Ultra-mikro anjiyografi (ultra-micro angiography, UMA), düşük hızlı parankimal mikrovasküler kan akımını ultrasonla görünür hale getirmeyi amaçlayan bir görüntüleme yöntemidir; amplitüd-entegre elektroensefalografi (amplitude-integrated electroencephalogram, aEEG) ise neonatal beyin elektriksel aktivitesinin ve fonksiyonel olgunlaşmasının uzun süreli değerlendirilmesine olanak veren bir EEG yaklaşımıdır. Yahui Zhang ve çalışma arkadaşları, bu iki yöntemi birlikte kullanarak farklı gebelik yaşlarında doğmuş bebeklerin term-eşdeğer yaşta serebral mikrodolaşım ve EEG olgunlaşma örüntülerini karşılaştırmıştır. Nihai analiz 23 çok/aşırı preterm, 27 orta-geç preterm ve 26 term olmak üzere 76 bebeği içermektedir.

UMA ile ölçülen temel mikrodolaşım göstergesi renkli piksel yüzdesidir (color pixel percentage, CPP). Bu çalışmadaki CPP kısaltması serebral perfüzyon basıncı anlamına gelmez. CPP, seçilmiş beyin bölgesindeki renkli akım sinyalinin yoğunluğunu temsil eden bir mikrovasküler akım zenginliği göstergesidir. Çalışmada çok/aşırı preterm bebekler term-eşdeğer yaşa ulaştığında frontal ve parietal korteks, orta hat, beyaz cevher ve lentikülostriat arter alanlarında genel olarak daha yüksek CPP göstermiştir.

Elektriksel olgunlaşma farklı bir zaman örüntüsü göstermiştir. 37–38 haftalık postmenstrüel yaşta preterm bebeklerin Burdjalov aEEG puanları term bebeklerden daha yüksek bulunmuş, ancak yaklaşık 40 haftada gruplar arasındaki fark ortadan kalkmıştır. Bu nedenle çalışma, preterm doğumdan sonra görülen yüksek serebral perfüzyon ile erken EEG olgunlaşmasının aynı şey olmadığını ve yüksek mikrovasküler akımın tek başına tam beyin olgunluğu anlamına gelmediğini göstermektedir.

Araştırma gözlemsel ve tek merkezlidir. Uzun dönem bilişsel, motor veya davranışsal sonuçlar ölçülmediği için yüksek CPP'nin ileriki nörogelişim açısından yararlı, zararlı veya nötr olduğu belirlenemez. Kaynak, hiperperfüzyonu olası telafi edici gelişimsel yeniden yapılanma veya olgunlaşmamış serebral otoregülasyonla ilişkilendirmektedir; ancak bu mekanizmalar doğrudan kanıtlanmamıştır.

Preterm doğumda serebral dolaşım neden önemlidir?

Gebeliğin son bölümünde serebral damar oluşumu, sinaptik bağlantıların gelişimi ve miyelinizasyon hızlı biçimde devam eder. Preterm doğan bebek, bu gelişim döneminin bir bölümünü uterus dışında geçirir. Beynin metabolik gereksinimleri, sistemik dolaşım koşulları ve serebral damarların otoregülasyon kapasitesi bu dönemde hâlâ gelişmektedir. Bu nedenle serebral kan akımındaki anormallikler yapısal beyin hasarı görünür hale gelmeden önce ortaya çıkabilir.

Geleneksel yöntemlerin önemli bir kısmının yenidoğan yoğun bakımında tekrarlanan yatak başı mikrodolaşım ölçümlerine uygun olmaması çalışmanın temel motivasyonlarından biridir. MRI tabanlı perfüzyon yöntemleri yüksek ayrıntı sağlayabilir; ancak taşıma, çekim koşulları ve bazı protokollerde sedasyon gibi sorunlar yaratabilir. Klasik Doppler ultrason ise esas olarak daha büyük damarların akım karakteristiklerini ölçer. UMA'nın araştırmadaki rolü, parankim içindeki daha küçük damar düzeyindeki akım sinyallerini bölgesel olarak değerlendirmektir.

CPP Bu Çalışmada Neyi Ölçüyor?

CPP, bu çalışmada seçilen serebral bölgedeki renkli mikrovasküler akım piksellerinin yüzdesini ifade eden color pixel percentage ölçümüdür; serebral perfüzyon basıncı değildir ve daha yüksek CPP doğrudan daha yüksek arter basıncı veya daha olgun beyin anlamına gelmez.

UMA görüntülerinde araştırmacılar frontal ve parietal korteks, beyaz cevher, lentikülostriat arter alanı ve frontoparietal orta hat bölgesi gibi anatomik alanlara bölgesel ilgi alanları yerleştirmiştir. Kaynakta kullanılan örnek görüntüde 0,79 cm²'lik örnekleme alanı için CPP %29,29 olarak gösterilmektedir. Her bölgede üç ölçüm alınarak ortalaması hesaplanmıştır.

Bu yaklaşım CPP'yi gerçek mutlak serebral kan akımı birimi, örneğin mL/100 g/dk olarak ölçmez. CPP daha çok belirlenen görüntüleme koşulları altında mikrovasküler akım sinyalinin bölgesel yoğunluğunu gösteren görüntüleme temelli bir indekstir.

Beynin hangi bölgeleri değerlendirildi?

Çalışmanın bölgesel karşılaştırması frontoparietal orta hat birleşimini, sağ ve sol frontal korteksi, sağ ve sol parietal korteksi, sağ ve sol beyaz cevheri ve sağ/sol lentikülostriat arter perfüzyon alanlarını kapsamaktadır. Büyük arter düzeyinde ise anterior serebral arter (ACA) ve orta serebral arter (MCA) için tepe sistolik hız (PSV), diyastol sonu hız (EDV) ve rezistif indeks (RI) ölçülmüştür.

Çok/aşırı preterm grupta bölgesel CPP sıralaması genel olarak orta hat bölgesi, frontoparietal korteks, beyaz cevher ve lentikülostriat arter alanı şeklinde azalmıştır. Orta-geç preterm ve term gruplarında frontal/parietal korteks ile beyaz cevher arasındaki bölgesel ayrım daha az belirgindir.

Preterm Bebeklerde Yüksek CPP Daha Olgun Bir Beyin Anlamına Geliyor mu?

Hayır. Çalışma yüksek CPP'yi artmış bölgesel mikrovasküler perfüzyonla ilişkilendirmektedir, ancak yazarlar yüksek perfüzyonun tam fonksiyonel olgunlukla eşdeğer olmadığını açıkça belirtmektedir; hiperperfüzyon telafi edici gelişimsel yeniden yapılanmayı veya olgunlaşmamış otoregülasyonu yansıtabilir ve uzun dönem etkisi bu çalışmada ölçülmemiştir.

Bu ayrım çalışmanın en önemli biyolojik mesajlarından biridir. Çok/aşırı preterm bebeklerin term-eşdeğer yaşta kortikal ve beyaz cevher CPP değerleri daha yüksek olsa da aEEG bulguları aynı yönde sürekli bir üstünlük göstermemektedir. 37–38 haftada görülen daha yüksek aEEG olgunluk skorları yaklaşık 40 haftada gruplar arasında yakınsamaktadır.

Dolayısıyla perfüzyon ile elektriksel aktivite aynı gelişim sürecinin iki farklı biyolojik boyutudur. Birinde görülen artış diğerinde kalıcı bir gelişimsel üstünlük olarak yorumlanamaz.

Gebelik yaşı ile CPP arasındaki örüntü

Kaynağın Şekil 4'ündeki dağılım grafikleri, doğumdaki gebelik yaşı arttıkça term-eşdeğer yaşta ölçülen CPP'nin incelenen bütün serebral bölgelerde genel olarak azalan bir eğilim gösterdiğini görsel olarak ortaya koymaktadır. En yüksek mutlak CPP düzeyi orta hat bölgesinde, en düşük düzey ise lentikülostriat arter alanında görülmektedir.

Kaynak grafikte regresyon çizgilerini vermekte ancak metinde her bölge için ayrı Pearson katsayılarını veya regresyon eğimlerini sayısal tablo halinde sunmamaktadır. Bu nedenle bu eğilimden yeni kesin korelasyon katsayıları üretilemez.

Büyük damarlar ile mikrodolaşım aynı yönü gösterdi mi?

Genel olarak evet. ACA ve MCA'nın PSV değerleri çok/aşırı preterm bebeklerde en yüksek, term bebeklerde en düşük bulunmuştur. ACA ve MCA EDV değerleri de çok/aşırı preterm bebeklerde term bebeklerden daha yüksektir. Buna karşılık rezistif indeks değerleri bütün gruplarda fizyolojik aralıkta kalmıştır.

Bu sonuç, UMA ile görülen mikrovasküler hiperperfüzyon örüntüsünün tamamen izole bir görüntüleme fenomeni olmadığını; daha büyük serebral arterlerin akım hızlarında da gebelik yaşına bağlı farklılıkların bulunduğunu göstermektedir. Ancak Doppler hızları ile doku düzeyindeki gerçek mutlak kan akımı aynı fiziksel büyüklük değildir.

UMA ve aEEG Neden Birlikte Kullanıldı?

UMA serebral mikrodolaşımın bölgesel perfüzyon boyutunu, aEEG ise beyin elektriksel aktivitesinin olgunlaşma boyutunu değerlendirir; iki yöntemin birlikte kullanılması, yüksek veya düşük perfüzyonun fonksiyonel beyin olgunlaşmasıyla aynı anlama geldiği varsayımını önleyerek dolaşım ve fonksiyonu tamamlayıcı iki ölçüm katmanında incelemeye olanak verir.

aEEG değerlendirmesinde Burdjalov sistemi; EEG sürekliliği, uyku-uyanıklık döngüsü ve alt sınır amplitüd özellikleri gibi öğeleri puanlayarak toplam fonksiyonel olgunlaşma göstergesi oluşturur. Araştırmada en az altı saatlik stabil ve kesintisiz kayıt bölümü değerlendirilmiştir.

37–38 hafta ile yaklaşık 40 hafta arasındaki aEEG değişimi

İlk değerlendirmede preterm grupların skorları daha yüksek görünürken yaklaşık 40 haftada gruplar birbirine yaklaşmaktadır. Çalışmanın “erken olgunlaşma” ifadesi bu geçici skor farkına dayanır; preterm doğumun uzun dönem beyin gelişimini hızlandırdığını göstermez.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Araştırma tasarımı ve örneklem akışı

Araştırma Peking University Third Hospital yenidoğan yoğun bakım ve neonatal servislerinde 1 Mayıs 2023 ile 30 Haziran 2024 arasında yürütülmüştür. İlk aşamada 182 yenidoğan değerlendirilmiş, 15 aile katılımı reddetmiş ve 167 bebek kohorta alınmıştır. Konjenital anomaliler, ciddi nörolojik patolojiler, hemodinamik instabilite, sedatif/vasopressör kullanımı, ciddi bronkopulmoner displazi, ciddi retinopati, ağır anemi, ölüm ve eksik ölçümler dâhil olmak üzere dışlamalar sonrasında 76 bebek analize kalmıştır.

Gruplar değerlendirme sırasındaki postmenstrüel yaş, bazı maternal faktörler ve temel vital bulgular açısından büyük ölçüde benzerdi; çok/aşırı preterm grubun değerlendirme ağırlığı ve hemoglobin düzeyi daha düşüktü.

UMA görüntüleme sistemi

Kranial ultrason incelemeleri Mindray Resona R9Q sistemiyle gerçekleştirilmiştir. C11-3U 3,0–11,0 MHz ve L15-3U 3,0–15,0 MHz problar kullanılmış; kaynak 50 dB gri-skala kazancı, 40 dB akım kazancı, mekanik indeks 0,4–0,8 ve termal indeks 0,01 değerlerini bildirmiştir.

Bebekler sessiz uyku sırasında sırtüstü, baş nötr pozisyonda incelenmiştir. Standart gri-skala ve Doppler görüntülemeyle ACA ve MCA değerlendirilmiş; PSV, EDV ve RI üç kardiyak siklusun ortalamasıyla hesaplanmıştır.

CDFI akım hız skalası minimum 2,9 cm/s, UMA modundaki akım hız skalası minimum 2,5 cm/s olarak ayarlanmıştır. UMA görüntüleri bölgesel CPP hesaplamak için kullanılmıştır.

CPP ölçümü

Kaynak yöntem açıklamasında bölgesel ROI'leri yaklaşık 1 cm² olarak tarif etmekte ve kullanılan ölçüm alanını 0,79 cm² olarak vermektedir. Şekil 2'de 0,79 cm² örnekleme alanına ait CPP ölçüm örneği %29,29 olarak gösterilmiştir.

Her bölgede üç ayrı ölçüm yapılmış ve ortalaması kullanılmıştır. Böylece tek görüntü veya tek ölçümden kaynaklanan rastlantısal değişimin azaltılması amaçlanmıştır.

aEEG protokolü

aEEG izlemi Cadwell sistemiyle uluslararası 10–20 elektrot yerleşim sistemine göre yapılmıştır. C3, P3, C4 ve P4 kayıt pozisyonları kullanılmış, elektrot aralığı 75 mm olarak verilmiştir. Bütün bebekler en az altı saat sürekli EEG izlemi almıştır.

Kayıtlar Cadwell EEG review software Version 3.1.509 ile değerlendirilmiş ve belirgin artefakt veya 10 kΩ üzerindeki empedans bulunan bölümler dışlanmıştır. Analizi yapan deneyimli teknisyenler klinik yorum açısından körlenmiştir.

İncelemeler sirkadiyen farklılıkları azaltmak ve hem aktif hem sessiz uyku dönemlerini kapsamak amacıyla 09.00–15.00 arasında gerçekleştirilmiştir.

Burdjalov puanlama mantığı

Burdjalov sistemi neonatal EEG olgunluğunu süreklilik, uyku-uyanıklık döngüsü, alt sınır amplitüdü ve bant genişliği/amplitüd yapısı üzerinden değerlendirir. Daha olgun EEG, daha sürekli arka plan, daha düzenli döngü ve yaşla uyumlu amplitüd özellikleriyle daha yüksek toplam skora ulaşır.

İstatistiksel analiz

Analiz SPSS 26.0 ile yürütülmüştür. Normal dağılım Shapiro–Wilk testiyle değerlendirilmiştir. Normal dağılan değişkenler için tek yönlü varyans analizi ve Tukey HSD; normal dağılmayan değişkenler için Kruskal–Wallis H ve Bonferroni düzeltmeli ikili karşılaştırmalar kullanılmıştır.

Doğumdaki gebelik yaşı ile term-eşdeğer yaştaki serebral mikrodolaşım arasındaki ilişki doğrusal regresyon ve Pearson korelasyon yaklaşımıyla incelenmiştir. Kategorik değişkenlerde ki-kare testi kullanılmıştır. Genel karşılaştırmalarda p < 0,05, Bonferroni-düzeltilmiş ikili karşılaştırmalarda p < 0,017 anlamlılık sınırı uygulanmıştır.

İki eğitimli hekim UMA ölçümlerini birbirlerinden bağımsız ve kör biçimde üçer kez gerçekleştirmiş, uyuşmazlıklar ortak yeniden ölçüm ve uzlaşıyla çözülmüştür. Bununla birlikte kaynak sonuç bölümünde ayrı bir ICC veya benzeri interobserver reliability katsayısı raporlamamaktadır.

Seçilmiş bölgesel CPP sonuçları

Çok/aşırı preterm grubun kortikal CPP farkı, beyaz cevher farkından daha belirgindir. Kaynağın tartışması bunu özellikle preterm gruba özgü bir korteks–beyaz cevher perfüzyon gradyanı olarak ele almaktadır.

ACA ve MCA akım sonuçları

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

• Term-eşdeğer yaşta çok/aşırı preterm bebeklerde birçok serebral bölgede CPP term bebeklerden daha yüksektir.
• Doğumdaki gebelik yaşı azaldıkça term-eşdeğer yaştaki bölgesel CPP'nin artmasıyla uyumlu bir örüntü vardır.
• Kortikal bölgeler ile beyaz cevher ve lentikülostriat alan arasında preterm bebeklerde belirgin bölgesel perfüzyon gradyanları vardır.
• ACA ve MCA akım hızları gebelik yaşı grupları arasında farklılık göstermektedir.
• 37–38 haftada preterm gruplarda daha yüksek aEEG olgunlaşma skorları görülmüş, yaklaşık 40 haftada bu grup farkı kaybolmuştur.
• UMA ve aEEG aynı yenidoğanda perfüzyon ile elektriksel olgunlaşmayı tamamlayıcı biçimde değerlendirebilen iki farklı ölçüm katmanı sunmaktadır.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar

• Yüksek CPP'nin uzun dönemde daha iyi nörogelişim sağladığını kanıtlamaz.
• Hiperperfüzyonun zararlı olduğunu da kanıtlamaz.
• Preterm bebeklerin beyinlerinin term bebeklerden genel olarak daha olgun olduğunu göstermez.
• UMA–aEEG kombinasyonunun nörogelişimsel bozukluğu kesin olarak öngördüğünü göstermez.
• Sonuçlar ciddi nörolojik veya sistemik komorbiditesi bulunan bütün yüksek riskli preterm bebeklere doğrudan genellenemez.
• Tek merkezli Çin kohortundan elde edilen değerlerin bütün etnik ve klinik popülasyonlarda aynı referans aralıkları oluşturduğunu göstermez.

Temel sınırlılıklar

Çalışma normatif perfüzyon örüntülerini belirlemeye odaklandığı için ciddi komorbiditesi bulunan yenidoğanları dışlamıştır. Bu durum örneklemi daha kontrollü hale getirirken klinikte en yüksek nörolojik riske sahip bebeklere genellenebilirliği azaltmaktadır.

Araştırma tek merkezde ve yalnız Çinli bebeklerden oluşan bir kohortta gerçekleştirilmiştir. Serebral hemodinami açısından olası popülasyon farklılıkları nedeniyle çok merkezli ve farklı etnik grupları içeren doğrulamalar gereklidir.

Uzun dönem nörogelişimsel takip bulunmamaktadır. Bu nedenle term-eşdeğer yaşta görülen yüksek perfüzyon gradyanının daha sonraki motor, bilişsel veya davranışsal sonuçlarla ilişkisi bilinmemektedir.

Örneklem büyüklüğü gebelik yaşına bağlı grup farklılıklarını göstermeye yeterli olsa da daha küçük alt grupların, postnatal maruziyetlerin ve fizyolojik değişkenlerin güvenilir değerlendirilmesi açısından sınırlıdır. Yazarlar bazı grup-içi karşılaştırmalarda Bonferroni düzeltmesi uygulamış, ancak sonuçlar arası tüm çoklu test yapısı için kapsamlı bir düzeltme yapılmadığını belirtmiştir.

Kaynak içi raporlama notları

Kaynakta CPP'nin anlamı açık biçimde color pixel percentage olarak tanımlandığı halde bazı tablo başlıklarında “cerebral perfusion pressure” ifadesi kullanılmıştır. Bu nedenle Verianla makalesinde CPP yalnız renkli piksel yüzdesi anlamında kullanılmaktadır.

Ayrıca sonuç metni çalışma grubunun %51,50'sinin kadın olduğunu bildirirken Tablo 2'deki grup bazlı kadın sayıları 10, 10 ve 13'tür. Bu iki raporlama birbirleriyle uyumlu görünmediğinden Verianla bu yüzdeyi düzeltilmiş bir değer olarak yeniden sunmamaktadır.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün başlık: Multimodal Assessment of Cerebral Perfusion and EEG Maturation in Preterm Infants at Term-Equivalent Age

Yazarlar: Yahui Zhang; Yanxia You; Jianqiu Huang; Yunfeng Liu; Tongyan Han

Eş katkı: Yahui Zhang ve Yanxia You

Sorumlu yazarlar: Yunfeng Liu ve Tongyan Han

Kurumlar: Department of Pediatrics, Peking University Third Hospital, Beijing, China; Department of Ultrasonography, Peking University Third Hospital, Beijing, China

Dergi: Children

Yayınevi: MDPI

Yayın türü: Article

Bibliyografik kayıt: Children, 2026, 13(5), 647

DOI: 10.3390/children13050647

Gönderim: 24 Mart 2026

Revizyon: 25 Nisan 2026

Kabul: 29 Nisan 2026

Yayın: 5 Mayıs 2026

Lisans: Creative Commons Attribution (CC BY).

Araştırma tasarımı: Prospektif, gözlemsel, tek merkezli neonatal çalışma.

Nihai örneklem: 76 bebek; 23 çok/aşırı preterm, 27 orta-geç preterm ve 26 term kontrol.

Temel yöntemler: Ultra-mikro anjiyografi ile bölgesel CPP; CDFI/pulsed-wave Doppler ile ACA ve MCA PSV, EDV ve RI; en az 6 saatlik aEEG izlemi; Burdjalov fonksiyonel olgunlaşma skorlaması.

İstatistik: Shapiro–Wilk, tek yönlü ANOVA, Tukey HSD, Kruskal–Wallis H, Bonferroni düzeltmesi, doğrusal regresyon/Pearson korelasyonu ve ki-kare testi. Genel anlamlılık sınırı p < 0,05; Bonferroni-düzeltilmiş ikili karşılaştırma sınırı p < 0,017.

Etik kurul: Peking University Third Hospital Ethics Committee, No. M2022211.

Kayıt: ClinicalTrials.gov NCT05761548; kaynakta onay tarihi 18 Mayıs 2022 olarak verilmektedir.

Bilgilendirilmiş onam: Çalışma öncesinde ebeveyn veya yasal vasiden yazılı onam alınmıştır.

Finansman: Beijing Natural Science Foundation (M22018) ve Key Clinical Projects of Peking University Third Hospital (BYSYZD2024012). Kaynak, fon sağlayıcının çalışma tasarımı, veri toplama, analiz veya raporlamada rol almadığını belirtmektedir.

Veri erişilebilirliği: Yazarlar üretilen veya analiz edilen verilerin makale içinde bulunduğunu, ek soruların sorumlu yazara yöneltilebileceğini belirtmektedir.

Çıkar çatışması: Yazarlar ticari veya finansal çıkar ilişkisi bildirmemiştir.

Yazar katkıları: Kavramsallaştırma Yunfeng Liu ve Tongyan Han; metodoloji, yazılım ve formel analiz Yunfeng Liu; doğrulama Yunfeng Liu, Jianqiu Huang ve Yanxia You; araştırma ve kaynaklar Yahui Zhang ile Yanxia You; veri düzenleme ve görselleştirme Yahui Zhang; gözetim ve proje yönetimi Yunfeng Liu ile Tongyan Han; fon edinimi Yunfeng Liu tarafından yürütülmüştür.

Temel yöntemsel sınır: Çalışma uzun dönem nörogelişimsel sonuçları izlemediğinden gözlenen serebral hiperperfüzyonun gelecekteki işlevsel anlamı belirlenememektedir.

Kaynak içi terminoloji notu: CPP yöntem ve kısaltmalar bölümünde renkli piksel yüzdesi olarak tanımlanmıştır; bazı tablo başlıklarında geçen “cerebral perfusion pressure” ifadesi bu tanımla uyumsuzdur.

Kaynak içi örneklem notu: Metindeki %51,50 kadın oranı Tablo 2'deki grup bazlı kadın sayılarıyla uyumlu görünmemektedir.

Görsel yeniden çizim: Kohort akış şeması, seçilmiş bölgesel CPP karşılaştırmaları, gebelik yaşı–CPP eğilimleri ve iki değerlendirme zamanındaki aEEG skorları Verianla için telif açısından bağımsız grafik/şema olarak yeniden kurulmaya uygundur.

Verianla Live uygunluğu: Live Compare, Live Data ve source-derived Live Figure için uygundur. Klinik parametre değiştirerek yeni prognoz üreten bir simülasyon uygun değildir.