınsamamaktadır. Kaynak bunu mekanizmanın tersine dönmesi olarak değil, çözümcünün sayısal sınırı olarak yorumlamaktadır.
Refah yorumunun sınırı
Model tam tüketim paylaşımı varsayar. Bu nedenle aynı hane içindeki kadın ve erkek arasındaki utility farkı esas olarak boş zaman farkından gelir; tüketim iki üye için aynıdır.
Bu nedenle hane içindeki küçük utility farkı, ayrımcılığın toplam refah maliyetinin küçük olduğu anlamına gelmez. Ayrımcılıksız ekonomide bileşik tüketim %10,9 daha yüksektir.
Kaynak, tek ebeveynli veya tek gelirli kadın hanelerini modellememektedir. Bir eşin gelirinin ücret cezasını paylaşabildiği iki kişilik hane, tek gelirli kadınların karşılaştığı refah kaybını olduğundan küçük gösterebilir. Bu öneri mevcut çalışmada ölçülmemiş, gelecekte heterogeneous-agent modelle test edilmesi gereken bir hipotezdir.
Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları
Çalışma türü
Araştırma teorik ve kalibre edilmiş bir yapısal makroekonomik modeldir. Parametrelerin önemli bölümü literatürden alınmış, geri kalanları OECD zaman-kullanım ve ücret-farkı momentlerini eşleştirmek için seçilmiştir.
Model, veri üzerinde parametre tahmini yapan bir DSGE estimation çalışması değildir. Bayesian posterior dağılımları, likelihood-based estimation veya ülke düzeyinde second-moment matching yapılmamıştır.
Modelin üç temel aktörü
| Aktör | Temel karar |
|---|---|
| Hanehalkı | Tüketim, ücretli çalışma, ücretsiz çalışma, eğitim, boş zaman, fiziksel sermaye ve tahvil kararları |
| Firmalar | Fiziksel sermaye ve kadın/erkek etkin emek talebi; Calvo fiyatlandırması |
| Para otoritesi | Enflasyon ve üretime cevap veren Taylor tipi nominal faiz kuralı |
Çalışmanın temel şok sonuçları
| Şok | Etkin-kazanç ücret farkının ilk tepkisi | Önemli model sonucu |
|---|---|---|
| Pozitif insan-sermayesi üretim şoku | Yaklaşık −0,027 yüzde puanı | Eğitim zamanı yükselir; insan sermayesi daha sonra kademeli artar. |
| Parasal sıkılaştırma | Yaklaşık +0,073 yüzde puanı | Dört şok içindeki tek ilk-etki genişlemesidir; kadın ücretli çalışma daha fazla geriler ve ev işi daha fazla artar. |
| Negatif iskonto-faktörü şoku | Yaklaşık −0,008 yüzde puanı | Ayrımcılığın aggregate transmission üzerindeki ek etkisi görece küçüktür. |
| Pozitif üretkenlik şoku | Yaklaşık −0,098 yüzde puanı | Sticky prices nedeniyle çalışma ilk anda azalır; üretim daha sonra yükselir. |
İnsan-sermayesi üretim şoku
İnsan-sermayesi üretim verimliliğindeki pozitif bir şok ilk anda erkeklerin eğitim zamanını yaklaşık 0,10, kadınlarınkini 0,11 yüzde puanı artırmaktadır. İnsan sermayesi stokları predetermined olduğu için aynı anda hareket etmez; yaklaşık 18. çeyrek civarında yaklaşık %0,032-%0,033 tepe artışına ulaşmaktadır.
Output ilk anda ayrımcılıklı ekonomide yaklaşık %0,042, ayrımcılıksız ekonomide %0,039 artar. Etkin-kazanç ücret farkı ilk anda yaklaşık 0,027 yüzde puanı daralır.
Parasal sıkılaştırma
Bir standart sapmalık parasal sıkılaştırma çalışmanın dört şoku içindeki en büyük tepkiyi üretmektedir. Ayrımcılıklı ekonomide erkek ücretli çalışma zamanı 0,68, kadın ücretli çalışma zamanı 1,11 yüzde puanı azalır.
Erkeklerin ücretsiz ev işi 0,42, kadınlarınki 0,93 yüzde puanı artar. Output ilk anda yaklaşık %4,34, piyasa tüketimi %4,75 düşer. Yatırım yaklaşık dördüncü çeyrekte %5,60 civarında dip yapar; evde üretilen tüketim ilk anda yaklaşık %4,90 yükselir.
Enflasyon ilk anda yaklaşık 1,90 yüzde puanı geriler. Etkin-kazanç cinsiyet farkı yaklaşık 0,073 yüzde puanı genişler.
Kaynak, bu şokta kadın ücret oranının erkek ücret oranından neden bir miktar daha fazla düştüğünü üreten tam genel-denge kanalını ayrıştırmadığını açıkça kabul etmektedir. Bu nedenle bu spesifik işaret değişimi açıklanmış ve kanıtlanmış ayrı bir mekanizma gibi sunulmamalıdır.
İskonto-faktörü şoku
Negatif iskonto-faktörü şoku outputu ilk anda yaklaşık %0,294 düşürür. Ücret farkı yaklaşık 0,008 yüzde puanı daralır ve daha sonra küçük overshoot hareketleri gösterir.
Ayrımcılıklı ve ayrımcılıksız ekonomilerin aggregate responses değerleri birbirine oldukça yakındır. Yazarlar bu şokta ayrımcılığın iş döngüsü aktarımı üzerindeki etkisini ikincil düzeyde değerlendirmektedir.
Pozitif üretkenlik şoku
Sticky-price NK yapısında pozitif teknoloji şoku ilk anda ücretli çalışmayı azaltmaktadır: erkeklerde yaklaşık 0,21, kadınlarda 0,23 yüzde puanı. Output ilk anda yaklaşık %0,051 geriledikten sonra yaklaşık beşinci çeyrekte %0,13 civarında pozitif tepeye ulaşır.
Etkin-kazanç ücret farkı ilk anda yaklaşık 0,098 yüzde puanı daralmaktadır.
İş döngüsünün temel yorumu
Ayrımcılık, aggregate output, consumption ve investment impulse responses değerlerini çoğu şokta dramatik biçimde değiştirmemektedir. Daha belirgin etkisi, makroekonomik ayarlamanın kadın ve erkek arasında nasıl dağıldığı üzerindedir.
Özellikle parasal sıkılaştırmada kadınların ücretli çalışma zamanı daha sert azalmakta ve ücretsiz ev işine daha fazla yeniden tahsis edilmektedir. Böylece ayrımcılık toplam döngünün büyüklüğünden çok ayarlamanın kim tarafından taşındığını değiştirebilmektedir.
Çalışmanın desteklediği
- Kalibre edilen model kadınların daha fazla insan sermayesi biriktirdiği halde ücret farkının devam ettiği dengeyi üretebilmektedir.
- Modelde bu sonuç endojen, ücrete bağlı hane içi Pareto ağırlığı tarafından oluşturulmaktadır.
- İnsan sermayesinin ev üretiminde kullanılması kadın insan-sermayesi avantajının işaretini yaratmaz; benchmark kalibrasyonun zaman-kullanım verileriyle uyumuna katkıda bulunur.
- Ayrımcılığın kaldırıldığı model counterfactualında kadın ücretli çalışması ve ücret oranı yükselirken ücretsiz ev işi azalır.
- Ayrımcılık kaldırıldığında model outputu ve fiziksel sermayesi %18 yükselir.
- Ayrımcılık parametresi büyüdükçe kadın insan-sermayesi avantajı duyarlılık analizinde büyümektedir.
- Dört aggregate shock’un üçünde ücret farkı ilk anda daralırken parasal sıkılaştırmada genişlemektedir.
Çalışmanın desteklemediği
- OECD ülkelerinde gözlenen ücret farkının tamamının gerçek hayatta taste-based discrimination tarafından yaratıldığı kanıtlanmamaktadır.
- \(d_f=0,104\) gerçek dünyada ölçülmüş nedensel ayrımcılık oranı değildir.
- Outputun %18 artacağı gerçek bir anti-discrimination reform deneyiyle doğrulanmış değildir.
- Kadınların daha fazla eğitim almasının gerçek dünyada düşük hane içi pazarlık gücünden kaynaklandığı doğrudan ölçülmemiştir.
- Modelde kadın insan sermayesinin ayrımcılık altında daha yüksek olması, ayrımcılığın eğitim veya refah açısından yararlı olduğu anlamına gelmez.
- Ücret şeffaflığı veya işe alım denetiminin belirli nicel etkileri bu çalışmada simüle edilmemiştir.
- Statistical discrimination modellenmemiştir.
- Meslek seçimi, kariyer kesintileri ve mesleğe özgü insan-sermayesi amortismanı endojen değildir.
- Tek ebeveynli hanelerin refah sonuçları analiz edilmemiştir.
- Impulse-response fonksiyonları belirli bir OECD ülkesinin ampirik olarak doğrulanmış business-cycle tepkileri değildir.
Temel sınırlılıklar
Birinci: Model yalnız taste-based discrimination kullanmaktadır. Productivity hakkında eksik bilgiye dayalı statistical discrimination ayrı bir yapıya sahip olabilir.
İkinci: Gözlenen ücret farkının tamamı employer-side wedge üzerinden modellenmektedir. Kadınların meslek seçimi, çocuk doğurma beklentisi, kariyer kesintileri ve skill depreciation üzerinden ortaya çıkabilecek supply-side ücret farkları dışarıda bırakılmıştır.
Üçüncü: Kalibrasyon OECD çapraz-ülke ortalamalarına dayanmaktadır. Belirli bir ülkenin iş döngüsü volatiliteleri veya impulse-response kanıtları doğrudan hedeflenmemiştir.
Dördüncü: Tam tüketim paylaşımı kullanılan iki üyeli hane yapısı özellikle tek gelirli veya tek ebeveynli kadınların refah maliyetlerini temsil etmez.
Beşinci: Hane üyeleri insan-sermayesi yatırımının gelecekteki Pareto ağırlığı üzerindeki stratejik etkisini içselleştirmez.
Altıncı: Parasal sıkılaştırmada kadın ücret oranının neden marjinal olarak daha fazla düştüğünü belirleyen genel-denge kanalının tamamı kaynakta ayrıştırılmamıştır.
Politika yorumunun doğru sınırı
Modelin mekanizmasına göre ücret farkının kaynağı piyasa ücretine uygulanan bir kamaysa kadın eğitimini yalnız daha fazla artırmak bu kaynağı doğrudan ortadan kaldırmamaktadır.
Bu nedenle yazarlar ücret şeffaflığı, işe alım ayrımcılığının uygulanabilir biçimde denetlenmesi ve firma teşviklerini değiştirecek düzenlemeler gibi doğrudan labor-market wedge üzerinde çalışan politikaların mekanizmaya daha yakın olduğunu tartışmaktadır.
Ancak çalışma bu politikaların hiçbirini ayrı bir model deneyinde nicel olarak karşılaştırmaz. Bu nedenle sonuç “belirli politika X kanıtlanmış biçimde en iyidir” değil, “ayrımcılık kamasının kendisini hedeflemek modeldeki bozulmanın kaynağına eğitim artışından daha doğrudan ulaşır” şeklinde okunmalıdır.
Kaynak ve Yöntem Notu
Özgün çalışma: Why Women Study More but Earn Less: Gender Discrimination, Human-Capital Accumulation, and the Business Cycle.
Yazarlar: Manuel Torres-Favela, Cecilia Y. Cuellar, Jorge O. Moreno.
Corresponding author: Manuel Torres-Favela.
PDF afiliyasyonları: Manuel Torres-Favela — Universidad de Monterrey, Mexico; Cecilia Y. Cuellar — University of Texas at Tyler, USA; Jorge O. Moreno — Universidad Autónoma de Nuevo León, Mexico.
SSRN metadata notu: SSRN, Torres-Favela için Universidad Autónoma de Ciudad Juárez; Cuellar için Universidad Autónoma de Nuevo León ek afiliyasyonları da göstermektedir. PDF ve platform metadata’sı arasındaki bu kapsam farkı korunmuştur.
Platform: SSRN.
SSRN kayıt numarası: 7570607.
DOI: 10.2139/ssrn.7570607.
SSRN yükleme tarihi: 6 Ekim 2026.
Sayfa sayısı: 49.
Kaynak türü: Working paper / preprint; teorik ve kalibre edilmiş New Keynesian DSGE çalışması.
Hakemlik durumu: Kaynak açık biçimde hakem değerlendirmesinden geçmediğini belirtmektedir. Hakemli bir version of record doğrulanmamıştır.
Ana veri kaynakları: OECD Data Explorer ve OECD Time Use Database; ayrıca model parametreleri için ilgili makroekonomi, insan sermayesi, hane üretimi ve cinsiyet ekonomisi literatürü.
Kalibrasyon coğrafyası: Zaman-kullanım momentleri karşılaştırılabilir veri bulunan 30 OECD ülkesinin cinsiyete göre ortalamalarına dayanmaktadır. Ülke anketleri aynı yılda yapılmamıştır.
Ana yöntem: Kadın ve erkek hane üyesini ayrı modelleyen kapalı-ekonomi NK-DSGE; endojen Ben-Porath insan-sermayesi birikimi; piyasa ve ev üretimi; ücretlere bağlı intra-household Pareto weight; firmalarda taste-based discrimination; Calvo fiyat katılığı; Taylor tipi para politikası; steady-state counterfactual, impulse-response ve parametre sensitivity analizleri.
Çözüm: Model zero-inflation steady state çevresinde first-order perturbation ile çözülmektedir.
Şok analizi: İnsan-sermayesi üretimi, para politikası, iskonto faktörü ve üretkenlik şokları; bir standart sapmalık \(0,01\) innovations; 20 çeyreklik IRF ufku.
Finansman: Kaynak PDF’de ayrı bir funding statement tespit edilmemiştir; bu durum finansman bulunmadığı şeklinde yorumlanmamıştır.
Çıkar çatışması: Kaynak PDF’de ayrı conflict-of-interest beyanı tespit edilmemiştir.
Veri erişilebilirliği: Kaynak PDF’de ayrı data-availability bölümü tespit edilmemiştir. Ana kalibrasyon verileri OECD kaynaklarına dayanmaktadır.
Yazar katkıları: Kaynakta ayrı CRediT author-contribution bölümü tespit edilmemiştir.
Lisans/telif: PDF üzerinde açık Creative Commons veya eşdeğer yeniden kullanım lisansı doğrulanmamıştır. Bu nedenle kaynak şekilleri ve metinleri açık lisanslı kabul edilmemeli; Verianla görselleri veriden ve bilimsel ilişkilerden özgün biçimde yeniden inşa edilmelidir.
Temel yorum sınırı: Sonuçlar kalibre edilmiş teorik modelin sonuçlarıdır. Çalışma gerçek dünyadaki ücret ayrımcılığının nedensel büyüklüğünü ölçmemekte; belirli anti-discrimination politikalarını deneysel veya ekonometrik olarak değerlendirmemektedir.
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir