Active learning — окуучуну мугалимди гана угуп отурган пассивдүү кабыл алуучу катары калтырбастан, окуу процессинде практикалык ишке, суроо-жоопко, тапшырмаларга, көйгөй чечүүгө, талкууга же ушул сыяктуу аракеттерге активдүү катыштырган окутуу ыкмасы. Бул коомдук кызмат көрсөтүү боюнча изилдөө Индонезиянын Сайтан аймагындагы чоңдор жана улгайган катышуучулардын араб/хижайя тамгаларын таануу, окуу жана жазуудагы кыйынчылыктарын азайтуу максатында active learning негизиндеги Куран окуу-жазуу окутуусун жүргүзгөн. Изилдөө сапаттык ыкманы колдонгон; баштапкы абалды түшүнүү үчүн байкоо, маектешүү, документтештирүү жана коомчулук менен байланыш/маалыматтандыруу иштеринен пайдаланылган. Окутуу 9-сентябрь 2023-жылы Masjid Baitussalamда өткөрүлүп, 15 чоң/улгайган адам жана чоң энеси менен келген бир бала болуп, жалпысынан 16 адам катышкан. Булак катышуучулардын материалдын алгачкы эки деңгээлин көбүнчө кыйынчылыксыз өздөштүргөнүн, үчүнчү деңгээлден тартып айрым улгайган катышуучуларда кыйынчылыктар айкын боло баштаганын жана программа аяктагандан кийин топ окутуунун жума сайын улантылышын каалаганын билдирет. Бирок изилдөө стандартташтырылган алдын ала тест/кийинки тест, көзөмөл тобу же статистикалык таасир өлчөмүн колдонбогондуктан, active learning белгилүү бир көлөмдө жетишкендикти жогорулаткан деген тыянак чыгарууга болбойт.

Изилдөөнүн коомдук көйгөйү — Сайтандагы көптөгөн чоңдор жана улгайган адамдар хижайя тамгаларын окуп-жаза албаганы жана айрым адамдар Куран аяттарын латын алфавитинде жазылган транскрипциялардан окуп жүргөнү. Ошондуктан программа Курандын жогорку деңгээлдеги тафсирине же жаттоого эмес, андан да негизги окуу баскычына багытталган: араб тамгаларын таануу, туура үн чыгаруу, жазуу жана жөнөкөй кошулмаларды үйрөнүү.

Окуу материалы беш түрдүү кыйынчылык деңгээли түрүндө уюштурулган. Булак материалдын ар бир деңгээлге тиешелүү толук жана майда-чүйдө бөлүштүрүлүшүн бербесе да, окутуунун курамында хижайя тамгаларын таануу, makharijul huruf, араб тамгаларын латынча эквиваленттери менен дал келтирүү, араб тамгаларын табуу, арабча-латынча puzzle иш-аракеттери жана исламдык мазмундар бар экенин билдирет. Даярдык этабында ошондой эле өзүнчө хижайя тамгалары, fathah-kasrah-dammah белгилери жана жөнөкөй сөздөрдө бириктирилип жазылган тамгалар каралган.

Программанын эң маанилүү практикалык байкоолорунун бири — бардык чоң жана улгайган катышуучулар бирдей ылдамдыкта үйрөнбөгөнү. Орто жаштагы айрым катышуучулар жогорку деңгээлдеги тапшырмаларды оңой аткарса, айрым улгайган катышуучулар үчүнчү деңгээлден тартып кыйнала баштаган; эң улгайган катышуучулардын биринде мурдагы маалыматтарды эстөө кыйынчылыгы байкалган. Бул жагдай булак авторунун материал катышуучунун баштапкы деңгээлине жана үйрөнүү ылдамдыгына жараша ылайыкташтырылышы керек деген жыйынтыгына келүүсүнө өбөлгө түзгөн.

Изилдөө караган негизги көйгөй

Изилдөө Dusun Saitan, Desa Mulyodadi, Bambanglipuro, Bantul аймагындагы чоң жана улгайган мусулмандардын бир бөлүгү араб/хижайя тамгаларын окуп-жаза албаган көйгөйдөн башталат. Булак айрым адамдар tahlilan же yasinan сыяктуу диний иш-чараларда Куран аяттарын араб тамгаларынын ордуна латын алфавити менен жазылган транскрипциялардан окуй турганын билдирет.

Автор бул жагдайды жеке окуп-жазуу көйгөйү катары гана карабастан, ата-энелер балдарынын диний билим алуусуна үйдөн колдоо көрсөтө алышы жагынан да баалайт. Бирок бул изилдөө ата-энелердин сабаттуулук деңгээли менен балдардын диний окуудагы ийгилигинин ортосунда түздөн-түз себептик талдоо жүргүзгөн эмес; бул байланыш киришүү жана талкуу бөлүмдөрүндөгү билим берүүчү негиздеме болуп саналат.

Булак ошондой эле аймактагы билим деңгээли, диний билим берүү мүмкүнчүлүктөрүнүн чектелүү болушу жана Kejawen салты сыяктуу контексттик факторлорду эскерет. Бул факторлор системалуу өлчөнгөн көз карандысыз өзгөрмөлөр эмес. Айрыкча маданий салт менен диний билимге кызыгуунун ортосунда булакта статистикалык же салыштырмалуу себептүүлүк талдоосу жок.

Active Learning Бул Окутууда Эмнени Билдирет?

Active learning бул изилдөөдө катышуучулардын түшүндүрмөнү гана угуп отурбастан, тамгаларды түздөн-түз таанып жана жазып, иш барактарында тапшырма аткарып, суроо берип, жеке практикада катышып, топтук викторинаны чечип жана окуу процесси тууралуу пикир билдирүү аркылуу окууга активдүү катышуусун билдирет; булак муну бир тараптуу сабак түшүндүрүүгө альтернатива болгон, катышуучуга багытталган окутуу ыкмасы катары колдонот.

Active learning эмне үчүн тандалды?

Булак салттуу бир тараптуу түшүндүрүү катышуучуларды пассивдүү абалда калтырышы мүмкүн деген ойдон чыгат. Active learning тандалышынын себеби, өзгөчө улгайган катышуучулардын зеригишинин алдын алуу, окутууну жагымдуураак кылуу жана жаңы маалыматтарды иш жүзүндө колдонуу аркылуу эстеп калууну жеңилдетүү болуп саналат.

Бул изилдөөдө active learning бир стандартташтырылган протокол же белгилүү коммерциялык окутуу программасы эмес. Колдонулган ыкма бир нече окутуу аракеттеринин айкалышы:

• окутуучунун түшүндүрмөсү,
• тамгаларды түздөн-түз окуу жана жазуу практикасы,
• иш барактары,
• суроо-жооп,
• жеке тапшырма,
• топтук викторина,
• мотивация үчүн сыйлык/doorprize,
• окутуунун аягында brainstorming аркылуу катышуучулардын пикирин алуу.

Хижайя тамгалары деген эмне?

Хижайя тамгалары — араб жазуу системасында жана Куран текстин жазууда колдонулган негизги тамгалар. Адам Куран текстин араб жазуусунан окуй алышы үчүн адегенде бул тамгалардын формаларын, үндөрүн жана сөздүн ичиндеги колдонулушун айырмалай алышы керек.

Makharijul huruf деген эмне?

Makharijul huruf — араб тамгалары ооз, тамак, тил, эрин жана тиешелүү сүйлөө органдарынын кайсы чыгуу жерлеринен айтыларын билдирген түшүнүк. Куран окууну үйрөтүүдө тамганын көрүнүшүн гана таануу үчүн эмес, аны туура айтууда да маанилүү.

Fathah, kasrah жана dammah деген эмне?

Булак окутууга даярдыкта хижайя тамгаларын fathah, kasrah жана dammah менен бирге үйрөнүү каралганын билдирет. Булар араб жазуусунда кыска үндүүлөрдүн окулушун багыттаган харакат белгилери. Окутуучу деңгээлде болжол менен fathah “a”, kasrah “i”, dammah болсо “u” багытындагы кыска үндөөгө жардам берет. Бул түшүндүрмө окутуу термининин маанисин ачуу үчүн берилет; изилдөөнүн өзүнчө эксперименттик табылгасы эмес.

Tajwid жана tartil эмне үчүн айтылат?

Булак Куран сабаттуулугун тамгаларды көз менен таануу менен гана чектебестен кеңири карайт; туура айтылыш жана окуу эрежелери маанисиндеги tajwid менен иреттүү, өлчөмдүү жана кылдат окууга байланыштуу tartil түшүнүктөрүн да өнүккөн Куран окуу көндүмдөрүнүн бөлүгү катары талкуулайт.

Ошол эле учурда учурдагы практиканын билдирилген мазмуну баштапкы деңгээлде тамга таанууга жана жазууга көбүрөөк басым жасайт. Изилдөө катышуучулар толук tajwid же tartil компетенттүүлүгүнө жеткенин өлчөгөн баалоону билдирбейт.

Программа кантип даярдалды?

Программанын биринчи этабында команда жергиликтүү диний лидер жана коомчулук өкүлдөрү менен жолугуп, аймакта чоңдор үчүн Куран окуу-жазуу окутуусуна болгон муктаждыкты баалаган. Булак бул жолугушууларда коомчулук көптөн бери чоңдорго жана улгайгандарга сабак бере турган окутуучуну каалап келгенин билдирет.

Андан кийин программа мечиттен кийинки жыйындар, диний маектер жана аялдардын үзгүлтүксүз коомдук жолугушуулары сыяктуу жергиликтүү чөйрөлөр аркылуу жарыяланган.

Алгачкы байкоолордо катышууга талапкерлердин көбү баштапкы деңгээлде экени жана айрымдары хижайя тамгаларын такыр тааныбаганы же жаза албаганы бааланган. Ошондуктан окуу материалы эң негизги тамга деңгээлинен башталган.

Окуу материалы кайсы баскычтарды камтыган?

Булак беш түрдүү кыйынчылык деңгээлин айтат; бирок ар бир деңгээлдин толук мазмун картасын өзүнчө таблица түрүндө бербейт. Ошондуктан беш деңгээлдин мазмуну Verianla тарабынан болжолдонгон эмес.

Булакта ачык көрсөтүлгөн окуу мазмундары:

• өзүнчө хижайя тамгаларын таануу,
• fathah, kasrah жана dammah менен тамгаларды окуу,
• жөнөкөй сөздөрдө бириккен тамгаларды жазуу,
• makharijul huruf,
• араб жана латын тамгаларын дал келтирүү,
• араб тамгаларын табуу,
• арабча-латынча puzzle иш-аракеттери,
• исламдык мазмундагы окуу материалы.

Беш деңгээлдин баары ушул сегиз темага так кандай бөлүштүрүлгөнү булакта айтылбагандыктан, мындай бөлүштүрүү түзүлгөн эмес.

Практика качан жана кайда өткөрүлгөн?

Булак программа 9-сентябрь 2023-жылы ишемби түнү Masjid Baitussalam, Dusun Saitanда, куптан намазынан кийин уюштурулганын билдирет.

Алгач берилген программанын убактысы:

19.30–21.30 WIB

түрүндө.

Бирок кийинки бөлүмдө иш-чара болжол менен:

21.00

чамасында аяктаганы жазылган. Булактагы бул эки убакыт жазуусу бири-бирине толук дал келбейт.

Окутуучунун аты булакта Fatimatus Zahro JF деп берилет.

Катышуучулар тобу кимдерден турган?

Катышуучулардын саны салыштырмалуу аз болушунун себеби катары ошол эле убакта Сайтандан тышкары башка диний жыйын өткөрүлгөнү көрсөтүлөт.

Улгайган Үйрөнүүчүлөрдө Материалды Деңгээлге Жараша Айырмалоо Эмне Үчүн Маанилүү Болгон?

Булакта катышуучулардын баштапкы билими жана үйрөнүү ылдамдыгы бирдей болбогондуктан, бир деңгээлдүү окутуу жетиштүү деп эсептелген эмес; алгачкы эки деңгээлде көпчүлүк кыйналбаганы менен, үчүнчү деңгээлден тартып айрым улгайган катышуучуларда кыйынчылык пайда болгон жана бул байкоо баштапкы деңгээлдеги адамдар өтө кыйналып калбашы, ал эми алдын ала билими барлар зерикпеши үчүн материал деңгээлге ылайыкташтырылышы керек деген жыйынтыкты колдогон.

Алгачкы эки деңгээлдеги байкоолор

Булак катышуучулардын көбү биринчи жана экинчи деңгээлдеги материалдарды үйрөнүүдө ачык кыйынчылыкка туш болбогонун билдирет.

Фотографиялык документтештирүүдө катышуучулар жерге отуруп, иш барактарын колдонгону жана түздөн-түз жазуу көнүгүүлөрүн аткарганы көрүнөт. Бул сүрөттөр катышууну жана тапшырманы аткарууну документтештиргени менен, окуудагы ийгиликтин сандык өлчөмү эмес.

Үчүнчү деңгээлдеги кыйынчылыктар

Үчүнчү деңгээлден тартып, өзгөчө айрым улгайган катышуучуларда үйрөнүү кыйынчылыгы байкалган. Булак, тескерисинче, орто жаш категориясындагы айрым катышуучулар тапшырмаларды оңойураак бүтүргөнүн белгилейт.

Автор бул айырманы үч мүмкүн болгон мурдагы тажрыйба менен байланыштырат:

1. Айрым орто жаштагы катышуучулардын үзгүлтүксүз диний жыйындарга катышып, мурда хижайя окутуусуна жолуккан болушу.
2. Айрым катышуучулардын Куран үйрөнүп жаткан балдарына кошулуп жүрүп кыйыр түрдө үйрөнгөн болушу.
3. Айрым адамдардын мурда башка убакта же жерде Куран окуу-жазуу окутуусунан өткөн болушу.

Бул түшүндүрмөлөр булак авторунун байкоого негизделген чечмелөөлөрү. Изилдөө бул үч факторду өзүнчө өзгөрмөлөр катары өлчөгөн эмес жана статистикалык жактан текшерген эмес.

Булакта баскыч номерине байланышкан чакан баяндоо айырмасы

Булактын Figure 3 аталышы орто жаштагы катышуучулар экинчи деңгээл тапшырмаларында кыйналбаганын айтат, бирок дароо кийинки prose бөлүгүндө ошол эле жеңилдик “үчүнчү баскычты бүтүрүү” деп сүрөттөлөт. Андан кийин Figure 4 жана кийинки түшүндүрмө айрым улгайган катышуучулар үчүнчү деңгээлде кыйынчылык тартканын так билдирет. Verianla бул чакан ирет/баяндоо айырмасын унчукпай бир гана чечмелөөгө айландырбайт.

Топтук викторина эмнени көрсөттү?

Программанын аягында катышуучулар беш деңгээлдин материалын камтыган топтук викторинага катышкан.

Булак:

• орто жаштагы катышуучулар тапшырманы улгайган топко караганда тезирээк бүтүргөнүн,
• айрым адамдар хижайя тамгаларын оң жактан баштоонун ордуна сол жактан баштап жазганын,
• эң улгайган катышуучулардын бири мурдагы материалды эстөөдө кыйналганын,
• бул адам алгачкы деңгээлдердеги суроолорго көп көңүл бөлгөндүктөн викторинаны бүтүрө албаганын

билдирет.

Окутуучу бул учурда катышуучуга дүрбөлөңгө түшпөө жана уялбоо жагынан колдоо көрсөткөн. Бул аракет программанын чоң/улгайган үйрөнүүчүлөрдө ишенимди жана мотивацияны сактоого багытталган окутуу ыкмасынын бир бөлүгү.

Мотивация үчүн эмне жасалды?

Булак программанын аягында чүчүкулак аркылуу берүү үчүн үч doorprize/сыйлык даярдалганын билдирет. Бул сыйлыктар мотивация куралы катары колдонулган.

Бирок изилдөө сыйлык алган жана албаган топторду салыштырбагандыктан, сыйлык берүүнүн окуудагы жетишкендикке өзүнчө таасирин аныктоого болбойт.

Программа кандай бааланды?

Булак баалоо баскычында байкоо жана чогултулган документтер менен катар curah pendapat, башкача айтканда brainstorming/жалпы пикир алмашуу ыкмасы колдонулганын билдирет.

Катышуучулар окутуу процессин башынан аягына чейин талкуулап, топ катары Куран окуу-жазуу окутуусу жумасына бир жолу улантылышын каалашкан.

Команда ошондой эле туруктуу өнүгүүнү колдоо үчүн Iqra' же Qiroati сыяктуу баскычтуу окуу китеби системасына муктаждык бар экенин баалаган.

Iqra' жана Qiroati эмне үчүн сунушталган?

Булак Iqra' жана Qiroati-ни баскычтуу окуу материалдарынын мисалы катары берет. Мындай булактарды сунуштоонун максаты катышуучулар туш келди мазмун менен алдыга жылбастан, жеңилден кыйынга карай иреттелген жана прогресс көзөмөлдөнө турган системалуу окуу тизмегин түзүү болуп саналат.

Изилдөө Iqra' жана Qiroati ыкмаларын бири-бири менен эксперименттик түрдө салыштырган эмес жана кайсынысы артык экендиги боюнча тыянак бербейт.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөө дизайнынын техникалык кыскача мазмуну

Маалымат чогултуу ыкмалары эмне үчүн колдонулган?

Байкоо коомчулуктагы баштапкы сабаттуулук абалын жана окутуу учурунда катышуучулардын жүрүм-турумун көзөмөлдөөгө кызмат кылган.

Маектешүү/талкуу диний лидерлердин, коомчулук өкүлдөрүнүн жана жарандардын билим алуу муктаждыгын түшүнүү үчүн колдонулган.

Документтештирүү программанын өткөрүлүшүн жана катышуучулардын тапшырма аракеттерин жазып калтырган.

Маалыматтандыруу коомчулукка программа жөнүндө маалымат берүү жана программага кызыгууну аныктоо үчүн колдонулган.

Булак бул ыкмалар жыйынтыктардын ишенимдүүлүгүн колдоо максатында бирге колдонулганын билдирет. Бирок өзүнчө маектешүү протоколу, маектешүүлөрдүн саны, коддоо схемасы, тематикалык талдоо ыкмасы же formal triangulation procedure тууралуу маалымат берилген эмес.

Бул Изилдөө Active Learning Куран Окуу-Жазуу Ийгилигин Далилдейби?

Изилдөө active learning колдонулган окутууда катышуучулар тапшырмаларды аткарганын, алгачкы эки деңгээлде көпчүлүк олуттуу кыйынчылык көрбөгөнүн жана окутуунун улантылышын каалаганын көрсөтөт; бирок алдын ала тест/кийинки тест, салыштыруу тобу жана стандарттык жетишкендик баллы жок болгондуктан, байкалган өнүгүүнүн канчасы active learning ыкмасынан гана келип чыкканы же бул ыкма башка окутуу формасынан натыйжалуураак экени далилденген эмес.

Байкоого негизделген окутуу жыйынтыктары

Фотографиялык документтештирүү эмнени көрсөтөт?

Булак Figure 1 катышуучулар топтук окуу чөйрөсүндө окутуучуну укканын көрсөтөт.

Булак Figure 2 катышуучулар биринчи баскычтан кийин кагазда түздөн-түз жазуу тапшырмасын аткарганын көрсөтөт.

Булак Figure 3 орто жаштагы катышуучулар иш барактарында жеке тапшырма аткарганын документтештирет.

Булак Figure 4 үчүнчү деңгээлдеги материалда айрым улгайган катышуучулар көбүрөөк кыйынчылык тартканын фотографиялык түрдө документтештирет.

Бул сүрөттөр практика чынында өткөрүлгөнүн жана катышуучулар тапшырма аткарганын тастыктаган сапаттык далилдер. Сүрөттөрдүн негизинде ийгилик пайызы, ылдамдык, каталардын саны же көндүмдүн өсүшү эсептелбейт.

Катышуучулардын улантуу талабы

Brainstorming баалоосунда катышуучулар окутуу жумасына бир жолу өткөрүлүп турушун каалашкан. Булак муну ички мотивация жогору экенинин көрсөткүчү катары чечмелейт.

Ошондон кийин команда туруктуу окутуу программасын ар жекшемби кечинде өткөрүүнү чечкен.

Majelis Taklim Lansia Mulyodadi

Натыйжа бөлүмүндө программа бүткөндөн кийин улгайгандарга арналган Majelis Taklim Lansia Mulyodadi аттуу диний окуу коомчулугу түзүлгөнү билдирилет. Majelis Taklim Индонезия контекстинде үзгүлтүксүз диний окууга жана коомдук жолугушууларга кызмат кылган формалдуу эмес билим берүү/коомдук түзүм.

Булак бул түзүм программадан кийин окуунун уланышына жана катышуучулар бири-биринин Куран окуусун баалай ала турган социалдык чөйрөнүн түзүлүшүнө салым кошконун айтат.

Изилдөө түздөн-түз колдогон жыйынтыктар

• Сайтанда чоң жана улгайган катышуучулар үчүн Куран окуу-жазуу окутуусу өткөрүлгөн.
• Программада active learning ыкмасы колдонулган.
• Иш жүзүндөгү окутууга 16 адам катышкан; алардын ичинен 15 адам чоң/улгайган, бири бала.
• Материал беш түрдүү кыйынчылык деңгээлинде берилген.
• Катышуучулардын көбү алгачкы эки деңгээлде олуттуу кыйынчылык көргөн эмес.
• Үчүнчү деңгээлден тартып айрым улгайган катышуучуларда кыйынчылык байкалган.
• Орто жаштагы катышуучулар топтук викторинада улгайгандарга салыштырмалуу тезирээк алга жылган.
• Айрым катышуучулар араб жазуусунун багыты боюнча ката кетирген.
• Эң улгайган катышуучулардын бири мурдагы материалды эстөөдө кыйналган.
• Катышуучулар программа жумасына бир жолу улантылышын каалашкан.
• Команда жекшемби кечтери үчүн туруктуу улантуу программасын пландаган.
• Булак натыйжа бөлүмүндө Majelis Taklim Lansia Mulyodadi түзүлгөнүн билдирет.

Изилдөө түздөн-түз колдобогон жыйынтыктар

• Active learning салттуу окутууга караганда статистикалык жактан натыйжалуураак экени көрсөтүлгөн эмес.
• Куран окуу көндүмүнүн өсүшү үчүн пайыздык ийгилик көрсөткүчү эсептелген эмес.
• Катышуучуларга стандартташтырылган алдын ала тест жана кийинки тест жүргүзүлгөн эмес.
• Көзөмөл же салыштыруу тобу жок.
• Катышуучулардын баары программанын аягында өз алдынча Куран окуй алгандыгы стандарттык компетенттүүлүк тести менен көрсөтүлгөн эмес.
• Tajwid компетенттүүлүгү өлчөнгөн эмес.
• Tartil компетенттүүлүгү өлчөнгөн эмес.
• Билимдин узак мөөнөттүү сакталышы өлчөнгөн эмес.
• Катышуучулардын балдарынын диний билим алуусундагы ийгилик жакшырганы өлчөнгөн эмес.
• Психологиялык well-being үчүн стандартташтырылган шкала колдонулган эмес.
• Spiritual well-being үчүн стандартташтырылган шкала колдонулган эмес.
• Программа башка айылдарда же улгайган калкы чоң топтордо ошол эле натыйжа берери текшерилген эмес.

Натыйжа бөлүмүндөгү күчтүү билдирүүлөрдү кантип түшүнүү керек?

Булак программа “Куран окуу-жазуу сабатсыздыгын жок кылганын”, туруктуу окуу экосистемасын түзгөнүн жана Majelis Taklim психологиялык жана руханий жыргалчылыкты жакшыртканын билдирет.

Биринчи билдирүү үчүн стандарттык баштапкы-жыйынтык окуу тести; экинчи жана үчүнчү билдирүүлөр үчүн болсо longitudinal көзөмөл маалыматтары же психометрикалык well-being өлчөмү жарыяланган эмес.

Ошондуктан бул жыйынтыктар автордун практикага жана байкоого негизделген баалоосу катары маанилүү; бирок алар сандык түрдө ырасталган таасир көлөмү же клиникалык/психологиялык өлчөө натыйжасы катары кабыл алынбашы керек.

Изилдөөнүн күчтүү жактары

Чыныгы коомдук муктаждыкка негизделиши: Программа жергиликтүү диний лидер жана коомчулук өкүлдөрү менен байланыштан кийин аныкталган конкреттүү билим берүү муктаждыгына жооп берет.

Баштапкы деңгээлге ылайыкташтыруу: Материал катышуучулардын көпчүлүгү негизги деңгээлде экени тууралуу байкоого жараша даярдалган.

Практикалык үйрөнүү: Катышуучулар угуу менен гана чектелбестен, түздөн-түз жазуу, тапшырма жана викторина иштерине катышкан.

Жаш курак айырмаларын ачык көрсөтүшү: Изилдөө орто жаштагы жана улуу курактагы үйрөнүүчүлөр бир эле окуу материалына ар башка ылдамдыкта жооп бере аларын байкоо түрүндө көрсөтөт.

Улантуучулук максаты: Программа бир түндүк иш-чара менен чектелген эмес, жумалык көзөмөл программасын жана жергиликтүү окуу коомчулугун түзүүгө багытталган улантуу планы иштелип чыккан.

Негизги методологиялык чектөөлөр

Кичине жана жергиликтүү катышуучулар тобу: Практикага 16 адам катышкан.

Гетерогендүү катышуучулар тобу: Аталыш улгайган santri-лерди баса белгилегени менен, топ 15 чоң/улгайган адамдан жана бир баладан турат. Мындан тышкары, чоңдор жана улгайгандар боюнча так жаш аралыктары берилген эмес.

Тандоо ыкмасы: Булак катышуучуларды тандоо боюнча formal sampling procedure тууралуу маалымат бербейт.

Алдын ала тест/кийинки тест жок: Ийгиликтеги өзгөрүү сандык түрдө эсептелбейт.

Көзөмөл тобу жок: Active learning башка окутуу ыкмаларына салыштырмалуу артыкчылыгы аныкталбайт.

Стандартташтырылган баалоо жок: Тамга таануу, окуунун тактыгы, жазуунун тактыгы, tajwid же окуу ылдамдыгы боюнча баллдык система кабарланган эмес.

Сапаттык талдоонун деталдары чектелүү: Маектешүү суроолору, канча адам менен маектешилгени, transcription, coding, theme development же formal triangulation procedure түшүндүрүлгөн эмес.

Көзөмөл маалыматтары чектелүү: Жумалык программа жана Majelis Taklim түзүлгөнү айтылганы менен, узак мөөнөттүү attendance, окуу деңгээли же retention сериясы берилген эмес.

Well-being өлчөөсү жок: Натыйжа бөлүмүндөгү психологиялык жана руханий жыргалчылык тууралуу билдирүү стандартташтырылган шкалалар менен текшерилген эмес.

Убакыт жазуусундагы айырма: Программа башында 19.30–21.30 деп сүрөттөлгөн, ал эми практика баянында болжол менен 21.00 чамасында аяктаганы айтылат.

Баскыч номериндеги айырма: Figure 3 экинчи деңгээлдеги тапшырманы сүрөттөсө, кийинки prose ошол эле жеңилдикти үчүнчү баскыч деп билдирет.

Башка коомчулуктарда колдонууда эмнелер текшерилиши керек?

Программа башка коомчулукта колдонулса, катышуучулардын араб тамгалары боюнча баштапкы билими, жаш курак бөлүштүрүлүшү, көрүү жана угуу муктаждыктары, эс тутум мүмкүнчүлүгү, мурдагы диний билим тажрыйбасы, ылайыктуу окуу убактысы, окутуучуга жеткиликтүүлүк жана туруктуу көзөмөл мүмкүнчүлүгү жергиликтүү шартта бааланышы керек.

Бул изилдөө Сайтандагы практиканы гана кабарлагандыктан, башка улгайган топтордо ошол эле үйрөнүү ылдамдыгы же ошол эле материал деңгээлдери ылайыктуу болоруна кепилдик бербейт.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталыш: PELATIHAN INOVATIF: MENINGKATKAN KEMAMPUAN BACA TULIS ALQURAN BAGI SANTRI LANSIA MELALUI ACTIVE LEARNING.

Автор: Aris Risdiana.

Автор тартиби: Бир авторлуу изилдөө.

Тең салым: Колдонулбайт; булакта equal-contribution билдирүүсү жок.

Жооптуу/байланыш автору: Aris Risdiana; булак муну жылдызча белгиси жана электрондук почта маалыматы менен көрсөтөт.

Аффилиация: UIN Sunan Kalijaga Yogyakarta, Indonesia.

Журнал: Aplikasia: Jurnal Aplikasi Ilmu-ilmu Agama.

Басмачы: Lembaga Penelitian dan Pengabdian Kepada Masyarakat (LPPM), UIN Sunan Kalijaga Yogyakarta; журнал AJPKM менен кызматташтыкта чыгарылат.

Том / номер: 26(2), 2026.

Барактар: 104–113.

Учурдагы расмий DOI: 10.14421/rvm2dr65.

PDF citation талаасындагы башка DOI: 10.14421/aplikasia.v26i2.4862.

DOI эскертүүсү: Учурдагы расмий журнал барагы жана GARUDA 10.14421/rvm2dr65 DOI-ни колдонот; PDFте башка DOI тексти болгондуктан, библиографиялык айырма ачык сакталган.

ISSN: 1411-8777.

E-ISSN: 2598-2176.

Received: 18 July 2026.

Revised: 24 August 2026.

Accepted: 2 September 2026.

Published: 10 October 2026.

Булак түрү: Рецензияланган community engagement / коомдук кызмат көрсөтүү практикасы жана баалоо макаласы.

Рецензиялоо: Aplikasia журналы расмий саясат барагында кеминде эки же андан көп рецензент менен double-blind peer review колдонорун билдирет.

Лицензия: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0).

Preprint: Булак PDFинде же текшерилген расмий каттоодо өзүнчө preprint маалыматы жок.

Негизги сөздөр: Reading and writing Alquran; Elderly; Active Learning method.

JEL Classification: I21, I29, Z12, J14.

Изилдөө жери: Dusun Saitan, Mulyodadi Village, Bambanglipuro, Bantul; практика Masjid Baitussalamда өткөрүлгөн.

Программа датасы: 9 September 2023.

Билдирилген башталуу-программа убактысы: 19.30–21.30 WIB.

Текстте кийин билдирилген аяктоо убактысы: Болжол менен 21.00.

Окутуучу: Fatimatus Zahro JF.

Катышуучу: Жалпы 16 адам; 15 чоң/улгайган жана чоң энеси менен келген 1 бала.

Методикалык ыкма: Сапаттык ыкма.

Муктаждык/маалымат чогултуу: Байкоо, маектешүү, документтештирүү жана маалыматтандыруу.

Окутуу ыкмасы: Active learning.

Материалдын кыйынчылык деңгээли: 5 level.

Булакта ачык берилген мазмундар: Хижайя тамгаларын таануу; makharijul huruf; араб-латын дал келтирүү; араб тамгасын табуу; араб-латын puzzle; исламдык мазмундар; өзүнчө хижайя тамгалары; fathah, kasrah жана dammah; жөнөкөй бириккен сөздөрдү жазуу.

Тапшырма формалары: Жеке жазуу практикасы жана топтук викторина.

Мотивация практикасы: 3 doorprize.

Баалоо: Байкоо/документтештирүү жана brainstorming/curah pendapat.

Катышуучулардын талабы: Окутууну жумасына бир жолу улантуу.

Көзөмөл планы: Ар жекшемби кечинде улантуу программасы.

Сунушталган баскычтуу булактар: Iqra' же Qiroati сыяктуу textbook материалдары.

Булакта билдирилген улантуу түзүмү: Majelis Taklim Lansia Mulyodadi.

Алдын ала тест: Кабарланган эмес.

Кийинки тест: Кабарланган эмес.

Көзөмөл тобу: Кабарланган эмес.

Стандартташтырылган жетишкендик баллы: Кабарланган эмес.

Статистика: Булакта inferential statistical analysis, p-value, confidence interval же effect size жок.

Формула/теңдеме: Изилдөөнүн ыкмасын же натыйжаларын аныктаган математикалык формула жок.

Сүрөттөр: Figure 1–4 окуу чөйрөсүнүн жана катышуучулардын тапшырмаларынын фотографиялык документтештирилиши; сандык график эмес.

Figure 1: Катышуучулардын топтук Куран окуу-жазуу окутуусу.

Figure 2: Биринчи баскычтагы материал боюнча жеке тапшырма практикасы.

Figure 3: Орто жаштагы катышуучулардын тапшырма практикасы; caption экинчи баскычты билдирет.

Figure 4: Айрым улгайган катышуучулар үчүнчү деңгээлдеги материалда кыйынчылык тарткан практика.

Булак ичиндеги баскыч эскертүүсү: Figure 3 caption экинчи баскыч десе, кийинки prose ошол эле катышуучулардын жеңилдигин “үчүнчү баскыч” деп сүрөттөйт.

Funding: Булакта өзүнчө каржылоо билдирүүсү жок.

Data Availability: Булакта өзүнчө маалымат жеткиликтүүлүгү билдирүүсү жок.

Conflict of Interest: Булак текстинде өзүнчө кызыкчылыктардын кагылышы тууралуу билдирүү табылган эмес.

CRediT / Author Contributions: Булакта өзүнчө CRediT же автордук салым бөлүмү жок.

Этика кеңеши: Булакта өзүнчө institutional ethics approval statement жок.

Маалымдалган макулдук: Булакта өзүнчө informed-consent statement жок. Бул маалыматтын жоктугу өзүнчө эле этикалык бузуу катары чечмеленбейт.

Негизги методологиялык чектөөлөр: Кичине жана жергиликтүү катышуучулар тобу; стандартташтырылган sampling маалыматынын жоктугу; көзөмөл тобунун жоктугу; алдын ала тест/кийинки тесттин жоктугу; жетишкендик баллы жана статистиканын жоктугу; маектешүү жана сапаттык талдоо процедураларынын чектелүү деталдары; узак мөөнөттүү окуу көзөмөлүнүн сандык түрдө билдирилбегени; психологиялык/руханий well-being билдирүүлөрүнүн стандартташтырылган өлчөө менен колдоого алынбаганы.

Негизги чечмелөө чеги: Изилдөө active learning колдонулган реалдуу коомдук окутуу практикасын, катышуучулардын жүрүм-турумун, кыйынчылыктарын жана улантуу талабын документтештирет. Active learning башка ыкмалардан артык экенин же белгилүү көлөмдө себептик окуу өсүшүн жаратканын далилдебейт.