Yeni Keynsçi Dinamik Stoxastik Ümumi Tarazlıq modeli (New Keynesian Dynamic Stochastic General Equilibrium, NK-DSGE), ev təsərrüfatlarının, firmaların və pul-kredit orqanının zaman üzrə iqtisadi qərarlarını və iqtisadiyyatın şoklara reaksiyasını eyni struktur çərçivədə araşdıran makroiqtisadi modeldir. Bu tədqiqat qadınların OECD ölkələrində təhsil baxımından kişilərə çatıb bir çox yerdə onları ötməsinə baxmayaraq əməkhaqqı fərqinin niyə davam edə bildiyini izah etmək üçün qadın və kişi ev təsərrüfatı üzvlərini ayrıca modelləşdirən NK-DSGE quruluşu yaradır. Modeldə ev təsərrüfatı üzvləri vaxtlarını ödənişli əmək, ödənişsiz ev işi, təhsil və asudə vaxt arasında bölür; insan kapitalı Ben-Porath texnologiyası ilə toplanır; firmalar qadınların effektiv əməyinə taste-based discrimination növündə əlavə xərc tətbiq edir və evdaxili danışıqlardakı çəki həyat yoldaşlarının nisbi effektiv qazancından asılı olaraq dəyişir.

Model OECD vaxt istifadəsinə və %10,1-lik headline gender əməkhaqqı fərqinə kalibrasiya edildikdə, qadınların kişilərdən daha yüksək insan kapitalı topladığı, buna baxmayaraq əməkhaqqı fərqinin davam etdiyi tarazlıq yaradır. Əsas mexanizm belədir: ayrı-seçkilik səbəbindən qadının bazar əməkhaqqının azalması qadın ev təsərrüfatı üzvünün ortaq ev faydasındakı danışıqlar çəkisini azaldır. Ortaq ev qərarı daha aşağı çəkili üzvün üzərinə təhsil və ödənişsiz ev işi kimi əziyyətli, lakin məhsuldar fəaliyyətlərdən daha çox yük qoyur. Beləliklə qadın daha çox insan kapitalı toplayır; lakin ayrı-seçkilik kaması birbaşa əməkhaqqı dərəcəsinə tətbiq edildiyi və bacarıq səviyyəsindən asılı olmadığı üçün daha yüksək insan kapitalı əməkhaqqı fərqini yalnız qismən kompensasiya edir.

Kalibrasiya edilmiş tarazlıqda qadın insan kapitalı 138,58, kişi insan kapitalı 121,36 olduğu halda effektiv-qazanc gender fərqi %10,1-dir. İnsan kapitalının bərabərləşdirildiyi fərz edildikdə yaranan əməkhaqqı-dərəcəsi fərqi isə %21,3-dür. Bu fərq modelin əsas mesajıdır: qadınların daha çox bacarıq və insan kapitalına malik olması bacarıqdan asılı olmayan əməkhaqqı kamasını tam aradan qaldırmaq üçün kifayət deyil.

Ayrı-seçkilik parametri sıfıra endirildikdə modeldə qadınların ödənişli əmək payı %11,4-dən %16,6-ya yüksəlir, ödənişsiz ev işi %18,6-dan %11,8-ə düşür, qadın əməkhaqqı dərəcəsi %31,1 artır və ümumi istehsal %18 yüksəlir. Lakin bunlar müşahidə edilmiş siyasət islahatının təsirləri deyil, kalibrasiya edilmiş nəzəri modelin counterfactual nəticələridir.

Mexanizmin ayrışdırılması qadınların insan-kapitalı üstünlüyünü yaradan əsas amilin insan kapitalının ev istehsalında istifadə oluna bilməsi olmadığını göstərir. Əsas kanal əməkhaqqına bağlı endogen evdaxili Pareto çəkisidir. Pareto çəkisi sabit saxlanıldıqda qadın insan kapitalı kişi insan kapitalından aşağı düşür və model məlumatlardakı əməkhaqqı fərqi-insan kapitalı əlaqəsini əks istiqamətdə yaradır.

Tədqiqatın çıxış nöqtəsi

Tədqiqat iki uzunmüddətli OECD nümunəsinin eyni vaxtda mövcud olmasını izah etməyə çalışır. Birincisi, qadınların ali təhsil səviyyəsinin kişilərlə müqayisədə getdikcə yüksəlməsidir. İkincisi isə əməkhaqqı fərqinin azalmasına baxmayaraq tam bağlanmamasıdır.

Mənbənin Figure 1-i OECD ortalamasını 1998-2024 dövründə göstərir. Qadın-kişi ali təhsil fərqi 2000-ci illərin əvvəlində qadınların xeyrinə dəyişir və sonra genişlənir. Gender əməkhaqqı fərqi eyni dövrdə azalır, lakin sıfıra çatmır.

Figure 1-in sağ panelində ən yeni məlumatı olan 38 OECD ölkəsi müqayisə edilir. Qadınların ali təhsildə üstünlüyü ilə gender əməkhaqqı fərqi arasındakı kəsiyə görə korrelyasiya təxminən \( \rho=-0,05 \) səviyyəsindədir. Bu dəyər iki dəyişən arasında demək olar ki, sıfır xətti əlaqə olduğunu göstərir.

Bu müşahidə təkbaşına ayrı-seçkiliyin səbəb-nəticə sübutu deyil. Tədqiqatın məqsədi bu nümunənin taste-based labor-market discrimination ilə endogen insan-kapitalı və evdaxili danışıqların eyni modeldə mövcud olması halında yaradılıb-yaradıla bilməyəcəyini yoxlamaqdır.

Qadınlar Daha Çox İnsan Kapitalı Toplayarkən Əməkhaqqı Fərqi Niyə Bağlanmır?

Modeldə qadınların daha çox insan kapitalı toplaması əməkhaqqı fərqini tam bağlamır, çünki ayrı-seçkilik məhsuldarlığı və ya bacarığı deyil, birbaşa qadın effektiv əməyinin bazar əməkhaqqını azaldan bir kama kimi modelləşdirilib; buna görə bacarıq artımı kamanı qismən kompensasiya edə bilər, lakin aradan qaldıra bilməz.

İnsan kapitalı ilə əməkhaqqı eyni dəyişən deyil

İnsan kapitalı modeldə fərdin məhsuldar qabiliyyətini təmsil edir. Əməkhaqqı isə bu məhsuldar qabiliyyətin bazarda aldığı qiymətin bir hissəsidir. İki anlayış bir-biri ilə əlaqəlidir, lakin eyni deyil.

Bir qadın daha yüksək \(H_f\) insan kapitalına malik ola bilər, lakin bazarın qadın effektiv əməyinə tətbiq etdiyi \(d_f\) ayrı-seçkilik kaması əməkhaqqı dərəcəsini aşağı salırsa, daha yüksək bacarıq təkbaşına əməkhaqqı bərabərliyinə zəmanət vermir.

Vaxt bölgüsü

Hər ev təsərrüfatı üzvü bir vahid vaxtı beş hissəyə bölür:

\[ 1=E_{g,t}+L_{g,t}+N_{g,t}+V_{g,t}+\bar O. \]

Burada \(E_{g,t}\) təhsil vaxtı, \(L_{g,t}\) asudə vaxt, \(N_{g,t}\) ödənişli bazar işi, \(V_{g,t}\) ödənişsiz ev işi və \(\bar O\) modeldə məhsuldarlıq və ya birbaşa fayda yaratmayan digər fəaliyyətlər üçün sabit vaxt payıdır. \(g\in\{f,m\}\), müvafiq olaraq qadın və kişi ev təsərrüfatı üzvünü göstərir.

Kalibrasiyada \(\bar O=0,500\) götürülür. OECD vaxt istifadəsi məlumatlarında qadın və kişilərin “digər fəaliyyətlər” paylarının təxminən yarım gün olması səbəbindən ortaq və gender-neytral dəyər istifadə olunur.

İnsan kapitalı necə toplanır?

Hər ev təsərrüfatı üzvünün insan kapitalı Ben-Porath tipli hərəkət tənliyi ilə inkişaf edir:

\[ H_{g,t+1}=(1-\delta_H)H_{g,t}+e^{b_t}E_{g,t}^{\psi}H_{g,t}^{1-\psi}. \]

\(H_{g,t}\) mövcud insan kapitalı ehtiyatıdır. \(\delta_H\) insan kapitalının amortizasiya dərəcəsidir. \(E_{g,t}\) təhsilə ayrılan vaxtı, \(\psi\) təhsilin insan-kapitalı istehsalındakı marjinal rolunu, \(b_t\) isə insan-kapitalı istehsal şokunu təmsil edir.

Kalibrasiyada \(\psi=0,750\) və \(\delta_H=0,0025\) istifadə edilmişdir.

Tənliyin iki mühüm xüsusiyyəti var. Yeni təhsil vaxtı insan kapitalını artırır və mövcud insan kapitalı da yeni bacarığın istehsalını dəstəkləyir. Buna görə bacarıq yığılması həm keçmiş ehtiyatdan, həm də bugünkü təhsil qərarından asılıdır.

İnsan kapitalı ev istehsalında da istifadə olunur

Tədqiqatın iki mənbə modelindən ayrıldığı mühüm məqamlardan biri insan kapitalının yalnız bazar istehsalında deyil, ev istehsalında da səmərəliliyi artırmasıdır:

\[ C_t^V= \left[ \gamma_V(H_{f,t}V_{f,t})^{\frac{\vartheta_V-1}{\vartheta_V}} + (1-\gamma_V)(H_{m,t}V_{m,t})^{\frac{\vartheta_V-1}{\vartheta_V}} \right]^{\frac{\vartheta_V}{\vartheta_V-1}}. \]

\(C_t^V\), evdə istehsal olunan istehlakı; \(H_gV_g\), müvafiq üzvün insan kapitalı ilə ödənişsiz əmək vaxtının kombinasiyasını; \(\vartheta_V\), qadın və kişi ev əməyinin əvəzlənmə elastikliyini göstərir.

Benchmark modeldə \(\gamma_V=0,5\) götürülərək qadın və kişi arasında daxili məhsuldarlıq üstünlüyü fərz edilmir.

Evdaxili Danışıqlar Çəkisi Modeldə Necə İşləyir?

Evdəki kişi üzvün Pareto çəkisi nisbi effektiv qazanclarla endogen şəkildə dəyişir; qadınların effektiv qazancı ayrı-seçkilik səbəbindən azaldıqda kişi üzvün çəkisi artır, qadın üzvün ortaq faydadakı \(1-\zeta_t\) payı kiçilir və ev daha aşağı çəkili üzvə daha çox əziyyətli, lakin məhsuldar fəaliyyət ayıra bilir.

Pareto çəkisi

Ev təsərrüfatı ortaq ömürboyu faydanı aşağıdakı quruluşda maksimumlaşdırır:

\[ E_0\sum_{t=0}^{\infty}\beta^t \left[ \zeta_t U_{m,t}+(1-\zeta_t)U_{f,t} \right]. \]

Kişi üzvə verilən zamanla dəyişən Pareto çəkisi:

\[ \zeta_t= \frac{1}{2} + \frac{w_{m,t}H_{m,t}-w_{f,t}H_{f,t}} {w_{m,t}H_{m,t}}. \]

Effektiv saatlıq qazanclar bərabərdirsə \(\zeta_t=0,5\) olur. Kişinin effektiv qazancı qadının effektiv qazancından yüksək olduqda \(\zeta_t\) 0,5-dən yuxarı qalxır və qadın üzvün ortaq faydadakı çəkisi \(1-\zeta_t\) azalır.

Benchmark ayrı-seçkilik tarazlığında Pareto çəkisi təxminən 0,601-dir. Ayrı-seçkilik aradan qaldırıldıqda qadın və kişinin effektiv qazancları bərabərləşir və çəki 0,5-ə qayıdır.

Strateji insan-kapitalı sərmayəsi fərziyyəsi

Model ev təsərrüfatının bugünkü təhsil qərarlarının gələcək \(\zeta_{t+1}\) danışıqlar çəkisini necə dəyişəcəyini strateji şəkildə daxilləşdirmədiyini fərz edir. Başqa sözlə, ev üzvü daha çox təhsil alaraq gələcək danışıqlar gücünü artırmağa çalışan ayrıca strateji oyunçu kimi modelləşdirilməyib.

Bu fərziyyə modeli həll oluna bilən saxlayır və mövcud kollektiv-ev yanaşması ilə uyğun benchmark yaradır; lakin tam non-cooperative household game gələcək tədqiqatlar üçün ayrıca genişləndirmə sahəsidir.

Firmalarda taste-based discrimination

Firma real istehsal xərcinə qadın effektiv əməyi üçün əlavə qəbul edilən xərc əlavə edir:

\[ TC_t(j)= r_tK_t(j) +w_{f,t}H_{f,t}N_{f,t} +w_{m,t}H_{m,t}N_{m,t} +d_fH_{f,t}N_{f,t}. \]

\(d_f\geq0\) qadın effektiv əməyinə yönəlmiş taste-based discrimination parametridir. \(d_f=0\) olduqda əlavə ayrı-seçkilik xərci yoxdur.

Benchmark kalibrasiyada \(d_f=0,104\) seçilmişdir. Bu dəyər birbaşa ölçülmüş ayrı-seçkilik dərəcəsi deyil; modelin %10,1-lik OECD effektiv-qazanc fərqini yaratması üçün istifadə olunan reduced-form struktur parametridir.

Bazar istehsalı

Firmalar fiziki kapital ilə qadın və kişi effektiv əməyinin CES kombinasiyasından istifadə edir:

\[ Y_t(j)=e^{z_t}K_t(j)^\alpha \left[ \gamma_N(H_{f,t}N_{f,t})^{\frac{\vartheta_N-1}{\vartheta_N}} + (1-\gamma_N)(H_{m,t}N_{m,t})^{\frac{\vartheta_N-1}{\vartheta_N}} \right]^{\frac{\vartheta_N(1-\alpha)}{\vartheta_N-1}}. \]

\(\gamma_N=0,5\) olduğu üçün qadın və kişi effektiv əməyinin daxili məhsuldarlığı benchmark modeldə bərabərdir. Gender fərqi məhsuldarlıq fərziyyəsindən deyil, \(d_f\) ayrı-seçkilik kamasından və ev təsərrüfatının buna verdiyi endogen reaksiyadan yaranır.

Nominal sərtlik və pul siyasəti

Firmalar qiymətlərini Calvo tipli nominal sərtlik altında müəyyən edir. Hər dövrdə firmaların yalnız \(1-\theta\) hissəsi qiymətlərini yenidən optimallaşdıra bilər; \(\theta=0,75\) götürülmüşdür.

Mərkəzi bank faiz dərəcəsini inflyasiya və istehsal boşluğuna cavab verən, faiz hamarlamasını ehtiva edən Taylor tipli qayda ilə müəyyən edir. Benchmark əks-əlaqə əmsalları:

Dörd ekzogen şok

Modeldə dörd AR(1) prosesi vardır:

\[ d_t=\rho_d d_{t-1}+\varepsilon_t^d, \]

\[ b_t=\rho_b b_{t-1}+\varepsilon_t^b, \]

\[ z_t=\rho_z z_{t-1}+\varepsilon_t^z, \]

\[ m_t=\rho_m m_{t-1}+\varepsilon_t^m. \]

Bunlar müvafiq olaraq diskont-faktoru, insan-kapitalı istehsalı, ümumi məhsuldarlıq və pul siyasəti şoklarını təmsil edir. Benchmark analizdə davamlılıq parametrləri 0,800-dür.

OECD kalibrasiyası

Ödənişli və ödənişsiz əmək momentləri OECD Time Use Database-də müqayisə edilə bilən məlumatı olan 30 OECD ölkəsindən hesablanmışdır. Ölkələrin vaxt istifadəsi sorğuları eyni ildə aparılmayıb; istifadə olunan ən yeni dalğalar 1999 ilə 2024 arasında dəyişir. Buna görə kalibrasiya ortaq bir OECD ilinə aid sinxronlaşdırılmış panel deyil.

Kalibrasiya nəyi yaxşı, nəyi zəif uyğunlaşdırır?

Bu fərqlər modelin bütün vaxt-istifadəsi səviyyələrini tam izah etmədiyini göstərir. Model istiqamətləri düzgün yaradır: kişilərin daha çox bazar işi və asudə vaxtı, qadınların isə daha çox təhsil və ev işi var. Lakin xüsusilə təhsil-asudə vaxt bölgüsündə səviyyə uyğunluğu zəifdir.

Ayrı-seçkilik Modeldən Çıxarıldıqda Nə Dəyişir?

\(d_f=0,104\) benchmark iqtisadiyyatı ilə \(d_f=0\) qarşı-olgusal iqtisadiyyat müqayisə edildikdə əməkhaqqı, vaxt istifadəsi və istehsaldakı böyük fərqlər aradan qalxır; qadın və kişi insan kapitalı bərabərləşərkən model istehsalı %18 artırır, lakin bu nəticələr nəzəri counterfactual dəyərlərdir və real siyasət müdaxiləsinin ölçülmüş təsirləri deyil.

Steady-state müqayisəsi

Ən böyük vaxt bölgüsü dəyişikliyi təhsildən çox ödənişli və ödənişsiz əmək arasındadır. Qadınların təhsil vaxtı yalnız 0,3 faiz bəndi azalarkən ödənişli əmək 5,2 bənd artır və ödənişsiz ev işi 6,8 bənd azalır.

Qadın insan kapitalı niyə azalır?

Ayrı-seçkilik aradan qaldırıldıqda qadın insan kapitalının %5,4 azalması “ayrı-seçkilik qadınların bacarıqları üçün faydalıdır” kimi şərh edilməməlidir. Modeldə bu azalma ayrı-seçkilikdən qaynaqlanan təhrif edilmiş evdaxili vaxt bölgüsünün aradan qalxmasının nəticəsidir.

Qadının ödənişli əməyinin gəlirliliyi yüksəldikdə ev daha çox qadın vaxtını bazara yönəldir və qadının üzərinə qeyri-mütənasib şəkildə düşən təhsil və ev işi azalır. Eyni zamanda kişi insan kapitalı yüksəlir və ümumi insan kapitalı da azacıq artır.

Table 4: mexanizmin ayrışdırılması

Cədvəl mexanizm barədə güclü ayrım verir. İnsan kapitalının ev istehsalındakı rolu çıxarıldıqda qadınların insan-kapitalı üstünlüyü itmır, əksinə böyüyür. Lakin Pareto çəkisi sabitləndikdə işarə əksinə dönür.

Beləliklə, qadınların insan-kapitalı üstünlüyünün zəruri kanalı endogen danışıqlar çəkisidir. Ev istehsalındakı insan kapitalı isə benchmark modeldə kəmiyyət ölçüsünü məhdudlaşdırır və ödənişsiz ev işinin OECD məlumatları ilə uyğun səviyyədə qalmasını təmin edir.

Həssaslıq analizi

Qadın-kişi insan kapitalı fərqi \(d_f\) yüksəldikcə monoton şəkildə böyüyür. Mənbənin digər sensitivity sweeps nəticələri də \(\vartheta_C\) və \(\gamma_C\) yüksəldikcə qadınların insan-kapitalı üstünlüyünün artdığını göstərir.

\(\vartheta_C\) çox yüksək dəyərlərə çatdıqda ödənişsiz ev işi künc həllinə yaxınlaşır və solver yaxınsamır. Mənbə bunu mexanizmin əksinə dönməsi kimi deyil, həll edicinin ədədi sərhədi kimi şərh edir.

Rifah şərhinin sərhədi

Model tam istehlak paylaşımını fərz edir. Buna görə eyni evdə qadın və kişi arasındakı utility fərqi əsasən asudə vaxt fərqindən yaranır; istehlak hər iki üzv üçün eynidir.

Buna görə ev daxilində kiçik utility fərqi ayrı-seçkiliyin ümumi rifah xərcinin kiçik olduğu demək deyil. Ayrı-seçkiliksiz iqtisadiyyatda birləşik istehlak %10,9 daha yüksəkdir.

Mənbə tək valideynli və ya tək gəlirli qadın ev təsərrüfatlarını modelləşdirmir. Bir həyat yoldaşının gəlirinin əməkhaqqı cəzasını bölüşə bildiyi iki nəfərlik ev, tək gəlirli qadınların üzləşdiyi rifah itkisini olduğundan kiçik göstərə bilər. Bu təklif mövcud tədqiqatda ölçülməyib, gələcəkdə heterogeneous-agent model ilə sınaqdan keçirilməli hipotezdir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Tədqiqat növü

Tədqiqat nəzəri və kalibrasiya edilmiş struktur makroiqtisadi modeldir. Parametrlərin mühüm hissəsi ədəbiyyatdan götürülmüş, qalanları OECD vaxt-istifadəsi və əməkhaqqı-fərqi momentlərinə uyğunlaşdırmaq üçün seçilmişdir.

Model məlumat üzərində parametr qiymətləndirilməsi aparan DSGE estimation tədqiqatı deyil. Bayesian posterior paylanmalar, likelihood-based estimation və ya ölkə səviyyəsində second-moment matching aparılmayıb.

Modelin üç əsas aktoru

Tədqiqatın əsas şok nəticələri

İnsan-kapitalı istehsal şoku

İnsan-kapitalı istehsal səmərəliliyində müsbət şok ilkin olaraq kişilərin təhsil vaxtını təxminən 0,10, qadınlarınkını 0,11 faiz bəndi artırır. İnsan kapitalı ehtiyatları predetermined olduğu üçün eyni anda hərəkət etmir; təxminən 18-ci rüb ətrafında təxminən %0,032-%0,033 pik artıma çatır.

Output ilkin olaraq ayrı-seçkilik olan iqtisadiyyatda təxminən %0,042, ayrı-seçkiliksiz iqtisadiyyatda %0,039 artır. Effektiv-qazanc əməkhaqqı fərqi ilkin olaraq təxminən 0,027 faiz bəndi daralır.

Pul sərtləşdirilməsi

Bir standart sapmalıq pul sərtləşdirilməsi tədqiqatın dörd şoku arasında ən böyük reaksiyanı yaradır. Ayrı-seçkilik olan iqtisadiyyatda kişilərin ödənişli əmək vaxtı 0,68, qadınların ödənişli əmək vaxtı 1,11 faiz bəndi azalır.

Kişilərin ödənişsiz ev işi 0,42, qadınlarınkı 0,93 faiz bəndi artır. Output ilkin olaraq təxminən %4,34, bazar istehlakı %4,75 azalır. İnvestisiya təxminən dördüncü rübdə %5,60 ətrafında minimuma enir; evdə istehsal olunan istehlak ilkin olaraq təxminən %4,90 artır.

İnflyasiya ilkin olaraq təxminən 1,90 faiz bəndi azalır. Effektiv-qazanc gender fərqi təxminən 0,073 faiz bəndi genişlənir.

Mənbə bu şokda qadın əməkhaqqı dərəcəsinin kişi əməkhaqqı dərəcəsindən niyə bir qədər çox düşməsini yaradan tam ümumi-tarazlıq kanalını ayrışdırmadığını açıq şəkildə qəbul edir. Buna görə bu spesifik işarə dəyişikliyi ayrıca izah edilmiş və sübut olunmuş mexanizm kimi təqdim edilməməlidir.

Diskont-faktoru şoku

Mənfi diskont-faktoru şoku outputu ilkin olaraq təxminən %0,294 azaldır. Əməkhaqqı fərqi təxminən 0,008 faiz bəndi daralır və sonra kiçik overshoot hərəkətləri göstərir.

Ayrı-seçkilik olan və olmayan iqtisadiyyatların aggregate responses dəyərləri bir-birinə olduqca yaxındır. Müəlliflər bu şokda ayrı-seçkiliyin biznes dövrü ötürülməsi üzərində təsirini ikinci dərəcəli hesab edir.

Müsbət məhsuldarlıq şoku

Sticky-price NK quruluşunda müsbət texnologiya şoku ilkin olaraq ödənişli əməyi azaldır: kişilərdə təxminən 0,21, qadınlarda 0,23 faiz bəndi. Output ilkin olaraq təxminən %0,051 azaldıqdan sonra təxminən beşinci rübdə %0,13 ətrafında müsbət zirvəyə çatır.

Effektiv-qazanc əməkhaqqı fərqi ilkin olaraq təxminən 0,098 faiz bəndi daralır.

Biznes dövrünün əsas şərhi

Ayrı-seçkilik aggregate output, consumption və investment impulse responses dəyərlərini əksər şoklarda dramatik şəkildə dəyişmir. Daha nəzərəçarpan təsiri makroiqtisadi uyğunlaşmanın qadın və kişi arasında necə bölüşdürülməsi üzərindədir.

Xüsusilə pul sərtləşdirilməsində qadınların ödənişli əmək vaxtı daha kəskin azalır və ödənişsiz ev işinə daha çox yenidən yönəldilir. Beləliklə ayrı-seçkilik ümumi dövrün ölçüsündən çox, uyğunlaşma yükünü kimin daşıdığını dəyişə bilər.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Kalibrasiya edilmiş model qadınların daha çox insan kapitalı topladığı halda əməkhaqqı fərqinin davam etdiyi tarazlığı yarada bilir.
• Modeldə bu nəticə endogen, əməkhaqqına bağlı evdaxili Pareto çəkisi ilə yaranır.
• İnsan kapitalının ev istehsalında istifadəsi qadın insan-kapitalı üstünlüyünün işarəsini yaratmır; benchmark kalibrasiyasının vaxt-istifadəsi məlumatlarına uyğunluğuna töhfə verir.
• Ayrı-seçkiliyin aradan qaldırıldığı model counterfactualında qadın ödənişli əməyi və əməkhaqqı dərəcəsi artır, ödənişsiz ev işi azalır.
• Ayrı-seçkilik aradan qaldırıldıqda model outputu və fiziki kapitalı %18 artır.
• Ayrı-seçkilik parametri böyüdükcə qadın insan-kapitalı üstünlüyü həssaslıq analizində artır.
• Dörd aggregate shock-un üçündə əməkhaqqı fərqi ilkin olaraq daralarkən pul sərtləşdirilməsində genişlənir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• OECD ölkələrində müşahidə olunan əməkhaqqı fərqinin hamısının real həyatda taste-based discrimination tərəfindən yaradıldığı sübut edilmir.
• \(d_f=0,104\) real dünyada ölçülmüş səbəb-nəticə ayrı-seçkilik dərəcəsi deyil.
• Outputun %18 artacağı real anti-discrimination islahat təcrübəsi ilə təsdiqlənməyib.
• Qadınların daha çox təhsil almasının real dünyada aşağı evdaxili danışıqlar gücündən qaynaqlandığı birbaşa ölçülməyib.
• Modeldə qadın insan kapitalının ayrı-seçkilik şəraitində daha yüksək olması ayrı-seçkiliyin təhsil və ya rifah baxımından faydalı olduğunu göstərmir.
• Əməkhaqqı şəffaflığının və ya işə qəbul nəzarətinin konkret kəmiyyət təsirləri bu tədqiqatda simulyasiya edilməyib.
• Statistical discrimination modelləşdirilməyib.
• Peşə seçimi, karyera fasilələri və peşəyəxas insan-kapitalı amortizasiyası endogen deyil.
• Tək valideynli ev təsərrüfatlarının rifah nəticələri təhlil edilməyib.
• Impulse-response funksiyaları konkret OECD ölkəsinin empirik olaraq təsdiqlənmiş business-cycle reaksiyaları deyil.

Əsas məhdudiyyətlər

Birinci: Model yalnız taste-based discrimination istifadə edir. Productivity haqqında natamam məlumata əsaslanan statistical discrimination ayrıca quruluşa malik ola bilər.

İkinci: Müşahidə olunan əməkhaqqı fərqinin hamısı employer-side wedge vasitəsilə modelləşdirilir. Qadınların peşə seçimi, doğuş gözləntiləri, karyera fasilələri və skill depreciation vasitəsilə yarana bilən supply-side əməkhaqqı fərqləri kənarda saxlanılıb.

Üçüncü: Kalibrasiya OECD ölkələrarası orta göstəricilərinə əsaslanır. Konkret ölkənin biznes dövrü volatillikləri və ya impulse-response sübutları birbaşa hədəflənməyib.

Dördüncü: Tam istehlak paylaşımı istifadə edən iki üzvlü ev quruluşu xüsusilə tək gəlirli və ya tək valideynli qadınların rifah xərclərini təmsil etmir.

Beşinci: Ev üzvləri insan-kapitalı sərmayəsinin gələcək Pareto çəkisi üzərində strateji təsirini daxilləşdirmir.

Altıncı: Pul sərtləşdirilməsində qadın əməkhaqqı dərəcəsinin niyə marjinal olaraq daha çox düşdüyünü müəyyən edən ümumi-tarazlıq kanalının hamısı mənbədə ayrışdırılmayıb.

Siyasət şərhinin düzgün sərhədi

Modelin mexanizminə görə əməkhaqqı fərqinin mənbəyi bazar əməkhaqqına tətbiq olunan bir kamadırsa, qadınların təhsilini yalnız daha da artırmaq bu mənbəni birbaşa aradan qaldırmır.

Buna görə müəlliflər əməkhaqqı şəffaflığı, işə qəbulda ayrı-seçkiliyin icra edilə bilən şəkildə nəzarəti və firma stimullarını dəyişəcək tənzimləmələr kimi birbaşa labor-market wedge üzərində işləyən siyasətlərin mexanizmə daha yaxın olduğunu müzakirə edir.

Lakin tədqiqat bu siyasətlərin heç birini ayrıca model təcrübəsində kəmiyyətcə müqayisə etmir. Buna görə nəticə “konkret siyasət X sübut edilmiş şəkildə ən yaxşıdır” deyil, “ayrı-seçkilik kamasının özünü hədəfləmək modeldəki təhrifin mənbəyinə təhsilin artırılmasından daha birbaşa çatır” kimi oxunmalıdır.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: Why Women Study More but Earn Less: Gender Discrimination, Human-Capital Accumulation, and the Business Cycle.

Müəlliflər: Manuel Torres-Favela, Cecilia Y. Cuellar, Jorge O. Moreno.

Corresponding author: Manuel Torres-Favela.

PDF-dəki afiliyasiyalar: Manuel Torres-Favela — Universidad de Monterrey, Mexico; Cecilia Y. Cuellar — University of Texas at Tyler, USA; Jorge O. Moreno — Universidad Autónoma de Nuevo León, Mexico.

SSRN metadata qeydi: SSRN Torres-Favela üçün Universidad Autónoma de Ciudad Juárez; Cuellar üçün Universidad Autónoma de Nuevo León əlavə afiliyasiyalarını da göstərir. PDF ilə platform metadata-sı arasındakı bu əhatə fərqi qorunub.

Platforma: SSRN.

SSRN qeyd nömrəsi: 7570607.

DOI: 10.2139/ssrn.7570607.

SSRN yükləmə tarixi: 6 oktyabr 2026.

Səhifə sayı: 49.

Mənbə növü: Working paper / preprint; nəzəri və kalibrasiya edilmiş New Keynesian DSGE tədqiqatı.

Rəyçilik vəziyyəti: Mənbə açıq şəkildə rəyçi qiymətləndirməsindən keçmədiyini bildirir. Rəyçidən keçmiş version of record təsdiqlənməyib.

Əsas məlumat mənbələri: OECD Data Explorer və OECD Time Use Database; həmçinin model parametrləri üçün əlaqəli makroiqtisadiyyat, insan kapitalı, ev istehsalı və gender iqtisadiyyatı ədəbiyyatı.

Kalibrasiya coğrafiyası: Vaxt-istifadəsi momentləri müqayisə edilə bilən məlumatı olan 30 OECD ölkəsinin gender üzrə orta göstəricilərinə əsaslanır. Ölkə sorğuları eyni ildə aparılmayıb.

Əsas metod: Qadın və kişi ev üzvünü ayrıca modelləşdirən qapalı-iqtisadiyyat NK-DSGE; endogen Ben-Porath insan-kapitalı yığılması; bazar və ev istehsalı; əməkhaqqına bağlı intra-household Pareto weight; firmalarda taste-based discrimination; Calvo qiymət sərtliyi; Taylor tipli pul siyasəti; steady-state counterfactual, impulse-response və parametr sensitivity analizləri.

Həll: Model zero-inflation steady state ətrafında first-order perturbation ilə həll edilir.

Şok analizi: İnsan-kapitalı istehsalı, pul siyasəti, diskont faktoru və məhsuldarlıq şokları; bir standart sapmalıq \(0,01\) innovations; 20 rüblük IRF üfüqü.

Maliyyələşdirmə: Mənbə PDF-də ayrıca funding statement aşkar edilməyib; bu hal maliyyələşdirmənin olmadığı kimi şərh edilməyib.

Maraqlar toqquşması: Mənbə PDF-də ayrıca conflict-of-interest bəyanatı aşkar edilməyib.

Məlumat əlçatanlığı: Mənbə PDF-də ayrıca data-availability bölməsi aşkar edilməyib. Əsas kalibrasiya məlumatları OECD mənbələrinə əsaslanır.

Müəllif töhfələri: Mənbədə ayrıca CRediT author-contribution bölməsi aşkar edilməyib.

Lisenziya/müəllif hüququ: PDF-də açıq Creative Commons və ya ekvivalent təkrar istifadə lisenziyası təsdiqlənməyib. Buna görə mənbə fiqurları və mətnləri açıq lisenziyalı hesab edilməməli; Verianla vizualları məlumatlardan və elmi əlaqələrdən orijinal şəkildə yenidən qurulmalıdır.

Əsas şərh sərhədi: Nəticələr kalibrasiya edilmiş nəzəri modelin nəticələridir. Tədqiqat real dünyadakı əməkhaqqı ayrı-seçkiliyinin səbəb-nəticə ölçüsünü hesablamır; konkret anti-discrimination siyasətlərini eksperimental və ya ekonometrik şəkildə qiymətləndirmir.