Akademik tadqiqotlar, tushunarli til

Verianla | O‘zbekcha akademik tadqiqotlar va ilm-fan

03 Noyabr 2026, Seshanba
VERİANLA Mustaqil ilmiy nashriyot
Verianla on Google Play
Menyuni ochish yoki yopish
...
Bosh sahifa / Ijtimoiy fanlar / Ta’lim / O‘rta Maktab O‘quvchilarining Jismoniy Tayyorgarlik Faoliyatlari uchun ABCS O‘quv Mediasini Ishlab Chiqish
Ta’lim

O‘rta Maktab O‘quvchilarining Jismoniy Tayyorgarlik Faoliyatlari uchun ABCS O‘quv Mediasini Ishlab Chiqish

ABCS (Agility, Balance, Coordination, Strength) o‘quv mediasi chaqqonlik, muvozanat, koordinatsiya va kuch bilan bog‘liq jismoniy tarbiya faoliyatlarini bitta qismlarga ajratib-yig‘iladigan jismoniy vositada birlashtirish uchun ishlab chiqilgan o‘quv vositasidir. Tadqiqot moslashtirilgan to‘qqiz bosqichli Research and Development (R&D) yondashuvidan foydalangan.

01/11/2026  Veri Anla  91 marta ko‘rildi
O‘rta Maktab O‘quvchilarining Jismoniy Tayyorgarlik Faoliyatlari uchun ABCS O‘quv Mediasini Ishlab Chiqish

ABCS (Agility, Balance, Coordination, Strength) o‘quv mediasi, chaqqonlik, muvozanat, koordinatsiya va kuch bilan bog‘liq jismoniy tarbiya faoliyatlarini bitta qismlarga ajratib-yig‘iladigan jismoniy vositada birlashtirish maqsadida ishlab chiqilgan o‘quv vositasidir. Tadqiqot Sugiyono-ning Research and Development (R&D) yondashuvining moslashtirilgan to‘qqiz bosqichli variantidan foydalangan. Mahsulot dastlab bir o‘quv mediasi mutaxassisi, bir jismoniy tarbiya materiali mutaxassisi va bir jismoniy tarbiya o‘qituvchisi tomonidan baholangan; so‘ng 67 o‘quvchilik kichik ko‘lamli va jami 173 o‘quvchilik katta ko‘lamli dala amaliyotlarida o‘quvchi javob anketalari orqali o‘rganilgan. Uch mutaxassisning o‘rtacha bahosi %93,33 bilan “Very Feasible / Juda Mos” toifasiga yetgan. O‘quvchi javoblarining o‘rtacha ko‘rsatkichi kichik ko‘lamli amaliyotda %84,29, katta ko‘lamli amaliyotda %91,53 deb xabar qilingan. Biroq bu ikki foiz ayni o‘quvchilar ustida o‘tkazilgan standart pre-test/post-test natijasi emas; tadqiqot nazorat guruhi, obyektiv jismoniy natija testi yoki sababiy ta’sir tahlilidan ham foydalanmagan. Shu sababli natijalar ABCS vositasining yuqori qo‘llanuvchanligi va ijobiy foydalanuvchi javoblarini qo‘llab-quvvatlaydi, jismoniy tayyorgarlikni ma’lum foizga oshirishini isbotlamaydi.

ABCS vositasining korpusi temirdan ishlab chiqarilgan. Asosiy tayanchda UNP 8 profil, to‘siq qismlarida 1 dyuymli temir quvur ishlatilgan; bolt va gaykalar bilan birlashtirilgan knock-down tuzilma vositaning ko‘chma, qismlarga ajratiladigan va saqlashga qulay bo‘lishini ko‘zlagan. Manba o‘lchamlarni 250 cm uzunlik, 70 cm kenglik va 20 cm balandlik sifatida beradi. Vosita qizil, sariq, yashil va ko‘k ranglardan iborat to‘rtta aniq rangga ega va foydalanish qo‘llanmasidagi QR kod o‘qituvchi hamda o‘quvchilarni yig‘ish va foydalanish videosiga yo‘naltiradi.

ABCSning to‘rtta funksional sohasi quyidagicha: chaqqonlikda o‘quvchilar to‘siqlar ustidan ketma-ket sakraydi va o‘qituvchi ko‘rsatmasiga ko‘ra yo‘nalishni o‘zgartiradi; muvozanatda to‘siq ustida turib tana holatini saqlashga harakat qiladi; koordinatsiyada sakrash harakati to‘p otish va ushlash kabi qo‘shimcha vazifalar bilan birlashtiriladi; kuchda esa vosita push-up paytida qo‘l tayanchi yoki sit-up paytida oyoq tayanchi sifatida ishlatilishi mumkin. Tadqiqot ushbu foydalanish shakllarining qo‘llanuvchanligini baholagan; chaqqonlik, muvozanat, koordinatsiya yoki kuchdagi obyektiv natija o‘zgarishini alohida jismoniy testlar bilan o‘lchamagan.

O‘quvchi baholash anketasi 40 banddan iborat bo‘lib, kognitiv, psixomotor va affektiv sohalarni qamrab oladi. Javoblar 1–4 oralig‘ida Strongly Disagree, Disagree, Agree va Strongly Agree variantlari bilan to‘plangan; neytral variant ishlatilmagan. Manba shkalaning Cronbach's Alpha qiymatini 0,86 deb xabar qiladi va buni yuqori ichki izchillik sifatida talqin qiladi. Katta ko‘lamli amaliyotda kognitiv soha %91,78, psixomotor soha %90,88, affektiv soha %91,94 va umumiy o‘rtacha %91,53 bo‘lgan.

Tadqiqot qaysi muammoni hal qilishga harakat qilmoqda?

Tadqiqotning boshlang‘ich muammosi Kudus hududidagi uchta davlat o‘rta maktabida jismoniy tarbiya darslarida qo‘llanadigan o‘quv vositalari xilma-xilligi va o‘quvchini harakatga undaydigan dizaynlarning cheklanganligidir. Manba SMP Negeri 1 Kudus-da jozibali o‘quv mediasining va ochiq maydonning cheklanganligini; SMP Negeri 2 Kudus-da o‘quvchilar o‘rtasidagi individual farqlar, ichki tortinish moyilligi va gadget qaramligi jismoniy faollikda qatnashishni qiyinlashtirishi mumkinligini; SMP Negeri 3 Kudus-da esa mavjud jihozlar o‘quvchilarning vositalar haqidagi bilim va qiziqishi cheklanganligi sababli yetarli ishlatilmayotganini bildiradi.

Ushbu muammolarga javoban tadqiqotchilar o‘quvchini faqat takroriy harakatlarga yo‘naltiradigan bir funksiyali vosita o‘rniga, to‘rtta skill-related fitness komponentini ayni jismoniy tizimda mashq qildirishni maqsad qilgan ABCS o‘quv mediasini ishlab chiqqan.

Skill-related fitness nimani anglatadi?

Skill-related fitness, jismoniy faoliyat va sport ko‘nikmalarini samarali bajarishga hissa qo‘shadigan natija bilan bog‘liq jismoniy tayyorgarlik xususiyatlarini anglatadi. Ushbu tadqiqotda ABCS nishon qilgan to‘rtta komponent chaqqonlik, muvozanat, koordinatsiya va kuchdir.

Chaqqonlik, muvozanat, koordinatsiya va kuch qanday farqlanadi?

Agility / chaqqonlik, tananing yo‘nalishini tez va nazoratli tarzda o‘zgartira olish qobiliyatidir. ABCSda o‘quvchining to‘siqlarni ketma-ket bosib o‘tishi va o‘qituvchi ko‘rsatmasiga ko‘ra harakat yo‘nalishini o‘zgartirishi orqali mashq qilinadi.

Balance / muvozanat, tananing tayanch yuzasi ustida nazoratini saqlay olishidir. ABCS amaliyotida o‘quvchi to‘siq qismi ustida turib yiqilmasdan tana holatini saqlashga harakat qiladi.

Coordination / koordinatsiya, bir nechta motor harakatini mos vaqt va ketma-ketlikda birgalikda bajarish ko‘nikmasidir. Manba o‘quvchilar sakrash paytida to‘pni otib ushlashi kabi birlashtirilgan vazifalardan foydalanadi.

Strength / kuch, mushaklarning kuch hosil qilish qobiliyati bilan bog‘liq. ABCSning temir to‘siq qismlari push-up paytida ushlash nuqtasi yoki sit-up paytida oyoqni mahkamlash tayanchi sifatida ishlatilishi mumkin.

ABCS O‘quv Mediasi Nima va To‘rtta Fitness Komponentini Qanday Birlashtiradi?

ABCS o‘quv mediasi Agility, Balance, Coordination va Strength komponentlarini bitta qismlarga ajratib-yig‘iladigan temir tuzilmada turli harakat vazifalari bilan mashq qilish uchun ishlab chiqilgan jismoniy tarbiya vositasidir; ayni tizim to‘siqdan sakrash va yo‘nalish o‘zgartirish, to‘siqda muvozanat, sakrash bilan to‘p otib-ushlash koordinatsiyasi va push-up/sit-up tayanchli kuch mashqlarida qo‘llanadi.

ABCSning jismoniy tuzilishi

XususiyatManbada berilgan ma’lumot
Asosiy tayanchUNP 8 temir profil
To‘siq quvurlari1 dyuymli temir quvur
BiriktirishBolt va gayka
Tizim turiKnock-down / qismlarga ajratib-yig‘iladigan
Uzunlik250 cm
Kenglik70 cm
Balandlik20 cm
RanglarQizil, sariq, yashil va ko‘k
Raqamli ko‘makFoydalanish qo‘llanmasidagi QR kod orqali yig‘ish va foydalanish videosi
Manba Figure 2-dagi mahsulot fotosurati ko‘chirilmagan. Sxema faqat manbada aniq berilgan 250 × 70 × 20 cm o‘lchamlar, temir/knock-down tuzilma, to‘rtta rang va ABCSning to‘rtta funksiyasidan kelib chiqqan. Ichki elementlar joylashuvi masshtabsiz.

Nega knock-down tuzilma ishlatilgan?

Knock-down tuzilma qismlarni doimiy payvandlangan yagona butun o‘rniga biriktirgichlar bilan ajratib, qayta yig‘ishga imkon beradi. Manba bu xususiyatni vositaning ko‘chuvchanligi, saqlanishi va dala sharoitida amaliyligini oshiruvchi asosiy dizayn afzalliklaridan biri sifatida taqdim etadi.

Ranglarning roli qanday talqin qilinishi kerak?

Manba qizil, sariq, yashil va ko‘k ranglar vizual e’tiborni kuchaytirib, monotonlikni kamaytirish va o‘quvchi qiziqishini qo‘llab-quvvatlashga qaratilganini bildiradi. Muhokama bo‘limida bu talqin Color Psychology Theory va Self-Determination Theory bilan bog‘langan.

Biroq tadqiqotda turli rang guruhlari, rangsiz nazorat vositasi yoki mustaqil rang manipulyatsiyasi mavjud emas. Shu sababli ABCSning affektiv bahosi yuqori bo‘lishi faqat ranglar sababli ekanligi sababiy tarzda ko‘rsatilmagan.

QR kod nima vazifa bajaradi?

ABCS foydalanish qo‘llanmasidagi QR kod o‘qituvchi va o‘quvchilarga vositaning yig‘ilishi va to‘g‘ri ishlatilishini ko‘rsatuvchi video ta’limga kirish imkonini beradi. Manba asosiy matnda aniq QR code iborasini ishlatadi.

Abstract bo‘limida ayni xususiyat “integrated barcode tutorials” deb atalgan. Maqolaning batafsil mahsulot tavsifi QR kodni ta’riflagani uchun Verianla asosiy bayonida “QR kod” ishlatilgan, ikki ibora o‘rtasidagi terminologik farq manba izohida saqlangan.

ABCS avvalgi jismoniy tayyorgarlik vositalaridan qanday farqlanadi?

Manba ABCSning o‘ziga xosligini to‘rtta avvalgi rivojlantirish yondashuvi bilan taqqoslaydi.

Avvalgi vositaManbada urg‘ulangan tuzilmaABCSning manbada ko‘rsatilgan farqi
EXPASExplosive Power, Agility, Strength; galvalum sink qoplamali murakkabroq tuzilmaABCS chaqqonlik qismida soddaroq temir ramkadan foydalanadi.
BEPSBalance, Explosive Power, Strength; muvozanat mashqi bitta tayanch tomoni bilan cheklanganABCSning to‘rtta tomonidan foydalanish mumkinligi bildiriladi.
SCARSpeed, Coordination, Accuracy, Reaction; ko‘proq statik nishon funksiyasiABCS koordinatsiyada sakrash va to‘p otib-ushlash kabi dinamik harakatlarni birlashtiradi.
FBESFlexibility, Balance, Endurance, Strength; pull-up elementi sababli murakkabroq tuzilmaABCS kuch mashqlarida push-up va sit-up amaliyotlariga e’tibor qaratadi.

Bu taqqoslashlar manba mualliflarining dizayn va adabiyot muhokamasidir. Joriy tadqiqot ABCS bilan EXPAS, BEPS, SCAR va FBESni ayni o‘quvchi guruhlarida bevosita head-to-head tajriba orqali taqqoslamagan.

Tadqiqotning ikki asosiy savoli

  1. O‘rta maktab o‘quvchilarining jismoniy tayyorgarlik ta’limida qo‘llanadigan ABCS vositasining rivojlantirish modeli qanday yaratilishi mumkin?
  2. ABCS vositasi o‘rta maktab o‘quvchilarining jismoniy tayyorgarlik o‘quv faoliyatlarini qo‘llab-quvvatlash uchun qanchalik mos?

Research and Development yondashuvi nega qo‘llanildi?

Bu tadqiqot faqat mavjud o‘quv vositasini baholamagan; muammoni aniqlagan, yangi mahsulot loyihalagan, mahsulotni mutaxassislar tasdig‘idan o‘tkazgan, dalada sinagan, fikr-mulohazalar bilan qayta ko‘rib chiqqan va yakuniy mahsulotga erishgan. Shu sababli tadqiqot savoli klassik kuzatuv yoki bir martalik eksperimental dizayndan ko‘ra mahsulotni rivojlantirish sikliga mos.

To‘qqiz rivojlantirish bosqichi

  1. Kuzatuv orqali potensial muammolarni aniqlash.
  2. Ma’lumot to‘plash va ehtiyoj tahlili.
  3. ABCS o‘quv mediasining mahsulot dizayni.
  4. Mutaxassislar tomonidan dizayn tasdig‘i.
  5. Dizaynni qayta ko‘rib chiqish.
  6. Kichik ko‘lamli mahsulot sinovi.
  7. Dala natijalariga ko‘ra mahsulotni qayta ko‘rib chiqish.
  8. Katta ko‘lamli dala sinovi.
  9. Yakuniy mahsulotni qayta ko‘rib chiqish.
ABCSning to‘qqiz bosqichli R&D jarayonining source-derived qayta chizmasidir. Manba Figure 1-ning quti joylashuvi va grafik dizayni ko‘chirilmagan.

Mutaxassis tasdig‘i qanday amalga oshirildi?

Mahsulot uch xil nuqtai nazardan baholangan:

  • o‘quv mediasi mutaxassisi,
  • jismoniy tarbiya o‘quv materiali mutaxassisi,
  • dala amaliyotchisi sifatida jismoniy tarbiya o‘qituvchisi.

Mutaxassis formasi jami 20 banddan iborat bo‘lgan. To‘rtta asosiy baholash sohasining har birida beshtadan band bor:

  • mahsulot sifati,
  • xavfsizlik,
  • foydalilik,
  • qo‘llanuvchanlik.

Formada 1–4 oralig‘idagi Likert bahosidan tashqari mutaxassislar ochiq javobli qayta ko‘rib chiqish takliflarini yozishi mumkin bo‘lgan bo‘lim ham mavjud bo‘lgan.

Foizli Moslik Formulasi Nimani Hisoblaydi?

Tadqiqotdagi foizli moslik hisobi baholash formasida olingan jami ballning shu formadan olinishi mumkin bo‘lgan maksimal ballga nisbatini foizga aylantiradi; shu tariqa mutaxassis yoki o‘quvchi javoblari 0–100 shkalasida qo‘llanuvchanlik toifasiga joylashtiriladi.

Manba metodida formula so‘z bilan “obtained score / maximum score × 100%” deb ta’riflanadi. Matematik ifodasi:

\[ P=\frac{S_{\text{elde edilen}}}{S_{\text{maksimum}}}\times100 \]

Bu yerda:

  • \(P\): foizli baholash natijasi,
  • \(S_{\text{elde edilen}}\): ishtirokchi yoki baholovchining formadan olgan jami balli,
  • \(S_{\text{maksimum}}\): barcha bandlar eng yuqori variant bilan belgilansa olinishi mumkin bo‘lgan maksimal jami ball.

Masalan, 20 bandli mutaxassis formasida barcha bandlar to‘rt ball asosida baholansa, nazariy maksimal jami ball 80 bo‘ladi. Bu “80” qiymati manbada alohida natija sifatida berilmagan, 20 band × 4 maksimal ball shkala tuzilmasidan matematik ravishda kelib chiqadi. Verianla bundan faqat formula ishlash mantig‘ini tushuntirish uchun foydalanadi.

Foiz oralig‘iToifa
%81–100Very Feasible / Juda Mos
%61–80Feasible / Mos
%41–60Fairly Feasible / Yetarlicha Mos
%21–40Less Feasible / Kamroq Mos
<%20Not Feasible / Mos Emas

O‘quvchi anketasi qanday tuzilgan?

O‘quvchi javob anketasi Bloom Taksonomiyasi doirasida ishlab chiqilgan va jami 40 banddan tashkil topgan. Bandlar uchta sohani baholaydi:

  • kognitiv: materialni tushunish,
  • psixomotor: funksional harakat amaliyotlariga oid o‘quvchi bahosi,
  • affektiv: qiziqish va munosabatlar.

Manba 40 bandning ushbu uch sohaga nechta banddan taqsimlanganini alohida bildirmaydi.

To‘rt balli Likert shkalasi qanday ishlaydi?

O‘quvchilar har bir band uchun to‘rtta variantdan birini belgilagan:

  1. Strongly Disagree — Mutlaqo Qo‘shilmayman,
  2. Disagree — Qo‘shilmayman,
  3. Agree — Qo‘shilaman,
  4. Strongly Agree — To‘liq Qo‘shilaman.

Manba neytral javob variantini ataylab ishlatmaganini va buning maqsadini neutral response bias-dan qochish deb tushuntiradi. Shunday qilib, ishtirokchi ijobiy yoki salbiy tomonga yo‘nalishi kerak.

Cronbach's Alpha 0,86 Nimani Anglatadi?

Cronbach's Alpha qiymati 0,86 ushbu tadqiqotda ishlatilgan o‘quvchi javob anketasidagi bandlar bir-biri bilan nisbatan yuqori ichki izchillik ko‘rsatishini anglatadi; manba bu koeffitsiyentni shkalaning yuqori darajada ishonchli ekanining ko‘rsatkichi sifatida talqin qiladi, biroq Cronbach's Alpha o‘z-o‘zicha anketa barcha tushunchalarni to‘g‘ri o‘lchashini yoki ABCS samarali ekanini isbotlamaydi.

Manba Cronbach's Alpha koeffitsiyenti formulasini yozmagan. Quyidagi standart ifoda faqat konseptual o‘qitish uchun; tadqiqotning alohida natijasi emas:

\[ \alpha=\frac{k}{k-1}\left(1-\frac{\sum_{i=1}^{k}\sigma_i^2}{\sigma_T^2}\right) \]

Bu yerda:

  • \(k\): shkaladagi bandlar soni,
  • \(\sigma_i^2\): har bir band javoblarining dispersiyasi,
  • \(\sigma_T^2\): barcha bandlar jami ballining dispersiyasi.

Alpha ning asosiy mantig‘i bir xil shkalaning qismlari bo‘lishi kutilgan bandlar javob naqshlarining qanchalik izchil ekanini baholashdir. Ushbu tadqiqotda qayd etilgan qiymat \(\alpha=0.86\). Biroq manba alpha hisobi qaysi kichik tanlanmada bajarilganini, alohida subo‘lchov alpha qiymatlarini yoki ishonch oralig‘ini bildirmaydi.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Tadqiqot dizaynining texnik xulosasi

ElementManbada berilgan ma’lumot
Tadqiqot turiResearch and Development (R&D)
Asosiy rivojlantirish modeliSugiyono yondashuvining tadqiqot qamroviga moslashtirilgan varianti
Rivojlantirish bosqichi9 bosqich
Mutaxassislar soni3
Mutaxassis turlariO‘quv mediasi mutaxassisi, PE material mutaxassisi, PE o‘qituvchisi/amaliyotchi
Mutaxassis formasi20 band
Mutaxassis baholash sohalariSifat, xavfsizlik, foydalilik, qo‘llanuvchanlik; har bir sohada 5 band
O‘quvchi anketasi40 band
O‘quvchi sohalariKognitiv, psixomotor, affektiv
Shkala4 balli Likert; neytral variant yo‘q
Ichki izchillikCronbach's Alpha = 0,86
TanlanmaBelgilangan sinflarda total sampling
Kichik ko‘lam67 o‘quvchi, SMP Negeri 1 Kudus
Katta ko‘lam173 o‘quvchi, SMP Negeri 1, 2 va 3 Kudus
Miqdoriy tahlilTavsifiy foiz tahlili
Sifat tahliliMutaxassis fikr-mulohazasi va dala kuzatuvlarining tavsifiy tahlili
Nazorat guruhiQayd etilmagan
RandomizatsiyaQayd etilmagan
Pre-test/post-testStandartlashtirilgan juftlangan dizayn qayd etilmagan
Inferential testQayd etilmagan

Mutaxassis baholash natijalari

BaholovchiQiymatToifa
Learning Media Expert%90,00Juda Mos
PE Learning Material Expert%97,50Juda Mos
PE Teacher / Practitioner%92,50Juda Mos
O‘rtacha%93,33Juda Mos

O‘rtacha:

\[ \frac{90.00+97.50+92.50}{3}=93.33\% \]

ko‘rinishida olinadi. Bu uch baholovchining foiz ballari arifmetik o‘rtachasidir.

Eng yuqori baho %97,50 bilan jismoniy tarbiya materiali mutaxassisidan, eng past baho %90,00 bilan o‘quv mediasi mutaxassisidan kelgan. Uchala qiymat ham manbaning %81–100 “Very Feasible” toifasiga kiradi.

Xavfsizlik natijasi qanday talqin qilinishi kerak?

Manba UNP 8 temir profil va bolt-gayka qulflash tizimi mutaxassislar tomonidan o‘quvchining tana vaznini ko‘tara oladigan mustahkamlikda va xavfsizlik nuqtai nazaridan mos deb baholanganini bildiradi.

Biroq tadqiqot alohida muhandislik yuk sinovi, charchash sinovi, ag‘darilish sinovi, biomexanik xavf tahlili yoki jarohatlanish insidensi tadqiqotini bildirmaydi. Shu sababli “xavfsiz” natijasi mutaxassis bahosi va dala sharoitida foydalanish kontekstida o‘qilishi kerak; u keng qamrovli mahsulot xavfsizligi sertifikatini anglatmaydi.

Kichik va katta ko‘lamli o‘quvchi javoblari

SohaKichik ko‘lam (%)Katta ko‘lam (%)
Kognitiv85,4491,78
Psixomotor84,9190,88
Affektiv82,5291,94
O‘rtacha84,2991,53
Bu manba Table 3 ma’lumotlarining mustaqil Verianla grafigidir. Kichik va katta ko‘lam foizlari turli amaliyot bosqichlaridagi o‘quvchi javoblarini ko‘rsatadi; grafik ayni o‘quvchilarda o‘lchangan pre-test/post-test o‘zgarishini anglatmaydi.

%84,29 dan %91,53 ga Ko‘tarilish Haqiqiy O‘rganish O‘sishimi?

Yo‘q; %84,29 va %91,53 qiymatlari kichik va katta ko‘lamli amaliyotlardagi o‘quvchi javoblarining o‘rtacha foizlari bo‘lib, ayni o‘quvchilar ustida o‘tkazilgan standartlashtirilgan pre-test/post-test o‘rganish ballari emas. Manba bu farqni mahsulotning kengroq amaliyotdagi ijobiy ishlashi va qo‘llanuvchanligi sifatida talqin qiladi, biroq nazorat guruhi, juftlangan takroriy o‘lchov va inferential significance testi bo‘lmagani sababli farq bevosita sababiy o‘rganish o‘sishi sifatida talqin qilinmasligi kerak.

“O‘sish” qancha?

Ikki o‘rtacha orasidagi oddiy arifmetik farq:

\[ 91.53-84.29=7.24 \]

ya’ni 7,24 foiz punktidir. Bu hisob faqat manbada berilgan ikki foiz orasidagi matematik farqdir; statistik effekt kattaligi emas.

Xuddi shuningdek, affektiv soha %82,52 dan %91,94 ga o‘tgan. Bu yerdagi farq 9,42 foiz punktidir. Manba buni eng sezilarli o‘zgarish sifatida ta’kidlaydi. Biroq “%91,94 o‘sish” deyish to‘g‘ri emas; %91,94 katta ko‘lamli amaliyotdagi yakuniy foiz darajasidir.

“Significantly” so‘zi statistik ahamiyatlilikni anglatadimi?

Manba abstract va muhokama tilida “significantly” va “significant improvement” kabi iboralardan foydalanadi. Bunga qaramay, metod va natijalarda t-testi, ANOVA, Mann–Whitney, p-qiymat, ishonch oralig‘i yoki boshqa inferential significance test qayd etilmagan.

Shu sababli Verianla-da “statistik jihatdan ahamiyatli o‘sish” iborasi ishlatilmaydi. Manbaning ikki foiz orasida kuzatgan tavsifiy farqi uzatiladi.

Kichik va katta ko‘lam guruhlari ayni o‘quvchilarmi?

Manba kichik ko‘lamli amaliyot SMP Negeri 1 Kudus-da 67 o‘quvchi bilan, katta ko‘lamli amaliyot esa SMP Negeri 1, SMP Negeri 2 va SMP Negeri 3 Kudus-da jami 173 o‘quvchi bilan o‘tkazilganini bildiradi.

Biroq 173 o‘quvchilik guruhda dastlabki 67 o‘quvchi aynan qayta qatnashganmi, ular butunlay yangi tanlanmami yoki qisman ustma-ust tushish bormi — aniq qayd etilmagan. Shuning uchun ikki bosqichni mustaqil guruhlar yoki to‘liq juftlangan takroriy o‘lchovlar deb faraz qilib bo‘lmaydi.

Total sampling bu yerda nimani anglatadi?

Manba tanlangan sinflardagi barcha o‘quvchilarni tadqiqotga kiritishni total sampling deb ta’riflaydi. Bu belgilangan sinflar ichida o‘quvchi tanlovi qilinmaganini anglatadi.

Biroq uchta maktabning o‘zi Kudus hududidagi barcha o‘rta maktablardan ehtimollik asosidagi tasodifiy tanlanma orqali tanlanganligi qayd etilmagan. Shuning uchun “total sampling” iborasi butun Kudus o‘rta maktab aholisi to‘liq tanlanganini anglatmaydi.

Kognitiv natija nimani ko‘rsatadi?

Katta ko‘lamli amaliyotda kognitiv soha %91,78. Manba buni o‘quvchilarning material va harakat ko‘rsatmalarini tushunish darajasiga oid ijobiy javob sifatida talqin qiladi.

Biroq alohida standart kognitiv yutuq imtihoni yoki to‘g‘ri/noto‘g‘ri bilim testi qayd etilmagan. Natija 40 bandli student response questionnaire ichidagi kognitiv o‘lchovdan keladi.

Psixomotor %90,88 nimani ko‘rsatadi?

Psixomotor soha katta ko‘lamli amaliyotda %90,88. Bu qiymat o‘quvchilarning vositaning funksional harakat amaliyotlariga oid anketa javoblaridan olingan.

Tadqiqot chaqqonlik vaqti, muvozanat vaqti, to‘p otib-ushlash aniqligi, push-up soni, sit-up soni yoki pre/post jismoniy tayyorgarlik testini qayd etmagani sababli %90,88 ni jismoniy natija muvaffaqiyat foizi deb talqin qilib bo‘lmaydi.

Affektiv %91,94 nimani ko‘rsatadi?

Affektiv soha o‘quvchilarning qiziqish, munosabat va o‘rganish tajribasiga oid javoblarini ifodalaydi. Katta ko‘lamli amaliyotdagi %91,94 qiymati tadqiqotdagi eng yuqori o‘quvchi javob foizidir.

Manba buni rangli dizayn va QR video ko‘magi bilan bog‘laydi. Biroq ranglar yoki videoning alohida ta’sirini ajratadigan tajriba guruhlari bo‘lmagani uchun qaysi komponent qancha hissa qo‘shganini aniqlab bo‘lmaydi.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan natijalar

  • ABCS nomli jismoniy o‘quv vositasi muvaffaqiyatli loyihalangan va dala amaliyotiga olib chiqilgan.
  • Uch mutaxassisning o‘rtacha bahosi %93,33 bo‘lib, manba tasnifida “Very Feasible” toifasiga kiradi.
  • O‘quv mediasi mutaxassisi %90,00, jismoniy tarbiya materiali mutaxassisi %97,50 va dala amaliyotchisi o‘qituvchi %92,50 baho bergan.
  • Kichik ko‘lamli o‘quvchi javoblarining o‘rtachasi %84,29.
  • Katta ko‘lamli o‘quvchi javoblarining o‘rtachasi %91,53.
  • Katta ko‘lamli amaliyotdagi eng yuqori soha %91,94 bilan affektiv o‘lchovdir.
  • O‘quvchi anketasining Cronbach's Alpha qiymati 0,86.
  • ABCS chaqqonlik, muvozanat, koordinatsiya va kuch vazifalarini ayni jismoniy tizimda qo‘llab-quvvatlash uchun loyihalangan.
  • Mahsulot qismlarga ajratib-yig‘iladigan temir tuzilma va QR kodli video foydalanish ko‘magiga ega.
  • Kichik ko‘lamli sinovdan so‘ng vaqt boshqaruvi va dala foydalanish ko‘rsatmalarida kichik yaxshilanishlar amalga oshirilgan.

Tadqiqot bevosita qo‘llab-quvvatlamaydigan natijalar

  • ABCS o‘quvchilarning haqiqiy jismoniy tayyorgarlik darajasini %91,53 ga ko‘targani ko‘rsatilmagan.
  • Chaqqonlikda o‘lchangan tezlik oshishi qayd etilmagan.
  • Muvozanat natijasida o‘lchangan vaqt oshishi qayd etilmagan.
  • Koordinatsiya aniqligida obyektiv natija o‘zgarishi qayd etilmagan.
  • Push-up yoki sit-up salohiyatida pre/post o‘zgarish qayd etilmagan.
  • ABCSning an’anaviy ta’limdan ustunligi nazorat guruhi bilan sinovdan o‘tkazilmagan.
  • %84,29 va %91,53 orasidagi farqning statistik ahamiyatliligi sinovdan o‘tkazilmagan.
  • Ranglarning o‘quvchi motivatsiyasiga mustaqil sababiy hissasi sinovdan o‘tkazilmagan.
  • QR videoning kognitiv o‘rganishga mustaqil ta’siri ajratilmagan.
  • Mahsulot xavfsizligi muhandislik sertifikati yoki uzoq muddatli jarohat kuzatuvi bilan tasdiqlanmagan.
  • Natijalar barcha o‘rta maktab o‘quvchilariga yoki boshqa mamlakatlarga avtomatik umumlashtirilishi mumkinligi ko‘rsatilmagan.

Manba ichidagi jadval havolalaridagi farqlar

Mutaxassis tasdiqlash natijalari Table 2-da bo‘lsa-da, tegishli paragraf boshida “Based on the data presented in Table 1” iborasi ishlatilgan.

Xuddi shuningdek, kichik ko‘lam/katta ko‘lam o‘quvchi natijalari Table 3-da bo‘lsa ham, tegishli natija paragrafi “Based on the data presented in Table 2” iborasi bilan boshlanadi.

Verianla ilmiy ma’lumotlarni haqiqiy jadvallar bilan moslab yetkazarkan, ushbu raqam farqlarini manba ichidagi havola nomuvofiqligi sifatida ko‘rinadigan holda saqlaydi.

Tadqiqotning kuchli tomonlari

Mahsulotni rivojlantirish sikli: Tadqiqot dizayni bir martalik baholash bilan tugamagan; mutaxassis fikr-mulohazasi va kichik ko‘lamli amaliyotdan keyin qayta ko‘rib chiqish amalga oshirilgan.

Turli baholovchi turlari: O‘quv mediasi, jismoniy tarbiya mazmuni va dala amaliyoti uch xil mutaxassis nuqtai nazaridan baholangan.

Bir nechta maktabda amaliyot: Katta ko‘lam bosqichi uch xil davlat o‘rta maktabiga kengaytirilgan.

Shkala ishonchliligi: O‘quvchi javob anketasi uchun Cronbach's Alpha 0,86 qayd etilgan.

Jismoniy va raqamli integratsiya: Mexanik o‘quv vositasi QR kodli video foydalanish ko‘magi bilan birlashtirilgan.

Ko‘p funksiyalilik: Ayni mahsulot turli harakat vazifalarida ishlatilishi mumkin.

Asosiy metodologik cheklovlar

Nazorat guruhi yo‘q: ABCSdan foydalangan o‘quvchilar boshqa ta’lim usuli bilan taqqoslanmagan.

Standart pre-test/post-test yo‘q: Ayni o‘quvchilarning ABCSdan oldingi va keyingi jismoniy yoki kognitiv natijalari o‘lchanmagan.

Obyektiv fitness o‘lchovi yo‘q: Chaqqonlik, muvozanat, koordinatsiya va kuch uchun bevosita natija testlari qayd etilmagan.

Javob anketasiga asoslangan natijalar: Kognitiv, psixomotor va affektiv foizlar student response questionnaire ma’lumotlaridir.

Inferential statistics yo‘q: Ikki dala bosqichi orasidagi farq uchun p-qiymat, ishonch oralig‘i yoki effect size yo‘q.

Guruhlarning ustma-ust tushishi noaniq: 67 o‘quvchilik kichik ko‘lam guruhining 173 o‘quvchilik katta ko‘lam tanlanma bilan individual aloqasi tushuntirilmagan.

Cronbach Alpha tafsilotlari cheklangan: Alpha qaysi tanlanmada hisoblangani, subo‘lchov alpha qiymatlari va ishonch oralig‘i berilmagan.

40 bandning taqsimoti berilmagan: Kognitiv, psixomotor va affektiv o‘lchovlarda nechta band borligi qayd etilmagan.

Xavfsizlik bahosi asosan mutaxassis fikriga tayanadi: Mexanik laboratoriya yuk sinovi yoki jarohat kuzatuvi ma’lumotlari yo‘q.

Etik hisobot: Maqolada etika qo‘mitasi va informed-consent bayonoti alohida bo‘lim yoki izoh sifatida ko‘rinmaydi.

Umumlashtirish mumkinligi: Tadqiqot uchta Kudus davlat o‘rta maktabi bilan cheklangan.

Kelajak tadqiqotlari uchun manba tavsiyalari

Mualliflar ABCSni turli ta’lim bosqichlarida, ayniqsa boshlang‘ich va yuqori o‘rta maktab o‘quvchilarida kengroq populyatsiyalar bilan o‘rganishni tavsiya qiladi. Shuningdek, to‘siq dizayniga yangi variantlar qo‘shish orqali murakkabroq jismoniy tayyorgarlik komponentlarini rivojlantirish mumkinligini bildiradi.

Bu tavsiyalar kelajakda bajarilishi kerak bo‘lgan tadqiqotlardir; joriy tadqiqotda boshlang‘ich maktab, yuqori o‘rta maktab yoki kengroq hududiy populyatsiya tasdig‘i amalga oshirilmagan.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl sarlavha: Developing ABCS Learning Media for Physical Fitness Activities of Junior High School Students.

Mualliflar: Ananda Pramudya Wardhana, Agus Darmawan.

Mualliflar tartibi: Manba PDF va rasmiy journal metadata-sidagi tartib saqlangan.

Teng hissa: Manbada equal-contribution/teng hissa bayonoti yo‘q.

Mas’ul muallif: Ananda Pramudya Wardhana.

Muassasa: Faculty of Sport Science, Semarang State University / Universitas Negeri Semarang, Semarang, Indonesia.

Jurnal: ACTIVE: Journal of Physical Education, Sport, Health and Recreation.

Nashriyot: Universitas Negeri Semarang, Indonesia.

Jild / son: 15(2), 2026.

Sahifalar: 457–465.

Article ID: 44235.

DOI: 10.15294/active.v15i2.44235.

Rasmiy maqola nashr sanasi: 29 Aprel 2026.

Manba turi: Research and Development (R&D) ta’lim texnologiyasi / jismoniy tarbiya o‘quv mediasini rivojlantirish tadqiqoti.

Taqriz: ACTIVE jurnalining amaldagi siyosati tadqiqot maqolalari kamida ikki mutaxassis tomonidan double-blind peer review orqali baholanishini bildiradi.

Litsenziya: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Rasmiy havola: ACTIVE jurnalidagi Article ID 44235 qayd sahifasi.

Preprint: Manba PDF va tasdiqlangan rasmiy maqola qaydlarida alohida preprint ko‘rsatilmagan.

Kalit so‘zlar: Development; Learning Media; Physical Fitness Activities.

ISSN izohi: PDF p-ISSN 2460-724X va e-ISSN 2252-6773 sifatida chop etilgan. Amaldagi rasmiy jurnal metadata-si esa Online ISSN 2460-724X va Print ISSN 2252-6773 ni ko‘rsatadi; PDFdagi p/e yorliqlari rasmiy metadata bilan teskari ko‘rinadi.

Tadqiqot savollari: ABCS vositasining rivojlantirish modeli qanday yaratilishi va vosita o‘rta maktab o‘quvchilarining jismoniy tayyorgarlik o‘quv faoliyatlarini qo‘llab-quvvatlash uchun qanchalik mos ekani.

R&D modeli: Sugiyono yondashuvining tadqiqot qamroviga ko‘ra soddalashtirilgan/moslashtirilgan to‘qqiz bosqichli varianti.

To‘qqiz bosqich: Muammoni aniqlash; ma’lumot va ehtiyoj tahlili; mahsulot dizayni; mutaxassis tasdig‘i; dizaynni qayta ko‘rib chiqish; kichik ko‘lamli sinov; dala qayta ko‘rib chiqishi; katta ko‘lamli sinov; yakuniy mahsulotni qayta ko‘rib chiqish.

Mutaxassislar: 1 o‘quv mediasi mutaxassisi, 1 jismoniy tarbiya materiali mutaxassisi, 1 jismoniy tarbiya o‘qituvchisi/amaliyotchi.

Mutaxassis formasi: Jami 20 band; mahsulot sifati, xavfsizlik, foydalilik va qo‘llanuvchanlik sohalarining har birida beshtadan band.

O‘quvchi anketasi: 40 band; kognitiv, psixomotor va affektiv o‘lchovlar.

Likert shkalasi: 1–4; Strongly Disagree, Disagree, Agree, Strongly Agree. Neytral variant yo‘q.

Mazmun validligi: Mutaxassislar tomonidan baholangan.

Reliability: Cronbach's Alpha = 0,86.

Tanlanma: Belgilangan sinflarda total sampling.

Kichik ko‘lamli sinov: SMP Negeri 1 Kudus, 67 o‘quvchi.

Katta ko‘lamli sinov: SMP Negeri 1 Kudus, SMP Negeri 2 Kudus va SMP Negeri 3 Kudus; jami 173 o‘quvchi.

67 va 173 guruhining individual ustma-ust tushishi: Manba tomonidan tushuntirilmagan.

Miqdoriy tahlil: Olingan ball / maksimal ball × 100 ko‘rinishidagi tavsifiy foiz tahlili.

Moslik toifalari: %81–100 Very Feasible; %61–80 Feasible; %41–60 Fairly Feasible; %21–40 Less Feasible; <%20 Not Feasible.

Sifat tahlili: Mutaxassis tanqid/takliflari va o‘quvchi dala kuzatuvlari tavsifiy baholangan va mahsulotni qayta ko‘rib chiqishda ishlatilgan.

ABCS qisqartmasi: Agility, Balance, Coordination, Strength.

Asosiy material: Temir.

Asosiy tayanch: UNP 8 profil.

To‘siqlar: 1 dyuymli temir quvur.

Biriktirish: Bolt va gayka.

Tuzilma: Knock-down / qismlarga ajratib-yig‘iladigan.

O‘lcham: 250 cm × 70 cm × 20 cm.

Ranglar: Qizil, sariq, yashil va ko‘k.

Raqamli ko‘mak: QR kod orqali yig‘ish va to‘g‘ri foydalanish video tutorial-i.

Abstract terminologiyasi izohi: Abstract “integrated barcode tutorials” iborasini ishlatsa, batafsil mahsulot bo‘limi QR code ni ta’riflaydi. Asosiy bayonda batafsil mahsulot tavsifidagi QR code termini asos qilib olingan.

Chaqqonlik: To‘siqdan sakrash va o‘qituvchi ko‘rsatmasiga ko‘ra yo‘nalishni o‘zgartirish.

Muvozanat: To‘siq ustida tana holatini yiqilmasdan saqlash.

Koordinatsiya: Sakrash bilan to‘p otib-ushlash kabi harakatlarni birgalikda bajarish; manba joyful learning doirasida qo‘shiq aytish faoliyatini ham tilga oladi.

Kuch: Push-up paytida ushlash va sit-up paytida oyoq tayanchi.

Mutaxassis tasdig‘i: %90,00; %97,50; %92,50; o‘rtacha %93,33.

Kichik ko‘lamli o‘quvchi natijalari: Kognitiv %85,44; psixomotor %84,91; affektiv %82,52; o‘rtacha %84,29.

Katta ko‘lamli o‘quvchi natijalari: Kognitiv %91,78; psixomotor %90,88; affektiv %91,94; o‘rtacha %91,53.

Oddiy arifmetik o‘rtacha farqi: 91,53 − 84,29 = 7,24 foiz punkt. Bu qiymat inferential effect size emas.

Eng katta o‘lchov farqi: Affektiv %82,52 → %91,94; arifmetik farq 9,42 foiz punkt. %91,94 o‘sish miqdori emas, katta ko‘lamdagi yakuniy qiymatdir.

Statistik ahamiyatlilik: Manbada p-qiymat, confidence interval yoki inferential significance test qayd etilmagan.

Nazorat guruhi: Qayd etilmagan.

Randomizatsiya: Qayd etilmagan.

Obyektiv jismoniy tayyorgarlik testi: Qayd etilmagan.

Standart kognitiv achievement test: Qayd etilmagan.

Table reference izohi 1: Mutaxassis natijalari Table 2-da bo‘lsa ham, tegishli prose “Table 1” havolasidan foydalanadi.

Table reference izohi 2: O‘quvchi dala natijalari Table 3-da bo‘lsa ham, tegishli prose “Table 2” havolasidan foydalanadi.

Funding: Maqola matnida alohida funding statement yo‘q.

Conflict of Interest: Maqola matnida alohida conflict-of-interest statement yo‘q.

Data Availability: Maqola matnida alohida data-availability statement yo‘q.

CRediT / Author Contributions: Maqola matnida alohida CRediT yoki muallif hissasi bo‘limi yo‘q.

Etika qo‘mitasi: Maqola matnida alohida institutional ethics approval statement yo‘q.

Xabardor qilingan rozilik: Maqola matnida alohida informed-consent statement yo‘q.

Asosiy metodologik cheklovlar: Uchta maktab bilan cheklangan kontekst; nazorat guruhi yo‘qligi; standart pre-test/post-test yo‘qligi; obyektiv fitness natija o‘lchovlari yo‘qligi; o‘quvchi natijalari response questionnaire asosida ekani; inferential statistics yo‘qligi; kichik va katta ko‘lam tanlanmalari orasidagi individual ustma-ust tushish tushuntirilmagani; Cronbach Alpha qo‘llash tafsilotlari cheklangan qayd etilgani; 40 bandning uch o‘lchovga taqsimoti berilmagani; mexanik xavfsizlik muhandislik testi bilan tasdiqlanmagani.

Asosiy talqin chegarasi: Tadqiqot ABCS vositasi yuqori mutaxassis moslik ballarini olganini va dala amaliyotlarida o‘quvchilardan yuqori ijobiy response foizlari olinganini qo‘llab-quvvatlaydi. ABCS o‘quvchilarning chaqqonligi, muvozanati, koordinatsiyasi yoki kuchini ma’lum miqdorda oshirishini, an’anaviy ta’limdan sababiy jihatdan ustunligini yoki rang/QR kod komponentlarining mustaqil ta’sirini isbotlamaydi.


Ulashish:

Izohlar ko‘rib chiqilgandan keyin e’lon qilinadi. Izohingiz tasdiqlash jarayoniga yuboriladi va ma’qullangach ko‘rinadi.

Izoh qoldiring

E-pochta manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy maydonlar * bilan belgilangan