Sınav kaynaklı kaygı, bir öğrencinin sınav öncesinde veya sınavla ilişkili süreçte yaşadığı ve düşünme, hatırlama, karar verme veya performans üzerinde etkili olabilen kaygı durumudur. Bu çalışma, 18–21 yaşlarında 40 birinci sınıf fizyoterapi öğrencisinde dört haftalık ayakta yoga duruşları programından önce ve sonra Westside Test Anxiety Scale ile ölçülen sınav kaygısı puanlarını karşılaştıran tek gruplu ön-test/son-test bir müdahale çalışmasıdır. Ortalama kaygı puanı 2,8825'ten 2,6575'e düşmüştür; ancak eşleştirilmiş örneklem t-testinde t=1,175, 39 serbestlik derecesi ve p=0,247 elde edildiğinden değişim %5 anlamlılık düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı değildir. Cohen’s d=0,19 olarak hesaplanmış ve kaynak tarafından küçük etki olarak değerlendirilmiştir.

Çalışmanın en önemli yorum sınırı, sayısal azalmanın doğrudan “yoga kaygıyı kanıtlanmış biçimde azalttı” sonucuna dönüştürülememesidir. Araştırmada yoga uygulanmayan paralel bir kontrol grubu bulunmamaktadır; katılımcılar randomize edilmemiştir ve ikinci kaygı ölçümü terminal sınav tamamlandıktan sonra yapılmıştır. Dolayısıyla gözlenen 0,225 puanlık ortalama azalma, yalnız yoga müdahalesine nedensel olarak atfedilemez.

Kaynak, dört haftalık müdahaleyi “yapılandırılmış ayakta yoga duruşları programı” olarak tanımlamaktadır. Ancak yöntem bölümünde hangi yoga duruşlarının uygulandığı, seansların kaç dakika sürdüğü, haftada kaç kez yapıldığı, toplam müdahale dozu, eğitmenin özellikleri, katılım oranı ve uygulamaya uyum bilgileri verilmemektedir. Bu nedenle çalışmanın müdahale protokolü mevcut rapor üzerinden ayrıntılı biçimde yeniden üretilemez.

Araştırmada kaygı düzeyinin sayısal olarak azalması, müdahalenin araştırmaya değer olabileceğini düşündüren bir gözlemdir; fakat p=0,247 ve Cohen’s d=0,19 birlikte değerlendirildiğinde bu örneklemde güçlü bir istatistiksel veya pratik etki gösterilmemiştir. Daha büyük ve karşılaştırmalı çalışmalar, müdahalenin gerçek etkisini ayırt etmek için gereklidir.

Araştırmanın temel problemi

Sınav dönemi, öğrencilerin yalnız akademik bilgisinin değil, zaman baskısı altında dikkatini, hatırlamasını ve karar verme kapasitesini kullanmasının da gerektiği bir süreçtir. Kaynak çalışma, bazı öğrencilerde sınavla ilişkili kaygının performansı bozabilecek düzeye ulaşabileceği fikrinden hareket etmektedir. Araştırmacılar, ilaç dışı ve uygulanması görece kolay bir destekleyici yaklaşım olarak ayakta yoga duruşlarının sınav kaygısıyla ilişkili puanları azaltıp azaltmadığını incelemiştir.

Çalışmanın amacı bir yoga felsefesi veya genel yoga sağlığı değerlendirmesi yapmak değildir. Araştırmanın ölçülen ana sonucu, aynı 40 öğrencinin Westside Test Anxiety Scale puanının müdahale öncesi ve müdahale sonrası değişimidir.

Sınav Kaygısı Nedir ve Bu Çalışmada Nasıl Ölçülmüştür?

Sınav kaygısı, sınavla ilişkili durumlarda ortaya çıkan ve davranışsal, bilişsel veya bedensel belirtilerle birlikte görülebilen kaygı durumudur; bu çalışmada kaygı, Westside Test Anxiety Scale'den elde edilen sayısal puan kullanılarak ölçülmüş ve aynı ölçek aynı öğrencilere müdahale öncesinde ve sonrasında uygulanmıştır. Kaynak, ölçeğin madde sayısını, puanlama algoritmasını, kullanılan dil sürümünü veya kategori eşiklerini ayrıntılı olarak vermediğinden bu özellikler sonradan eklenmemiştir.

Kaynağın sınav kaygısı için kullandığı kavramsal çerçeve

Makalenin girişinde sınav kaygısı iki genel başlıkla açıklanmaktadır. Bozucu kaygı, bireyin davranışını ve sınav performansını olumsuz etkileyebilecek kaygı olarak; kolaylaştırıcı kaygı ise performansı bozmayacak orta veya normal düzeydeki kaygı olarak sunulmaktadır.

Kaynak ayrıca zaman yönetimi güçlüğü, sınavlar arasındaki kısa aralıklar, sözlü sınav kaygısı, sınav öncesi gece boyunca çalışma, yetersiz tekrar ve sınavla ilgili olumsuz düşünceleri sınav kaygısıyla ilişkili olabilecek etkenler arasında saymaktadır.

Bu unsurlar çalışmada ayrı ayrı ölçülmüş bağımsız değişkenler değildir. Araştırma, örneğin “zaman yönetimi kötü olan öğrencilerin kaygısı şu kadar arttı” biçiminde bir analiz yapmamaktadır. Bu etkenler makalenin teorik arka planında yer almaktadır.

Yoga ve asana kavramı

Makale yoga kavramını beden ve zihni bir araya getiren disiplin yaklaşımı çerçevesinde ele almakta; asana terimini yoga duruşları için kullanmaktadır. Araştırmanın konusu bütün yoga uygulamaları değil, özellikle ayakta yoga duruşlarıdır.

Giriş bölümünde Tadasana, Vrksasana, Virabhadrasana, Trikonasana ve başka duruşlar çeşitli potansiyel yararlarla birlikte örneklenmektedir. Bununla birlikte yöntem bölümü, gerçek dört haftalık müdahalede hangi duruşların uygulandığını listelememektedir. Bu nedenle girişte adı geçen pozları çalışma protokolünün kesin içeriği gibi değerlendirmek doğru değildir.

Kaynağın yoga için tartıştığı mekanizmalar ile bu deneyde ölçülenler aynı şey değildir

Makalenin girişinde kortizol azalması, gevşeme yanıtı, ruh hali, serotonin, dopamin ve öz farkındalık gibi mekanizmalar önceki literatüre dayalı olası açıklamalar olarak tartışılmaktadır. Ancak mevcut çalışmada kortizol, serotonin, dopamin, kalp hızı, solunum, otonom sinir sistemi veya başka fizyolojik biyobelirteç ölçülmemiştir.

Dolayısıyla çalışma, “bu öğrencilerde yoga kortizolü düşürdüğü için kaygı azaldı” veya “serotonin arttığı için sonuç değişti” sonucunu kanıtlamamaktadır. Ölçülen değişken Westside Test Anxiety Scale puanıdır.

Westside Test Anxiety Scale bu çalışmada hangi rolü üstlenmiştir?

Westside Test Anxiety Scale, araştırmanın ana sonuç ölçüm aracıdır. Kaynak, terminal sınavdan dört hafta önce bütün katılımcılara ölçeği uygulamış ve bu ölçümü ön-test olarak kabul etmiştir. Terminal sınav tamamlandıktan sonra aynı ölçek yeniden uygulanmış ve bu ikinci ölçüm son-test olarak kullanılmıştır.

Çalışmanın istatistiksel mantığı böylece aynı bireyin iki farklı zamandaki puanlarını karşılaştırmaya dayanır. Bir öğrencinin müdahale öncesindeki puanı başka bir öğrencinin müdahale sonrası puanıyla eşleştirilmemiş; her katılımcı kendi başlangıç değeriyle karşılaştırılmıştır.

Tek gruplu ön-test/son-test tasarımı ne sağlar?

Bu tasarım, aynı katılımcıların müdahale öncesi ve sonrası puanlarını karşılaştırmayı mümkün kılar. Bireyler arası başlangıç farklılıklarının bir bölümü böylece kontrol edilmiş olur; çünkü istatistik doğrudan kişinin kendi puanındaki değişime dayanır.

Bununla birlikte tek gruplu tasarımın önemli bir sınırı vardır. Aynı zaman aralığında meydana gelen başka olaylar, sınava yaklaşma veya sınavın bitmesi, öğrencilerin doğal uyumu, uyku düzeni, çalışma yükü ya da başka bilinmeyen etkenler de puanı değiştirebilir. Yoga uygulanmayan benzer bir kontrol grubu bulunmadığı için bu alternatif açıklamalar ayrıştırılamaz.

Çalışmanın toplam süresi ve müdahale süresi aynı değildir

Kaynak materyal-yöntem bölümünde araştırmanın toplam süresini 18 ay olarak bildirmektedir. Bununla birlikte aktif yoga müdahalesi dört haftadır. Kaynak, 18 aylık toplam araştırma süresinin geri kalanının hangi aşamalara ayrıldığını ayrıntılı biçimde açıklamamaktadır. Bu nedenle “18 ay yoga yapıldı” biçiminde bir yorum yanlıştır.

Eşleştirilmiş Örneklem t-Testi Neden Kullanılmıştır?

Eşleştirilmiş örneklem t-testi, aynı 40 öğrenciden iki farklı zamanda alınan Westside Test Anxiety Scale ölçümlerinin ortalama farkının sıfırdan anlamlı biçimde farklı olup olmadığını değerlendirmek için kullanılmıştır; burada iki ölçüm bağımsız iki öğrenci grubuna değil, aynı bireylere aittir.

Eşleştirilmiş t-testinin matematiksel mantığı

Kaynak t-testinin genel matematiksel denklemini yazmamaktadır. Aşağıdaki denklem, kaynaktaki t=1,175 sonucunun nasıl oluştuğunu öğretmek için verilen standart eşleştirilmiş t-testi açıklamasıdır; yeni araştırma sonucu değildir.

\[ d_i=X_{\mathrm{önce},i}-X_{\mathrm{sonra},i} \]

Burada \(d_i\), i'nci öğrencinin müdahale öncesi puanı ile müdahale sonrası puanı arasındaki farktır. Önce-sonra yönü kullanıldığı için pozitif fark, son-test puanının daha düşük olduğunu ifade eder.

Katılımcıların ortalama farkı:

\[ \bar d=\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}d_i \]

Kaynakta:

\[ \bar d = 2{,}8825-2{,}6575=0{,}225 \]

Eşleştirilmiş t istatistiğinin standart biçimi:

\[ t=\frac{\bar d}{s_d/\sqrt{n}} \]

Burada:

• \(\bar d\): ortalama önce-sonra farkı,
• \(s_d\): bireysel fark puanlarının standart sapması,
• \(n\): eşleştirilmiş gözlem sayısıdır.

Kaynak Cohen’s d hesabında \(s_d=1{,}211\) ve \(n=40\) değerlerini vermektedir. Bu değerler eşleştirilmiş t-testi denklemine yerleştirildiğinde:

\[ t\approx \frac{0{,}225}{1{,}211/\sqrt{40}} \approx1{,}175 \]

Bu yeniden hesaplama kaynakta raporlanan t=1,175 değeriyle uyumludur. Serbestlik derecesi eşleştirilmiş t-testinde \(n-1\) olduğundan 40 çift ölçüm için:

\[ df=40-1=39 \]

Kaynak iki kuyruklu p değerini 0,247 olarak raporlamaktadır.

Cohen’s d = 0,19 Ne Anlama Gelir?

Cohen’s d=0,19, bu çalışmada müdahale öncesi ve sonrası ortalama puan farkının bireysel fark puanlarının standart sapmasına kıyasla küçük olduğunu gösteren bir etki büyüklüğüdür; kaynak bu değeri küçük ve pratik etkisi sınırlı bir değişim olarak yorumlamaktadır.

Kaynakta verilen Cohen’s d formülü

Çalışma eşleştirilmiş ölçümler için Cohen’s d değerini aşağıdaki biçimde hesaplamaktadır:

\[ d=\frac{M(\mathrm{diff})}{SD(\mathrm{diff})} \]

Formüldeki:

• \(M(\mathrm{diff})\), her öğrencinin önce-sonra farklarının ortalamasıdır.
• \(SD(\mathrm{diff})\), aynı fark puanlarının standart sapmasıdır.
• \(d\), birimsiz bir etki büyüklüğüdür.

Kaynak değerleri:

\[ M(\mathrm{diff})=0{,}225 \]

\[ SD(\mathrm{diff})=1{,}211 \]

Dolayısıyla:

\[ d=\frac{0{,}225}{1{,}211}\approx0{,}19 \]

Bu denklem yalnız iki ortalamanın farkına bakmaz. Farkın, öğrenciler arasındaki değişim dağılımına göre ne kadar büyük olduğunu standartlaştırır. Böylece “0,225 puanlık azalma” ile “bu azalmanın değişkenliğe kıyasla büyüklüğü” birbirinden ayrılır.

İstatistiksel anlamlılık ile etki büyüklüğü aynı şey değildir

p değeri, gözlenen farkın sıfır fark hipotezi altında ne kadar uyumlu olduğunu değerlendiren çıkarımsal ölçüttür. Cohen’s d ise farkın büyüklüğünü standartlaştırır. Bu çalışmada iki ölçüt aynı genel tabloya işaret etmektedir: p=0,247 istatistiksel anlamlılık sağlamamakta, d=0,19 ise kaynak yorumunda küçük pratik etkiye karşılık gelmektedir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Katılımcılar ve araştırma ortamı

Araştırma kaynağında yer, “Thane, Mumbai, Maharashtra, India” biçiminde belirtilmektedir. Toplam 40 birinci sınıf fizyoterapi öğrencisi araştırmaya katılmıştır. Katılımcıların yaşları 18–21 arasındadır ve kaynak hem erkek hem kadın öğrencilerin dahil edilebildiğini belirtmektedir. Ancak kadın ve erkek sayıları ayrı ayrı raporlanmamıştır.

Tartışma bölümünde öğrencilerin terminal sınava ilk kez girecek birinci sınıf fizyoterapi öğrencileri olduğu ve örneklemenin convenience sampling, yani uygun/kolay ulaşılabilir örnekleme yaklaşımıyla yapıldığı belirtilmektedir.

Dahil edilme ölçütleri

Kaynakta dahil edilme koşulları; çalışmaya katılmaya gönüllü fizyoterapi öğrencisi olmak, terminal sınava girecek olmak, 18–21 yaş aralığında bulunmak ve erkek veya kadın olmak biçiminde raporlanmıştır.

Dışlama ölçütleri

Katılmayı reddedenler, kaygı, depresyon veya başka bir ruhsal hastalık tanısı bulunanlar, ruhsal hastalık nedeniyle tedavi görenler ve herhangi bir tıbbi tedavi görmekte olanlar araştırma dışında bırakılmıştır.

Bu dışlama ölçütleri, elde edilen sonucun klinik kaygı veya depresyon tanısı olan öğrencilere otomatik olarak genellenmemesi gerektiği anlamına gelir.

Etik ve bilgilendirilmiş onam

Kaynak, veri toplamaya başlanmadan önce Institutional Ethical Committee tarafından etik onay alındığını ve bütün katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alındığını bildirmektedir. Öğrencilere araştırmanın amacı ve işlemleri açıklanmış, katılımın gönüllü olduğu ve istedikleri aşamada akademik ya da kişisel sonuç yaşamadan çekilebilecekleri belirtilmiştir.

Etik kurulun tam adı, etik onay numarası ve onay tarihi makale metninde ayrıca raporlanmamıştır.

Müdahale protokolü

Ön-test sonrasında katılımcılar terminal sınavdan önceki dört haftalık dönemde ayakta yoga duruşlarından oluşan yapılandırılmış programa katılmıştır. Kaynak programı standartlaştırılmış bir protokol olarak tanımlamaktadır.

Bununla birlikte müdahalenin yeniden uygulanması açısından kritik olan aşağıdaki ayrıntılar raporlanmamıştır: gerçek kullanılan yoga duruşları, her seansın süresi, haftalık seans sayısı, toplam seans sayısı, seansların bireysel veya grup halinde yapılması, eğitmenin kimliği veya niteliği, uygulama yoğunluğu, katılımcı devamı, ev uygulaması ve protokole uyum.

Bu nedenle çalışmadaki “dört haftalık ayakta yoga programı”, başka bir araştırmacının yalnız makaleyi okuyarak aynı dozda tekrarlayabileceği kadar ayrıntılı tanımlanmamıştır.

Tanımlayıcı istatistikler

Ortalama neyi gösterir?

Ortalama, bütün puanların toplamının gözlem sayısına bölünmesiyle elde edilen merkezi eğilim ölçüsüdür. Ön-test toplamı 115,3 ve katılımcı sayısı 40 olduğundan:

\[ \frac{115{,}3}{40}=2{,}8825 \]

Son-test için:

\[ \frac{106{,}3}{40}=2{,}6575 \]

İki ortalama arasındaki fark:

\[ 2{,}8825-2{,}6575=0{,}225 \]

Bu değer yalnız sayısal ortalama değişimidir. İstatistiksel olarak güvenilir bir müdahale etkisi olup olmadığı t-testiyle ayrıca sınanmıştır.

Standart sapma neyi anlatır?

Standart sapma, öğrencilerin puanlarının ortalama çevresinde ne kadar yayıldığını gösterir. Kaynakta standart sapma ön-testte yaklaşık 0,869, son-testte yaklaşık 0,798'dir. Son-testteki daha düşük değer, ikinci ölçümde puanların ortalama çevresindeki yayılımının sayısal olarak biraz daha düşük olduğunu gösterir.

Bu azalmanın tek başına yoga müdahalesinin öğrencileri “daha tutarlı” hale getirdiğini kanıtladığı söylenemez. Standart sapma yalnız gözlenen dağılımı tanımlar.

Medyan ve mod

Medyan, puanlar küçükten büyüğe sıralandığında ortada kalan değerdir. Medyan 2,85'ten 2,6'ya düşmüştür. Mod ise en sık görülen değerdir ve iki ölçümde de 2,5 olarak raporlanmıştır.

Çarpıklık ve basıklık

Çarpıklık (skewness), dağılımın simetri yapısıyla; basıklık (kurtosis) ise dağılımın şekli ve kuyruk/tepe özellikleriyle ilişkili tanımlayıcı ölçülerdir. Kaynak bu değerlerin dağılımın yaklaşık normal kabul edilmesiyle uyumlu olduğunu yorumlamaktadır. Ancak parametrik test seçimi için esas formal değerlendirme ayrıca Shapiro-Wilk testiyle yapılmıştır.

Normallik testi neden yapılmıştır?

Eşleştirilmiş t-testi parametrik bir testtir. Bu testin önemli varsayımlarından biri, bağımsız iki ham puan dağılımının ayrı ayrı normal olması değil, esas olarak eşleştirilmiş fark puanlarının dağılımının yeterince normal davranmasıdır. Kaynağın SPSS tablosu da “Difference” değişkenini test etmektedir.

Kaynak N=40 olduğu için Shapiro-Wilk sonucunu esas almış ve p=0,306 değerini kullanmıştır. p=0,306, 0,05'ten büyük olduğu için normal dağılım varsayımına karşı istatistiksel olarak anlamlı bir sapma saptanmamıştır.

Burada ince bir istatistiksel ayrım vardır: p>0,05 sonucu “verilerin normal olduğu kesin olarak kanıtlandı” anlamına gelmez. Daha doğru ifade, bu test ve örneklem altında normal dağılım varsayımının reddedilmediğidir.

Eşleştirilmiş t-testi sonucu

Kaynak hipotezini şu şekilde kurmuştur: sıfır hipotezi, yoga müdahalesi sonrasında sınav kaygısında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma olmadığı; alternatif hipotez ise anlamlı azalma olduğu yönündedir.

p=0,247, önceden kullanılan α=0,05 eşiğinden büyük olduğu için sıfır hipotezi reddedilememiştir. Bu sonuç “iki ortalama tamamen aynıdır” anlamına gelmez; ortalamaların farklı olduğu zaten görülmektedir. İstatistiksel sonuç, mevcut örneklem ve değişkenlik altında bu farkın anlamlılık eşiğini geçmediğini söyler.

p = 0,247 Sonucu Nasıl Yorumlanmalıdır?

p=0,247, bu çalışmada gözlenen önce-sonra farkının %5 anlamlılık eşiğini geçmediğini ve araştırmanın ayakta yoga müdahalesinin sınav kaygısını istatistiksel olarak anlamlı biçimde azalttığını gösterecek yeterli kanıt üretmediğini ifade eder; sayıdaki düşüş gerçek bir gözlemdir fakat nedensel veya istatistiksel olarak doğrulanmış etkiyle aynı şey değildir.

“Anlamlı değil” ifadesi “hiçbir etki yoktur” demek midir?

Hayır. İstatistiksel anlamlılık bulunmaması, gerçek etkinin mutlak olarak sıfır olduğunu kanıtlamaz. Küçük örneklem, ölçüm değişkenliği veya gerçekten küçük bir etki nedeniyle test anlamlı çıkmamış olabilir. Ancak aynı nedenle, yalnız ortalamanın düşmesine bakılarak etkili olduğu da söylenemez.

Bu çalışmanın mevcut kanıt düzeyinde güvenli ifade şudur: ortalama kaygı puanı düşmüştür, ancak değişim istatistiksel olarak anlamlı değildir ve kaynakta hesaplanan etki büyüklüğü küçüktür.

Kaynak çizgi grafiği ne göstermektedir?

Kaynakta 40 öğrencinin müdahale öncesi ve sonrası kaygı puanlarını ayrı seriler halinde gösteren bir çizgi grafik bulunmaktadır. Yazarların görsel yorumuna göre öğrencilerin çoğunda son-test puanı daha düşük görünmekte; bazı öğrencilerde küçük değişim, değişim olmaması veya artış görülmektedir.

Ancak 40 bireysel puanın tam sayısal listesi makalede tablo halinde verilmemiştir. Bu nedenle Verianla, kaynak grafiğinin piksel konumlarından yaklaşık değer çıkararak katılımcı düzeyinde yeni veri tablosu üretmemektedir. Bireysel grafik, değişkenliğin varlığını gösteren görsel kanıt olarak değerlendirilir; kesin nicel sonuçlar kaynakta verilen ortalamalar ve istatistik testlerinden alınır.

Kaynak içindeki istatistiksel yorum tutarsızlığı

Cohen’s d bölümünün ardından kaynak, d=0,19'un küçük etki olduğunu doğru biçimde belirtmekle birlikte aynı paragrafta “istatistiksel olarak saptanabilir değişiklik olabilir” anlamına gelen bir ifade kullanmaktadır. Bu ifade p=0,247 sonucuyla uyumlu değildir.

Ayrıca bireysel çizgi grafiğinin açıklamasında yoga programının çoğu öğrenci için “genellikle etkili” olduğu yönünde bir görsel yorum bulunmaktadır. Grafik bazı bireysel azalmaları gösterse de formal eşleştirilmiş t-testi p=0,247'dir. Bu nedenle bilimsel sonuç, görsel izlenim yerine önceden tanımlanmış istatistiksel testle sınırlandırılmalıdır.

Makalenin özet ve nihai sonuç bölümleri de bu daha temkinli yorumu kullanmakta ve değişimin istatistiksel olarak anlamlı olmadığını belirtmektedir.

Bu Çalışma Yoga'nın Sınav Kaygısını Azalttığını Kanıtlıyor mu?

Hayır. Çalışma dört haftalık ayakta yoga programından sonra ortalama Westside Test Anxiety Scale puanının düştüğünü göstermektedir, ancak p=0,247 ile bu düşüş istatistiksel olarak anlamlı değildir; ayrıca kontrol grubu bulunmaması, randomizasyon yapılmaması ve son ölçümün sınav tamamlandıktan sonra yapılması nedeniyle gözlenen değişimin yalnız yoga müdahalesinden kaynaklandığı gösterilemez.

Neden kontrol grubu önemlidir?

Kontrol grubu, yoga uygulanmayan fakat benzer sınav koşullarından geçen öğrencilerde kaygının zaman içinde nasıl değiştiğini gösterebilirdi. Eğer hem yoga grubu hem kontrol grubu sınavdan sonra benzer ölçüde düşüş gösterseydi, değişimin önemli bir bölümü sınavın bitmesi veya zaman etkisiyle açıklanabilirdi.

Mevcut araştırmada böyle paralel bir karşılaştırma olmadığı için müdahale etkisi ile doğal zaman değişimi birbirinden ayrılamamaktadır.

Ölçüm zamanlamasının önemi

Ön-test terminal sınavdan dört hafta önce, son-test ise terminal sınav tamamlandıktan sonra uygulanmıştır. Dolayısıyla iki ölçüm yalnız “yogadan önce” ve “yogadan sonra” farklı değildir; aynı zamanda “sınavdan dört hafta önce” ve “sınav bittikten sonra” farklı zaman noktalarıdır.

Sınavın tamamlanmasının kendi başına kaygı düzeyini değiştirebilme olasılığı, bu çalışma tasarımında yoga etkisinden ayrı test edilmemiştir.

Örneklem büyüklüğü ve genellenebilirlik

Çalışmada 40 öğrenci bulunmaktadır. Kaynak, örneklem büyüklüğü için önceden yapılmış bir güç analizi veya hedef etki büyüklüğüne dayalı örneklem hesabı raporlamamaktadır.

Örneklem birinci sınıf fizyoterapi öğrencilerinden ve tek bir çalışma ortamından oluştuğu için sonuçların farklı üniversitelere, farklı bölümlere, daha ileri sınıflara veya klinik kaygı tanısı bulunan öğrencilere doğrudan genellenmesi uygun değildir.

Çalışmanın güçlü yönleri

Aynı katılımcılarda önce-sonra ölçüm yapılması bireysel başlangıç farklılıklarının bir bölümünü kontrol etmektedir. Aynı ölçeğin iki zaman noktasında kullanılması ölçüm yönteminin tutarlılığını desteklemektedir. Araştırma yalnız p değerini değil Cohen’s d etki büyüklüğünü de raporlamıştır. Ayrıca normalite varsayımı eşleştirilmiş t-testinden önce incelenmiştir.

Çalışmanın temel sınırlılıkları

• Kontrol grubu bulunmamaktadır.
• Randomizasyon raporlanmamıştır.
• Tartışmaya göre convenience sampling kullanılmıştır.
• Örneklem yalnız 40 öğrenciden oluşmaktadır.
• Ön-test sınavdan dört hafta önce, son-test sınavdan sonra yapılmıştır; sınav-zaman etkisi yoga etkisinden ayrılamaz.
• Yoga protokolünün duruş, süre, sıklık ve toplam doz ayrıntıları raporlanmamıştır.
• Katılım, devam ve müdahaleye uyum oranları bildirilmemiştir.
• Uzun dönem takip ölçümü bulunmamaktadır.
• Westside Test Anxiety Scale'in bu çalışmada kullanılan sürümüne ait madde, puanlama ve kategori ayrıntıları verilmemiştir.
• Katılımcıların cinsiyet dağılımı sayısal olarak raporlanmamıştır.
• Güven aralığı raporlanmamıştır.
• Örneklem büyüklüğü için güç analizi raporlanmamıştır.
• Yan etki veya istenmeyen olay değerlendirmesi görünür biçimde raporlanmamıştır.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

Çalışma, incelenen 40 birinci sınıf fizyoterapi öğrencisinde Westside Test Anxiety Scale ortalamasının dört haftalık program ve terminal sınav sürecinin ardından 2,8825'ten 2,6575'e düştüğünü göstermektedir. Çalışma ayrıca fark puanları için Shapiro-Wilk p=0,306, eşleştirilmiş t-testinde t=1,175 ve p=0,247, Cohen’s d hesabında 0,19 değerlerini raporlamaktadır.

Bu veriler, incelenen örneklemde küçük bir sayısal azalma bulunduğunu fakat bu azalmanın formal istatistiksel testte anlamlılık eşiğine ulaşmadığını desteklemektedir.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar

Çalışma, ayakta yoga duruşlarının bütün öğrencilerde sınav kaygısını azalttığını kanıtlamaz. Yoga müdahalesinin kaygı azalmasının nedeni olduğunu kesinleştirmez. Belirli bir yoga pozunun etkili olduğunu göstermez. Kortizol, serotonin veya dopamin mekanizmasını bu katılımcılarda doğrulamaz. Klinik kaygı veya depresyon tedavisinin yerine geçebileceğini göstermez.

Çalışma ayrıca dört haftadan uzun süreli etkinliği, sınav performansındaki değişimi, akademik notları, uyku kalitesini veya uzun dönem ruh sağlığı sonuçlarını ölçmemiştir.

Genel bilimsel sonuç

Bu araştırmada ayakta yoga duruşları programı sonrasında sınav kaygısı puanında küçük bir sayısal azalma görülmüştür. Ancak formal istatistiksel analiz bu azalmanın istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermemiş ve Cohen’s d değeri küçük etki büyüklüğüne işaret etmiştir.

Dolayısıyla çalışma, ayakta yogayı kesin etkin bir sınav kaygısı müdahalesi olarak doğrulamaktan çok, daha güçlü tasarımlarla yeniden sınanabilecek bir yaklaşım olarak değerlendirmektedir. Daha büyük örneklem, uygun kontrol grubu, randomizasyon, ayrıntılı ve yeniden üretilebilir yoga protokolü ile sınav öncesi ve sonrası zaman etkisini ayırabilen araştırmalar daha güvenilir nedensel değerlendirme sağlayabilir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün başlık: EFFECT OF STANDING YOGA POSTURES FOR EXAM INDUCED ANXIETY AMONG FIRST YEAR PHYSIOTHERAPY STUDENTS

Yazarlar ve sıra: Priti Ramdhan Raibole; Pooja Rathod.

Sorumlu yazar: Priti Ramdhan Raibole.

Eşit katkı: Kaynakta eşit katkı veya eş birinci yazarlık beyanı görülmemiştir.

Kurumlar: Priti Ramdhan Raibole — Intern, DPO’s Nett College of Physiotherapy, Thane. Pooja Rathod — Assistant Professor, DPO’s Nett College of Physiotherapy, Thane.

Dergi: World Journal of Pharmaceutical Research (WJPR).

Cilt / sayı / sayfalar: 15(1), 853–864.

ISSN: 2277–7105.

Makale türü: Research Article; tek gruplu ön-test/son-test insan müdahale çalışması.

DOI: 10.5281/zenodo.18094748.

DOI bağlantısı: https://doi.org/10.5281/zenodo.18094748

Resmî dergi makale sayfası: https://wjpr.net/abstract_show/32103

Resmî sayı arşivi: WJPR Volume 15, January Issue 1, 2026

Makale alınış tarihi: 3 Aralık 2025.

Revizyon tarihi: 23 Aralık 2025.

Yayın tarihi: 1 Ocak 2026.

Hakemlik durumu: WJPR'nin resmî sitesi dergiyi uluslararası hakemli bir dergi olarak tanımlamaktadır. Bu incelemede makaleye ait bireysel hakem raporları görülmemiştir.

Lisans: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Yayınevi: PDF ve doğrulanan resmî kayıt içinde dergiden ayrı açık bir yayınevi tüzel kişiliği belirtilmemektedir; yayın platformu World Journal of Pharmaceutical Research'tür.

Çalışma yeri: Kaynakta Thane, Mumbai, Maharashtra, India olarak raporlanmıştır.

Toplam çalışma süresi: 18 ay olarak raporlanmıştır. Aktif yoga müdahalesi dört haftadır; toplam 18 ayın diğer aşamalara dağılımı ayrıntılı verilmemiştir.

Örneklem: 40 birinci sınıf fizyoterapi öğrencisi, 18–21 yaş.

Örnekleme: Tartışma bölümünde convenience sampling olarak belirtilmiştir.

Kontrol grubu: Raporlanmamıştır.

Randomizasyon: Raporlanmamıştır.

Ana sonuç ölçütü: Westside Test Anxiety Scale puanı.

Ön-test zamanı: Terminal sınavdan dört hafta önce.

Müdahale: Dört haftalık yapılandırılmış ayakta yoga duruşları programı. Gerçek duruş listesi, seans süresi, sıklığı ve toplam müdahale dozu makalede ayrıntılı olarak verilmemiştir.

Son-test zamanı: Terminal sınav tamamlandıktan sonra.

İstatistiksel yöntemler: Tanımlayıcı istatistikler; Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk normallik testleri; eşleştirilmiş örneklem t-testi; Cohen’s d etki büyüklüğü.

Normalite: Shapiro-Wilk W=0,968, df=40, p=0,306.

Ana t-testi: t=1,175, df=39, iki kuyruklu p=0,247.

Cohen’s d: 0,19; kaynak tarafından küçük etki olarak yorumlanmıştır.

Etik: Kaynak Institutional Ethical Committee onayı ve bütün katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alındığını bildirmektedir. Etik onay numarası kaynakta görünür biçimde raporlanmamıştır.

Finansman: Kaynakta ayrı bir finansman beyanı tespit edilmemiştir.

Çıkar çatışması: Kaynakta görünür ayrı bir çıkar çatışması beyanı tespit edilmemiştir.

Veri erişilebilirliği: Katılımcı düzeyindeki 40 eşleştirilmiş ham puanın ayrı veri tablosu veya açık veri deposu kaynakta verilmemiştir. Makale bunları bir çizgi grafiğinde göstermekte ve toplulaştırılmış istatistikleri tablo halinde raporlamaktadır.

Yazar katkıları / CRediT: Ayrı bir yazar katkı veya CRediT beyanı kaynakta görülmemiştir.

Kaynak içi yorum tutarsızlığı: Kaynağın bazı çizgi grafik ve Cohen’s d açıklamalarında müdahaleyi daha olumlu yorumlayan ifadeler bulunmasına rağmen formal t-testi p=0,247 ve makalenin nihai sonucu değişimin istatistiksel olarak anlamlı olmadığını göstermektedir.