Teachmint destekli Creative Problem Solving (CPS), bu çalışmada doğal kaynak çatışmalarını tek doğru cevabı olan alıştırmalar yerine ekonomik, toplumsal ve ekolojik çıkarların aynı anda değerlendirilmesini gerektiren iyi yapılandırılmamış coğrafi problemler olarak ele alan ve CPS'nin dört çözüm aşamasını Teachmint öğrenme platformu üzerinden düzenleyen bir öğretim tasarımıdır. Araştırma, Endonezya'nın Doğu Cava bölgesindeki MA Al Maarif Singosari'de bulunan iki mevcut Grade XI sosyal bilimler sınıfında yarı-deneysel eşdeğer olmayan ön-test–son-test kontrol grubu tasarımıyla yürütülmüştür. Teachmint destekli CPS sınıfında 39, bilimsel yaklaşım uygulanan kontrol sınıfında 42 öğrenci bulunmaktadır.

İki sınıfın 2023/2024 eğitim yılının ilk dönemindeki dönem ortası başarı ortalamaları sırasıyla 81 ve 80 olduğu için sınıflar amaçlı olarak seçilmiş, ardından yazı-tura yoluyla XI IIS 2 deney koşuluna ve XI IIS 3 kontrol koşuluna atanmıştır. Öğrencilerin bireysel olarak rastgele atanması okul programı nedeniyle mümkün olmamıştır. Çalışma 14 Kasım 2023'te başlayan üç yüz yüze ders buluşması boyunca yürütülmüştür.

Yaratıcı düşünme, Endonezya'nın deniz, madencilik, ormancılık ve turizm kaynaklarındaki sosyo-ekolojik çatışmaları içeren beş açık uçlu soruyla değerlendirilmiştir. Cevaplar dört bileşen üzerinden puanlanmıştır: akıcılık, yani uygulanabilir çözüm seçeneklerinin sayısı; esneklik, yani farklı paydaş bakış açıları arasında geçiş yapabilme; özgünlük, yani alışılmışın dışında ve mekânsal ölçeğe duyarlı çözüm önerebilme; detaylandırma, yani çözümü gerekçeleri, bağlantıları ve ayrıntılarıyla geliştirebilme.

Deney sınıfının ortalama yaratıcı düşünme puanı 57,3'ten 82,4'e, kontrol sınıfının puanı 54,4'ten 73,9'a yükselmiştir. Ortalama normalize edilmiş kazanç deney grubunda 0,61, kontrol grubunda 0,42 olarak raporlanmış ve gruplar arasındaki N-gain farkı bağımsız örneklem t-testinde p<0,001 düzeyinde anlamlı bulunmuştur. Dört bileşen içinde en büyük sınıflar arası fark özgünlükte ortaya çıkarken detaylandırma iki sınıfta da en düşük bileşen olarak kalmıştır.

Bu sonuçlar dikkatli yorumlanmalıdır. Deney koşulunda CPS modeli ile Teachmint platformu birlikte uygulanmıştır; araştırma bu iki bileşenin etkisini birbirinden ayırmamıştır. Her iki sınıf da grup çalışması yaptığı için gözlenen fark yalnız grup çalışmasına da bağlanamaz. Ayrıca uygulama yalnız üç ders buluşmasını kapsadığı için sonuçlar kısa dönem yaratıcı düşünme performansını gösterir; kalıcı karakteristik yaratıcı düşünme değişimini kanıtlamaz.

Araştırmanın temel problemi

Okul coğrafyasında doğal kaynaklar çoğu zaman “hangi kaynak nerede bulunur?” veya “hangi bölgede hangi üretim yapılır?” türündeki konum ve dağılım bilgileriyle öğretilebilir. Kaynak çalışma ise doğal kaynak yönetiminin bundan daha karmaşık olduğunu vurgulamaktadır. Bir maden sahası, orman, kıyı turizm alanı veya deniz kaynağı aynı anda ekonomik gelir, yerel halkın geçimi, ekolojik sınırlar, arazi kullanımı ve kamu politikalarıyla ilişkilidir.

Bu nedenle öğrencinin yalnız bir kaynağın yerini bilmesi, çatışmayı çözmesi için yeterli değildir. Öğrenci farklı paydaşların neden farklı şeyler istediğini, çözümün bir coğrafi ölçekte fayda sağlarken başka bir ölçekte zarar üretip üretmediğini ve ekonomik kullanım ile ekolojik sürdürülebilirlik arasındaki ödünleşimleri değerlendirmek zorundadır.

Çalışmanın literatür boşluğu da burada kurulmaktadır. Creative Problem Solving'in matematik, fen ve tasarım eğitiminde yaratıcı düşünmeyle ilişkisi daha önce incelenmiş olsa da coğrafi doğal kaynak çatışmalarında CPS'nin nasıl çalıştığı ve bu sürecin bir Learning Management System üzerinden örgütlenmesinin ne ifade ettiği daha az bilinmektedir.

İyi Yapılandırılmamış Problem Nedir ve Doğal Kaynak Çatışmalarına Neden Uyar?

İyi yapılandırılmamış problem, başlangıç koşullarının, ilgili bilgilerin, paydaş önceliklerinin veya kabul edilebilir çözüm ölçütlerinin tek ve kesin olmadığı; birden fazla makul çözümün aynı anda savunulabildiği problem türüdür. Bu çalışmada doğal kaynak çatışmaları bu sınıfa yerleştirilmiştir çünkü madencilik, ormancılık, deniz kaynakları ve turizm gibi konularda ekonomik kullanım, yerel toplulukların refahı ve ekolojik sürdürülebilirlik aynı anda değerlendirilmek zorundadır ve tek algoritmik doğru cevap bulunmamaktadır.

“Kötü tanımlanmış” olmak “çözümsüz” olmak değildir

Ill-structured ifadesi problemin anlamsız veya çözülemez olduğu anlamına gelmez. Sorunun çözüm yolunun önceden tek bir işlem dizisiyle belirlenemediğini ifade eder. Öğrencinin hangi bilgilerin önemli olduğunu seçmesi, çeşitli çözüm adayları üretmesi, paydaş taleplerini karşılaştırması ve sonunda neden belirli bir çözümü tercih ettiğini gerekçelendirmesi gerekir.

Kaynak bu nedenle doğal kaynak yönetimini yalnız ezberlenmiş coğrafi gerçeklerin tekrarlandığı bir konu değil, yaratıcı coğrafi muhakeme için kullanılabilecek bir problem alanı olarak ele almaktadır.

Çalışmanın iki araştırma sorusu

Teachmint Destekli Creative Problem Solving Bu Çalışmada Nasıl İşliyor?

Teachmint destekli Creative Problem Solving, öğrencilerin gerçek doğal kaynak çatışmasını önce açıklığa kavuşturduğu, ardından çok sayıda görüş ve çözüm ürettiği, seçenekleri değerlendirip uygun çözümü seçtiği ve son olarak çözüm stratejisini ayrıntılı biçimde gerekçelendirip sunduğu dört aşamalı CPS sürecinin dijital materyal, grup tartışması, zihin haritası, çalışma formu ve sunum araçlarıyla desteklenmiş halidir.

Birinci aşama: problemi açıklığa kavuşturma

Öğretmen ders öncesinde madencilik, ormancılık, deniz kaynakları ve turizm konularıyla ilgili dört tartışma videosu hazırlamış ve bunları Teachmint'in Study Material bölümüne yerleştirmiştir. Öğrenciler beş veya altı kişilik yedi heterojen gruba ayrılmıştır.

Her grup kendisine verilen videodaki doğal kaynak problemini incelemiş ve sınırlı süre içinde olabildiğince çok sorun, belirsizlik ve karmaşık nokta belirlemeye çalışmıştır. Kaynağın pedagojik yorumuna göre bu aşama özellikle çok sayıda fikir ve soru üretme kapasitesi olan akıcılığı çalıştırmaktadır.

İkinci aşama: görüş ve alternatif üretme

Öğrenciler görüş bildirmeden önce Teachmint modülündeki video, zihin haritası, akademik makale, poster, infografik ve görsel gibi farklı kaynaklardan bilgi toplamıştır. Ardından öğrenciler olası çözümleri farklı perspektiflerden tartışmıştır.

Bu aşamanın akıcılığı ve esnekliği desteklemesi amaçlanmıştır. Öğrencinin yalnız çok sayıda fikir üretmesi değil, örneğin madencilik şirketi, yerel çiftçi topluluğu, turizm sektörü veya ekolojik koruma açısından aynı soruna farklı biçimde bakabilmesi beklenmiştir.

Üçüncü aşama: çözümleri değerlendirme ve seçme

Grup üyeleri çözüm önerilerini oluşturduktan sonra hangi stratejinin daha güçlü ve daha yeni olduğunu tartışmış, gerekli gördüklerinde ek bilgi aramış ve en uygun çözüm üzerinde uzlaşmaya çalışmıştır.

Kaynak bu aşamayı özellikle özgünlük ile ilişkilendirmektedir; çünkü öğrencinin tanıdık çözümleri sorgulaması ve daha önce kolayca akla gelmeyen seçenekleri değerlendirmesi beklenmektedir.

Dördüncü aşama: çözüm stratejisini gerekçelendirme

Her grup ortak cevabını Teachmint'in test özelliğindeki tartışma formuna kaydetmiş, sonuçlarını bir zihin haritasıyla düzenlemiş, PowerPoint sunusu hazırlamış ve sınıfa sunmuştur. Sunum sırası kura ile belirlenmiş; diğer gruplar soru, öneri ve karşı görüşlerle katılmıştır.

Öğretmen tartışma ve öğrenme sürecini değerlendirmiş; öğrenciler de Google Form üzerinden konuyu ne ölçüde anladıklarına ilişkin geri bildirim vermiştir. Kaynak bu son aşamayı özellikle çözümü ayrıntılı biçimde açıklamayı gerektirdiği için detaylandırma ile ilişkilendirmektedir.

Kontrol sınıfı pasif öğretim aldı mı?

Hayır. Kontrol sınıfı pasif anlatım veya hiçbir müdahale almayan bir kontrol değildir. Öğrenciler yine yedi heterojen grupta çalışmış ve Endonezya ulusal müfredatındaki bilimsel yaklaşımı izlemiştir.

Bilimsel yaklaşım beş süreçten oluşmuştur: gözlemleme, soru sorma, bilgi toplama, akıl yürütme ve sonuçları iletişim yoluyla sunma. Gruplar Google Drive bağlantısıyla verilen konu videosunu izlemiş, anlamadıkları kısımlar hakkında sorular sormuş, çeşitli kaynaklardan bilgi toplamış, mantıksal sonuçlara ulaşmış ve PowerPoint sunumuyla sınıfa anlatmıştır.

Bu tasarımın önemli sonucu, deney–kontrol farkının yalnız “aktif grup çalışması yapıldı/yapılmadı” farkı olmamasıdır. Her iki sınıf da grup çalışmıştır; temel fark CPS'nin problem çözme yapısı ve deney sınıfındaki Teachmint dijital ortamıdır.

N-gain Formülü Neyi Ölçer?

Normalize edilmiş kazanç veya N-gain, öğrencinin ön-testten son-teste elde ettiği gerçek puan artışını, başlangıç puanından sonra ulaşabileceği azami puan artışına göre oranlayan boyutsuz bir kazanç ölçüsüdür; bu çalışmada iki sınıfın başlangıç puanları farklı olabileceği için yaratıcı düşünme gelişimini yalnız ham puan farkıyla değil kullanılabilir gelişme alanına göre karşılaştırmak amacıyla kullanılmıştır.

Kaynakta kullanılan formül:

\[ N_g=\frac{S_{post}-S_{pre}}{S_{max}-S_{pre}} \]

\(N_g\), normalize edilmiş kazançtır. \(S_{post}\), son-test puanı; \(S_{pre}\), ön-test puanı; \(S_{max}\) ise kaynakta “maximum score”, yani mümkün olan azami puan olarak tanımlanmıştır.

Formülün payı öğrencinin gerçekten ne kadar yükseldiğini gösterir. Payda ise öğrencinin başlangıç puanından itibaren ulaşabileceği azami gelişme alanını temsil eder. Böylece başlangıçta zaten yüksek puana sahip olan öğrenci ile düşük puana sahip öğrencinin ham artışlarını doğrudan aynı şekilde değerlendirme problemi azaltılmaya çalışılır.

N-gain birimi olmayan bir orandır. Çalışma, deney grubunun ortalama N-gain değerini 0,61, kontrol grubununkini 0,42 olarak raporlamıştır. Kaynak aynı değerleri yüzde olarak sırasıyla %61,25 ve %42,40 biçiminde de vermektedir; 0,61 ve 0,42 değerleri yuvarlatılmış gösterimlerdir.

Kaynak, 0,61 düzeyini kendi kullandığı sınıflamaya göre “quite effective”, 0,42 düzeyini ise “less effective” şeklinde nitelendirmektedir. Bu etiketler çalışmanın kullandığı yorumlama sınıflamasıdır; N-gain tek başına nedensellik veya uzun dönem öğrenme kalıcılığı ölçüsü değildir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Araştırma tasarımı ve örneklem

Çalışma yüz yüze, 2023/2024 akademik yılının tek döneminde yürütülmüş ve 14 Kasım 2023'te başlamıştır. Her sınıfta üç ders buluşması yapılmıştır.

Neden “non-equivalent” deniyor?

Öğrenciler bireysel olarak deney ve kontrol koşullarına rastgele dağıtılmamıştır. Okul programı nedeniyle mevcut iki sınıf olduğu gibi korunmuştur. Sınıfların hangisinin deney veya kontrol olacağı yazı-tura ile belirlenmiş olsa da yalnız iki mevcut kümeye dayanan bu yapı bireysel randomize kontrollü deney değildir.

Yaratıcı düşünme testi

Test beş açık uçlu essay sorusundan oluşmuştur. Her soru Endonezya'nın deniz, madencilik, ormancılık ve turizm kaynaklarındaki iyi yapılandırılmamış sosyo-ekolojik bir durum üzerinden öğrencinin coğrafi problem çözme ve yer-temelli ıraksak düşünmesini değerlendirmeyi amaçlamıştır.

Pilot geçerlik ve güvenirlik

Test, araştırmanın asıl örneklemi dışında Grade XII sosyal bilimler öğrencileri üzerinde pilotlanmıştır. Kaynakta bütün madde-toplam korelasyonlarının r=0,501–0,856 aralığında olduğu ve kullanılan kritik değerin r=0,381 olduğu belirtilmektedir; dolayısıyla beş maddenin tamamı korunmuştur.

Kaynak iki güvenirlik katsayısını 0,798 ve 0,754 olarak vermekte ve her ikisinin de 0,70'lik geleneksel kabul edilebilir iç tutarlılık eşiğinin üzerinde olduğunu belirtmektedir. Ancak kaynak aynı paragrafta bu iki katsayıyı ayrı test formu veya uygulamayla açık biçimde eşleştirmemektedir; bu nedenle Verianla bu eşleştirmeyi eklememektedir.

Ön-test ve son-test kategori dağılımı

Deney sınıfının ön-testinde 25 öğrenci, yani %64,1'lik bölüm 65 puanın altında yer almıştır. Son-testte deney grubunda 65 puanın altında öğrenci kalmamış ve 35 öğrenci, yani %89,7'lik bölüm İyi veya Mükemmel kategorisine çıkmıştır.

Kaynak metnin bazı paragraflarında kategori adları Tablo 2'deki “Enough/Less/Very less” ifadelerinden “Fair/Poor/Very poor” biçimine kaymaktadır. Sayısal aralıklar ve frekanslar tutarlı olduğu için Verianla kategori adlarını Türkçede tek ve tutarlı biçimde Yeterli/Düşük/Çok düşük olarak vermiştir; kaynak sayıları değiştirilmemiştir.

Ön-test ve son-test ortalamaları

Grafik iki sınıfın da son-test ortalamasının yükseldiğini gösterir. Deney sınıfındaki ham ortalama artış 25,1 puan, kontrol sınıfındaki ham artış 19,5 puandır. Bu iki ham fark kaynak verilerinden doğrudan çıkarılabilen aritmetik farklardır; araştırmanın asıl grup karşılaştırması ise normalize edilmiş kazançlar üzerinde yapılmıştır.

Dört yaratıcı düşünme bileşenindeki N-gain

En yüksek mutlak N-gain her iki sınıfta da esneklik bileşenindedir: deney 0,80, kontrol 0,66. Bu, her iki koşuldaki öğrencilerin farklı bakış açılarını ve alternatifleri değerlendirme konusunda görece güçlü kazanç gösterdiğini düşündürmektedir.

En büyük deney–kontrol farkı ise özgünlükte 0,24'tür. Kaynak, CPS görevlerinin öğrencileri tanıdık çözümleri sorgulamaya ve çevresel çatışmaları belirli yer ve ölçeklere göre farklı biçimlerde düşünmeye zorlamasının bu sonuçla uyumlu olduğunu tartışmaktadır.

Detaylandırma deney grubunda 0,34, kontrol grubunda 0,16 ile iki sınıfta da en zayıf bileşendir. Bu bulgu önemlidir çünkü deney sınıfındaki düşük detaylandırmayı yalnız Teachmint veya telefon paylaşımıyla açıklamak mümkün değildir; platform kullanmayan kontrol sınıfı da aynı bileşende düşüktür.

Normallik, varyans homojenliği ve hipotez testi

Kaynak SPSS tablosunda bağımsız örneklem t-testinin anlamlılık değerini “0.000” olarak göstermektedir. İstatistiksel raporlamada bu değer tam sıfır olarak okunmaz; yazılımın yuvarlama sınırının altında olduğu için p<0,001 şeklinde ifade edilir.

Kaynak t istatistiğini, serbestlik derecesini, grup standart sapmalarını veya Cohen's d gibi bir etki büyüklüğünü raporlamamaktadır. Bu nedenle Verianla bu değerleri tahmin etmemekte veya geriye doğru hesaplamamaktadır.

Öğrencilerin cihaz ve internet erişimi

Deney sınıfında yatılı okulda kalan 10 öğrencinin kişisel akıllı telefonu bulunmamıştır. Bu öğrenciler Teachmint materyallerine ve grup görevlerine ulaşmak için diğer grup üyelerinin telefonlarını paylaşmıştır.

Kaynak, cihaz paylaşımının grupların çalışmaya devam etmesini sağladığını fakat bazı öğrencilerin bireysel araştırma, okuma, bilgi düzenleme ve uzun yazılı cevap hazırlama süresini azaltmış olabileceğini tartışmaktadır. Bununla birlikte kişisel telefonu olan ve olmayan öğrencilerin performansı ayrı ayrı karşılaştırılmadığından bu olası mekanizma doğrudan ölçülmüş değildir.

İkinci teknik problem, zihin haritaları Teachmint'e yüklenirken okulun Wi-Fi bağlantısının kararsız olmasıdır. Uygulamada çözüm olarak Wi-Fi yerine mobil veriye geçilmiştir.

Detaylandırma neden diğer bileşenlerden daha düşük kalmış olabilir?

Kaynak, detaylandırmanın yalnız fikir üretmekten daha karmaşık bir görev olduğuna dikkat çekmektedir. Öğrencinin önerdiği çözümün nedenlerini, sonuçlarını, farklı coğrafi ölçeklerdeki etkilerini ve sosyo-ekolojik ilişkilerini düzenli biçimde açıklaması gerekir.

Üç buluşmalık kısa süre, öğrencilerin uzun yazılı açıklama deneyiminin sınırlı olması ve deney sınıfında bazı öğrencilerin cihaz paylaşması detaylandırmayı güçleştirmiş olabilir. Ancak bunların hiçbiri ayrı bir deneyle test edilmediği için nedensel açıklama olarak değil olası yorumlar olarak ele alınmalıdır.

Bu Çalışma CPS'nin Etkisini Teachmint'in Etkisinden Ayırabiliyor mu?

Hayır. Deney sınıfında Creative Problem Solving aşamaları ve Teachmint platformu aynı anda kullanıldığı için çalışma gözlenen yaratıcı düşünme farkının ne kadarının CPS'nin problem çözme yapısından, ne kadarının dijital kaynak düzeninden veya bu ikisinin birleşiminden kaynaklandığını ayıramaz; sonuç yalnız “Teachmint destekli CPS” adlı birleşik öğretim koşulu için geçerlidir.

Çalışmanın desteklediği ve desteklemediği sonuçlar

Çalışmanın temel sınırlılıkları

Kısa müdahale: Çalışma yalnız üç yüz yüze buluşmayı kapsamaktadır. Araştırma uzun dönem kalıcılığı ölçmemiştir.

İki mevcut sınıf: Yalnız iki sınıf kullanılmış ve bireysel randomizasyon yapılmamıştır. Bu nedenle genellenebilirlik sınırlıdır.

CPS ve Teachmint birlikte değişmiştir: Öğretim modeli ile platform etkisi birbirinden ayrıştırılamaz.

Dijital erişim eşitsizliği: Deney sınıfındaki 10 öğrencinin kişisel telefonu olmaması, LMS tabanlı tasarımların bütün öğrenciler için eşit erişilebilir olduğu varsayımını zayıflatmaktadır.

Wi-Fi sorunu: Zihin haritası yükleme sırasında bağlantı kararsızlığı yaşanmıştır.

Detaylandırma zayıflığı: Her iki sınıfta da düşük kalan detaylandırma, CPS aşamalarının uzun ve ayrıntılı yazılı gerekçelendirme için ek öğretim desteğine ihtiyaç duyabileceğini göstermektedir.

Saha temelli öğrenme yok: Doğal kaynak çatışmaları gerçek sahalarda doğrudan incelenmemiş, video vakalar üzerinden işlenmiştir. Dolayısıyla araştırma aracılı vaka-temelli coğrafi öğrenmeye ilişkindir.

Etki büyüklüğü raporlanmamıştır: İstatistiksel anlamlılık vardır; ancak standartlaştırılmış etkinin büyüklüğünü değerlendiren Cohen's d veya benzeri bir değer kaynakta verilmemiştir.

Kaynağın gelecek araştırma önerileri

Kaynak, kısa dönem kazançların sürüp sürmediğini belirlemek için uzunlamasına tasarımlar önermektedir. Ayrıca Teachmint destekli CPS'nin web tabanlı GIS ile birleştirilerek öğrencilerin doğrudan mekânsal veriyle çalışmasının ve yazılı detaylandırmaya açık destek verilmesinin test edilmesi önerilmektedir.

Araştırmacılar öğrencilerin kendi çevrelerindeki maden alanları, kıyı turizm sahaları veya topluluk ormanları gibi gerçek doğal kaynak çatışmalarını saha çalışmasıyla incelemesini de gelecekteki araştırma yolu olarak göstermektedir. Böylece video aracılı vakalarda geliştirilen yaratıcı coğrafi muhakemenin öğrencilerin doğrudan bildiği yerlere aktarılıp aktarılamadığı test edilebilir.

Farklı teknolojik imkânlara sahip okulların karşılaştırılması da önemlidir. Kırsal ve kaynakları sınırlı okullarla daha iyi donanımlı kent okullarında aynı dijital destekli tasarımın farklı sonuçlar üretip üretmediği mevcut çalışma tarafından cevaplanmamaktadır.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün başlık: Natural Resource Conflicts as Ill-Structured Problems: Creative Problem Solving on a Learning Platform and Students' Creative Thinking in Geography

Yazarlar: Nurvi Warda Sahara, Pebriani Rahmawati, Rosmiati, Putri Nur Latifah Agustina.

Yazar sırası: Kaynak PDF ve bibliyografik kayıt sırası korunmuştur.

Eş katkı: PDF'de equal-contribution veya eş birinci yazarlık bildirimi bulunmamaktadır.

Sorumlu yazar: Nurvi Warda Sahara; PDF'nin ilk sayfasında corresponding-author işaretiyle belirtilmiştir.

Afiliyasyon 1: Teacher Professional Education Program, Universitas PGRI Adi Buana Surabaya, Surabaya, Indonesia.

Afiliyasyon 2: Mathematics Education Study Program, Universitas PGRI Madiun, Madiun, Indonesia.

Afiliyasyon 3: Islamic Education Study Program, Universitas Muslim Indonesia, Makassar, Indonesia.

Afiliyasyon 4: Department of Islamic Banking Study, Universitas Islam Negeri Maulana Malik Ibrahim, Malang, Indonesia.

Yazar-afiliyasyon eşlemesi: Nurvi Warda Sahara — Afiliyasyon 1; Pebriani Rahmawati — Afiliyasyon 2; Rosmiati — Afiliyasyon 3; Putri Nur Latifah Agustina — Afiliyasyon 4.

Dergi: Future Space: Studies in Geo-Education.

Yayın türü: Scientific Paper; quasi-experimental nonequivalent pretest–posttest control group eğitim araştırması.

Cilt / sayı: Vol. 03 No. 04 (2026).

Sayfalar: 433–447.

DOI: 10.69877/fssge.v3i4.131.

Resmî DOI bağlantısı: https://doi.org/10.69877/fssge.v3i4.131

E-ISSN: 3031-9927.

P-ISSN: 3032-6974.

Gönderim tarihi: 24 Şubat 2026.

Revizyon yükleme tarihi: 2 Eylül 2026.

Nihai kabul tarihi: 25 Eylül 2026.

Bibliyografik yayın tarihi: Garuda kaydı 1 Ekim 2026 tarihini listelemektedir.

Yayıncı: CV Bumi Spasial / Bumi Spasial.

Hakemlik: DOAJ kaydı derginin double-anonymous peer review kullandığını bildirmektedir.

Lisans: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). PDF ilk sayfasında açıkça belirtilmiştir.

Araştırma yeri: MA Al Maarif Singosari, Singosari, East Java, Indonesia.

Araştırma dönemi: 2023/2024 akademik yılının tek dönemi; uygulama 14 Kasım 2023'te başlamış ve her sınıfta üç buluşma yürütülmüştür.

Örneklem: Toplam 81 Grade XI sosyal bilimler öğrencisi; deney n=39, kontrol n=42.

Sınıflar: XI IIS 2 ve XI IIS 3.

Sınıf seçim ölçütü: 2023/2024 ilk dönem dönem ortası puanlarının benzer olması; ortalamalar 81 ve 80.

Atama: İki mevcut sınıf arasındaki koşul ataması yazı-tura ile yapılmıştır; bireysel öğrenci randomizasyonu yapılmamıştır.

Deney koşulu: Teachmint destekli Creative Problem Solving.

Kontrol koşulu: Endonezya ulusal müfredatındaki bilimsel yaklaşım; gözlemleme, soru sorma, bilgi toplama, akıl yürütme ve sonuçları iletişim yoluyla sunma.

Ortak özellik: Her iki sınıf da aynı doğal kaynak konularını grup çalışmasıyla işlemiştir. Dolayısıyla çalışma grup çalışmasının kendisini test etmemektedir.

Doğal kaynak konuları: Endonezya'nın madencilik, ormancılık, deniz ve turizm kaynakları.

Deney grubundaki CPS aşamaları: Problemi açıklığa kavuşturma; görüş/çözüm üretme; çözümleri değerlendirme ve uygun olanı seçme; en etkili çözüm stratejisini belirleme, düzenleme ve sunma.

Teachmint materyalleri: Videolar, zihin haritaları, akademik makaleler, posterler, infografikler, görseller ve platform içindeki görev/çalışma alanları.

Yaratıcı düşünme testi: Beş açık uçlu essay sorusu.

Değerlendirilen bileşenler: Akıcılık, esneklik, özgünlük ve detaylandırma.

Pilot grup: Grade XII sosyal bilimler öğrencileri; kesin pilot öğrenci sayısı kaynakta raporlanmamaktadır.

Madde geçerliği: Madde-toplam korelasyonları r=0,501–0,856; kritik r=0,381.

Güvenirlik: Kaynak 0,798 ve 0,754 katsayılarını raporlamaktadır; aynı paragrafta bu iki katsayının hangi ayrı forma/uygulamaya ait olduğunu açıkça etiketlememektedir.

N-gain formülü: \(N_g=(S_{post}-S_{pre})/(S_{max}-S_{pre})\).

Hesaplama ve analiz araçları: Microsoft Excel ve SPSS; kaynak istatistik analiz yazılımını SPSS 16.0 for Windows olarak belirtmektedir.

Anlamlılık eşiği: α=0,05.

Normallik testi: Kolmogorov–Smirnov; deney p=0,200, kontrol p=0,141.

Varyans homojenliği: Levene testi; p=0,470.

Grup karşılaştırması: Bağımsız örneklem t-testi; kaynak SPSS çıktısı 0,000, bilimsel raporlama biçimiyle p<0,001.

Raporlanmayan istatistikler: Kaynak t istatistiğini, serbestlik derecesini, grup standart sapmalarını, güven aralığını ve standartlaştırılmış etki büyüklüğünü raporlamamaktadır.

Deney ortalamaları: Ön-test 57,3; son-test 82,4.

Kontrol ortalamaları: Ön-test 54,4; son-test 73,9.

Ortalama N-gain: Deney 0,61; kontrol 0,42.

Kaynağın yüzde gösterimi: Deney %61,25; kontrol %42,40.

Bileşen N-gain değerleri: Akıcılık 0,70/0,57; esneklik 0,80/0,66; özgünlük 0,61/0,37; detaylandırma 0,34/0,16; değerler sırasıyla deney/kontrol gruplarını göstermektedir.

En büyük gruplar arası bileşen farkı: Özgünlük, 0,24.

En düşük bileşen: Detaylandırma; deney 0,34, kontrol 0,16.

Dijital erişim sınırı: Deney sınıfında yatılı okulda yaşayan 10 öğrencinin kişisel akıllı telefonu yoktur ve grup arkadaşlarının cihazlarını paylaşmıştır.

Bağlantı sorunu: Zihin haritaları yüklenirken Wi-Fi kararsızlığı yaşanmış, mobil veriye geçilmiştir.

Ana nedensel yorum sınırı: CPS ve Teachmint aynı deney koşulunda birlikte uygulanmıştır; model ve platform etkileri birbirinden ayrıştırılmamıştır.

Uzun dönem sınırı: Üç buluşmalık kısa dönem performans ölçülmüştür; kalıcı yaratıcı düşünme değişimi test edilmemiştir.

Saha sınırı: Doğal kaynak çatışmaları doğrudan saha çalışmasıyla değil video vakaları üzerinden işlenmiştir.

Etik kurul: PDF'de ayrı bir etik kurul/IRB adı veya onay numarası raporlanmamaktadır.

Bilgilendirilmiş onam: PDF'de ayrı bir informed-consent/parental-consent beyanı raporlanmamaktadır.

Finansman: PDF'de ayrı bir finansman beyanı bulunmamaktadır.

Veri erişilebilirliği: PDF'de ayrı bir Data Availability Statement bulunmamaktadır.

Çıkar çatışması: PDF'de ayrı bir Conflict of Interest beyanı bulunmamaktadır.

Yazar katkıları: PDF'de ayrı bir CRediT/yazar katkıları bölümü bulunmamaktadır.

Kaynak içi kategori terminolojisi notu: Tablo 2 kategori adları ile sonuç metnindeki bazı İngilizce karşılıklar arasında küçük ifade farklılıkları vardır; sayısal puan aralıkları ve frekanslar tutarlıdır.