Akademik tədqiqatlar, aydın dil

Verianla | Akademik Araştırmalardan Türkçe Ekonomi ve Bilim İçerikleri

03 noyabr 2026, çərşənbə axşamı
VERİANLA Müstəqil elmi yayımçılıq
Verianla on Google Play
Menyunu açın və ya bağlayın
...
Home / Sosial Elmlər / Maliyyə İqtisadiyyatı / Böhran Dövrlərində Sukuk Portfelin Diversifikasiyasına Fayda Verirmi? Dünya, MENA və GCC Bazarlarında GARCH Təhlili
Maliyyə İqtisadiyyatı

Böhran Dövrlərində Sukuk Portfelin Diversifikasiyasına Fayda Verirmi? Dünya, MENA və GCC Bazarlarında GARCH Təhlili

GARCH(1,1) volatillik təhlili maliyyə gəlirləri sırasının cari şərti dispersiyasını əvvəlki dövrdəki yeni şoklar və keçmiş şərti dispersiya əsasında modelləşdirən zaman sırası üsuludur.

16/10/2026  Veri Anla  194 baxış
Böhran Dövrlərində Sukuk Portfelin Diversifikasiyasına Fayda Verirmi? Dünya, MENA və GCC Bazarlarında GARCH Təhlili

GARCH(1,1) volatillik təhlili, maliyyə gəlirləri sırasının cari şərti dispersiyasını əvvəlki dövrdəki yeni şoklar və keçmiş şərti dispersiya əsasında modelləşdirən zaman sırası metodudur. Muhammed Abdul Bari və Asheref Illiyanın tədqiqatı 1 yanvar 2019–26 fevral 2021 tarixləri arasındakı gündəlik Bloomberg məlumatlarından istifadə edərək dünya, MENA və GCC regionlarında üç Sukuk indeksini üç ənənəvi istiqraz indeksi ilə müqayisə edir. Təsviri nəticələrdə Sukuk indekslərinin standart kənarlaşması bütün region və dövr cütlərində müvafiq istiqraz indeksindən aşağıdır; lakin orta gəlir üstünlüyü regiona və dövrə görə dəyişir. GARCH nəticələrində də Sukuk hər vəziyyətdə daha aşağı volatillik davamlılığı göstərmir: tam dövrdə dünya və MENA Sukuk daha aşağı α+β yaradır, GCC-də isə Sukuk daha davamlıdır; COVID dövründə dünya istiqrazı daha aşağı α+β göstərdiyi halda, MENA və GCC-də Sukuk müvafiq istiqraz indeksindən daha aşağı davamlılığa malikdir.

Tədqiqatın ən mühüm şərh məhdudiyyəti “portfel diversifikasiyası faydasını” birbaşa qarışıq portfel testi ilə ölçməməsidir. Sukuk ilə ənənəvi istiqraz arasındakı korrelyasiya, dinamik korrelyasiya, portfel çəkisi və ya hedcinq effektivliyi hesablanmır. Buna görə nəticələr Sukukun bəzi region və dövrlərdə daha aşağı dəyişkənlik və daha aşağı volatillik davamlılığı göstərə bildiyini dəstəkləyir; lakin Sukukun konkret portfelə əlavə edilməsindən əldə olunacaq dəqiq diversifikasiya qazancını kəmiyyətcə göstərmir.

COVID-19 dövrünün nəticələri xüsusilə heterogendir. Dünya cütündə Dow Jones Sukuk üçün α+β 0,97398 olduğu halda S&P International Bond üçün 0,94886-dır. MENA-da Sukuk 0,97729, istiqraz 1,01631; GCC-də Sukuk 1,00681, istiqraz 1,02119-dur. Buna görə böhran dövründə “Sukuk hər yerdə daha sabitdir” kimi vahid nəticə çıxarmaq olmaz. Nəticəni region və istifadə olunan risk ölçüsü müəyyən edir.

Tədqiqatın əsas problemi

Tədqiqatın çıxış nöqtəsi İslami maliyyə alətlərinin, xüsusilə maliyyə böhranları dövründə, ənənəvi maliyyə alətlərindən fərqli risk davranışı göstərib-göstərməməsi sualıdır. Mənbə Sukuku ənənəvi istiqraz bazarları ilə müqayisə olunan əsas İslami sabit gəlirli maliyyə alətlərindən biri kimi nəzərdən keçirir.

Ədəbiyyatda bəzi tədqiqatlarda Sukukun daha aşağı volatillik, daha zəif bazar birgə hərəkəti və ya daha güclü riskazaltma xüsusiyyəti göstərdiyi; digər tədqiqatlarda isə Sukuk və istiqraz bazarlarının bir-biri ilə güclü bağlı olduğu bildirilmişdir. Müəlliflər bu qarışıq mənzərədə COVID-19 dövründə dünya, MENA və GCC kimi bir neçə regionu eyni təhlil çərçivəsində müqayisə etməyin ədəbiyyata töhfə verəcəyini irəli sürürlər.

Tədqiqat sualları

Tədqiqatın iki əsas sualı vardır:

  • Sukuk indekslərinin volatillik davranışı ənənəvi istiqraz indekslərindən fərqlənirmi?
  • Bu fərqlərin investorların risk və diversifikasiya qərarları baxımından mənası nədir?

İstifadə olunan altı maliyyə indeksi

RegionSukuk indeksiƏnənəvi istiqraz indeksi
DünyaDow Jones Sukuk IndexS&P International Corporate Bond Index
MENAS&P MENA Sukuk IndexS&P MENA Bond Index
GCCS&P GCC Sukuk IndexS&P GCC Bond Index

Araşdırılan dövrlər

DövrTarix aralığıMənbədə istifadə olunan analitik rol
Tam dövr01/01/2019–26/02/2021Bütün nümunə
Pre-COVID01/01/2019–31/12/2019Pandemiyadan əvvəlki benchmark
COVID01/01/2020–26/02/2021Tədqiqatın böhran dövrü tərifi

COVID alt dövrü mənbənin əməliyyat tərifidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı qlobal pandemiyanı 2020-ci ilin martında elan etsə də, tədqiqat analitik COVID dövrünü 1 yanvar 2020-dən başlayır.

Qiymətlər gəlirə necə çevrilir?

Gündəlik bağlanış qiymətləri Bloomberg məlumat bazasından götürülmüş və log gəlir:

\[ r_t=\ln\left(\frac{P_t}{P_{t-1}}\right) \]

şəklində hesablanmışdır.

Burada \(P_t\) indeksin cari gündəki bağlanış qiymətini, \(P_{t-1}\) isə əvvəlki ticarət günündəki bağlanış qiymətini ifadə edir. Log çevrilməsi ardıcıl qiymət dəyişikliklərini statistik zaman sırası təhlili üçün uyğun gəlir dəyişəninə çevirir.

Bu Tədqiqat Sukukun Portfel Diversifikasiyası Faydasını Birbaşa Test Edirmi?

Xeyr. Tədqiqat Sukuk və ənənəvi istiqraz indekslərinin ayrı-ayrı gəlir, standart kənarlaşma və GARCH volatillik xüsusiyyətlərini müqayisə edir; iki aktiv arasındakı korrelyasiyanı, kovariasiyanı, dinamik korrelyasiyanı, ortaq portfel çəkilərini və ya hedcinq effektivliyini hesablamadığı üçün “portfelə Sukuk əlavə ediləndə risk nə qədər azalır?” sualını birbaşa kəmiyyətcə test etmir.

“Daha aşağı risk” ilə “diversifikasiya” eyni anlayış deyil

Aktivin özlüyündə daha aşağı volatilliyə malik olması portfel baxımından faydalı ola bilər; lakin real diversifikasiya faydası ikinci bir xüsusiyyətdən də asılıdır: aktivin portfeldəki digər aktivlərlə nə dərəcədə birlikdə hərəkət etməsindən.

Məsələn, iki aktiv eyni vaxtda və eyni istiqamətdə hərəkət edirsə, ikinci aktivin aşağı volatilliyi təkbaşına böyük diversifikasiya qazancı yaratmaya bilər. Əksinə, nisbətən yüksək volatilliyə malik aktiv mövcud portfellə aşağı və ya mənfi korrelyasiya daşıyırsa, güclü diversifikasiya təmin edə bilər.

Buna görə bu tədqiqatın nəticələri ən təhlükəsiz şəkildə nisbi volatillik və volatillik davamlılığına dair sübut kimi şərh edilməlidir.

ADF və Phillips–Perron testlərinin rolu

GARCH modelinə keçməzdən əvvəl altı gəlir sırasının stasionarlığı Augmented Dickey–Fuller (ADF) və Phillips–Perron (PP) testləri ilə yoxlanmışdır. Mənbə bütün sıraların bütün dövrlərdə %5 səviyyəsində stasionar olduğunu bildirir.

Gəlir sırasının stasionar olması modelin zaman boyunca dəyişməyən əsas statistik xüsusiyyətlər ətrafında təhlil edilə bilməsi baxımından vacibdir.

Mənbə cədvəlindəki ADF uyğunsuzluğu

COVID panelində GCC Sukuk üçün ADF statistikası mənbədə +4,21462, p dəyəri isə 0,000 kimi verilmişdir. Tədqiqat bu sətri də stasionar kimi şərh edir. Mənbə bu işarə–p dəyəri cütünü izah edəcək əlavə spesifikasiya məlumatı vermədiyi üçün dəyər səssiz şəkildə dəyişdirilməməlidir.

ARCH-LM testi niyə tətbiq olunur?

ARCH-LM testi gəlir sırasının dispersiyasında zamandan asılılıq və ya volatility clustering olub-olmadığını yoxlayır. Tədqiqat tam dövrdə və COVID dövründə bütün altı indeks üçün əhəmiyyətli ARCH effektləri müəyyən edir.

Tam dövrdə bildirilən ARCH-LM p dəyərləri 0,000 ilə 0,002, COVID dövründə isə 0,000 ilə 0,027 arasındadır. Pre-COVID dövründə əhəmiyyətli ARCH effekti görünmədiyi üçün GARCH(1,1) modeli həmin alt dövrə tətbiq edilməmişdir.

GARCH(1,1) modelinin məntiqi

Mənbənin cədvəllərində istifadə olunan əməliyyat quruluşu:

\[ \sigma_t^2= \Omega+ \alpha\varepsilon_{t-1}^{2} + \beta\sigma_{t-1}^{2} \]

şəklində oxuna bilər.

Burada:

  • \(\sigma_t^2\): cari dövrün şərti dispersiyasıdır.
  • \(\Omega\): dispersiya tənliyindəki sabit/intercept həddidir.
  • \(\alpha\): əvvəlki dövrdə baş vermiş yeni şokun cari volatilliyə təsirini ölçür.
  • \(\beta\): keçmiş şərti volatilliyin cari volatillik üzərində davamlılığını ölçür.

GARCH(1,1) Modelində α+β Nəyi Göstərir?

GARCH(1,1) modelində \(\alpha+\beta\) volatillik şokunun maliyyə sırasında nə qədər davamlı olduğunu göstərən əsas cəmdir; dəyər 1-ə yaxınlaşdıqca şoklar daha yavaş sönür, 1-dən aşağı olduqda volatillik uzun müddətdə geri qayıtmağa meyllidir, mənbənin şərhinə görə 1-i aşan dəyərlər isə qeyri-sabit və ya partlayıcı dispersiya dinamikasına işarə edir.

α ilə β arasındakı fərq

Yüksək \(\alpha\) yeni bazar şokunun volatilliyə dərhal güclü təsir etdiyini göstərir. Yüksək \(\beta\) isə əvvəllər yaranmış yüksək volatilliyin daha uzun müddət davam etməsinə uyğun gəlir.

Buna görə iki indeks eyni \(\alpha+\beta\) cəminə malik olsa belə, şoklara reaksiya formaları fərqli ola bilər.

Volatillik səviyyəsi ilə volatillik davamlılığı arasındakı fərq

Standart sapma ilə GARCH davamlılığı eyni şeyi ölçmür.

Standart sapma, araşdırılan dövrdə gəlirlərin nə qədər geniş yayıldığını göstərir.

\(\alpha+\beta\) isə volatillik şokunun zaman ərzində nə qədər yavaş söndüyünü göstərir.

Bu fərq tədqiqatın COVID nəticələrini anlamaq üçün xüsusilə vacibdir. Dünya nümunəsində Dow Jones Sukukun COVID dövründəki standart kənarlaşması istiqraz indeksindən xeyli aşağı olsa da, GARCH davamlılığı daha yüksəkdir. Yəni “daha aşağı gündəlik dəyişkənlik” ilə “şokların daha sürətli sönməsi” eyni nəticə deyil.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Təsviri gəlir və volatillik müqayisəsi

DövrRegionSukuk üzrə orta gündəlik gəlirİstiqraz üzrə orta gündəlik gəlirSukuk std. kənarlaşmaİstiqraz std. kənarlaşma
Tam dövrDünya0,000310,000340,001560,00521
Tam dövrMENA0,000290,000340,001540,00389
Tam dövrGCC0,000340,000330,003130,00332
Pre-COVIDDünya0,000390,000360,001020,00304
Pre-COVIDMENA0,000370,000520,001080,00205
Pre-COVIDGCC0,000560,000480,001130,00183
COVIDDünya0,000240,000320,001900,00653
COVIDMENA0,000220,000190,001840,00495
COVIDGCC0,000140,000200,004140,00420

Təsviri cədvəlin əsas mesajı

Sukukun standart kənarlaşması bütün doqquz müqayisədə istiqraz üzrə uyğun göstəricidən aşağıdır. Ən böyük fərq dünya cütündədir. COVID dövründə Dow Jones Sukukun standart kənarlaşması 0,00190 olduğu halda S&P International Bond üçün 0,00653-dür.

Gəlir baxımından isə birtərəfli Sukuk üstünlüyü yoxdur. Hər region və dövrdə hansı indeksin daha yüksək orta gəlir təqdim etdiyi dəyişir.

Paylanmaların normal olmaması

Tam dövrdə və COVID dövründə sıraların çoxu aydın mənfi skewness və yüksək kurtosis göstərir. Jarque–Bera p dəyərləri bütün sıra və dövr panellərində çox kiçikdir.

Bu quruluş maliyyə gəlirlərinin normal paylanmadan yayınmasını, qalın quyruqlu və asimmetrik hərəkətləri göstərir. Xüsusilə GCC Sukuk üçün tam dövr kurtosis dəyəri 52,4714 kimi çox yüksək səviyyəyə çatır.

ARCH-LM nəticələri

İndeksTam dövr pCOVID p
DJ Sukuk0,0000,022
S&P International Bond0,0000,000
MENA Sukuk0,0000,006
MENA Bond0,0000,000
GCC Sukuk0,0020,027
GCC Bond0,0000,000

Bütün bu p dəyərləri %5 həddindən aşağıdır. Beləliklə, tam dövrdə və COVID dövründə conditional heteroskedasticity-nin mövcud olması GARCH modelinin istifadəsinə əsas verir.

Tam dövr GARCH(1,1) nəticələri

İndeksαβα+βMənbə ilə dəstəklənən şərh
DJ Sukuk0,158920,766200,92512Yüksək, lakin uyğun istiqrazdan daha aşağı davamlılıq
S&P International Bond0,112660,846700,95936Dünya Sukukundan daha davamlı
MENA Sukuk0,142080,796810,93889MENA istiqrazından daha aşağı davamlılıq
MENA Bond0,217890,731570,94946Yüksək davamlılıq
GCC Sukuk0,213020,769130,98215Cüt daxilində ən yüksək davamlılıq
GCC Bond0,212130,735880,94801GCC Sukukdan daha aşağı davamlılıq

Tam dövrdə Sukukun volatillik davamlılığı dünya və MENA-da istiqrazdan daha aşağı, GCC-də isə daha yüksəkdir. Buna görə “Sukuk ümumilikdə daha az davamlı volatilliyə malikdir” nəticəsinin regional istisnası GCC-dir.

COVID dövrü GARCH(1,1) nəticələri

İndeksαβα+βMənbənin şərhinə görə vəziyyət
DJ Sukuk0,208010,765970,97398Çox yüksək davamlılıq
S&P International Bond0,144990,803870,94886DJ Sukukdan daha aşağı davamlılıq
MENA Sukuk0,154380,822910,97729Çox yüksək, lakin 1-dən aşağı
MENA Bond0,353120,663191,016311-dən yuxarı; qeyri-sabit/partlayıcı dispersiya
GCC Sukuk0,307440,699371,006811-dən yuxarı; qeyri-sabit/partlayıcı dispersiya
GCC Bond0,340170,681021,021191-dən yuxarı; cüt daxilində ən yüksək dəyər

COVID-19 Dövründə Sukuk Ənənəvi İstiqrazlardan Daha Sabit idimi?

Vahid universal cavab yoxdur: COVID dövründə Sukuk indekslərinin reallaşmış standart kənarlaşması hər üç regionda uyğun istiqraz indekslərindən aşağıdır, lakin GARCH volatillik davamlılığında dünya Sukuk istiqrazdan daha yüksək α+β göstərdiyi halda MENA Sukuk daha aşağı davamlılıq göstərmiş, GCC-də isə həm Sukuk, həm də istiqraz üçün α+β dəyərləri 1-i aşmışdır.

Dünya cütü

Dow Jones Sukuk COVID dövründə xeyli aşağı standart kənarlaşma göstərməsinə baxmayaraq, \(\alpha+\beta=0,97398\) dəyəri S&P International Bond-un 0,94886 dəyərindən yüksəkdir.

Beləliklə, dünya nümunəsində Sukukun gündəlik dəyişkənliyi daha aşağı, lakin volatillik şoklarının davamlılığı daha yüksəkdir.

MENA cütü

MENA Sukuk həm daha aşağı COVID standart kənarlaşmasına, həm də daha aşağı GARCH davamlılığına malikdir. Sukuk üçün 0,97729 olan \(\alpha+\beta\), MENA Bond üçün 1,01631-dir.

Tədqiqatın böhran dövründə Sukuk lehinə ən aydın volatillik nəticəsi bu regional müqayisədə görünür.

GCC cütü

COVID standart kənarlaşması Sukuk üçün 0,00414, istiqraz üçün 0,00420-dir; fərq olduqca kiçikdir. GARCH davamlılığı isə Sukuk üçün 1,00681, istiqraz üçün 1,02119-dur.

İstiqraz daha yüksək davamlılıq göstərsə də, hər iki dəyər 1-dən yuxarıdır. Buna görə “GCC Sukuk sabit mean-reverting dispersiya prosesi göstərmişdir” nəticəsi mənbə tərəfindən dəstəklənmir.

Mənbədəki Figure 1 və Figure 2 nəyi göstərir?

Figure 1 2019–2021 tam dövr üçün altı indeksin şərti dispersiya trayektoriyalarını, Figure 2 isə COVID alt dövrü üçün eyni quruluşu göstərir.

Hər iki görsəldə ən nəzərəçarpan xüsusiyyət 2020-ci ilin ilk aylarında ortaya çıxan kəskin dispersiya sıçrayışıdır. Xüsusilə ənənəvi istiqraz sıralarının bəzi qrafiklərində pik səviyyələr Sukuk üzrə uyğun qrafiklərdən yüksəkdir.

Lakin xam gündəlik şərti dispersiya sıraları məqalədə cədvəl şəklində dərc edilmədiyinə görə qrafikdəki aralıq nöqtələrin dəqiq dəyərləri yalnız görsəldən çıxarılmamalıdır.

Mənbədaxili uyğunsuzluq: GCC Sukuk

Cədvəl 6 GCC Sukuk üçün \(\alpha+\beta=1,00681\) bildirir. Nəticə bölməsində isə yalnız MENA Bond və GCC Bond dəyərlərinin 1-i aşdığı, “remaining indices” dəyərlərinin 1-dən aşağı qaldığı yazılmışdır.

Bu iki məlumat bir-biri ilə uyğun deyil. Verianla mətnində dəqiq ədədi cədvəl dəyəri qorunur.

Mənbədaxili terminologiya problemi

Nəticə bölməsində metod bir dəfə “Generalized Autoregressive Conditional Homoscedasticity (1,1)” kimi yazılmışdır. Tədqiqatın abstract, metod bölməsi və standart ekonometrik adlandırması modelin Generalized Autoregressive Conditional Heteroscedasticity olduğunu göstərir. Bu ifadə mənbədə redaktə xarakterli terminologiya xətası kimi qiymətləndirilməlidir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

  • Araşdırılan bütün region və dövr cütlərində Sukukun standart kənarlaşması müvafiq istiqraz indeksindən aşağıdır.
  • Orta gəlir üstünlüyü regiona və dövrə görə dəyişir.
  • Tam dövrdə və COVID dövründə bütün sıralarda əhəmiyyətli ARCH effekti bildirilib.
  • GARCH volatillik davamlılığı bütün indekslərdə yüksəkdir.
  • Tam dövrdə dünya və MENA Sukuk müvafiq istiqraz indeksindən daha aşağı α+β dəyərinə malikdir.
  • COVID dövründə MENA Sukuk MENA Bond-dan daha aşağı volatillik davamlılığı göstərir.
  • COVID dövründə GCC Bond GCC Sukukdan daha yüksək α+β göstərir; lakin hər iki dəyər 1-dən yuxarıdır.
  • Tədqiqat Sukukun maliyyə stressi dövrlərində daha aşağı dəyişkənliyə malik ola bilən alternativ alət kimi şərh edilməsini dəstəkləyən regional sübut təqdim edir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

  • Sukukun hər coğrafiyada və hər böhran dövründə istiqrazdan daha yüksək gəlir verdiyi göstərilməyib.
  • Sukukun hər regionda daha aşağı GARCH davamlılığına malik olduğu göstərilməyib.
  • Real Sukuk–istiqraz qarışıq portfelinin riskinin nə qədər azalacağı hesablanmayıb.
  • Sukuk ilə istiqraz arasındakı korrelyasiya və ya dynamic conditional correlation qiymətləndirilməyib.
  • Minimum-variance portfolio, hedge ratio və ya hedging effectiveness hesablanmayıb.
  • Sharpe, Sortino və ya başqa riskə düzəliş edilmiş performans nisbəti hesablanmayıb.
  • “Daha əlverişli risk–gəlir profili” şərhi ayrıca riskə düzəliş edilmiş performans metrikası ilə təsdiqlənməyib.
  • COVID-in müxtəlif dalğaları ayrıca modelləşdirilməyib.
  • Nəticələr bütün Sukuk bazarlarına, bütün ölkələrə və ya gələcək böhranlara avtomatik ümumiləşdirilə bilməz.

Tədqiqatın əsas metodoloji məhdudiyyətləri

  • Yalnız üç regional Sukuk–istiqraz indeks cütü araşdırılıb.
  • Univariate GARCH istifadə edilib, multivariate co-movement və ya portfolio modeli qurulmayıb.
  • Mənbə GARCH qiymətləndirilməsində istifadə olunan proqram təminatını və versiyasını bildirmir.
  • Şərti orta tənliyinin təfərrüatları göstərilmir.
  • Xəta paylanmasının seçimi açıq şəkildə bildirilmir.
  • GARCH-dan sonra residual diagnostic test nəticələri ayrıca bildirilməyib.
  • COVID dalğaları ayrı alt dövrlər kimi sınaqdan keçirilməyib.
  • Coğrafi heterogenlik daha geniş ölkə nümunəsi ilə modelləşdirilməyib.

Mənbə və Metod Qeydi

Tam orijinal başlıq: Does Sukuk Offer Portfolio Diversification Benefits During Crisis? Evidence from GARCH Analysis.

Müəlliflər: Muhammed Abdul Bari; Asheref Illiyan.

Yüklənmiş PDF: 17 səhifəlik manuscript versiyası; başlıq səhifəsində müəllif adları görünmür.

Cari journal qeydi: International Journal of Economic Practices and Theories.

Journal nəşr tarixi: 2 iyul 2026.

Journal cild/nömrə məlumatı: Vol. 2026.

Journal səhifələri: 4022–4033.

Journal bölməsi: Articles.

Journal qeydində afiliyasiya — Muhammed Abdul Bari: Research Scholar, Department of Economics, Jamia Millia Islamia.

Journal qeydində afiliyasiya — Asheref Illiyan: Professor, Department of Economics, Jamia Millia Islamia.

SSRN: Abstract ID 6988539.

SSRN DOI: 10.2139/ssrn.6988539.

SSRN Date Written: 20 may 2026.

SSRN posting tarixi: 30 iyun 2026.

SSRN corresponding/contact author: Muhammed Abdul Bari.

SSRN afiliyasiya fərqi: SSRN Muhammed Abdul Barini Independent, Asheref Illiyanı Jamia Millia Islamia olaraq göstərir; journal qeydi isə hər iki müəllifi Jamia Millia Islamia tərkibində göstərir.

Ayrı journal DOI: Cari doğrulamada journal səhifəsində ayrıca DOI təsdiqlənməyib; təsdiqlənən DOI SSRN DOI-sidir.

Hakemlik: Məqalə journal-da yayımlanıb; jurnalın nəşr siyasəti double-blind peer review tətbiq etdiyini bildirir.

Lisenziya — SSRN versiyası: All rights reserved; icazə olmadan təkrar istifadə edilə bilməz.

Lisenziya — journal siyasəti: Jurnalın ümumi siyasət səhifəsi yayımlanan məqalələr üçün CC BY 4.0 göstərir. Yüklənmiş PDF-də məqaləyə xüsusi açıq lisenziya bəyanatı olmadığı üçün versiyalar ayrı saxlanılmalıdır.

Məlumat mənbəyi: Bloomberg gündəlik bağlanış qiymətləri.

Məlumat dövrü: 1 yanvar 2019–26 fevral 2021.

Pre-COVID: 1 yanvar–31 dekabr 2019.

Mənbənin COVID dövrü: 1 yanvar 2020–26 fevral 2021.

İndekslərin sayı: Altı.

Regionlar: Dünya, MENA və GCC.

Əsas çevrilmə: Gündəlik log gəlir, \(\ln(P_t/P_{t-1})\).

Stationarity testləri: Augmented Dickey–Fuller və Phillips–Perron.

Heteroskedasticity ilkin testi: ARCH-LM.

Əsas volatillik modeli: GARCH(1,1).

Əsas volatillik davamlılığı metrikası: \(\alpha+\beta\).

GARCH tətbiq olunan dövrlər: Tam dövr və COVID dövrü; pre-COVID dövrü ARCH effekti tapılmadığı üçün GARCH qiymətləndirilməsindən çıxarılıb.

Əsas təsviri nəticə: Sukuk indekslərinin standart kənarlaşması bütün regional uyğunlaşdırmalarda və üç zaman dövründə istiqraz indekslərindən aşağıdır.

Əsas GARCH nəticəsi: Sukukun volatility persistence üstünlüyü regiona görə dəyişir; tam dövrdə dünya və MENA-da Sukuk lehinə, GCC-də isə istiqraz lehinədir.

COVID dünya cütü: DJ Sukuk α+β 0,97398; S&P International Bond 0,94886.

COVID MENA cütü: Sukuk 0,97729; istiqraz 1,01631.

COVID GCC cütü: Sukuk 1,00681; istiqraz 1,02119.

Mənbədaxili ədədi uyğunsuzluq: Nəticə bölməsi COVID dövründə yalnız MENA Bond və GCC Bond-un α+β dəyərlərinin 1-i aşdığını bildirərkən, Cədvəl 6 GCC Sukuk üçün də 1,00681 göstərir.

Mənbədaxili ADF uyğunsuzluğu: COVID GCC Sukuk ADF statistikası +4,21462 və p=0,000 birlikdə bildirilib; mənbə bu kombinasiyanı izah etmir.

Mənbədaxili terminologiya problemi: Conclusion bölməsində GARCH bir dəfə “Conditional Homoscedasticity” kimi yazılıb; məqalənin digər bölmələrində düzgün olaraq “Conditional Heteroscedasticity” istifadə olunur.

Portfel diversifikasiyası məhdudiyyəti: Tədqiqat korrelyasiya, covariance, DCC, portfolio weights, hedge ratio və ya hedging effectiveness hesablamadığı üçün real portfel diversifikasiyası qazancını birbaşa ölçmür.

Maliyyələşdirmə: Yüklənmiş PDF-də ayrıca maliyyələşdirmə bəyanatı yoxdur.

Maraqlar toqquşması: Yüklənmiş PDF-də ayrıca maraqlar toqquşması bəyanatı yoxdur.

Data availability: Bloomberg məlumat mənbəyi müəyyən edilib; açıq repository və ya replication package bəyanatı bildirilməyib.

CRediT / müəllif töhfələri: Yüklənmiş PDF-də ayrıca töhfə bəyanatı yoxdur.

Şəkil 1: Altı indeksin 2019–2021 tam dövr conditional variance sıraları.

Şəkil 2: Altı indeksin mənbə tərəfindən müəyyən edilmiş COVID dövründəki conditional variance sıraları.

Yenidən çəkmə məhdudiyyəti: Şəkillərin xam gündəlik ədədi sırası verilmədiyi üçün dəqiq aralıq nöqtələrini yenidən yaratmaq əvəzinə Cədvəl 5–6-dakı α+β dəyərləri ilə orijinal müqayisə qrafikinə üstünlük verilməlidir.


Paylaşın:

Şərhlər yoxlandıqdan sonra yayımlanır. Şərhiniz təsdiq prosesinə daxil ediləcək və uyğun hesab olunduqda görünəcək.

Şərh yazın

E-poçt ünvanınız yayımlanmayacaq. Məcburi sahələr * ilə işarələnib