Таҳлили волатилнокии GARCH(1,1), усули силсилаи вақт аст, ки дисперсияи шартии ҷории силсилаи даромади молиявиро тавассути шокҳои нави давраи гузашта ва дисперсияи шартии гузашта модел мекунад. Таҳқиқоти Muhammed Abdul Bari ва Asheref Illiyan бо истифода аз маълумоти ҳаррӯзаи Bloomberg аз 1 январи 2019 то 26 феврали 2021 се индекси Sukuk-ро бо се индекси вомбаргҳои анъанавӣ дар минтақаҳои ҷаҳон, MENA ва GCC муқоиса мекунад. Дар натиҷаҳои тавсифӣ каҷравии стандартии индексҳои Sukuk дар ҳамаи ҷуфтҳои минтақа ва давра аз индекси дахлдори вомбарг пасттар аст; аммо бартарии даромади миёна вобаста ба минтақа ва давра тағйир меёбад. Натиҷаҳои GARCH низ нишон медиҳанд, ки Sukuk дар ҳама ҳолат пойдории пасттари волатилнокиро нишон намедиҳад: дар давраи пурра Sukuk-и ҷаҳон ва MENA α+β-и пасттар медиҳанд, дар GCC бошад Sukuk пойдортар аст; дар давраи COVID вомбарги ҷаҳон α+β-и пасттар нишон медиҳад, дар ҳоле ки дар MENA ва GCC Sukuk нисбат ба индекси дахлдори вомбарг пойдории пасттар дорад.

Муҳимтарин маҳдудияти тафсири таҳқиқот ин аст, ки “манфиати диверсификатсияи портфел”-ро мустақиман бо санҷиши портфели омехта чен намекунад. Коррелятсия, коррелятсияи динамикӣ, вазни портфел ё самаранокии хедж байни Sukuk ва вомбарги анъанавӣ ҳисоб карда намешавад. Аз ин рӯ, натиҷаҳо дастгирӣ мекунанд, ки Sukuk дар баъзе минтақаҳо ва давраҳо метавонад ноустувории пасттар ва пойдории пасттари волатилнокӣ нишон диҳад; аммо фоидаи дақиқи диверсификатсиониеро, ки аз илова кардани Sukuk ба портфели муайян ба даст меояд, ба таври миқдорӣ нишон намедиҳад.

Натиҷаҳои давраи COVID-19 махсусан гетерогенӣ мебошанд. Дар ҷуфти ҷаҳон α+β барои Dow Jones Sukuk 0,97398 аст, дар ҳоле ки барои S&P International Bond 0,94886 мебошад. Дар MENA Sukuk 0,97729, вомбарг 1,01631; дар GCC Sukuk 1,00681, вомбарг 1,02119 мебошад. Аз ин рӯ, дар давраи буҳрон хулосаи ягонаи “Sukuk дар ҳама ҷо устувортар аст” баровардан мумкин нест. Натиҷаро минтақа ва ченаки хавфи истифодашуда муайян мекунанд.

Масъалаи асосии таҳқиқот

Нуқтаи оғози таҳқиқот саволест, ки оё воситаҳои молиявии исломӣ, махсусан дар давраҳои буҳрони молиявӣ, рафтори хавфии аз воситаҳои молиявии анъанавӣ фарқкунанда нишон медиҳанд ё не. Манбаъ Sukuk-ро ҳамчун яке аз воситаҳои асосии молиявии исломии дорои даромади собит, ки бо бозорҳои вомбаргҳои анъанавӣ муқоиса мешавад, баррасӣ мекунад.

Дар адабиёт гузориш шудааст, ки дар баъзе таҳқиқот Sukuk волатилнокии пасттар, ҳамҳаракатии заифтари бозорӣ ё хусусияти қавитари коҳиши хавфро нишон медиҳад; дар дигар таҳқиқот бошад бозорҳои Sukuk ва вомбарг ба ҳамдигар сахт вобаста дониста шудаанд. Муаллифон бар ин назаранд, ки дар чунин манзараи омехта муқоисаи якчанд минтақа, аз ҷумла ҷаҳон, MENA ва GCC, дар як чаҳорчӯбаи таҳлилӣ дар давраи COVID-19 ба адабиёт саҳм мегузорад.

Саволҳои таҳқиқот

Таҳқиқот ду саволи асосӣ дорад:

• Оё рафтори волатилнокии индексҳои Sukuk аз индексҳои вомбаргҳои анъанавӣ фарқ мекунад?
• Ин фарқиятҳо барои қарорҳои сармоягузорон оид ба хавф ва диверсификатсия чӣ маъно доранд?

Шаш индекси молиявии истифодашуда

Давраҳои баррасишуда

Зердавраи COVID таърифи амалиётии манбаъ аст. Гарчанде Созмони ҷаҳонии тандурустӣ пандемияи глобалиро моҳи марти 2020 эълон кардааст, таҳқиқот давраи таҳлилии COVID-ро аз 1 январи 2020 оғоз мекунад.

Нархҳо чӣ гуна ба даромад табдил дода мешаванд?

Нархҳои ҳаррӯзаи басташавӣ аз пойгоҳи маълумоти Bloomberg гирифта шуда, даромади логарифмӣ:

\[ r_t=\ln\left(\frac{P_t}{P_{t-1}}\right) \]

ба ин шакл ҳисоб карда шудааст.

Дар ин ҷо \(P_t\) нархи басташавии индекс дар рӯзи ҷориро, \(P_{t-1}\) бошад нархи басташавии рӯзи савдои қаблиро ифода мекунад. Табдилдиҳии логарифмӣ тағйироти пайдарпайи нархро ба тағйирёбандаи даромад, ки барои таҳлили омории силсилаи вақт муносиб аст, табдил медиҳад.

Оё Ин Таҳқиқот Манфиати Диверсификатсияи Портфелии Sukuk-ро Мустақиман Месанҷад?

Не. Таҳқиқот даромади алоҳида, каҷравии стандартӣ ва хусусиятҳои волатилнокии GARCH-и индексҳои Sukuk ва вомбаргҳои анъанавиро муқоиса мекунад; азбаски коррелятсия, ковариатсия, коррелятсияи динамикӣ, вазнҳои муштараки портфел ё самаранокии хедж байни ду дороиро ҳисоб намекунад, саволи “ҳангоми илова кардани Sukuk ба портфел хавф чӣ қадар кам мешавад?”-ро мустақиман ба таври миқдорӣ намесанҷад.

“Хавфи пасттар” ва “диверсификатсия” як мафҳум нестанд

Он ки дороӣ худ аз худ волатилнокии пасттар дорад, метавонад барои портфел муфид бошад; аммо манфиати воқеии диверсификатсия аз хусусияти дуюм низ вобаста аст: то чӣ андоза дороӣ бо дигар дороиҳои портфел якҷоя ҳаракат мекунад.

Масалан, агар ду дороӣ ҳамзамон ва дар як самт ҳаракат кунанд, волатилнокии пасти дороии дуюм танҳо худ аз худ фоидаи калони диверсификатсионӣ эҷод накунад. Баръакс, дороие, ки волатилнокии нисбатан баланд дорад, агар бо портфели мавҷуда коррелятсияи паст ё манфӣ дошта бошад, метавонад диверсификатсияи қавӣ таъмин кунад.

Аз ин рӯ, натиҷаҳои ин таҳқиқот бояд боэҳтиёт ҳамчун далели волатилнокии нисбӣ ва пойдории волатилнокӣ тафсир карда шаванд.

Нақши санҷишҳои ADF ва Phillips–Perron

Пеш аз гузаштан ба модели GARCH стационарии шаш силсилаи даромад бо санҷишҳои Augmented Dickey–Fuller (ADF) ва Phillips–Perron (PP) баррасӣ шудааст. Манбаъ гузориш медиҳад, ки ҳамаи силсилаҳо дар ҳамаи давраҳо дар сатҳи %5 стационарӣ мебошанд.

Стационарӣ будани силсилаи даромад барои он муҳим аст, ки модел дар атрофи хусусиятҳои асосии оморӣ, ки дар тӯли вақт тағйир намеёбанд, таҳлил карда шавад.

Номувофиқии ADF дар ҷадвали манбаъ

Дар панели COVID барои GCC Sukuk омори ADF дар манбаъ +4,21462, ва p-қимат 0,000 дода шудааст. Таҳқиқот ин сатрро низ стационарӣ тафсир мекунад. Азбаски манбаъ маълумоти иловагии спецификатсиониро барои шарҳи ин ҷуфти аломат–p-қимат пешниҳод намекунад, қимат набояд хомӯшона тағйир дода шавад.

Чаро санҷиши ARCH-LM истифода мешавад?

Санҷиши ARCH-LM тафтиш мекунад, ки оё дар дисперсияи силсилаи даромад вобастагии вақтӣ ё volatility clustering вуҷуд дорад. Таҳқиқот дар давраи пурра ва давраи COVID барои ҳамаи шаш индекс таъсирҳои маънодори ARCH-ро муайян мекунад.

p-қиматҳои ARCH-LM дар давраи пурра аз 0,000 то 0,002 ва дар давраи COVID аз 0,000 то 0,027 мебошанд. Азбаски дар давраи Pre-COVID таъсири маънодори ARCH мушоҳида нашудааст, модели GARCH(1,1) ба ин зердавра татбиқ нашудааст.

Мантиқи модели GARCH(1,1)

Сохтори амалиётии истифодашуда дар ҷадвалҳои манбаъ:

\[ \sigma_t^2= \Omega+ \alpha\varepsilon_{t-1}^{2} + \beta\sigma_{t-1}^{2} \]

ба ин шакл хонда мешавад.

Дар ин ҷо:

• \(\sigma_t^2\): дисперсияи шартии давраи ҷорӣ.
• \(\Omega\): ҳади собит/intercept дар муодилаи дисперсия.
• \(\alpha\): таъсири шоки наве, ки дар давраи қаблӣ рух додааст, ба волатилнокии ҷорӣ чен мекунад.
• \(\beta\): пойдории волатилнокии шартии гузашта дар волатилнокии ҷориро чен мекунад.

Дар Модели GARCH(1,1) α+β Чиро Нишон Медиҳад?

Дар модели GARCH(1,1), \(\alpha+\beta\) ҷамъе мебошад, ки то чӣ андоза пойдор будани шоки волатилнокиро дар силсилаи молиявӣ нишон медиҳад; ҳар қадар қимат ба 1 наздик шавад, шокҳо ҳамон қадар сусттар хомӯш мешаванд, ҳангоми аз 1 паст будан волатилнокӣ дар дарозмуддат ба бозгашт майл мекунад, ва мувофиқи тафсири манбаъ қиматҳои аз 1 боло ба динамикаи дисперсияи ноустувор ё тарканда ишора мекунанд.

Фарқи байни α ва β

\(\alpha\)-и баланд нишон медиҳад, ки шоки нави бозорӣ ба волатилнокӣ фавран таъсири қавӣ мерасонад. \(\beta\)-и баланд бошад ба он мувофиқ аст, ки волатилнокии баланди дар гузашта ба вуҷудомада муддати дарозтар идома меёбад.

Аз ин рӯ, ҳатто агар ду индекс ҷамъбасти якхелаи \(\alpha+\beta\) дошта бошанд, тарзи вокуниши онҳо ба шокҳо метавонад фарқ кунад.

Фарқи байни сатҳи волатилнокӣ ва пойдории волатилнокӣ

Каҷравии стандартӣ ва пойдории GARCH як чизро намесанҷанд.

Каҷравии стандартӣ, нишон медиҳад, ки даромадҳо дар давраи баррасишуда то чӣ андоза васеъ паҳн шудаанд.

\(\alpha+\beta\) бошад нишон медиҳад, ки шоки волатилнокӣ бо гузашти вақт то чӣ андоза суст хомӯш мешавад.

Ин фарқ барои фаҳмидани натиҷаҳои COVID-и таҳқиқот махсусан муҳим аст. Дар намунаи ҷаҳон каҷравии стандартии Dow Jones Sukuk дар давраи COVID аз индекси вомбарг хеле пасттар аст, аммо пойдории GARCH баландтар мебошад. Яъне “тағйирпазирии ҳаррӯзаи пасттар” ва “тезтар хомӯш шудани шокҳо” як натиҷа нестанд.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Муқоисаи тавсифии даромад ва волатилнокӣ

Паёми асосии ҷадвали тавсифӣ

Каҷравии стандартии Sukuk дар ҳамаи нӯҳ муқоиса аз вомбарги мувофиқ пасттар аст. Фарқи калонтарин дар ҷуфти ҷаҳон аст. Дар давраи COVID каҷравии стандартии Dow Jones Sukuk 0,00190 аст, дар ҳоле ки барои S&P International Bond 0,00653 мебошад.

Дар тарафи даромад бошад, бартарии яксамтаи Sukuk вуҷуд надорад. Дар ҳар минтақа ва давра кадом индекс даромади миёнаи баландтар медиҳад, тағйир меёбад.

Нормалӣ набудани тақсимотҳо

Дар давраи пурра ва давраи COVID аксари силсилаҳо skewness-и равшани манфӣ ва kurtosis-и баланд нишон медиҳанд. p-қиматҳои Jarque–Bera дар ҳамаи силсилаҳо ва панелҳои давра хеле хурданд.

Ин сохтор дуршавии даромадҳои молиявиро аз тақсимоти нормалӣ ва ҳаракатҳои думғафс ва асимметрӣ нишон медиҳад. Хусусан барои GCC Sukuk қимати kurtosis дар давраи пурра ба сатҳи хеле баланд, яъне 52,4714 мерасад.

Натиҷаҳои ARCH-LM

Ҳамаи ин p-қиматҳо аз ҳадди %5 пасттаранд. Ҳамин тавр, мавҷудияти conditional heteroskedasticity дар давраи пурра ва давраи COVID барои истифодаи модели GARCH асос фароҳам меорад.

Натиҷаҳои GARCH(1,1) барои давраи пурра

Дар давраи пурра пойдории волатилнокии Sukuk дар ҷаҳон ва MENA аз вомбарг пасттар, дар GCC бошад баландтар аст. Аз ин рӯ, GCC истиснои минтақавӣ ба хулосаи “Sukuk умуман волатилнокии камтар пойдор дорад” мебошад.

Натиҷаҳои GARCH(1,1) барои давраи COVID

Оё Дар Давраи COVID-19 Sukuk Аз Вомбаргҳои Анъанавӣ Устувортар Буд?

Ҷавоби ягонаи универсалӣ вуҷуд надорад: дар давраи COVID каҷравии стандартии воқеии индексҳои Sukuk дар ҳар се минтақа аз вомбаргҳои мувофиқ пасттар аст, аммо дар пойдории волатилнокии GARCH, Sukuk-и ҷаҳон α+β-и баландтар аз вомбарг нишон медиҳад, MENA Sukuk пойдории пасттар дорад ва дар GCC ҳам Sukuk ва ҳам вомбарг қиматҳои α+β-и аз 1 боло доранд.

Ҷуфти ҷаҳон

Гарчанде Dow Jones Sukuk дар давраи COVID каҷравии стандартии хеле пасттар нишон медиҳад, қимати \(\alpha+\beta=0,97398\) аз 0,94886-и S&P International Bond баландтар аст.

Пас, дар намунаи ҷаҳон тағйирпазирии ҳаррӯзаи Sukuk пасттар аст, аммо пойдории шокҳои волатилнокӣ баландтар мебошад.

Ҷуфти MENA

MENA Sukuk ҳам каҷравии стандартии COVID-и пасттар ва ҳам пойдории пасттари GARCH дорад. \(\alpha+\beta\) барои Sukuk 0,97729 ва барои MENA Bond 1,01631 мебошад.

Дар давраи буҳрон равшантарин натиҷаи волатилнокӣ ба нафъи Sukuk дар ҳамин муқоисаи минтақавӣ дида мешавад.

Ҷуфти GCC

Каҷравии стандартии COVID барои Sukuk 0,00414 ва барои вомбарг 0,00420 аст; фарқ хеле хурд аст. Пойдории GARCH барои Sukuk 1,00681 ва барои вомбарг 1,02119 мебошад.

Гарчанде вомбарг пойдории баландтар нишон медиҳад, ҳар ду қимат аз 1 болотаранд. Аз ин рӯ, хулосаи “GCC Sukuk раванди устувори mean-reverting-и дисперсияро нишон додааст” аз ҷониби манбаъ дастгирӣ намешавад.

Figure 1 ва Figure 2 дар манбаъ чиро нишон медиҳанд?

Figure 1 роҳҳои дисперсияи шартии шаш индексро барои давраи пурраи 2019–2021 нишон медиҳад; Figure 2 бошад ҳамин сохторро барои зердавраи COVID нишон медиҳад.

Дар ҳар ду тасвир хусусияти барҷастатарин ҷаҳиши шадиди дисперсия дар моҳҳои аввали соли 2020 мебошад. Хусусан дар баъзе графикҳои силсилаҳои вомбаргҳои анъанавӣ сатҳҳои қулла аз графикҳои мувофиқи Sukuk баландтаранд.

Аммо азбаски силсилаҳои хоми ҳаррӯзаи дисперсияи шартӣ дар мақола ба шакли ҷадвал нашр нашудаанд, қиматҳои дақиқи нуқтаҳои байниграфикӣ набояд танҳо аз тасвир бароварда шаванд.

Номувофиқии дохили манбаъ: GCC Sukuk

Ҷадвали 6 барои GCC Sukuk \(\alpha+\beta=1,00681\) гузориш медиҳад. Аммо дар қисми хулоса навишта шудааст, ки танҳо қиматҳои MENA Bond ва GCC Bond аз 1 зиёданд ва қиматҳои “remaining indices” аз 1 паст мондаанд.

Ин ду маълумот бо ҳам мувофиқ нестанд. Дар матни Verianla қимати дақиқи ададии ҷадвал нигоҳ дошта мешавад.

Масъалаи терминологии дохили манбаъ

Дар қисми хулоса усул як бор ҳамчун “Generalized Autoregressive Conditional Homoscedasticity (1,1)” навишта шудааст. Abstract, қисми усул ва номгузории стандартии эконометрикии таҳқиқот нишон медиҳанд, ки модели дуруст Generalized Autoregressive Conditional Heteroscedasticity аст. Ин ибора бояд ҳамчун хатои редаксионии терминология дар манбаъ арзёбӣ шавад.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Дар ҳамаи ҷуфтҳои минтақа ва давраи баррасишуда каҷравии стандартии Sukuk аз индекси дахлдори вомбарг пасттар аст.
• Бартарии даромади миёна вобаста ба минтақа ва давра тағйир меёбад.
• Дар давраи пурра ва давраи COVID дар ҳамаи силсилаҳо таъсири маънодори ARCH гузориш шудааст.
• Пойдории волатилнокии GARCH дар ҳамаи индексҳо баланд аст.
• Дар давраи пурра Sukuk-и ҷаҳон ва MENA нисбат ба индекси дахлдори вомбарг қимати пасттари α+β доранд.
• Дар давраи COVID MENA Sukuk нисбат ба MENA Bond пойдории пасттари волатилнокӣ нишон медиҳад.
• Дар давраи COVID GCC Bond нисбат ба GCC Sukuk α+β-и баландтар нишон медиҳад; аммо ҳар ду қимат аз 1 болотаранд.
• Таҳқиқот далели минтақавӣ пешниҳод мекунад, ки тафсири Sukuk ҳамчун воситаи алтернативӣ бо эҳтимоли ноустувории пасттар дар давраҳои фишори молиявиро дастгирӣ мекунад.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

• Нишон дода нашудааст, ки Sukuk дар ҳар ҷуғрофия ва ҳар давраи буҳрон нисбат ба вомбарг даромади баландтар медиҳад.
• Нишон дода нашудааст, ки Sukuk дар ҳар минтақа пойдории пасттари GARCH дорад.
• Ҳисоб нашудааст, ки хавфи портфели воқеии омехтаи Sukuk–вомбарг то чӣ андоза кам мешавад.
• Коррелятсия ё dynamic conditional correlation байни Sukuk ва вомбарг арзёбӣ нашудааст.
• Minimum-variance portfolio, hedge ratio ё hedging effectiveness ҳисоб нашудааст.
• Sharpe, Sortino ё ягон таносуби дигари натиҷанокии мутобиқшуда ба хавф ҳисоб нашудааст.
• Тафсири “профили мусоидтари хавф–даромад” бо метрикаи алоҳидаи натиҷанокии мутобиқшуда ба хавф тасдиқ нашудааст.
• Мавҷҳои гуногуни COVID алоҳида модел карда нашудаанд.
• Натиҷаҳоро ба ҳамаи бозорҳои Sukuk, ҳамаи кишварҳо ё буҳронҳои оянда худкорона умумӣ кардан мумкин нест.

Маҳдудиятҳои асосии методологии таҳқиқот

• Танҳо се ҷуфти минтақавии индексҳои Sukuk–вомбарг баррасӣ шудаанд.
• Univariate GARCH истифода шудааст; модели multivariate co-movement ё portfolio сохта нашудааст.
• Манбаъ нармафзор ва версияи истифодашуда барои баҳодиҳии GARCH-ро гузориш намедиҳад.
• Тафсилоти муодилаи миёнаи шартӣ нишон дода нашудааст.
• Интихоби тақсимоти хато ба таври равшан гузориш нашудааст.
• Натиҷаҳои residual diagnostic test баъд аз GARCH алоҳида гузориш нашудаанд.
• Мавҷҳои COVID ҳамчун зердавраҳои алоҳида санҷида нашудаанд.
• Гетерогении ҷуғрофӣ бо намунаи васеътари кишварҳо модел карда нашудааст.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Унвони пурраи аслӣ: Does Sukuk Offer Portfolio Diversification Benefits During Crisis? Evidence from GARCH Analysis.

Муаллифон: Muhammed Abdul Bari; Asheref Illiyan.

PDF-и боршуда: Версияи 17-саҳифагии manuscript; дар саҳифаи унвон номи муаллифон дида намешавад.

Сабти ҷории journal: International Journal of Economic Practices and Theories.

Санаи нашри journal: 2 июли 2026.

Маълумоти ҷилд/шумораи journal: Vol. 2026.

Саҳифаҳои journal: 4022–4033.

Бахши journal: Articles.

Аффилиатсия дар сабти journal — Muhammed Abdul Bari: Research Scholar, Department of Economics, Jamia Millia Islamia.

Аффилиатсия дар сабти journal — Asheref Illiyan: Professor, Department of Economics, Jamia Millia Islamia.

SSRN: Abstract ID 6988539.

SSRN DOI: 10.2139/ssrn.6988539.

SSRN Date Written: 20 майи 2026.

Санаи posting дар SSRN: 30 июни 2026.

SSRN corresponding/contact author: Muhammed Abdul Bari.

Фарқи аффилиатсияи SSRN: SSRN Muhammed Abdul Bari-ро ҳамчун Independent ва Asheref Illiyan-ро ҳамчун Jamia Millia Islamia нишон медиҳад; сабти journal бошад ҳар ду муаллифро дар ҳайати Jamia Millia Islamia нишон медиҳад.

DOI-и алоҳидаи journal: Дар санҷиши ҷорӣ DOI-и алоҳида дар саҳифаи journal тасдиқ нашуд; DOI-и тасдиқшуда DOI-и SSRN мебошад.

Доварӣ: Мақола дар journal нашр шудааст; сиёсати нашри маҷалла нишон медиҳад, ки double-blind peer review истифода мешавад.

Литсензия — версияи SSRN: All rights reserved; бе иҷозат истифодаи такрорӣ мумкин нест.

Литсензия — сиёсати journal: Саҳифаи умумии сиёсати маҷалла барои мақолаҳои нашршуда CC BY 4.0-ро нишон медиҳад. Азбаски дар PDF-и боршуда изҳороти кушодаи литсензияи махсуси мақола вуҷуд надорад, версияҳо бояд ҷудо нигоҳ дошта шаванд.

Манбаи маълумот: Нархҳои ҳаррӯзаи басташавии Bloomberg.

Давраи маълумот: 1 январи 2019–26 феврали 2021.

Pre-COVID: 1 январ–31 декабри 2019.

Давраи COVID дар манбаъ: 1 январи 2020–26 феврали 2021.

Шумораи индексҳо: Шаш.

Минтақаҳо: Ҷаҳон, MENA ва GCC.

Табдилдиҳии асосӣ: Даромади логарифмии ҳаррӯза, \(\ln(P_t/P_{t-1})\).

Санҷишҳои stationarity: Augmented Dickey–Fuller ва Phillips–Perron.

Санҷиши ибтидоии heteroskedasticity: ARCH-LM.

Модели асосии волатилнокӣ: GARCH(1,1).

Метрикаи асосии пойдории волатилнокӣ: \(\alpha+\beta\).

Давраҳое, ки GARCH татбиқ шудааст: Давраи пурра ва давраи COVID; давраи pre-COVID бинобар набудани таъсири ARCH аз баҳодиҳии GARCH хориҷ шудааст.

Натиҷаи асосии тавсифӣ: Каҷравии стандартии индексҳои Sukuk дар ҳамаи ҷуфтҳои минтақавӣ ва се давраи вақт аз индексҳои вомбарг пасттар аст.

Натиҷаи асосии GARCH: Бартарии volatility persistence-и Sukuk вобаста ба минтақа фарқ мекунад; дар давраи пурра дар ҷаҳон ва MENA ба нафъи Sukuk, дар GCC бошад ба нафъи вомбарг мебошад.

Ҷуфти ҷаҳонии COVID: DJ Sukuk α+β 0,97398; S&P International Bond 0,94886.

Ҷуфти MENA дар COVID: Sukuk 0,97729; вомбарг 1,01631.

Ҷуфти GCC дар COVID: Sukuk 1,00681; вомбарг 1,02119.

Номувофиқии ададии дохили манбаъ: Қисми хулоса мегӯяд, ки дар давраи COVID танҳо қиматҳои α+β-и MENA Bond ва GCC Bond аз 1 гузаштаанд, дар ҳоле ки Ҷадвали 6 барои GCC Sukuk низ 1,00681 гузориш медиҳад.

Номувофиқии ADF-и дохили манбаъ: Омори ADF-и COVID GCC Sukuk +4,21462 ва p=0,000 ҳамзамон гузориш шудааст; манбаъ ин таркибро шарҳ намедиҳад.

Масъалаи терминологии дохили манбаъ: Дар бахши Conclusion GARCH як бор ҳамчун “Conditional Homoscedasticity” навишта шудааст; дар дигар бахшҳои мақола шакли дурусти “Conditional Heteroscedasticity” истифода мешавад.

Маҳдудияти диверсификатсияи портфел: Азбаски таҳқиқот коррелятсия, covariance, DCC, portfolio weights, hedge ratio ё hedging effectiveness-ро ҳисоб намекунад, манфиати воқеии диверсификатсияи портфелро мустақиман намесанҷад.

Маблағгузорӣ: Дар PDF-и боршуда изҳороти алоҳидаи маблағгузорӣ вуҷуд надорад.

Бархӯрди манфиатҳо: Дар PDF-и боршуда изҳороти алоҳидаи бархӯрди манфиатҳо вуҷуд надорад.

Data availability: Манбаи маълумоти Bloomberg муайян шудааст; repository-и кушода ё replication package гузориш нашудааст.

CRediT / саҳми муаллифон: Дар PDF-и боршуда изҳороти алоҳидаи саҳми муаллифон вуҷуд надорад.

Figure 1: Силсилаҳои conditional variance-и шаш индекс барои давраи пурраи 2019–2021.

Figure 2: Силсилаҳои conditional variance-и шаш индекс дар давраи COVID, ки манбаъ муайян кардааст.

Маҳдудияти бозкашӣ: Азбаски силсилаи хоми рақамии ҳаррӯзаи шаклҳо дода нашудааст, ба ҷойи бозсозии нуқтаҳои дақиқи байнӣ истифодаи графики аслии муқоисавӣ бо қиматҳои α+β аз Ҷадвалҳои 5–6 афзал дониста мешавад.